Chiều 8/4, tại phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Luật Thủ đô cần được thiết kế như một thiết chế pháp lý đặc thù, đủ năng lực dẫn dắt, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển, nhưng đồng thời phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Nguyên tắc xuyên suốt là phân cấp, phân quyền triệt để hơn, song đi kèm trách nhiệm giải trình rõ ràng và cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tránh buông lỏng quản lý.
Ông chỉ ra những điểm nghẽn lớn của Hà Nội hiện nay nằm ở quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị và cơ chế huy động nguồn lực. Trong đó, quy hoạch phải được tiếp cận với tầm nhìn dài hạn, ổn định, không điều chỉnh theo từng nhiệm kỳ. Người dân và doanh nghiệp cần nhìn thấy rõ định hướng phát triển để đồng thuận và chủ động tham gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xây dựng các mô hình không gian phát triển dài hạn, xác định rõ khu đô thị, khu bảo tồn văn hóa di sản, khu công nghiệp, trường học, dịch vụ. Thực trạng hiện nay cho thấy quy hoạch còn phân tán theo từng dự án nhà ở, thiếu đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là giao thông và hệ thống thoát nước, dẫn đến tình trạng “xây dựng đến đâu, tắc đường đến đó”.
Từ đó, ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển các đô thị vệ tinh và các phường mới theo tiêu chuẩn hiện đại, đồng bộ về nhà ở xã hội, bệnh viện, trường học, công viên và hệ thống giao thông công cộng như đường sắt đô thị, tàu điện trên cao. Đây là điều kiện then chốt để giãn dân khu vực nội đô, giảm áp lực hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị một cách bền vững.
“Khi các thành phố vệ tinh có đầy đủ tiện ích và kết nối giao thông thuận tiện, người dân sẽ sẵn sàng rời bỏ những căn gác xép chật hẹp trong phố cổ để ra ngoài sinh sống”, ông nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, quản trị để phục vụ phát triển. Luật cần tập trung vào các nguyên tắc khung, tạo không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai chính sách phù hợp với đặc thù, trong khi các nội dung linh hoạt nên giao cho Chính phủ và chính quyền thành phố quy định.
Một nội dung then chốt khác là cơ chế phân cấp, phân quyền phải thực chất, rõ ràng, gắn với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Việc giao quyền phải đi liền điều kiện thực hiện, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ nguồn lực, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý và thực thi.
Đối với các cơ chế thí điểm khác với quy định hiện hành, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ phạm vi, chỉ áp dụng với lĩnh vực thực sự đặc thù, có đánh giá đầy đủ và kiểm soát chặt chẽ. Hà Nội có lợi thế về nguồn lực, nhân lực chất lượng cao và hệ thống nghiên cứu nên cần được trao không gian thử nghiệm đổi mới sáng tạo, nhưng không để việc thí điểm kéo dài thiếu kiểm soát hoặc trở thành cách hợp thức hóa bất cập. Đồng thời, luật cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm đi kèm ràng buộc trách nhiệm.
Ông cũng đề nghị rà soát các chính sách về khoa học công nghệ, tài chính ngân sách, đầu tư hạ tầng và liên kết vùng để bảo đảm tính đột phá, tránh trùng lặp với cơ chế chung. Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng, trong khi nhiều dự án hạ tầng lớn như các tuyến vành đai hay sân bay nằm trên địa bàn các địa phương lân cận, đòi hỏi cơ chế phối hợp hiệu quả về quy hoạch và nguồn lực. Mọi chính sách phát triển cần bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân, không đánh đổi quyền lợi cơ bản của người dân để lấy tăng trưởng.
“Sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là hoàn thiện khung pháp lý mà còn là lựa chọn mô hình phát triển và quản trị. Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; có cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội và khi thí điểm phải kiểm soát được rủi ro”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và nhấn mạnh Hà Nội cần trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm, từ đó lan tỏa kinh nghiệm cho cả nước.
Đại biểu Trịnh Xuân An, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô cần đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật hiện hành, khi nhiều luật đã được Quốc hội khóa trước thông qua với các cơ chế, chính sách vượt trội. Cơ quan soạn thảo cần rà soát các quy định ưu đãi ở các luật liên quan để bảo đảm thống nhất, tránh tình trạng chồng chéo.
