Mỹ dỡ trừng phạt với Tổng thống lâm thời Venezuela

Tham vọng lá chắn không gian lớn nhất lịch sử Mỹ

Một báo cáo mới của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ngày 12/5 đã hé lộ quy mô gây choáng của chương trình phòng thủ tên lửa Vòm Vàng do chính quyền Tổng thống Donald Trump thúc đẩy.

Theo tính toán của CBO, tổng chi phí để phát triển, triển khai và vận hành hệ thống này trong vòng 20 năm có thể lên tới gần 1.200 tỷ USD. Đây được xem là dự án phòng thủ tham vọng nhất của Mỹ kể từ thời Chiến tranh Lạnh.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở kế hoạch triển khai tới 7.800 tên lửa đánh chặn ngoài không gian, hoạt động trên quỹ đạo tầm thấp (LEO). Chỉ riêng mạng lưới đánh chặn này đã tiêu tốn khoảng 743 tỷ USD, tương đương hơn 60% toàn bộ ngân sách chương trình.

Tuy nhiên, điều gây tranh cãi là dù tiêu tốn số tiền khổng lồ như vậy, hệ thống này theo đánh giá của CBO vẫn chỉ đủ khả năng đánh chặn đồng thời khoảng 10 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM).

Vòm Vàng là phiên bản hiện đại hóa của ý tưởng “Chiến tranh giữa các vì sao” (Star Wars) từng được Tổng thống Ronald Reagan theo đuổi trong thập niên 1980.

Mục tiêu của chương trình là xây dựng một lá chắn phòng thủ đa tầng có khả năng bảo vệ lãnh thổ Mỹ trước các mối đe dọa tên lửa từ các đối thủ của Mỹ.

Theo kế hoạch, hệ thống sẽ kết hợp nhiều lớp phòng thủ gồm: Vệ tinh cảnh báo sớm trên quỹ đạo, tên lửa đánh chặn ngoài không gian, các tổ hợp đánh chặn mặt đất, hệ thống radar toàn cầu, vũ khí chống tên lửa siêu vượt âm.

Trong đó, lớp đánh chặn không gian được xem là thành phần quan trọng nhất vì cho phép tiêu diệt tên lửa đối phương ngay từ giai đoạn tăng tốc sau phóng. Nếu thành công, Mỹ có thể phá hủy ICBM đối phương trước khi chúng tách đầu đạn hoặc triển khai phương tiện lướt siêu vượt âm.

Theo CBO, để bảo đảm luôn có đủ tên lửa đánh chặn ở đúng vị trí cần thiết, Mỹ buộc phải triển khai số lượng cực lớn vệ tinh vũ trang trên quỹ đạo thấp.

Các vệ tinh này bay liên tục quanh Trái Đất ở độ cao chỉ khoảng 300-500 km. Do chuyển động không ngừng, để duy trì khả năng phản ứng tức thời trước các vụ phóng tên lửa từ nhiều khu vực khác nhau, Washington phải tạo ra một “mạng lưới dày đặc” bao phủ toàn cầu.

CBO cho biết chỉ riêng việc duy trì khả năng đối phó 10 ICBM cùng lúc đã cần tới 7.800 vệ tinh đánh chặn hoạt động thường trực.

Thậm chí trong vòng 20 năm, Mỹ có thể phải phóng tổng cộng gần 30.000 vệ tinh thay thế do tuổi thọ trung bình mỗi thiết bị chỉ khoảng 5 năm trước khi quỹ đạo suy giảm.

Khó chống đỡ các cuộc tấn công quy mô lớn?

Điều khiến nhiều chuyên gia Mỹ lo ngại là ngay cả hệ thống trị giá gần 1.200 tỷ USD này cũng khó có thể chống đỡ các cuộc tấn công quy mô lớn từ các đối thủ mạnh.

CBO thừa nhận Vòm Vàng hiện chủ yếu được thiết kế để đối phó với các đợt phóng hạn chế.Trong trường hợp Moskva hoặc Bắc Kinh tung đòn tập kích hạt nhân quy mô lớn bằng hàng trăm ICBM và phương tiện siêu vượt âm, hệ thống hoàn toàn có nguy cơ bị quá tải.

