Núi Ngọc Linh ở xã vùng cao Đà Nẵng, xứ sở trứ danh với loài sâm quý nay lại đang chứng kiến một cuộc “di cư” ngoạn mục của những loài cá nước lạnh từ phương Bắc xa xôi. Từ những dòng suối trong veo, buốt giá quanh năm, những người trẻ dám nghĩ dám làm đã đưa cá nước lạnh vốn chỉ quen với khí hậu ôn đới phía bắc về sinh sôi giữa núi rừng.
Đỉnh Ngọc Linh thuộc xã Trà Linh (TP.Đà Nẵng) quanh năm mây phủ, cao gần 2.000 m so với mực nước biển. Nhờ độ cao và hệ sinh thái rừng nguyên sinh, khí hậu nơi đây luôn mát mẻ, mùa đông có những ngày rét cắt da. Điều kiện tự nhiên ấy vô tình tạo nên môi trường tương đồng với các vùng nuôi cá nước lạnh nổi tiếng như Sa Pa (Lào Cai).
Nhận thấy tiềm năng đặc biệt đó, năm 2022, anh Tẩn Chẩn Chiêu (quê Lào Cai), người có hơn 10 năm kinh nghiệm nuôi cá hồi ở Sa Pa, đã cùng người bạn đồng hương Phùng Lão Lở thực hiện chuyến khảo sát xuyên Việt. Họ đi qua Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai… nhưng chỉ khi đặt chân đến Trà Linh mới thực sự tìm thấy “Sa Pa thứ hai”. Qua đo đạc, nhiệt độ nước suối tại đây quanh năm dưới 19 độ C, nguồn nước chảy ra từ rừng nguyên sinh có độ sạch cao, giàu ô xy đã trở thành điều kiện lý tưởng cho cá hồi và cá tầm, những loài đặc biệt “khó tính” với môi trường sống.
Quyết định được đưa ra nhanh chóng. Hai anh thuê đất của người dân địa phương, chọn dòng suối nước lạnh dựng trại nuôi. Những ngày đầu, không ít người dân tỏ ra hoài nghi. Cá hồi vốn gắn với vùng ôn đới, làm sao có thể thích nghi giữa núi rừng miền Trung? Nhưng câu trả lời đến sau 9 – 10 tháng thả nuôi. Những lứa cá hồi đầu tiên đạt trọng lượng 1,2 – 1,8 kg, thịt săn chắc, vị ngọt thanh. Cá tầm cũng phát triển ổn định. Khi các mẻ cá thương phẩm được xuất bán, sự hoài nghi dần nhường chỗ cho tin tưởng.
Dẫu vậy, thử thách không chỉ nằm ở kỹ thuật nuôi mà còn ở niềm tin thị trường. Những ngày đầu mang cá đi chào hàng, nhiều khách hàng lắc đầu vì không tin miền Trung có thể nuôi được cá hồi. Hai anh phải kiên trì mời dùng thử, chứng minh cá được bắt trực tiếp từ hồ trên đỉnh Ngọc Linh.
Hiện nay, trang trại đã mở rộng quy mô với hệ thống hồ tròn hiện đại, mỗi năm xuất xưởng hàng tấn cá thương phẩm. Giá bán dao động 260 – 280 triệu đồng/tấn cá hồi, khoảng 250 triệu đồng/tấn cá tầm. Sau khi trừ chi phí, mỗi tấn cá mang lại lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng. Đây là con số đáng mơ ước đối với sản xuất nông nghiệp vùng cao.
Không chỉ riêng những người con phương Bắc, mô hình này còn thu hút trí thức trẻ địa phương. Năm 2024, anh Nguyễn Thành Long (30 tuổi), người đồng bào dân tộc Xê Đăng ở xã Trà Linh, quyết định góp vốn mở rộng trang trại. Với lợi thế am hiểu địa bàn, anh Long trở thành cầu nối đưa sản phẩm đến các nhà hàng tại khu vực phía nam và trung tâm TP.Đà Nẵng. Anh tận dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo… để quảng bá, minh bạch quy trình nuôi, xây dựng niềm tin khách hàng. Nhiều nhà hàng sau khi trải nghiệm đã ký kết tiêu thụ lâu dài.
