Tôi là một người có mẹ già trên 80 tuổi. Có người từng nói với tôi: “Mẹ già rồi, ưu tiên làm tròn chữ hiếu khi có thể, còn công việc thì lúc nào chẳng kiếm lại được”. Nhưng tôi không chọn nghỉ việc để ở nhà chăm mẹ. Nói vậy không có nghĩa tôi xem công việc quan trọng hơn cha mẹ. Ngược lại, chính vì nghĩ đến chặng đường còn dài phía trước, tôi thấy mình cần giữ lấy công việc, thu nhập và sự ổn định của bản thân.
Tôn tin cha mẹ không chỉ cần một người con luôn có mặt bên cạnh 24/24. Họ còn cần một người con đủ sức đồng hành khi đau ốm, đủ khả năng lo chi phí điều trị nếu cần, đủ bình tĩnh để đưa ra những quyết định quan trọng. Nếu vì hiếu thảo mà đánh đổi sự nghiệp, vài tháng đầu có thể tôi ở bên mẹ nhiều hơn, nhưng nếu sau đó mất việc, cạn tiền, sức khỏe suy giảm vì áp lực, liệu tôi có còn chăm được họ tốt như mong muốn?
Tôi từng chứng kiến không ít người rơi vào tình cảnh ấy. Ban đầu họ gác lại mọi kế hoạch phát triển sự nghiệp để chăm cha mẹ già. Nhưng rồi thời gian nghỉ việc kéo dài, thu nhập mất đi, khoản tiết kiệm vơi dần. Đến khi cha mẹ cần điều trị lâu dài hoặc bản thân họ muốn quay lại thị trường lao động, mọi thứ đã khó khăn hơn rất nhiều.
>> ‘Tôi không để con cái kiệt quệ vì báo hiếu cha mẹ già’
Tôi nghĩ rằng hiếu thảo không chỉ là sự hy sinh. Hiếu thảo còn là khả năng chăm sóc được cha mẹ trong nhiều năm, chứ không chỉ dốc hết sức trong một giai đoạn rồi chính mình cũng kiệt quệ. Cha mẹ nào cũng mong con cái có cuộc sống ổn định. Chắng mấy ai lại muốn con nghỉ việc, từ bỏ sự nghiệp hay đánh mất tương lai chỉ để quanh quẩn bên mình mỗi ngày. Họ có thể vui vì được chăm sóc, nhưng cũng sẽ day dứt nếu thấy con mình vì họ mà lâm vào cảnh bấp bênh.
Vì vậy, tôi chọn một cách khác. Tôi vẫn dành thời gian cho mẹ trong khả năng của mình, vẫn quan tâm, thu xếp khi cần, nhưng không từ bỏ công việc. Thu nhập mỗi tháng khoảng trên dưới 60 triệu, tôi dùng tiền kiếm được để thuê người chăm sóc mẹ trong lúc mình đi làm. Tôi muốn giữ cho mình một nền tảng tài chính đủ vững để khi mẹ cần, tôi có thể giúp bằng cả thời gian, sức lực lẫn tiền bạc.
Sẽ có người cho rằng đó là thực dụng, nhưng tôi lại cho rằng đấy là tầm nhìn dài hạn. Hiếu thảo không phải là cuộc thi xem ai hy sinh nhiều hơn. Cũng không phải cứ ở cạnh mẹ 24 giờ mỗi ngày mới là người con có hiếu. Với tôi, hiếu thảo là làm sao để tình yêu thương không trở thành gánh nặng cho cả hai phía. Một người con mất việc, mất sức khỏe và mất cả tương lai chưa chắc chăm cha mẹ tốt hơn một người vẫn giữ được công việc, dòng tiền và sự cân bằng trong cuộc sống.
Tôi không biết từ bao giờ, chúng ta có lệ là người đi xa, đi chơi từ đâu về là phải có quà. Nếu như đi núi mua mật ong, thịt gác bếp... để lâu được thì không nói làm gì.
Như gia đình tôi mới đây, sau khi tắm biển và ăn uống thỏa thích, vợ tôi đi dạo một vòng mua về một thùng hải sản tươi ướp đá lạnh gần 5 triệu đồng. Đi xe khách nên khệ nệ khiêng, bất tiện. Mà đi ôtô tự lái thì có khi chật chội vì còn phải để valy và đồ đạc khác.
Về đến nhà chưa kịp soạn quần áo cũ ra giặt thì phải chia phần vì sợ để lâu mất tươi. Khi đem qua cho bà chị, bà chị hỏi bao nhiêu tiền một kg thì than trời vì cái đại lý hải sản kế bên nhà chị bán rẻ hơn 50 nghìn một kg. Vợ tôi chậc lưỡi, thôi kệ. Quan trọng hơn là hải sản mua về ướp đá ăn không ngon như ở biển. Cảm quan chung của vợ chồng tôi là vậy.
Không bàn đến chuyện mua hớ vài chục nghìn một kg hay mất công xách nặng. Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn là áp lực vô hình: Đi đâu về cũng phải có cái gì đó ra trò để biếu.
Nếu không sẽ ngại với người thân, ngại với bạn bè, thậm chí ngại với chính mình sợ rằng chuyến đi sẽ bị đánh giá là đi mà không biết mang cái gì về.
Thói quen đi đâu cũng phải có quà đem về còn vô tình biến du lịch, vốn là để nghỉ ngơi, trải nghiệm thành một chuỗi nhiệm vụ. Đi chơi nhưng trong đầu luôn có một checklist: Mua gì cho nhà nội, mua gì cho nhà ngoại, mua gì cho đồng nghiệp. Kết quả là thay vì tận hưởng trọn vẹn, ta dành thời gian để lo nghĩ vì những điều đó.
Sau lần đó, tôi tự đặt ra một nguyên tắc khi đi xa: Chỉ mua khi thật sự muốn mua, và món quà phải có ý nghĩa với cả người cho lẫn người nhận. Nếu không, tôi chọn không mua gì cả.
5 năm trước, tôi dồn toàn bộ tiền tích góp nhiều năm cộng thêm khoản vay ngân hàng để mua một căn nhà hơn 5 tỷ đồng ở Hà Nội. Thời điểm đó, ai cũng nói bất động sản là kênh giữ tiền an toàn nhất. Bạn bè xung quanh liên tục khoe chuyện giá đất tăng từng tháng, mua hôm trước hôm sau đã có người trả chênh vài trăm triệu. Tôi cũng bị cuốn vào tâm lý ấy.
Tôi tính toán: nhà có thể cho thuê khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng, tức 120 triệu một năm. Chưa kể vài năm sau giá nhà chắc chắn sẽ tăng tiếp. Nhưng sau 5 năm, nhìn lại, tôi mới thấy bài toán đầu tư thực tế không màu hồng như mình tưởng. Căn nhà hiện vẫn cho thuê đều, nhưng giá thuê gần như không tăng đáng kể. Người thuê liên tục mặc cả vì khu vực xung quanh ngày càng nhiều nhà cho thuê. Có giai đoạn nhà trống vài tháng, tôi vẫn phải đóng lãi vay, thuế đất và chi phí sửa chữa.
Nhiều người nghe "10 triệu một tháng" tưởng là nguồn thu ổn định và hấp dẫn. Nhưng nếu tính kỹ, 120 triệu mỗi năm trên tài sản trị giá 5 tỷ đồng chỉ tương đương khoảng hơn 2% lợi nhuận, chưa trừ chi phí bảo trì, khấu hao hay thời gian nhà bỏ trống. Gửi tiết kiệm ngân hàng nhiều thời điểm còn có lãi suất cao hơn mà không phải đau đầu quản lý tài sản.
Điều khiến tôi trăn trở là số tiền 5 tỷ ấy thực ra đã bị "chôn" vào một tài sản có tính thanh khoản không cao. Có thời điểm cần tiền xoay công việc, tôi rao bán nhiều tháng vẫn không có người hỏi mua. Giá tăng thì ai nghe cũng thích, nhưng để bán được đúng kỳ vọng hay không lại là chuyện khác.
>> Vợ chồng ở thuê 5,5 triệu một tháng sướng hơn bỏ 4 tỷ mua nhà
Nhiều người Việt thường có tâm lý quá tin vào bất động sản. Chúng ta nhìn vào mức tăng giá trong quá khứ rồi mặc định tương lai sẽ tiếp tục như vậy. Nhưng ít ai ngồi xuống tính thật kỹ hiệu suất khai thác của tài sản mình đang nắm giữ. Vậy nên, nhiều người vẫn lao vào mua chỉ vì niềm tin "nhà và đất không bao giờ lỗ".
Tôi không phủ nhận bất động sản vẫn là tài sản quan trọng với nhiều gia đình Việt Nam. Nó tạo cảm giác an toàn, hữu hình và ít biến động tâm lý hơn chứng khoán hay các kênh đầu tư khác. Nhưng sau trải nghiệm của mình, tôi nghĩ người mua nhà để đầu tư cần tỉnh táo hơn. Đừng chỉ nhìn vào giá trị tài sản trên giấy để tự thấy mình giàu lên.
Bây giờ, nếu quay lại thời điểm 5 năm trước, có lẽ tôi vẫn mua nhà, nhưng sẽ cân nhắc kỹ hơn rất nhiều về bài toán khai thác thực tế thay vì chỉ nghe những câu kiểu "mua đi kiểu gì cũng lời".
Tuần trước họ hàng sang chơi nhà tôi, buổi chiều khi tôi soạn đồ cho con tắm, một người họ hàng tỏ ra ngạc nhiên khi con tôi vẫn chưa biết tự tắm và tự mặc đồ. Cá nhân tôi chỉ thấy con còn nhỏ, vụng về và làm gì cũng chậm và lý do đặc biệt là con tôi rất sợ nước.
Mỗi lần để con tự làm, mọi thứ trở nên rất lâu, quần áo mặc trái, cúc cài lệch, tóc tai ướt nhẹp sau khi tắm... Có hôm con còn loay hoay 20 phút không mặc xong bộ đồ. Tôi thấy sốt ruột nên cứ giúp con tắm rửa và mặc quần áo.
Với trẻ 8 tuổi và sợ nước, việc chưa biết tự tắm, mặc đồ có phải là bình thường không? Tôi nên làm gì để giúp cháu tự lập hơn trong những việc này?