Ông cũng đề nghị đối chiếu dự thảo với các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị như về kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, khoa học công nghệ, y tế, văn hóa…, bảo đảm cùng một hướng phát triển và không tạo ra độ vênh chính sách. “Dự thảo chưa thể hiện đầy đủ nội dung về quốc phòng, an ninh, trong khi đây là yêu cầu đặc thù của Thủ đô”, ông nói, cho rằng cần bổ sung cơ chế bảo vệ, đầu tư ngân sách cho lực lượng vũ trang và gắn với không gian vùng để bảo đảm an ninh tổng thể.
Liên quan phát triển đô thị, ông cho rằng các cơ chế về nhà ở và cải tạo đô thị chưa phản ánh đầy đủ tinh thần các nghị quyết đã ban hành. Hai vấn đề lớn là giao thông và nhà ở cần có giải pháp cụ thể, đủ mạnh để tạo chuyển biến thực tế, trong đó có thể xem xét lại điều kiện đồng thuận của người dân khi triển khai các dự án cải tạo để tránh tình trạng kéo dài, không thực hiện được.
Ông Trịnh Xuân An đánh giá các khái niệm không gian tầm cao và không gian ngầm là hướng tiếp cận mới, nhưng hiện chưa có nền tảng pháp lý đầy đủ. Do đó, ông đề xuất nghiên cứu quy định cụ thể hơn, thậm chí xây dựng khung pháp lý riêng, để bảo đảm có thể triển khai đồng bộ, tránh vướng mắc khi thực hiện.
“Cần làm rõ mối quan hệ giữa Luật Thủ đô với các nghị quyết đặc thù đang áp dụng cho thành phố, cũng như cơ chế chuyển tiếp khi luật có hiệu lực, nhằm tránh xung đột pháp lý và bảo đảm tính thống nhất, khả thi”, đại biểu nhấn mạnh.
Theo thông tin từ Sở Nội vụ TP.HCM, các xã trên địa bàn TP.HCM đã gửi báo cáo kết quả tự rà soát các điều kiện, tiêu chí xã lên phường của địa phương cho sở để thẩm định.
Trước đó, thực hiện kế hoạch xây dựng Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị (chuyển xã lên phường) trên địa bàn TP.HCM, UBND TP.HCM đã giao chủ tịch UBND các xã khẩn trương đánh giá hiện trạng của xã theo các điều kiện, tiêu chí lên phường gửi về Sở Nội vụ để thẩm định trước ngày 23-4-2026.
Theo kết quả bước đầu do các xã tự rà soát, Tuổi Trẻ Online ghi nhận có 12 xã đáp ứng các tiêu chí để chuyển xã lên phường, gồm: Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bình Lợi, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long, Bình Hưng, Đông Thạnh, Hóc Môn, Bà Điểm, Xuân Thới Sơn, Cần Giờ.
Theo quy định để lên phường, các xã phải đáp ứng 5 tiêu chí gồm: Dân số từ 21.000 người trở lên; diện tích tự nhiên từ 5,5km2 trở lên; vị trí, chức năng là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng hoặc cấp tỉnh hoặc cấp tiểu vùng;
Tỉ lệ dân số đô thị từ 50% trở lên; cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội (đạt 5 chỉ tiêu: thu ngân sách đủ chi, tỉ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt 70% trở lên;
Tỉ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên;
Thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của thành phố trong 3 năm gần nhất;
Tỉ lệ hộ nghèo thấp hơn tỉ lệ hộ nghèo của thành phố trong 3 năm gần nhất.
Từ kết quả tự rà soát của các xã, Sở Nội vụ sẽ chủ trì phối hợp với các cơ quan, sở, ngành liên quan để rà soát lại và hướng dẫn các xã xây dựng đề án để chuyển xã lên phường.
Kế hoạch rà soát để chuyển xã lên phường ở TP.HCM nhằm triển khai thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính Trị, Thủ tướng sau 1 năm hợp nhất, sáp nhập cần "rà soát, đánh giá tổng thể; trường hợp đủ điều kiện theo quy định thì báo cáo cấp có thẩm quyền nâng cấp lên chính quyền đô thị (thành phố/phường)".
Bình luận về kế hoạch chuyển xã lên phường ở TP.HCM, luật sư Bùi Quốc Tuấn, Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị định 307 (hướng dẫn về phân loại đơn vị hành chính) thì Hà Nội và TP.HCM được phân loại là đô thị đặc biệt.
"Không có quy định cụ thể đô thị đặc biệt TP.HCM phải có bao nhiêu đơn vị hành chính là phường. Tuy nhiên sau hợp nhất, TP.HCM đang có khá nhiều đơn vị hành chính "khoác chiếc áo" xã.
