Một chuyến du lịch đến Ấn Độ tưởng như chỉ để khám phá một vùng đất mới lại trở thành nguyên nhân khiến Laurie Denman, một phụ nữ Anh, phải trải qua hơn một thập kỷ chiến đấu với căn bệnh hiếm gặp. Những cơn đau đầu dữ dội, các cơn động kinh bất ngờ và sự suy sụp về tinh thần cuối cùng được xác định có liên quan đến 38 nang ký sinh trùng tồn tại trong não cô suốt nhiều năm.
Căn bệnh mà Laurie mắc phải có tên là nang sán thần kinh (neurocysticercosis), do ấu trùng sán dây lợn xâm nhập vào mô não. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây động kinh mắc phải trên thế giới, nhưng tại nhiều quốc gia phát triển như Anh, căn bệnh này rất hiếm gặp.
Được biết vào năm 2007, Laurie có chuyến du lịch kéo dài 3 tháng tại Ấn Độ. Khi trở về, cô vẫn khỏe mạnh và không nghĩ rằng một mầm bệnh vô hình có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể mình.
Ba năm sau, một sự việc kỳ lạ xảy ra. Khi đang ở một nhà hàng, Laurie phát hiện một con sán dây dài khoảng một mét bị đào thải ra ngoài cơ thể. Cô mô tả nó giống như “một cuộn băng trong suốt với những đường kẻ nhỏ li ti”.
Laurie đi khám bác sĩ, nhưng kết quả xét nghiệm phân không cho thấy bất thường. Vì không có triệu chứng nghiêm trọng vào thời điểm đó, cô không tiếp tục kiểm tra sâu hơn.
Một năm sau, những cơn đau đầu dữ dội bắt đầu xuất hiện. Năm 2011, Laurie trải qua cơn động kinh đầu tiên. Trước khi mất ý thức, cô không thể nói thành câu hoàn chỉnh, sau đó tỉnh lại trong xe cấp cứu mà không nhớ chuyện gì đã xảy ra.
Kết quả chụp CT và MRI tại bệnh viện khiến cả Laurie và gia đình bàng hoàng. Các bác sĩ phát hiện trong não cô có 38 tổn thương do ký sinh trùng gây ra.
Ban đầu, họ nghi ngờ một số bệnh nhiễm trùng khác. Tuy nhiên, sau khi xem xét lại tiền sử xuất hiện sán dây và thực hiện thêm xét nghiệm, các chuyên gia xác định Laurie mắc bệnh nang sán thần kinh.
Nhiều người thường nghĩ bệnh do sán dây lợn chỉ xảy ra khi ăn thịt lợn chưa nấu chín. Tuy nhiên, với bệnh nang sán thần kinh, nguyên nhân lại là việc nuốt phải trứng sán dây lợn.
Những quả trứng này có thể tồn tại trong thực phẩm, nước uống hoặc trên dụng cụ ăn uống bị nhiễm bẩn. Chúng rất nhỏ, không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Theo Sohu trong chuyến đi Ấn Độ, Laurie thậm chí chủ động tránh ăn thịt. Tuy nhiên, trứng sán vẫn có thể xâm nhập vào cơ thể qua các nguồn khác như rau củ hoặc nước không đảm bảo vệ sinh.
Sau khi vào cơ thể, trứng phát triển thành ấu trùng, đi theo đường máu đến các cơ quan và có thể hình thành các nang trong não. Những nang này có thể tồn tại nhiều năm trước khi gây ra triệu chứng.
Sau khi được chẩn đoán, Laurie phải nhập viện và điều trị bằng thuốc chống ký sinh trùng kết hợp thuốc chống viêm để kiểm soát tình trạng tổn thương trong não.
Thời gian đầu, việc điều trị mang lại kết quả tích cực. Cô có thể quay lại cuộc sống bình thường, đi du lịch, chạy bán marathon và tiếp tục học tập.
