Đài ABC News ngày 9.7 dẫn lời một quan chức Mỹ cho hay Iran đã bắn hạ khoảng 30 UAV MQ-9 Reaper (Thần chết) của Mỹ kể từ đầu cuộc xung đột.
UAV MQ-9 Reaper, được đưa vào biên chế Không quân Mỹ năm 2007, đã trở thành vũ khí chủ chốt trong các hoạt động chống khủng bố của Mỹ trên khắp Trung Đông và các khu vực xung đột khác, phản ánh sự phụ thuộc ngày càng tăng của quân đội vào UAV trong các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan.
MQ-9 Reaper được thiết kế để hoạt động trong môi trường mà Mỹ đã thiết lập ưu thế trên không. Ưu thế đó đã nhiều lần bị Iran thách thức.
Vào năm 2020, Không quân Mỹ đã công bố hợp đồng mua sắm cuối cùng cho UAV MQ-9 Reaper và Hãng General Atomics đã đóng cửa dây chuyền sản xuất vào năm ngoái sau khi chế tạo được 575 chiếc.
Theo phát ngôn viên C. Mark Brinkley của General Atomics, lô hàng cuối cùng có giá khoảng 16 triệu USD mỗi chiếc khi mua theo lô 4 chiếc.
Iran tuyên bố đã bắn hạ một chiếc MQ-9 Reaper trong các cuộc tấn công của Mỹ hôm 7.7. Truyền thông Iran cũng tuyên bố một UAV “của đối phương” bị bắn hạ trên bầu trời miền nam Iran trong các cuộc tấn công hôm 8.7.
Điều trần tại Quốc hội về ngân sách hồi tháng 5, Tham mưu trưởng Không quân Mỹ Kenneth Wilsbach nói rằng MQ-9 Reaper đã thể hiện vai trò “có giá trị nhất” trong xung đột với Iran.
“Chúng tôi đã tiến hành nhiều cuộc không kích. Không hệ thống nào khác thậm chí có thể đạt được gần mức đó”, ông phát biểu.
Mỹ đã tổn thất một số máy bay trong xung đột với Iran, trong đó có 3 chiếc F-15 bị lực lượng phòng không Kuwait bắn nhầm hồi tháng 3. Cũng trong tháng đó, một máy bay tiếp dầu KC-135 rơi ở miền tây Iraq sau khi va chạm trên không với một máy bay cùng loại.
Vào tháng 4, một máy bay F-15 của Không quân Mỹ bị hỏa lực Iran bắn hạ. Bên cạnh đó, một chiếc A-10 của Không quân Mỹ cũng trúng hỏa lực của Iran khi hỗ trợ trên không cho chiến dịch giải cứu phi công và sĩ quan vũ khí, nhưng bay đến Kuwait mới rơi sau khi phi công thoát ra an toàn.
Từ ngày 26 đến 27/5, Cao ủy châu Âu phụ trách Khởi nghiệp, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo, bà Ekaterina Zaharieva, sẽ thăm Hà Nội nhằm tăng cường hợp tác giữa Liên minh châu Âu (EU) và Việt Nam trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (STI). Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ EU - Việt Nam vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 1.
Trước thềm chuyến thăm, Cao ủy Zaharieva cho biết: “Việt Nam đang nổi lên như một đối tác đổi mới sáng tạo năng động với những tham vọng mạnh mẽ về khoa học và công nghệ, một hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động cùng nguồn nhân tài nổi bật”.
“Chúng tôi mong muốn cùng nhau đẩy mạnh hợp tác trong khoa học, công nghệ, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; hỗ trợ các nhà đổi mới sáng tạo và nhà nghiên cứu trẻ; đồng thời tạo ra những cơ hội mới cho doanh nghiệp và các công ty khởi nghiệp của cả hai bên. EU là đối tác chiến lược và đáng tin cậy trong việc hỗ trợ quá trình chuyển đổi kinh tế, thúc đẩy xuất sắc khoa học và tăng cường tự chủ công nghệ của Việt Nam”, Cao ủy Zaharieva cho biết thêm.
Trong chuyến thăm, Cao ủy Zaharieva sẽ giới thiệu chương trình Horizon Europe, đây là chương trình tài trợ trọng điểm của EU dành cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, đồng thời thúc đẩy các cơ hội hợp tác và đầu tư mới giữa các nhà nghiên cứu, nhà đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp của châu Âu và Việt Nam.
Một kết quả quan trọng của chuyến thăm sẽ là cam kết của hai bên trong việc tăng cường hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thông qua việc ký kết Ý định Thư giữa Ủy ban châu Âu, đại diện cho Liên minh châu Âu, và Bộ Khoa học và Công nghệ của Việt Nam.
Ý định Thư này sẽ tạo khuôn khổ nhằm tăng cường năng lực nghiên cứu, thúc đẩy trao đổi trong khuôn khổ chương trình Horizon Europe và các chương trình nghiên cứu khác, hỗ trợ tính lưu động của các nhà nghiên cứu, nâng cao năng lực thể chế, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho các sáng kiến đào tạo và nghiên cứu chung.
Trong khuôn khổ này, Cao ủy Zaharieva sẽ trao đổi với các đối tác cấp cao của Việt Nam về những ưu tiên chiến lược và việc triển khai quan hệ đối tác EU - Việt Nam được tăng cường trong các lĩnh vực khoa học đổi mới sáng tạo.
Theo cách tiếp cận “Nhóm châu Âu” (EU và các quốc gia thành viên), Cao ủy Zaharieva cũng sẽ gặp gỡ đại diện cộng đồng doanh nghiệp châu Âu và Việt Nam cũng như hệ sinh thái khởi nghiệp để trao đổi về các thách thức công nghệ, cơ hội đầu tư và tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo. EU sẵn sàng hơn bao giờ hết trong việc mở rộng hỗ trợ cho quá trình chuyển đổi kép của Việt Nam - xanh và số - đồng thời thúc đẩy các cơ hội đầu tư vào những công nghệ mới nổi như AI, chất bán dẫn, 5G, công nghệ không gian, an ninh mạng và nhiều lĩnh vực khác.
Tờ Nikkei Asia dẫn thông báo từ cơ quan Quốc Dân đảng (KMT) ở Đài Loan thông báo bà Trịnh ngày 1.6 đến Mỹ bắt đầu chuyến công tác kéo dài đến ngày 16.6. Mới đây, hồi đầu tháng 4, bà Trịnh đến Bắc Kinh và có cuộc gặp với Chủ tịch nước Tập Cận Bình.
Chuyến đi lần này của bà Trịnh diễn ra trong bối cảnh KMT đang nỗ lực trì hoãn các chương trình cải cách năng lực phòng vệ mà ông Lại Thanh Đức, Lãnh đạo Đài Loan, đang đề xuất với cơ quan lập pháp của đảo này. Trong 2 năm qua, KMT - vốn kiểm soát cơ quan lập pháp bằng liên minh nhỏ hơn - tìm cách ngăn chặn phần lớn chương trình nghị sự về an ninh và quản lý của nhà lãnh đạo Lại Thanh Đức thuộc đảng Dân tiến (DPP). Tình trạng bế tắc đã khiến các nhà lập pháp và quan chức Mỹ liên tục chỉ trích, đồng thời đặt ra câu hỏi về sự ổn định chính trị và chính sách lâu dài của Đài Bắc trước Bắc Kinh. Cụ thể hơn, trong khi Washington muốn Đài Bắc mua vũ khí của Mỹ nhiều hơn và tăng chi tiêu quân sự, thì KMT tại chương trình nghị sự ở cơ quan lập pháp Đài Loan lại muốn hạn chế vấn đề này.
