Chuẩn bị công tác khám sức khỏe miễn phí cho 15 triệu dân TP.HCM trong năm 2026, ngày 8-4 Thành ủy TP.HCM tổ chức hội thảo góp ý Đề án tổ chức khám sức khỏe và khám sàng lọc cho người dân TP.HCM giai đoạn 2026-2030.
Tại hội thảo, Sở Y tế TP.HCM đề xuất ưu tiên khám, tầm soát nhóm bệnh lý có thể triển khai khám diện rộng, gánh nặng bệnh tật cao, không chi ngân sách làm xét nghiệm đại trà mà có chọn lọc phù hợp.
Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho hay TP là đô thị đặc biệt với quy mô dân số hơn 15 triệu người, mật độ dân cư cao, cơ cấu dân số đa dạng và mức độ di biến động lớn, dẫn đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng.
Trong khi đó, mô hình bệnh tật đang chuyển dịch với gánh nặng kép giữa bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi. Trước bối cảnh này, hệ thống y tế không chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh mà cần chuyển sang mô hình quản lý sức khỏe toàn diện theo vòng đời, trong đó phát hiện sớm nguy cơ, sàng lọc sớm và quản lý sớm đóng vai trò then chốt.
Đề án được dựa trên quan điểm chỉ đưa vào gói tầm soát công cộng những bệnh hoặc tình trạng có chứng cứ khoa học, có khả năng triển khai ở quy mô dân số và có năng lực chẩn đoán xác định, điều trị tiếp nối. Ưu tiên nhóm can thiệp có hiệu quả chi phí tốt, gánh nặng bệnh tật cao, thủ thuật hợp lý với tuyến y tế cơ sở, khả năng mở rộng trong năm 2026.
Trong giai đoạn trước mắt, đặc biệt năm 2026, TP.HCM tập trung hoàn thiện các quy định chuyên môn, cơ chế tài chính, triển khai gói khám sức khỏe cơ bản và xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử. Đến năm 2027 hình thành mạng lưới cơ sở tham gia chương trình theo mô hình phi địa giới, bao phủ đầy đủ các tuyến và các cụm dân cư đông dân, khu công nghiệp, khu chế xuất, trường học, cơ sở bảo trợ…
Đến năm 2028, triển khai ổn định các chương trình tầm soát có chứng cứ mạnh và khả năng mở rộng tốt gồm: tăng huyết áp, đái tháo đường/nguy cơ tim mạch, ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư đại trực tràng, viêm gan vi rút và lao theo nhóm đích.
Đến năm 2030, hướng đến hệ thống điều phối điện tử, tự động hóa, hướng đến chủ động mời người dân tham gia khám và tầm soát dựa trên nền tảng số.
Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho hay nhóm bệnh có thể triển khai khám diện rộng ngay gồm: tăng huyết áp và đái tháo đường (nhóm nguy cơ cao, người trên 40 tuổi), ung thư cổ tử cung (phụ nữ từ 30-65 tuổi, chu kỳ năm năm).
Nhóm bệnh lý ưu tiên theo nhóm đích và chiến dịch gồm: ung thư vú và đại trực tràng (người 50-70 tuổi, FIT test, nhũ ảnh), lao và viêm gan B, C (khu vực nguy cơ, nhóm dễ bị bỏ sót); sức khỏe tâm thần, mắt, răng hàm mặt…
Tuyệt đối không chi ngân sách làm đại trà xét nghiệm PSA (tuyến tiền liệt), đo thính lực, nhãn áp vô tội vạ cho toàn dân khi không có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ, chỉ làm khi có chỉ định.
Sở Y tế kiến nghị UBND TP.HCM chấp thuận chủ trương xây dựng và trình HĐND TP một đề án hoặc nghị quyết chuyên đề về cơ chế tài chính cho khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc nguy cơ và tầm soát bệnh ưu tiên; phấn đấu hoàn thành hồ sơ trình trong tháng 5-2026.