Với vị thế phát triển của siêu đô thị như TP.HCM và nhất là trong bối cảnh TP.HCM đang xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, thành phố cần nhiều đơn vị chính quyền đô thị - phường hơn nữa", ông Tuấn nói.
Giải thích về quan điểm trên, luật sư Bùi Quốc Tuấn cho rằng chuyển xã lên phường phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu phát triển thực tiễn của TP.HCM nhằm cụ thể hóa chủ trương sắp xếp, kiện toàn đơn vị hành chính, xây dựng mô hình chính quyền địa phương phù hợp với quá trình đô thị hóa.
Đồng thời phù hợp với định hướng phát triển không gian đô thị, mở rộng phạm vi quản lý đô thị và nâng cao chất lượng quản trị địa phương theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
"Việc xác định chính xác quy mô, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và mức độ đô thị hóa của từng đơn vị, làm căn cứ xây dựng quy hoạch, chính sách phát triển kinh tế - xã hội và quản lý nhà nước về đô thị, là cơ sở để đầu tư hiệu quả phát triển hạ tầng, không gian đô thị.
Việc chuyển xã lên phường cũng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, đất đai, dân cư...", ông Tuấn nhận định.
Nội dung trên được nêu trong báo cáo gửi Bộ Nội vụ của UBND TP.HCM về sơ kết Nghị quyết 27 năm 2018 của Trung ương Đảng về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp.
Chính sách thu nhập tăng thêm được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết 54/2017 và tiếp tục được kế thừa trong Nghị quyết 98/2023 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM.
Tháng 3.2018, HĐND TP.HCM ban hành nghị quyết quy định chi thu nhập tăng thêm, nêu rõ mức chi tối đa năm 2018 là 0,6 lần lương ngạch bậc, năm 2019 là 1,2 lần và từ năm 2020 trở đi tối đa 1,8 lần.
Để bảo đảm việc chi thu nhập tăng thêm công khai, minh bạch, TP.HCM đồng thời ban hành quy định đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức, viên chức theo hiệu quả công việc hằng quý. Người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được hưởng mức tối đa; người hoàn thành tốt nhiệm vụ hưởng tối đa 80% mức này. Việc đánh giá có tham khảo mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Trong quá trình triển khai, chính sách nhiều lần được điều chỉnh theo tình hình ngân sách và bối cảnh kinh tế - xã hội. Cuối năm 2019, HĐND TP.HCM điều chỉnh hệ số thu nhập tăng thêm từ mức tối đa 1,8 lần xuống còn 1,2 lần để phù hợp khả năng cân đối ngân sách giai đoạn 2020 - 2022.
Năm 2020 và 2021, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, TP.HCM tiếp tục giảm hệ số chi để ưu tiên nguồn lực chống dịch và bảo đảm an sinh xã hội. Một số nhóm cán bộ, công chức có hệ số lương cao bị giảm mức hưởng xuống còn 0,6 lần; riêng ngành y tế và cán bộ, công chức phường, xã được duy trì mức tối đa 1,2 lần trong giai đoạn cao điểm chống dịch.
Từ năm 2022, khi kinh tế dần phục hồi, TP.HCM nâng dần mức chi thu nhập tăng thêm. Năm 2023, thành phố áp dụng hệ số tối đa 1,8 lần trong 7 tháng đầu năm, sau đó điều chỉnh còn 0,8 lần trong 5 tháng cuối năm. Năm 2024 và năm 2025, hệ số tối đa được duy trì ở mức 1,5 lần lương ngạch bậc. Từ tháng 7.2025, chính sách mở rộng ra cả khu vực 2 tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.
Theo số liệu UBND TP.HCM, kinh phí chi thu nhập tăng thêm tăng mạnh qua các năm. Năm 2018 là 2.768 tỉ đồng, năm 2019 là 7.637 tỉ đồng, năm 2024 đạt gần 12.849 tỉ đồng và năm 2025 tăng lên 18.394 tỉ đồng. Tổng cộng giai đoạn 2018 - 2025 là 67.053 tỉ đồng.
UBND TP.HCM đánh giá chính sách này đã góp phần nâng cao chất lượng hoạt động khu vực công, thúc đẩy cải cách công vụ theo hướng "hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả". Trong bối cảnh mức lương cơ sở còn thấp và chi phí sinh hoạt tại TP.HCM ở mức cao, thu nhập tăng thêm giúp cải thiện đời sống cán bộ, công chức, viên chức, tạo động lực làm việc và giảm áp lực tài chính.