Nhưng vài năm sau, căn bệnh bất ngờ tái phát. Laurie ngã quỵ tại nơi làm việc, sau đó xuất hiện tình trạng não bị phù nghiêm trọng, kèm theo lú lẫn, khó nói và mất khả năng tự chăm sóc bản thân.
Giai đoạn đó khiến cuộc sống của cô đảo lộn hoàn toàn. Laurie phải nghỉ việc, chuyển về sống cùng gia đình và trải qua thời gian điều trị tâm lý kéo dài. Quá trình hồi phục diễn ra trong nhiều năm, đến năm 2022 cô mới có thể trở lại công việc.
Hiện tại, 38 nang ký sinh trùng trong não Laurie đã bị vôi hóa và không còn hoạt động. Cô không còn bị co giật kể từ năm 2017, nhưng vẫn phải sử dụng thuốc chống động kinh lâu dài do những ảnh hưởng mà căn bệnh để lại.
Các chuyên gia cho biết nang sán thần kinh có thể âm thầm tồn tại trong nhiều năm mà không gây biểu hiện rõ ràng. Khi các nang kích hoạt phản ứng viêm hoặc ảnh hưởng đến mô não, người bệnh mới xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, động kinh, thay đổi nhận thức hoặc rối loạn hành vi.
Tại những khu vực lưu hành bệnh, đây là một nguyên nhân quan trọng gây động kinh ở người trưởng thành. Tuy nhiên, ở những quốc gia ít gặp bệnh, việc chẩn đoán có thể gặp khó khăn do bác sĩ không thường xuyên tiếp xúc với các trường hợp tương tự.
Sau trải nghiệm của mình, Laurie muốn nâng cao nhận thức về căn bệnh này và nhắc nhở mọi người chú ý hơn đến sức khỏe khi đi du lịch.
Cô chia sẻ rằng cuộc sống có thể thay đổi chỉ bởi một điều rất nhỏ mà con người không thể nhìn thấy. Vì vậy, việc giữ vệ sinh khi ăn uống, sử dụng nguồn nước an toàn và chủ động kiểm tra sức khỏe khi có dấu hiệu bất thường là điều không nên bỏ qua.
Vị đắng của măng tươi đến từ hai nhóm hợp chất glycoside (taxiphyllin) và phenolic tập trung ở phần vỏ, kẽ mô và lớp thịt măng bao quanh lõi. Cả hai nhóm chất này đều tan trong nước muối loãng hoặc có tính acid nhẹ.
Chính vì vậy, nấu lâu không phải chìa khóa duy nhất để khử đắng. Điều quan trọng là tạo điều kiện cho các phân tử đắng thoát ra ngoài và trung hòa môi trường phù hợp.
Bộ ba tác động giúp măng tươi giảm đắng vẫn giòn ngon.
Thẩm thấu: Nước muối loãng đóng vai trò như một chiếc nam châm, kéo "chất đắng" từ măng ra ngoài nhanh hơn nhiều so với nước thường.
Môi trường acid nhẹ: Một chút chanh hoặc giấm sẽ làm nhiệm vụ bẻ gãy các liên kết phenolic, từ đó làm dịu đi cảm nhận vị chát trên đầu lưỡi.
Nhiệt độ vừa đủ: Chỉ cần chần măng ở mức nóng già đủ để các mô sợi mở đường cho hợp chất đắng thoát đi mà không làm măng bị mềm, mất đi độ giòn nếu luộc lâu.
Quy trình 10 phút khử đắng cho măng tươi
Chuẩn bị (3 phút): Măng sau khi thái miếng đem bóp nhẹ bằng nước muối loãng rồi ngâm khoảng 3 phút để thẩm thấu.
Luộc nhanh (3 phút): Luộc măng nhanh khoảng 3 phút, thêm 1-2 thìa giấm hoặc một chút nước cốt chanh.