Theo anh Long, nguồn thu từ trại cá giúp gia đình có thu nhập ổn định, tích lũy lâu dài. Quan trọng hơn là niềm tự hào khi đặc sản quê hương dần có chỗ đứng trên thị trường. Hiện tại, Trà Linh là địa phương hiếm hoi ở miền Trung nuôi thành công cá hồi. Anh cũng bày tỏ mong muốn cá hồi Trà Linh có thể tiếp cận rộng rãi hơn đến các thị trường miền Trung, Tây nguyên, miền Nam và miền Tây.
Trong định hướng sắp tới, nhóm dự kiến tiếp tục mở rộng quy mô trang trại, nâng cao sản lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. “Tôi muốn chứng minh rằng mảnh đất Trà Linh không chỉ có loài sâm Ngọc Linh quý hiếm, dược liệu. Chúng tôi có nguồn nước sạch vô giá và nếu biết khai thác đúng cách, cá nước lạnh sẽ là sản phẩm thoát nghèo bền vững cho thanh niên trong xã”, anh Long chia sẻ.
Không dừng lại ở lợi nhuận, mô hình còn tạo việc làm cho nhiều thanh niên địa phương với mức lương trên 5 triệu đồng/tháng, bao ăn ở. Đây là bước chuyển lớn trong tư duy kinh tế của người dân vùng cao vốn trước đây chỉ quen với việc làm nương rẫy hoặc trồng sâm nhỏ lẻ.
Ông Hồ Văn Dang, Phó chủ tịch UBND xã Trà Linh, cho biết mô hình nuôi cá của anh Chiêu và anh Long là một bước đột phá trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại xã Trà Linh. Lâu nay, địa phương tập trung vào cây sâm Ngọc Linh nhưng thực tế quỹ đất và điều kiện của từng hộ dân không giống nhau. Việc phát triển thêm nghề nuôi cá tầm, cá hồi đã tận dụng được nguồn nước suối tự nhiên vốn dĩ rất dồi dào nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Theo thông tin từ Bộ Nội vụ, dịp lễ Quốc khánh năm 2026, cán bộ, công chức, viên chức được nghỉ 2 ngày theo quy định, gồm ngày 2.9 và 1 ngày liền kề trước là ngày 1.9. Ngày làm việc thứ hai 31.8 sẽ được hoán đổi sang thứ bảy 22.8. Như vậy, tính cả 2 ngày nghỉ cuối tuần, kỳ nghỉ Quốc khánh năm 2026 của nhóm này kéo dài 5 ngày liên tục, từ thứ bảy 29.8 đến hết thứ tư 2.9.
Vừa hay tin lịch nghỉ lễ Quốc khánh 2.9, Nguyễn Thị Kim Truyền (23 tuổi), chuyên viên tại bệnh viện đa khoa Tiền Giang (tỉnh Đồng Tháp), hào hứng: “Ngay khi biết tin kỳ nghỉ 2.9 năm 2026 có thể kéo dài gần một tuần, mình đã cùng nhóm bạn lên lịch trình để đi du lịch. Lễ 30.4 vừa rồi, tụi mình đã đi biển, nên lần này muốn dành thời gian để tìm hiểu về những mốc son lịch sử của đất nước. Tụi mình đang dự định đi thăm một địa danh lịch sử nào đó. Một kỳ nghỉ dài như vậy là rất quý giá để chúng mình có thể tái tạo năng lượng và cống hiến hết sức cho quý làm việc cuối năm”.
Theo Truyền, việc hoán đổi lịch làm việc không quá ảnh hưởng gì nhiều đến lịch sinh hoạt của cô.