Mối lo này càng lớn khi Nga đang triển khai các loại tên lửa chiến lược mới như RS-28 Sarmat hay phương tiện lướt siêu vượt âm Avangard, vốn được thiết kế riêng để xuyên thủng mọi lá chắn phòng thủ hiện nay.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang tăng tốc phát triển kho tên lửa siêu vượt âm và vũ khí không gian với tốc độ đáng kinh ngạc.

Một trong những tranh cãi lớn nhất quanh Vòm Vàng là nguy cơ biến không gian thành chiến trường quân sự thực sự.

Giới chuyên gia cảnh báo việc Mỹ triển khai hàng nghìn tên lửa đánh chặn trên quỹ đạo có thể kích hoạt cuộc chạy đua vũ trang ngoài không gian với các đối thủ.

Hiện cả Nga và Trung Quốc đều đã phát triển các loại vũ khí chống vệ tinh, từ tên lửa phóng mặt đất cho tới vệ tinh có khả năng tiếp cận và vô hiệu hóa mục tiêu trên quỹ đạo.

Điều đó đồng nghĩa với việc nếu chiến tranh lớn nổ ra, hàng nghìn vệ tinh Vòm Vàng cũng có thể trở thành mục tiêu bị săn lùng đầu tiên.

Nhiều nhà phân tích cho rằng chi phí thực tế của chương trình thậm chí còn có thể cao hơn đáng kể so với ước tính của CBO, bởi Mỹ sẽ còn phải xây dựng thêm hệ thống bảo vệ cho chính mạng lưới vệ tinh đánh chặn này.

Dù còn gây nhiều tranh cãi, dự án Vòm Vàng cho thấy Washington đang ngày càng lo ngại trước sự phát triển chóng mặt của tên lửa siêu vượt âm và ICBM thế hệ mới từ các nước.

Trong bối cảnh các hệ thống phòng thủ hiện tại như Patriot, THAAD hay Aegis bị đặt dấu hỏi về hiệu quả trước các đòn tấn công hiện đại, Mỹ dường như muốn tạo ra một cuộc cách mạng hoàn toàn mới trong phòng thủ chiến lược.

Tuy nhiên, bài toán lớn nhất vẫn là liệu Washington có sẵn sàng chi khoản tiền khổng lồ gần 1.200 tỷ USD cho một hệ thống, mà ngay cả Quốc hội Mỹ cũng thừa nhận chưa thể tạo ra “lá chắn bất khả xâm phạm” hay không.

Tin Gốc: Dân Trí

Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Thủ tướng Lê Minh Hưng hôm nay gặp Quốc vương Brunei, Tổng thống Philippines, Thủ tướng Timor Leste, Thủ tướng Campuchia và Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), theo Bộ Ngoại giao.

Tại cuộc gặp Quốc vương Brunei Haji Hassanal Bolkiah, Thủ tướng đề nghị hai bên triển khai hiệu quả, thực chất chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Brunei năm 2023-2027, duy trì trao đổi đoàn các cấp, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và xem xét thiết lập cơ chế ủy ban hỗn hợp về hợp tác thương mại, củng cố hợp tác trong lĩnh vực đánh bắt thủy hải sản.

Quốc vương Haji Hassanal Bolkiah khẳng định Brunei sẵn sàng hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và cùng quan tâm. Quốc vương đề nghị hai nước tăng cường hợp tác trong lĩnh vực thương mại, năng lượng trong lúc tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. bày tỏ mong muốn phối hợp với Việt Nam và các nước thành viên ASEAN đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại nội khối, củng cố môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực trong bối cảnh có nhiều biến động và thách thức trên thế giới.

Tổng thống Philippines cho rằng hai nước có nhiều dư địa và tiềm năng hợp tác trong nhiều lĩnh vực, mong muốn có thêm đường bay thẳng giữa các thành phố của hai nước.

Hai lãnh đạo nhất trí đề nghị thúc đẩy một số trọng tâm hợp tác trụ cột trong quan hệ Đối tác chiến lược song phương, ưu tiên hoạt động trao đổi đoàn, tạo thuận lợi giao thương, phấn đấu nâng kim ngạch thương mại hai chiều sớm đạt 10 tỷ USD, tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, nghiên cứu khoa học biển, đề nghị hoàn tất đàm phán và ký kết Thỏa thuận hợp tác về giáo dục phổ thông, Chương trình hợp tác du lịch năm 2026-2029.