Sốc lạnh (1 phút): Vớt măng ra xả ngay dưới vòi nước lạnh. Bước này không chỉ giúp măng giòn mà còn rửa trôi lớp nước đắng vừa được kéo ra.
Cân bằng vị (3 phút): Trước khi nấu, hãy ướp măng với chút muối hoặc nước mắm trong 5 phút. Vị mặn nhẹ sẽ giúp măng đậm đà trở lại, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo sau quá trình khử đắng.
Nhiều kinh nghiệm dân gian xưa thực ra có cơ sở khoa học. Người nội trợ xưa thường ngâm măng với nước gạo vì loại nước này hơi có tính acid và chứa enzyme lên men tự nhiên, giúp giảm vị đắng. Một nhúm muối khi chần măng cũng dựa đúng nguyên lý thẩm thấu.
Một số vùng còn xào măng với dầu hoặc mỡ trước khi nấu canh. Việc này tạo lớp màng chất béo bao bọc phân tử đắng, giúp món ăn hài hòa hơn. Những mẹo truyền miệng này cho thấy người Việt hiểu nguyên lý "khử đắng bằng môi trường" từ rất lâu, dù không gọi tên bằng khoa học hiện đại.
5h30 ngày 11/7, nghe tiếng động lớn dưới tầng một, chị Quàng Thị Huyên, 28 tuổi, ở đường Tiểu khu 2, xã Mường La chạy xuống kiểm tra, phát hiện nước lũ và bùn đất tràn vào cửa hàng điện thoại di động và thiết bị điện tử của gia đình. Lúc đó nước đến đầu gối, chị khuân đồ điện tử lên tầng hai. Chồng đi công tác tại xã khác, con trai 5 tuổi gửi nhà bác, chị phải gọi điện nhờ người thân ứng cứu. "Nước dâng nhanh, một mình tôi bê đồ không xuể", chị Huyên cho biết.
Hơn chục phút sau, nước ngập hơn một mét, xô đổ toàn bộ tủ kệ. Chị kịp mang thiết bị nhẹ chạy lên tầng; tủ lạnh, máy giặt ngập trong nước. Đến hơn 6h, dòng nước vẫn chảy xiết khiến người thân khó tiếp cận. Khi đến nơi, họ lội trong dòng nước bùn để di tản đồ đạc.
Khoảng 8h30, trời ngớt mưa, nước rút, chồng chị - anh Lò Văn Tư về tới nhà. Cả gia đình hợp sức đẩy lớp bùn dày hơn 20 cm ra đường, dọn rửa đồ đạc đến giữa trưa. Tài sản thiệt hại chưa được thống kê. "10 năm rồi khu vực này mới có trận lũ lớn như vậy", anh Tư nói.
Cách đó vài nhà, chị Ngọc Trang, chủ một tiệm tóc, cũng dọn bùn đất thông trưa. Vài ngày qua địa bàn xã Mường La liên tục có mưa nên vợ chồng chị đã chủ động thức đêm canh chừng nhưng cũng không chạy kịp khi lũ về. "Tôi không ngờ lũ ập về nhanh đến vậy", chị Trang kể.
Lúc 4h, chồng chị kiểm tra thấy nước ngập ngang mắt cá chân. Hơn một tiếng sau, lũ tuôn vào nhà. 2 vợ chồng vác thiết bị điện lạnh lên tầng hai, kê cao bàn ghế. Hàng xóm xung quanh cũng phải tự sơ tán tài sản nên không ai hỗ trợ được ai. Mực nước trong nhà dâng hơn nửa mét, nhấn chìm nhiều đồ đạc tầng một. "Nước dâng đến đâu, chúng tôi vác đồ chạy đến đó hệt như đang chạy đua với thời gian", chị Trang kể.
Khoảng 8h sáng, nước rút. Gia đình cùng người quen xắn tay dọn lớp bùn đặc quánh cùng nhiều rác thải. Rút kinh nghiệm sau trận lũ bất ngờ, vợ chồng chị dự tính chuyển toàn bộ thiết bị điện tử lên tầng, kê cao đồ đạc mỗi khi có mưa lớn để thoát cảnh bị động.
Hàng chục hộ dân trên đường Tiểu khu 2, chủ yếu kinh doanh tạp hóa và đồ điện tử, cũng bị ngập sâu hơn một mét vì trận lũ rạng sáng nay.
Theo Công an tỉnh Sơn La, khu vực cổng chào huyện Mường La cũ bị đất đá tràn ra mặt đường, chia cắt giao thông. Trên Quốc lộ 279D, nhiều vị trí sạt lở; có đoạn đất đá tràn ra 2/3 mặt đường. Công an xã Mường La cùng các lực lượng chức năng huy động khoảng 90 cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ người dân dọn dẹp bùn đất.
Đến trưa 11/7, các đoạn sạt lở trên Quốc lộ 279D vẫn ách tắc. Đường Tiểu khu 2, xã Mường La đã thông xe vào lúc 10h30 sau khi lực lượng chức năng dọn bớt bùn đất.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ ngày 11 đến 18/7, khu vực Bắc Bộ tiếp tục duy trì mưa rào và dông trên diện rộng, cục bộ có nơi mưa trên 100 mm.
Trong 5 ngày qua, các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai ghi nhận lượng mưa 100-200 mm. Vài nơi mưa trên 300 mm như Hua Trai 511 mm, Mường Trai 479 mm (Sơn La), Móng Cái 469 mm, Quất Đông 453 mm (Quảng Ninh), Bình Thành 394 mm (Thái Nguyên).
Như bước tập dượt, kiểm tra kỹ năng nghề của các bạn trẻ yêu và chọn học nghề, hội thi Học sinh, sinh viên giỏi nghề do Thành Đoàn cùng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM phối hợp tổ chức nhiều năm qua đã góp phần đánh giá tay nghề, thẩm định năng lực để các bạn trẻ tự tin bước vào thị trường lao động.
Nói cách khác, phần thực hành chính là bước kiểm tra kỹ năng lần cuối, đánh giá mức độ thành thạo của tay nghề trước khi các bạn chính thức rời trường đi làm.
Buổi thi thực hành nghề lắp cáp mạng thông tin kiểm tra ba module gồm đồng, quang và bấm dây tốc độ. Tín hiệu báo giờ thi, thí sinh đeo găng tay, mang kính bảo hộ cẩn thận xử lý từng sợi cáp được cắt tỉ mỉ, luồn vào hệ thống.
Trần Hồng Phát, Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật TP.HCM, khoe mê máy tính, điện tử từ nhỏ và hứng thú với ngành công nghệ thông tin song nhận ra ngành này có tư duy và mức độ cạnh tranh cao.
Vậy là Phát chuyển hướng sang điện tử viễn thông với suy nghĩ "có thể làm thực tế với hệ thống mạng, thiết bị điện tử và liên quan công nghệ thông tin". Từng thi tay nghề trước đó cộng với ôn luyện kỹ nên Phát lần này còn nhận nhiệm vụ hỗ trợ các bạn mới trong đội.
"Tụi mình ôn cả tuần, chia đều thời gian cho các module như yêu cầu của đề thi sao cho đảm bảo kỹ năng đồng đều, luyện tập thuần thục và đúng thời gian yêu cầu làm bài", Phát kể.
Hoàn thành bài thi, Phát nói khó nhằn nhất là module cáp quang vì đòi hỏi độ chính xác và khéo léo rất cao. Sợi quang rất dễ gãy mà chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể làm tín hiệu không truyền được. Đó cũng là phần thi phải tập trung cao độ và thao tác cẩn thận nhất.
Còn Tiết Quốc Triệu, Trường trung cấp nghề Quang Trung, cho biết đã tiếp xúc với máy tính và làm quen Internet từ sớm. Bạn bè giới thiệu, Triệu tìm hiểu kỹ và thấy thú vị nên chọn ngành quản trị mạng.
"Trường tổ chức ôn thi hai tuần, mỗi tuần hai buổi và ôn từ sáng đến chiều. Nội dung khá nhiều và các thầy cô cùng anh chị khóa trên hỗ trợ, cả chia sẻ kinh nghiệm làm bài thi thực tế", Triệu kể.
Với Triệu, phải hoàn thành việc bấm tám cặp dây cáp trong thời gian 1 tiếng khá căng não, khó nhất là bấm đầu mạng (đầu RG45). Lý do việc sắp xếp dây tốn nhiều thời gian mà nếu không chuẩn khi đưa vào đầu bấm sẽ bị rối nên phải luôn dặn mình giữ bình tĩnh, hít thở và tập trung nhất, giữ cho mình tâm thế cố gắng hết sức khi làm bài.
Phần thi thực hành nghề phục vụ nhà hàng và chế biến món ăn diễn ra trong không khí vui tươi tại Trường trung cấp Du lịch và khách sạn Saigontourist. Mỗi thí sinh phải hoàn thành bài thi bày bàn ăn, đón khách, phục vụ nước, bánh mì và bơ, cả chế biến cocktail sáng tạo. Còn ở phần thi kỹ thuật chế biến món ăn, thí sinh nấu món ăn Âu hoặc Việt đòi hỏi sự khéo léo.
Bạn Hồ Anh Kiệt, Trường trung cấp Kinh tế - du lịch TP.HCM, thi nghề kỹ thuật chế biến món ăn cho biết lý do học ngành bếp vì thích ăn ngon và cảm giác vào bếp tự tay cắt tỉa, chế biến theo ý mình.
"Bếp là nghề khá quan trọng vì ai cũng cần ăn uống. Tôi nghĩ mình học bếp sẽ góp phần mang đến dịch vụ và những giá trị thiết thực cho người khác mà bản thân cũng thấy phù hợp và thú vị", Kiệt nói.
Để dự thi, Kiệt đã nấu một vài món nhiều lần, nếm đi thử lại để điều chỉnh hương vị cho đến lúc hoàn thiện. Mỗi tuần có hai buổi thực hành từ chuẩn bị nguyên liệu, sơ chế, nấu thử đến thưởng thức và đánh giá món ăn. Kiệt bảo căng não nhất là làm xốt trong khi chuẩn bị, sơ chế nguyên liệu lại tốn nhiều thời gian hơn cả.
Trong khi đó động tác của Nguyễn Công Thành, Trường CĐ Kinh tế Đối ngoại TP.HCM, rất chuyên nghiệp khi bưng đĩa, rót rượu vang. Bạn là một trong năm thí sinh xuất sắc nhất vào chung kết nghề phục vụ nhà hàng.
Cơ duyên đưa Thành đến ngành học này từ một lần cả nhà cùng đi ăn tại nhà hàng. Thành kể mình choáng ngợp trước không gian, phong cách phục vụ chuyên nghiệp của nhân viên và mê nghề này lúc nào không hay.
Thành cho biết mỗi tuần có ba buổi luyện tập, 3-4 tiếng/buổi. Vì thực ra trong quá trình học đã được rèn luyện kỹ thuật bưng bốn đĩa, cách kéo ghế, trải bàn, phục vụ khách, gấp khăn ra sao. Song phải thừa nhận kỹ thuật rót rượu vang là khó nhất nhưng cũng ấn tượng nhất.
"Để có thể làm tốt kỹ thuật này mình phải luyện tập rất nhiều lần, thầy cô cũng hướng dẫn chi tiết và mình ghi nhớ, làm theo vì đúng chuẩn khi dòng rượu chảy đều, nhỏ và không bị tràn hay đứt quãng", Thành cười.