Vì thế, chuyến đi của bà Trịnh đến Mỹ được cho là nhằm thể hiện thiện chí của KMT đối với Washington. Trả lời báo chí trước chuyến đi, bà Trịnh cho biết mục tiêu là "để cho những người bạn Mỹ hiểu rằng từ Thế chiến 2 đến nay, KMT luôn trung thành và có trách nhiệm nhất với Washington". Bà còn khẳng định KMT "có thể duy trì hòa bình xuyên eo biển và giúp Mỹ không phải tham gia vào một cuộc chiến đầy tốn kém" nếu xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan.
Trả lời Thanh Niên hôm qua (1.6), GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá: "Đài Loan đóng vai trò quan trọng đối với hòa bình và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chuyến đi của lãnh đạo KMT tới Mỹ để thảo luận về sự ủng hộ của đảng mình đối với việc cắt giảm chi tiêu quân sự của Đài Loan. Qua đó, KMT không chỉ làm rõ lập trường của lãnh đạo đảng này, mà còn để gửi gắm về vị thế của Mỹ về an ninh và răn đe trên eo biển Đài Loan".
"Chắc chắn, cả hai bên sẽ chọn lọc chia sẻ quan điểm đối với Trung Quốc sau khi lãnh đạo cả hai bên gần đây đều thăm Bắc Kinh và gặp Tập Cận Bình. Tại sao phải như vậy? Vì giới chức lãnh đạo Mỹ có lẽ không tin tưởng lập trường hay ý định của lãnh đạo KMT. Ngược lại, như nhiều nhà lãnh đạo khác, lãnh đạo KMT cũng đặt câu hỏi về độ tin cậy đối với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump và cũng như quan điểm chung của chính giới Washington khi nội bộ Mỹ đang phân rẽ sâu sắc. Lãnh đạo KMT cần làm rõ liệu Mỹ tiếp tục hướng tới các vấn đề quốc tế, hay theo đuổi chính sách biệt lập rồi "bỏ mặc" Đài Loan trước Trung Quốc", GS Nagy phân tích thêm.
Tuy từng có quá khứ xung đột với Đảng Cộng sản Trung Quốc, KMT thời gian qua trở nên thân thiện hơn với Bắc Kinh, bác bỏ quan điểm thúc đẩy độc lập cho Đài Bắc mà đảng cầm quyền đang theo đuổi. KMT cho rằng việc thúc đẩy độc lập cho Đài Loan có thể dẫn đến bùng nổ chiến tranh. Qua đó, lãnh đạo KMT luôn khẳng định chỉ đảng này mới đủ sức mang lại hòa bình cho eo biển Đài Loan, đồng thời là đóng vai trò cầu nối giữa Mỹ và Trung Quốc để giải quyết vấn đề Đài Loan. Vì nguyên nhân này, đảng cầm quyền ở Đài Loan là DPP - vốn nhận được sự ủng hộ của những người gốc Đài Loan - cáo buộc KMT trở thành "tay sai" cho Bắc Kinh. Một số cáo buộc còn cho rằng Bắc Kinh nhiều lần tìm cách can dự vào bầu cử ở Đài Loan theo hướng có lợi cho KMT. Thậm chí còn có cáo buộc bà Trịnh nhận sự hỗ trợ từ Trung Quốc đại lục để trở thành lãnh đạo KMT.
Tuy nhiên, chính sách của KMT được cho là một trong những nguyên nhân khiến đảng này liên tục thất bại trong 3 cuộc bầu cử lãnh đạo Đài Loan gần đây (2016, 2020 và 2024). Giữa bối cảnh đó, tận dụng áp lực từ Bắc Kinh đối với Đài Bắc gây nên những khó khăn cho kinh tế Đài Loan, KMT đang hướng đến thuyết phục cử tri rằng có thể giải quyết vấn đề với Trung Quốc đại lục.