Báo cáo cũng cho rằng cơ chế này góp phần hạn chế tình trạng "chảy máu chất xám" trong khu vực công, hỗ trợ thành phố thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Đây được xem là một trong những công cụ quan trọng để TP.HCM duy trì năng lực cạnh tranh và chất lượng bộ máy hành chính trong điều kiện đô thị đặc biệt.
Tuy vậy, UBND TP.HCM thừa nhận mức thu nhập khu vực công hiện vẫn chưa tạo ưu thế rõ rệt so với khu vực doanh nghiệp, nhất là ở các ngành nghề có yêu cầu chuyên môn cao. Chênh lệch thu nhập giữa khu vực công và khu vực tư tiếp tục ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhân sự chất lượng cao.
Trong thời gian tới, TP.HCM đề xuất tiếp tục bố trí dự toán chi thu nhập tăng thêm từ nguồn cải cách tiền lương còn dư và quỹ lương cơ bản để duy trì chính sách theo đúng quy định. Thành phố đồng thời tiếp tục hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm, cơ chế đánh giá hiệu quả công việc và chính sách thu hút nhân tài nhằm tạo nền tảng cho cải cách tiền lương toàn diện theo lộ trình của Trung ương.
UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch triển khai chương trình hành động của Thành ủy (ban hành ngày 17-4), để thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030.
Trong đó, thành phố xây dựng danh sách hơn 80 dự án thuộc lĩnh vực văn hóa, di tích để sắp xếp ưu tiên đầu tư trong giai đoạn từ nay đến 2030. Nhiều dự án có quy mô lớn, tính chất trọng điểm, với lộ trình triển khai cụ thể tùy theo việc đã xác định chủ đầu tư và mức độ hoàn thiện kế hoạch chi tiết.
Cụ thể, dự án xây dựng Nhà hát giao hưởng, nhạc và vũ kịch tổng vốn sơ bộ 1.988 tỉ đồng.
Xây dựng mới Bảo tàng TP.HCM, chủ đầu tư là Ban Dân dụng và Công nghiệp đang hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Tổng vốn dự án khoảng 2.622 tỉ đồng, trong đó vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 là 2.000 tỉ đồng.
Dự án xây dựng mới nhà tập luyện 1 tổng vốn hơn 1.978 tỉ đồng; xây dựng mới nhà tập luyện 2 cùng ở trung tâm huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao Phú Thọ tổng vốn khoảng 2.223 tỉ đồng. Hiện hai dự án do Ban Dân dụng và Công nghiệp làm chủ đầu tư, được Sở Tài chính phối hợp các sở ngành lấy ý kiến thẩm định.
Các dự án khác như khu hành chính và ứng dụng công nghệ thể thao (phường Phú Thọ) do Ban Dân dụng và Công nghiệp làm chủ đầu tư, vốn khoảng 1.500 tỉ đồng. Hiện Sở Văn hóa và Thể thao đang phối hợp với chủ đầu tư hoàn thiện báo cáo.
Dự án trung tâm huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao khu vực 3, kết hợp nâng cấp sân vận động Lam Sơn (phường Vũng Tàu) với số vốn khoảng 412 tỉ đồng; dự án tu bổ, tôn tạo Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM (phường Sài Gòn) vốn khoảng 430 tỉ đồng; tu bổ, tôn tạo Bảo tàng TP.HCM vốn 624 tỉ đồng.
Dự án chỉnh lý trưng bày kết hợp mở rộng Bảo tàng Côn Đảo (đặc khu Côn Đảo) vốn 370 tỉ đồng, quảng trường Vinh Quang kết hợp di dân, giải phóng mặt bằng khu vực bảo vệ di tích lịch sử Côn Đảo vốn 1.080 tỉ đồng.
Dự án xây dựng mới Trung tâm Nghệ thuật truyền thống TP.HCM ở phường Phú Thọ với tổng vốn 1.918 tỉ đồng, do Ban Dân dụng và Công nghiệp làm chủ đầu tư... cùng hàng loạt dự án khác.
Ngoài ra, TP.HCM còn ban hành phụ lục các đề án, thiết chế, nhiệm vụ liên quan đến lĩnh vực văn hóa và tiến độ cụ thể. Đơn cử như đề án "Phát triển công nghiệp văn hóa TP.HCM đến năm 2030", giai đoạn 2026 - 2028, thời gian hoàn thành trong quý 3-2026.