Theo Bộ Nội vụ, với người lao động trong doanh nghiệp, người sử dụng lao động sẽ quyết định phương án nghỉ Quốc khánh năm 2026, gồm ngày 2.9 và lựa chọn thêm 1 trong 2 ngày liền kề là 1.9 hoặc 3.9.
Mặc dù doanh nghiệp chưa có thông báo lịch nghỉ lễ 2.9 chính thức, nhưng bạn trẻ làm việc tại các công ty được nghỉ vào thứ bảy vẫn rất mong doanh nghiệp có thể áp dụng lịch nghỉ giống như lịch của công chức, viên chức.
Cao Ngọc Kỳ Anh (27 tuổi), đang làm việc tại Công ty cổ phần xi măng Thăng Long (xã Nhà Bè, TP.HCM), cho biết: “Mình cảm thấy rất hào hứng sau khi nghe được thông báo từ phía Bộ Nội vụ về lịch nghỉ lễ 2.9 năm nay. Công ty mình không làm vào thứ bảy nên mình cũng rất mong có thể nghỉ được nhiều ngày liên tục như đợt lễ vừa qua”.
Anh cho hay nếu được sắp xếp nghỉ dài 5 ngày chàng trai sẽ có một chuyến đi phượt bằng xe gắn máy đi xuyên miền Trung, sau đó ghé ở quê tại tỉnh Gia Lai.
“Điểm dừng chân trọng tâm của mình sẽ là Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và thành cổ Quảng Trị. Mình nghĩ rằng, là người trẻ, việc dành kỳ nghỉ lễ để gắn kết với những giá trị cội nguồn là một cách ăn mừng độc lập ý nghĩa nhất”, Anh hào hứng.
Tương tự, Nguyễn Phú Cường (29 tuổi), đang làm việc cho một công ty xuất nhập khẩu trên đường Vườn Lài, P.Phú Thọ Hòa, TP.HCM, cho biết: “Mình và gia đình đang thảo luận về một chuyến đi ra thăm Thủ đô Hà Nội đúng dịp mùng 2.9. Mình rất muốn có mặt tại Quảng trường Ba Đình để dự lễ chào cờ vào đúng ngày Quốc khánh. Việc sắp xếp nghỉ bù và hoán đổi ngày làm việc năm nay thực sự rất hợp lý, giúp những người làm việc xa nhà như mình có đủ thời gian để vừa về quê, vừa có thể đi du lịch cùng người thân.Mình rất mong các doanh nghiệp cũng có thể áp dụng lịch nghỉ này”.
Chị Trịnh Thị Kim Tràng, chủ doanh nghiệp Changmi (P.Phú Lâm, TP.HCM), cho biết sau khi hay tin có lịch nghỉ lễ 2.9 đã cân nhắc để công ty nghỉ lễ liên tục 5 ngày.
“Chúng tôi nhận thấy việc có một quãng nghỉ dài giúp đội ngũ tái tạo năng lượng tốt hơn là những ngày nghỉ ngắt quãng. Tôi cũng sẽ khuyến khích nhân viên chia sẻ những hình ảnh về các chuyến đi về nguồn hoặc hành trình tìm hiểu lịch sử lên mạng nội bộ để lan tỏa tinh thần tích cực trong dịp đại lễ của đất nước”, chị Trang nói.
Không chỉ thu hút người dân đến mua sắm trái cây, Tuần lễ trái cây "Trên bến dưới thuyền" còn trở thành điểm đến vui chơi và ăn uống được nhiều bạn trẻ lựa chọn trong những ngày cuối tuần.
Từ chiều đến tối, khu vực lễ hội luôn đông đúc người tham quan. Nhiều bạn trẻ tranh thủ dạo quanh các gian hàng trái cây, thưởng thức đặc sản vùng miền và tìm góc chụp ảnh bên những chiếc ghe chở đầy trái cây neo đậu dọc bến.