Đồng thời kiến nghị cho phép thí điểm ngay trong năm 2026 cơ chế chi trả dịch vụ công – tư theo kết quả hoàn thành gói dịch vụ tại một số cụm dân cư, khu công nghiệp, bệnh viện và phòng khám ngoài công lập đủ điều kiện. Bộ Y tế hỗ trợ TP về hướng dẫn chuyên môn thống nhất, chuẩn dữ liệu và cơ chế liên thông đối với hồ sơ sức khỏe điện tử và các chương trình sàng lọc trọng điểm.
Ông Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cũng cho hay hiện nay ở nam phổ biến là các loại ung thư như: gan, phổi, dạ dày, trực tràng, tiền liệt tuyến, ở nữ là ung thư vú, phổi, đại trực tràng, dạ dày và gan.
Sàng lọc ung thư là phát hiện sớm tế bào bất thường, tế bào ung thư khi chưa có triệu chứng, mục tiêu phát hiện sớm, điều trị hiệu quả hơn và giảm tỉ lệ tử vong. Về nhóm đối tượng tầm soát nguy cơ cao gồm: tiền sử cá nhân, tiền sử gia đình, đột biến gene, tiếp xúc với tác nhân như khói thuốc, hóa chất, cục máu đông, lớn tuổi.
Trong đó, ông Tuấn nhấn mạnh mọi phụ nữ hiện nay đều có nguy cơ mắc ung thư vú, bệnh tăng theo tuổi và xuất hiện thêm các yếu tố nguy cơ như: di truyền, tiền sử và lối sống.
Trong khi đó, vai trò của siêu âm trong sàng lọc ung thư vú rất quan trọng, có thể làm ngay tại tuyến y tế cơ sở với chi phí thấp, dễ triển khai, không gây đau, không tia X, tăng tỉ lệ tham gia tầm soát…
Sàng lọc ung thư vú ở nữ dưới 40 tuổi gồm khám với chi phí 50.600 đồng và siêu âm tuyến vú 58.600 đồng, tổng chi phí là 109.200 đồng. Đối với nữ từ 40 tuổi trở lên, ngoài khám 50.600 đồng và siêu âm tuyến vú 58.600 đồng còn thực hiện nhũ ảnh hai bên với chi phí 102.300 đồng mỗi bên (tổng 204.600 đồng), do đó tổng chi phí là 313.800 đồng.
Sau đây, tiến sĩ Sohaib Imtiaz, bác sĩ về y học lối sống, đang làm việc tại Anh, chia sẻ những thói quen thiết yếu giúp bạn cảm thấy tràn đầy năng lượng hơn và tránh tình trạng đường huyết tăng đột biến hoặc sụt giảm.
Bỏ qua bữa sáng hoặc chỉ ăn tinh bột có thể gây tăng vọt đường huyết, sau đó là sụt giảm đột ngột. Hãy ưu tiên bữa sáng có đầy đủ đạm, chất xơ và chất béo lành mạnh để làm chậm quá trình tiêu hóa. Có thể chọn bánh mì nguyên ngũ cốc với trứng và bơ trái, hoặc sữa chua không đường cùng các loại hạt.
Đạm giúp làm chậm tốc độ đường đi vào máu. Nên kết hợp các nguồn đạm như thịt gà, đậu, hạt hoặc trứng luộc trong tất cả các bữa ăn để giữ đường huyết ổn định.
Chất xơ làm chậm quá trình hấp thụ đường và hỗ trợ tiêu hóa lành mạnh. Rau củ, trái cây cả vỏ (nếu có thể), các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt là những nguồn cung cấp chất xơ tuyệt vời, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, bánh mì đen chứa nhiều chất xơ giúp ổn định đường huyết hơn so với bánh mì trắng hoặc bánh ngọt.