Việt Nam và Philippines nhất trí tiếp tục ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, tích cực cùng các nước thành viên ASEAN và Trung Quốc thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử tại Biển Đông (COC) thực chất, hiệu lực, phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.

Trong cuộc gặp Thủ tướng Timor Leste Xanana Gusmao, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ Timor Leste hội nhập đầy đủ vào tiến trình hợp tác khu vực.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng hai bên cần phối hợp chặt chẽ để khai thác tốt những dư địa, tiềm năng hợp tác song phương, trong đó có lĩnh vực đầu tư, thương mại, viễn thông, công nghệ số, năng lượng và dầu khí, thủy sản và chế biến thực phẩm, đề nghị chính phủ Timor Leste tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, hoạt động tại nước này.

Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ chia sẻ kinh nghiệm với Timor Leste trong phát triển kinh tế, xây dựng các chính sách hỗ trợ, cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thủ tướng Gusmao cảm ơn Việt Nam đã ủng hộ và hỗ trợ Timor Leste trong xây dựng và phát triển đất nước, cũng như tiến trình hội nhập ASEAN, bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác nhiều mặt với Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực thương mại, đầu tư, viễn thông, giáo dục - đào tạo.

Tại cuộc gặp Thủ tướng Hun Manet, lãnh đạo hai bên đánh giá cao Việt Nam và Campuchia đã nhất trí những nguyên tắc cơ bản kiểm soát vấn đề khác biệt trên cơ sở tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau, khẳng định hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục là trụ cột vững chắc, hợp tác kinh tế tiếp tục là điểm sáng.

Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ, nghiêm túc triển khai các thỏa thuận và cơ chế hợp tác, kiên định nguyên tắc không để thế lực thù địch sử dụng lãnh thổ nước này để gây phương hại đến an ninh, lợi ích của nước kia, coi an ninh chính trị của nước này cũng góp phần giữ vững an ninh, ổn định và phát triển của nước kia, đẩy mạnh hợp tác, ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống, phối hợp chặt chẽ trong công tác quản lý bảo vệ biên giới, ngăn chặn, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm xuyên biên giới.

Việt Nam và Campuchia cũng nhất trí thúc đẩy sớm thống nhất đề án Cơ chế hợp tác kinh tế mới liên kết chặt chẽ hai nền kinh tế đến năm 2035, tầm nhìn 2050, thúc đẩy nghiên cứu thống nhất phương án kết nối cao tốc TP HCM - Mộc Bài - Bavet - Phnom Penh.

Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của duy trì đường biên giới hai nước hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững, khẳng định tiếp tục xử lý thỏa đáng, kịp thời các vấn đề phát sinh, trong đó có phối hợp bảo vệ bền vững môi trường ở khu vực biên giới, thúc đẩy đàm phán, giải quyết khoảng 16% đường biên giới chưa hoàn thành phân giới cắm mốc, phối hợp quản lý biên giới cả trên bộ và trên biển với tinh thần hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau và phù hợp luật pháp quốc tế.

Trong cuộc tiếp Chủ tịch ADB Masato Kanda, Thủ tướng hoan nghênh ADB sớm khởi động xây dựng Chiến lược Đối tác Quốc gia 2027-2031, thể hiện cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong thực hiện các mục tiêu phát triển.

Thủ tướng đề nghị ADB phối hợp chặt chẽ với Việt Nam nâng cao hiệu quả hợp tác, đặc biệt là rà soát, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trong thực hiện các dự án, mở rộng công cụ tài chính linh hoạt, ưu đãi, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn chính sách trong xây dựng mô hình phát triển mới, chuyển đổi xanh, chuỗi cung ứng, ứng phó biến đổi khí hậu, hỗ trợ khu vực tư nhân.

Thủ tướng đề nghị ADB thúc đẩy hợp tác ADB-ASEAN, Chương trình hợp tác Tiểu vùng Mekong mở rộng (GMS), đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, kết nối khu vực.

Chủ tịch Masato Kanda khẳng định ADB sẽ tiếp tục là đối tác tin cậy của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, Chiến lược Đối tác Quốc gia 2027-2031 sẽ bám sát các chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

ADB sẽ không ngừng cải tiến quy trình, thủ tục, phát triển các công cụ tài chính mới để đáp ứng tốt hơn nhu cầu nguồn lực cho Việt Nam và các thành viên, theo ông Kanda.