Bên cạnh khu trưng bày nông sản, khu ẩm thực là nơi thu hút đông đảo người trẻ nhất. Các gian hàng bán đồ nướng, cá viên chiên, xúc xích, bánh tráng nướng, trà trái cây và nhiều món ăn vặt khác luôn tấp nập khách ghé mua.
Đặng Tấn Đạt, sinh viên Trường CĐ Kinh tế TP.HCM, cho biết khu vực ẩm thực là điểm dừng chân yêu thích của bạn khi tham quan lễ hội. Nhiều món ăn dân gian Nam bộ được chế biến tại chỗ đã thu hút Đạt đến trải nghiệm và thưởng thức.
"Mình khá ấn tượng với các gian hàng ẩm thực vì có nhiều món ăn đặc trưng miền Tây mà trước đây ít có dịp thưởng thức. Giá cả cũng rất hợp lý đối với sinh viên nên mình có thể thử được nhiều món khác nhau. Không khí ăn uống nhộn nhịp bên bờ kênh tạo cảm giác rất gần gũi và thú vị", Đạt chia sẻ.
Nam sinh cho biết khu vực ẩm thực với nhiều món ăn dân gian và đặc sản địa phương là một trong những điểm nhấn đáng nhớ nhất trong chuyến trải nghiệm lần này. Không chỉ được thưởng thức những món ăn quen thuộc của miền Tây, Đạt còn có cơ hội trải nghiệm nhiều hương vị mới được chế biến từ các loại trái cây đặc trưng đang vào mùa.
"Ngoài việc tham quan các ghe trái cây, mình còn thưởng thức nhiều món ăn vặt và nước giải khát được làm từ trái cây. Các món ăn vừa ngon vừa mang đậm hương vị miền Tây. Đây là trải nghiệm giúp mình hiểu thêm về văn hóa ẩm thực và muốn quay lại vào những mùa lễ hội tiếp theo", Đạt nói.
Nguyễn Hoàng Long, sinh viên Trường ĐH Công nghệ Sài Gòn, cho biết lễ hội là điểm đến thú vị để cùng bạn bè tham quan, chụp ảnh và thưởng thức nhiều món ngon đặc trưng của miền Tây. Không gian rực rỡ với những chiếc ghe đầy ắp trái cây cùng các tiểu cảnh ven bến đã tạo nên nhiều góc check-in thu hút giới trẻ.
"Mình thấy nơi đây rất đẹp và lên hình cực kỳ ấn tượng. Chỉ cần đi dọc bến sông là đã có rất nhiều góc để chụp ảnh. Mình với bạn bè tranh thủ ghi lại nhiều khoảnh khắc đẹp để đăng mạng xã hội. Không khí đông vui, nhộn nhịp khiến chuyến đi càng thêm thú vị", Long chia sẻ.
Bên cạnh việc check-in, nam sinh cũng dành thời gian khám phá khu vực ẩm thực với nhiều món ăn dân gian và trái cây tươi được bày bán tại lễ hội. Theo Long, đây là hoạt động phù hợp để các bạn trẻ đổi gió vào dịp cuối tuần.
"Mình thích nhất là được vừa đi tham quan vừa thưởng thức nhiều món ăn ngon. Trái cây ở đây tươi, giá khá hợp lý nên mình mua được nhiều loại để mang về. Ngoài ra còn có nhiều món ăn vặt và đặc sản miền Tây rất hấp dẫn. Mình nghĩ đây là địa điểm đáng để các bạn trẻ ghé trải nghiệm cùng bạn bè hoặc gia đình", Long nói.
Diễn ra đến ngày 19.6, Tuần lễ trái cây "Trên bến dưới thuyền" tại phường Phú Định (TP.HCM) tiếp tục là điểm hẹn thu hút đông đảo người dân và du khách trong những ngày đầu hè.
Sau khi công bố điểm thi tốt nghiệp THPT, nhiều người lại hướng sự chú ý vào những thủ khoa. Không ít trường THPT tổ chức tuyên dương, vinh danh thí sinh đạt thành tích cao. Mạng xã hội cũng ngập tràn những lời chúc mừng, những câu chuyện truyền cảm hứng về sự nỗ lực và thành công. Đó là những hình ảnh đẹp, là niềm tự hào của gia đình, nhà trường và xã hội. Những tấm gương ấy xứng đáng được ghi nhận vì là kết quả của sự nỗ lực và ý chí bền bỉ.
Thế nhưng, phía sau ánh hào quang ấy còn có hàng trăm ngàn thí sinh khác, đặc biệt là những thí sinh điểm thấp, điểm chưa đạt như kỳ vọng. Các em gần như biến mất, vô tình khiến nỗi buồn càng thêm nặng nề. Các thí sinh này ít được nhắc đến, trong khi chính các em lại cần sự động viên và định hướng nhiều hơn cả. Điều đó đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Liệu chúng ta có đang quá chú trọng đến người chiến thắng mà quên mất những người cần được động viên nhất? Liệu chủ trương "học không tập trung vào điểm số" mà hướng tới đánh giá năng lực toàn diện học sinh có thực hiện được không?
Điểm thi với nhiều học sinh lại trở thành thước đo cho cả giá trị bản thân. Không ít học sinh phải đối mặt với áp lực từ gia đình, sự so sánh của bạn bè và những bình luận trên mạng xã hội. Khi mọi người liên tục ca ngợi những điểm số gần như hoàn hảo, mà thiếu đi những câu chuyện về sự thất bại, sự cố gắng và những cơ hội thứ hai, nhiều học sinh sẽ có cảm giác rằng chỉ có người đứng đầu mới xứng đáng được xã hội quan tâm.
Thực tế, điểm số thấp, điểm chưa đạt kỳ vọng không phải lúc nào cũng phản ánh sự lười biếng hay thiếu năng lực. Có học sinh phải vừa học, vừa làm để phụ giúp gia đình. Có em trải qua biến cố như người thân đau ốm, cha mẹ ly hôn hoặc hoàn cảnh kinh tế kiệt quệ ngay trước kỳ thi. Có học sinh chịu áp lực tâm lý kéo dài, mất ngủ, lo âu hoặc trầm cảm. Cũng có những em học không giỏi các môn thi truyền thống nhưng lại có năng khiếu về kỹ thuật, nghệ thuật, kinh doanh hay các ngành nghề thực hành... Mỗi con số đều có một câu chuyện phía sau mà bảng điểm không thể kể hết.
Điều đáng nói là những lời như "cố lên", "lần sau sẽ tốt hơn" đôi khi chỉ mang tính hình thức nếu không đi kèm sự thấu hiểu. Một học sinh điểm chưa đạt như kỳ vọng, điểm thấp, không cần sự thương hại, mà cần được định hướng để biết rằng phía trước vẫn còn nhiều con đường khác: học nghề, học cao đẳng, học lại, đi làm tích lũy kinh nghiệm rồi tiếp tục học tập khi điều kiện cho phép. Thành công chưa bao giờ chỉ có một lối đi.
Trong cuộc sống có rất nhiều câu chuyện về những người từng thi trượt, nhưng sau đó tìm được nghề nghiệp phù hợp, những bạn trẻ học nghề rồi trở thành kỹ thuật viên giỏi, đầu bếp tài năng, doanh nhân thành công hay những người lao động sống tử tế và có ích cho cộng đồng.
Mỗi mùa thi sẽ luôn có thủ khoa để chúc mừng, nhưng cũng sẽ luôn có những học sinh lặng lẽ mang theo nỗi thất vọng trở về nhà. Điều các học sinh này cần nhất là một cái nhìn bao dung và niềm tin rằng một kỳ thi không thể quyết định cả cuộc đời. Điều quyết định tương lai không chỉ là một bảng điểm, mà còn là nghị lực, sự kiên trì và cơ hội để tiếp tục bước về phía trước.