Dự kiến, tháng 11 tới đây, Đài Loan sẽ diễn ra cuộc bầu cử lãnh đạo ở các địa phương cùng nhiều cơ quan quan trọng tại đảo này. Kết quả bầu cử có thể ảnh hưởng lớn đến cuộc bầu cử lãnh đạo cao nhất tại Đài Loan vào năm 2028. Chính vì thế, lãnh đạo KMT đang nỗ lực thể hiện năng lực cầm quyền vốn cần có sự ủng hộ của Mỹ. t
Một đèn báo lỗi nhấp nháy trên tàu vũ trụ Orion của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã báo hiệu sự cố không mong muốn ngay khi bắt đầu sứ mệnh lịch sử Artemis II - hệ thống vệ sinh gặp trục trặc.
May mắn cho bốn phi hành gia trong hành trình kéo dài 10 ngày, sự cố nhanh chóng được khắc phục.
Theo báo Guardian ngày 2-4, trung tâm kiểm soát sứ mệnh thông báo: "Nhà vệ sinh đã sẵn sàng sử dụng. Chúng tôi khuyến nghị nên để hệ thống đạt tốc độ vận hành tiêu chuẩn trước khi sử dụng, và tiếp tục để máy chạy thêm một lúc sau đó".
Dù khởi đầu không suôn sẻ, hệ thống quản lý chất thải đa năng (UWMS) trị giá 30 triệu USD vẫn được xem là bước tiến lớn trong công nghệ vệ sinh ngoài không gian.
Hệ thống này được phát triển nhằm khắc phục những bất tiện kéo dài mà phi hành gia từng gặp phải.
Trong các sứ mệnh Apollo trước đây, các phi hành gia (toàn bộ là nam giới) phải đi tiểu vào một thiết bị giống như bao cao su đặt bên trong bộ đồ vũ trụ. Đối với chất thải rắn, họ phải sử dụng một chiếc túi dán trực tiếp vào mông.
Dù báo cáo của NASA kết luận rằng những thiết kế thô sơ này về cơ bản đã đáp ứng mục tiêu kỹ thuật, nhưng chúng rất dễ bị rò rỉ và bị đánh giá rất thấp về mức độ hài lòng của phi hành đoàn.
Với UWMS, tàu Orion được trang bị buồng vệ sinh riêng có cửa, lần đầu tiên xuất hiện trên các tàu vũ trụ. Khu vực này được bố trí tay vịn và dây đai để giúp phi hành gia cố định cơ thể.
Ông Jeremy Hansen, chuyên gia sứ mệnh Artemis II từ Cơ quan Vũ trụ Canada, cho biết đây là nơi duy nhất mang lại sự riêng tư trong suốt hành trình.
Hệ thống bao gồm một phễu nối với ống dẫn nước tiểu và một bệ ngồi nhỏ. Vì mọi thứ đều lơ lửng trong môi trường không trọng lực, chất thải rắn sẽ được hút vào một chiếc túi ở đáy bồn cầu, sau đó được nén chặt vào một hộp chứa.
Lực hút mạnh đến mức gây ra tiếng ồn lớn, buộc buồng vệ sinh phải được lót lớp cách âm và các phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi vào trong.
Trong các sứ mệnh dài ngày trên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS), nước tiểu và mồ hôi được tái chế thành nước uống.
Tuy nhiên với Artemis II, nước tiểu sẽ được xả ra ngoài không gian, còn chất thải rắn được lưu trữ để xử lý sau khi trở về Trái đất.
Hệ thống vệ sinh không chỉ đơn thuần là một tiện nghi xa xỉ. Mục tiêu cốt lõi của chương trình Artemis là thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người ngoài vũ trụ.
Giáo sư lịch sử khoa học và công nghệ David Munns (Đại học City, New York) nhận định: "Việc nghiên cứu không chỉ về nhà vệ sinh mà toàn bộ hệ thống hỗ trợ sự sống là một trong những nền tảng để con người sinh sống lâu dài trong không gian".