Tin Gốc: Vnexpress

"Nga biết rất rõ chúng ta còn bao nhiêu đạn, dù không thể rõ tình trạng ở từng tỉnh. Họ nắm rất rõ thông tin về số lượng vũ khí mà phương Tây cung cấp", đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, cho biết trong cuộc phỏng vấn công bố hôm 25/5.

Ông Ignat không tiết lộ những loại vũ khí đang trong tình trạng khan hiếm đạn dược, nhưng thừa nhận nước này đang thiếu hụt nghiêm trọng "tên lửa phòng không nói chung".

Quan chức không quân Ukraine từng nhiều lần tiết lộ tình trạng thiếu hụt hoặc cạn vũ khí, nhất là đạn cho hệ thống Patriot. Hình ảnh được ông chia sẻ với truyền thông Ukraine hồi đầu tháng cho thấy một bệ Patriot trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu chỉ với 2 đạn, trong khi 6 ống phóng còn lại đã trống rỗng.

"Ukraine vượt qua mùa đông khắc nghiệt nhờ Patriot, chúng tôi đã liên tục đề nghị đối tác chuyển thêm. Nếu mất nguồn cung loại tên lửa thiết yếu này, Ukraine sẽ mất tất cả và Nga sẽ phá hủy hạ tầng trọng yếu của chúng ta", ông Ignat cho hay.

Bình luận được đưa ra một ngày sau cuộc tập kích quy mô lớn bằng 90 tên lửa và 600 máy bay không người lái (UAV) các loại của Nga, chủ yếu nhằm vào thủ đô Kiev và tỉnh cùng tên. Không quân Ukraine tuyên bố chặn được 55 tên lửa và 549 UAV, song để lọt tên lửa Oreshnik cùng toàn bộ vũ khí siêu vượt âm, cũng như lượng lớn tên lửa đạn đạo Iskander-M và các quả đạn hành trình.

Bộ Ngoại giao Nga hôm 25/5 tuyên bố nước này sắp tiến hành "loạt cuộc tấn công có hệ thống" nhằm vào tổ hợp công nghiệp quốc phòng của Ukraine tại thủ đô Kiev.

Mục tiêu được liệt kê gồm các cơ sở phục vụ thiết kế, sản xuất, lập trình UAV mà Moskva cho rằng đang được Kiev triển khai "dưới sự hỗ trợ của chuyên gia NATO". Quân đội Nga cũng sẽ nhắm vào cả các trung tâm ra quyết định và sở chỉ huy của Ukraine.

Nga gần đây sử dụng chiến thuật tập kích cả ngày lẫn đêm nhằm buộc Ukraine tiêu tốn các tên lửa phòng không đắt tiền, nhất là mẫu PAC-3 MSE hiện đại nhất của tổ hợp Patriot với giá 4-5 triệu USD mỗi quả.

"Từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, Nga tăng tần suất các vụ tập kích và thay đổi đường bay của UAV mồi bẫy nhằm làm suy yếu hệ thống phòng không của Ukraine. Chiến lược này dường như đang có hiệu quả", đại tá Ignat cho hay.

Đại tá Pavel Elizarov, Phó tư lệnh không quân Ukraine, cuối tháng 4 thừa nhận 170 trong tổng số 300 tổ phòng không di động nước này không hạ được UAV Geran của Nga trong suốt một năm. Tình trạng do binh sĩ ít được huấn luyện và thiếu kinh nghiệm, không phải vì thiếu nhân sự.

Ông Elizarov thừa nhận Ukraine đã đánh mất lợi thế về UAV mà họ có được vào những năm 2022-2023. Sergey Beskrestnov, cố vấn Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết UAV Geran có điều khiển của Nga đã bắt đầu bay sâu hơn vào hậu phương nước này.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 25/5 kêu gọi các đồng minh phải có thêm hành động sau cuộc tập kích quy mô lớn của Nga. "Tôi biết ơn tất cả những người đã bày tỏ sự ủng hộ bằng lời nói, nhưng cũng cần có những bước đi cụ thể để tăng cường năng lực phòng không. Hoạt động vận chuyển tên lửa không được dừng lại, dù chỉ một ngày", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress