Chiều 8/4, tại phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Luật Thủ đô cần được thiết kế như một thiết chế pháp lý đặc thù, đủ năng lực dẫn dắt, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển, nhưng đồng thời phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Nguyên tắc xuyên suốt là phân cấp, phân quyền triệt để hơn, song đi kèm trách nhiệm giải trình rõ ràng và cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tránh buông lỏng quản lý.
Ông chỉ ra những điểm nghẽn lớn của Hà Nội hiện nay nằm ở quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị và cơ chế huy động nguồn lực. Trong đó, quy hoạch phải được tiếp cận với tầm nhìn dài hạn, ổn định, không điều chỉnh theo từng nhiệm kỳ. Người dân và doanh nghiệp cần nhìn thấy rõ định hướng phát triển để đồng thuận và chủ động tham gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xây dựng các mô hình không gian phát triển dài hạn, xác định rõ khu đô thị, khu bảo tồn văn hóa di sản, khu công nghiệp, trường học, dịch vụ. Thực trạng hiện nay cho thấy quy hoạch còn phân tán theo từng dự án nhà ở, thiếu đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là giao thông và hệ thống thoát nước, dẫn đến tình trạng “xây dựng đến đâu, tắc đường đến đó”.
Từ đó, ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển các đô thị vệ tinh và các phường mới theo tiêu chuẩn hiện đại, đồng bộ về nhà ở xã hội, bệnh viện, trường học, công viên và hệ thống giao thông công cộng như đường sắt đô thị, tàu điện trên cao. Đây là điều kiện then chốt để giãn dân khu vực nội đô, giảm áp lực hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị một cách bền vững.
“Khi các thành phố vệ tinh có đầy đủ tiện ích và kết nối giao thông thuận tiện, người dân sẽ sẵn sàng rời bỏ những căn gác xép chật hẹp trong phố cổ để ra ngoài sinh sống”, ông nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, quản trị để phục vụ phát triển. Luật cần tập trung vào các nguyên tắc khung, tạo không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai chính sách phù hợp với đặc thù, trong khi các nội dung linh hoạt nên giao cho Chính phủ và chính quyền thành phố quy định.
Một nội dung then chốt khác là cơ chế phân cấp, phân quyền phải thực chất, rõ ràng, gắn với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Việc giao quyền phải đi liền điều kiện thực hiện, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ nguồn lực, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý và thực thi.
Đối với các cơ chế thí điểm khác với quy định hiện hành, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ phạm vi, chỉ áp dụng với lĩnh vực thực sự đặc thù, có đánh giá đầy đủ và kiểm soát chặt chẽ. Hà Nội có lợi thế về nguồn lực, nhân lực chất lượng cao và hệ thống nghiên cứu nên cần được trao không gian thử nghiệm đổi mới sáng tạo, nhưng không để việc thí điểm kéo dài thiếu kiểm soát hoặc trở thành cách hợp thức hóa bất cập. Đồng thời, luật cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm đi kèm ràng buộc trách nhiệm.
Ông cũng đề nghị rà soát các chính sách về khoa học công nghệ, tài chính ngân sách, đầu tư hạ tầng và liên kết vùng để bảo đảm tính đột phá, tránh trùng lặp với cơ chế chung. Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng, trong khi nhiều dự án hạ tầng lớn như các tuyến vành đai hay sân bay nằm trên địa bàn các địa phương lân cận, đòi hỏi cơ chế phối hợp hiệu quả về quy hoạch và nguồn lực. Mọi chính sách phát triển cần bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân, không đánh đổi quyền lợi cơ bản của người dân để lấy tăng trưởng.
“Sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là hoàn thiện khung pháp lý mà còn là lựa chọn mô hình phát triển và quản trị. Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; có cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội và khi thí điểm phải kiểm soát được rủi ro”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và nhấn mạnh Hà Nội cần trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm, từ đó lan tỏa kinh nghiệm cho cả nước.
Đại biểu Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô cần đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật hiện hành, khi nhiều luật đã được Quốc hội khóa trước thông qua với các cơ chế, chính sách vượt trội. Cơ quan soạn thảo cần rà soát các quy định ưu đãi ở các luật liên quan để bảo đảm thống nhất, tránh tình trạng chồng chéo.
Ông cũng đề nghị đối chiếu dự thảo với các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị như về kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, khoa học công nghệ, y tế, văn hóa…, bảo đảm cùng một hướng phát triển và không tạo ra độ vênh chính sách. “Dự thảo chưa thể hiện đầy đủ nội dung về quốc phòng, an ninh, trong khi đây là yêu cầu đặc thù của Thủ đô”, ông nói, cho rằng cần bổ sung cơ chế bảo vệ, đầu tư ngân sách cho lực lượng vũ trang và gắn với không gian vùng để bảo đảm an ninh tổng thể.
Liên quan phát triển đô thị, ông cho rằng các cơ chế về nhà ở và cải tạo đô thị chưa phản ánh đầy đủ tinh thần các nghị quyết đã ban hành. Hai vấn đề lớn là giao thông và nhà ở cần có giải pháp cụ thể, đủ mạnh để tạo chuyển biến thực tế, trong đó có thể xem xét lại điều kiện đồng thuận của người dân khi triển khai các dự án cải tạo để tránh tình trạng kéo dài, không thực hiện được.
Ông Trịnh Xuân An đánh giá các khái niệm không gian tầm cao và không gian ngầm là hướng tiếp cận mới, nhưng hiện chưa có nền tảng pháp lý đầy đủ. Do đó, ông đề xuất nghiên cứu quy định cụ thể hơn, thậm chí xây dựng khung pháp lý riêng, để bảo đảm có thể triển khai đồng bộ, tránh vướng mắc khi thực hiện.
“Cần làm rõ mối quan hệ giữa Luật Thủ đô với các nghị quyết đặc thù đang áp dụng cho thành phố, cũng như cơ chế chuyển tiếp khi luật có hiệu lực, nhằm tránh xung đột pháp lý và bảo đảm tính thống nhất, khả thi”, đại biểu nhấn mạnh.
Tối nay 14.5, ông Nguyễn Văn Sinh, Chủ tịch UBND xã Ba Động (tỉnh Quảng Ngãi), cho biết khoảng 14 giờ cùng ngày, 2 cặp vợ chồng ở xã Ba Vinh đi làm rẫy keo tại khu vực giáp ranh giữa xã Ba Động và xã Ba Vinh thì bất ngờ gặp mưa giông kèm sấm sét. Hậu quả, chị P.T.A (43 tuổi, ở thôn Nước Y, xã Ba Vinh) bị sét đánh tử vong tại chỗ.
Một số người đi cùng đã đưa thi thể nạn nhân về nhà lo hậu sự.
Cũng trong chiều 14.5, trên địa bàn xã Sơn Linh (Quảng Ngãi) xảy ra vụ sét đánh tử vong 1 người khác. Nạn nhân là anh Đ.V.N (29 tuổi, ở xóm Gò Ngoài, thôn Làng Rê, xã Sơn Linh). Anh N. bị sét đánh trúng khi đang khai thác keo tại thôn Làng Lùng.
Bà Sang Thị Minh Ngọc, Chủ tịch UBND xã Sơn Linh, cho biết thời điểm xảy ra vụ việc, anh N. đang làm keo cùng nhiều người khác. Sau khi sự việc xảy ra, chính quyền địa phương đã cử lực lượng đến hỗ trợ gia đình nạn nhân. “Gia đình nạn nhân thuộc diện khó khăn, địa phương sẽ tổ chức thăm hỏi, động viên và hỗ trợ gia đình lo hậu sự”, bà Ngọc thông tin.
Theo ghi nhận, thời điểm này người dân tại nhiều xã miền núi Quảng Ngãi đang bước vào cao điểm thu hoạch keo lá tràm nên thường xuyên làm việc ngoài trời, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi xuất hiện mưa giông.
Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Quảng Ngãi cho biết, chiều 14.5, trên địa bàn tỉnh xuất hiện mây đối lưu gây mưa rào và giông tại nhiều khu vực ven biển và miền núi. Cơ quan khí tượng cảnh báo trong cơn giông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Ngành chức năng khuyến cáo người dân hạn chế làm việc ngoài trời, không trú mưa dưới cây lớn hoặc khu vực trống trải khi xuất hiện giông sét nhằm tránh những tai nạn đáng tiếc.
Yêu cầu được ông Lê Văn Sử nêu tại cuộc họp chiều 7/5 với chủ đầu tư dự án mở rộng sân bay Cà Mau, UBND phường Tân Thành và các đơn vị liên quan.
Dự án mở rộng, nâng cấp sân bay Cà Mau có tổng vốn 2.400 tỷ đồng, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư. Trong quá trình thi công, nước nhiễm mặn từ công trình tràn ra kênh, khiến thủy sản của người dân nuôi gần đó chết hàng loạt, nhiều nhất là cá bống tượng và cá chình.
Thống kê ban đầu cho thấy hơn 90 hộ dân ở phường Tân Thành bị ảnh hưởng, với tổng diện tích khoảng 85 ha lúa, hoa màu và thủy sản.
Theo UBND phường Tân Thành, với diện tích 1.000 m2 nuôi trong 12 tháng, cá chình có chi phí khoảng 238 triệu đồng; nếu tỷ lệ sống đạt 70% thì lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng. Cá bống tượng có lợi nhuận khoảng 55 triệu đồng với cách tính tương tự. Đối với lúa, mỗi vụ người dân lãi khoảng 800.000 đồng trên 1.000 m2.
Ông Sử nhấn mạnh đây là bồi thường chứ không phải hỗ trợ. Mức bồi thường phải tính theo thu nhập bình quân cả vụ sản xuất vì đất đã nhiễm mặn, khó thể tái canh trong thời gian ngắn.
Lãnh đạo tỉnh đề nghị lấy thông tin từ chính quyền, người nuôi và thương lái để xác định thu nhập bình quân; đồng thời căn cứ tuổi cây trồng, vật nuôi tại thời điểm thiệt hại để tính hệ số bồi thường.
Chủ đầu tư và nhà thầu cần khắc phục các vấn đề còn ảnh hưởng đến sản xuất, phối hợp kiểm đếm thiệt hại, khảo sát vị trí đặt trạm bơm rửa mặn. Sở Nông nghiệp và Môi trường giám sát môi trường và rà soát trách nhiệm các bên liên quan.
Theo Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi, để phục vụ thi công dự án thành phần đoạn cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thuộc cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Ban Quản lý dự án 2 đã "mượn" 37 tuyến đường dân sinh làm đường công vụ.
Theo cam kết, toàn bộ các tuyến phải hoàn trả trước ngày 30-9-2025, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn khai thác.
Tuy nhiên, đến giữa tháng 4-2026 vẫn còn 4 tuyến chưa hoàn thành, chủ yếu thuộc gói thầu XL02, trong khi gói XL01 cơ bản đã xong.
Tại xã Khánh Cường, tuyến đường dân sinh từ quốc lộ 1A đi hồ Huân Phong dài gần 7km bị xuống cấp nặng sau thời gian dài phục vụ thi công.
Dù đang được đổ bê tông làm lại mặt đường để hoàn trả cho người dân đi lại sau khi thi công cao tốc nhưng mặt đường bê tông mới làm đã xuất hiện nhiều vết nứt dọc, lún rãnh, lề đường chưa hoàn thiện.
Ông Vũ Ngọc Hạnh, Trưởng thôn Bàn Thạch, cho biết nhà thầu nhiều lần lùi thời hạn hoàn trả, từ tháng 9-2025 sang trước Tết Nguyên đán 2026 nhưng đến nay vẫn chưa xong.
"Không chỉ chậm, chất lượng cũng tệ, vừa làm xong đã nứt nhiều chỗ. Song song với việc hoàn trả, các đơn vị liên quan cần đánh giá lại chất lượng, đảm bảo bà con đi lại lâu dài, an toàn", ông Hạnh nói.
Theo ông Nguyễn Trần Hoàng Vũ, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Khánh Cường, nhiều tuyến chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cơ bản. Một số đoạn thiếu khe co giãn, lề đường chưa đắp hoàn chỉnh, khiến kết cấu thiếu ổn định.
Với hiện trạng nứt mặt đường ngay từ khi mới làm xong, nguy cơ xuống cấp nhanh là rất lớn khi đưa vào sử dụng.
Không chỉ ở Khánh Cường, tuyến đường dân sinh mượn thi công cao tốc từ xã Lân Phong đi quốc lộ 24 dài khoảng 4km cũng xuống cấp nghiêm trọng, xuất hiện dày đặc ổ gà, ổ voi, nhiều đoạn hư hỏng sâu, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.
Người dân địa phương mong ngóng một con đường mới thay thế, đảm bảo đi lại an toàn. Với mặt đường hiện tại, việc đi lại gặp khó.
Việc đường cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn đã thi công xong, sắp đưa vào khai thác, người dân địa phương rất mừng, nhất là họ từng chia sẻ với nhà thầu chở vật liệu trong suốt quá trình thi công. Giờ bà con mong các đơn vị liên quan, có trách nhiệm cao nhất, trả lại những con đường tốt nhất.
Dự án cao tốc đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn là công trình trọng điểm quốc gia với tổng vốn hơn 20.400 tỉ đồng. Đây là dự án thành phần trong dự án đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông, kết nối dặm dài Tổ quốc.
Trước thực trạng chậm tiến độ và chất lượng chưa đảm bảo, Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi có văn bản yêu cầu chủ đầu tư quyết liệt chỉ đạo nhà thầu khẩn trương khắc phục, đảm bảo đúng cam kết về tiến độ và chất lượng.
Việc hoàn trả đường dân sinh không chỉ là nghĩa vụ hợp đồng mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp đối với an sinh của người dân vùng dự án. Tuyệt đối không vì mục tiêu tiến độ của dự án lớn mà xem nhẹ an toàn và sinh kế của nhân dân địa phương.