Ngay cả thực phẩm lành mạnh cũng có thể làm tăng đường huyết nếu tiêu thụ lượng lớn. Hãy áp dụng công thức: Nửa đĩa là rau, 1/4 là đạm nạc và 1/4 còn lại bằng ngũ cốc nguyên hạt.
Để tránh đường huyết giảm xuống thấp gây mệt mỏi, hãy cố gắng ăn sau mỗi 3 - 4 tiếng. Các bữa ăn nhỏ, cân bằng sẽ cung cấp nguồn nhiên liệu nhất quán cho cơ thể.
Các loại nước ngọt, thức ăn ngọt, ngay cả cà phê thêm đường có thể làm tăng đường huyết. Thay vào đó, hãy chọn nước lọc, hoặc trà thảo mộc không đường.
Ngoài ra, cũng nên duy trì các thói quen lành mạnh như:
Vận động: Đặt mục tiêu 150 phút tập thể dục vừa phải mỗi tuần, ít nhất là đi bộ 10 phút sau bữa ăn.
Quản lý căng thẳng: Thiền hoặc thở sâu có thể giúp hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Ngủ đủ: Ngủ đủ 7 - 8 tiếng chất lượng mỗi đêm giúp ngăn ngừa kháng insulin. Để ngủ ngon hơn, hãy thiết lập giờ ngủ cố định và tránh dùng các thiết bị trước khi ngủ, theo Verywell Health.
Nhiều người trong chúng ta thường có thói quen kiểm tra kỹ khay trứng trước khi cho vào giỏ hàng tại siêu thị. Tuy nhiên, nếu lỡ quên và khi về nhà mới phát hiện một quả trứng bị nứt thì sao? Câu trả lời là: Tùy trường hợp. Tùy thuộc vào thời điểm vết nứt xuất hiện, bạn có thể phải bỏ nó đi hoặc vẫn có thể tiếp tục kế hoạch cho bữa sáng của mình.
Dưới đây là những điều bạn cần biết để xử lý và bảo quản trứng đã bị nứt vỏ một cách an toàn nhất.
Trứng bị nứt vỏ có ăn được không?
Độ an toàn của một quả trứng bị nứt phụ thuộc hoàn toàn vào việc nó bị nứt như thế nào và từ bao giờ.
Nếu phát hiện trứng nứt ngay khi vừa mua: Tốt nhất nên vứt bỏ quả trứng đó ngay lập tức. Vi khuẩn có thể xâm nhập qua các vết nứt, khiến trứng không còn an toàn để tiêu thụ. Cục Kiểm tra và An toàn Thực phẩm thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) khuyến cáo người tiêu dùng nên loại bỏ các khay trứng có quả bị nứt ngay từ khi còn ở cửa hàng. Các nghiên cứu, điển hình là nghiên cứu từ Đài Loan, chỉ ra rằng trứng có vỏ yếu hoặc bị nứt có nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella cao hơn đáng kể.
Nếu bạn vô tình làm nứt trứng tại nhà: Vẫn có thể sử dụng nếu biết cách bảo quản đúng quy trình.
Cách bảo quản trứng đã nứt (trong trường hợp an toàn)
Thời gian bảo quản trứng nứt trong tủ lạnh tùy thuộc vào việc đó là lòng trắng, lòng đỏ hay trứng nguyên quả, cũng như phương pháp bạn lựa chọn.
Bảo quản trong ngăn mát
Nếu bạn vô tình làm rơi hoặc va chạm khiến trứng nứt tại bếp, hãy nhanh chóng đổ trứng vào một hộp sạch, đậy kín nắp và cho vào tủ lạnh. Lưu ý, bạn chỉ nên sử dụng quả trứng này trong vòng tối đa hai ngày.
Trước khi chế biến các món như trứng xào, trứng chần hay ốp lết, hãy đảm bảo trứng được nấu chín kỹ để tiêu diệt vi khuẩn.
Bảo quản trong ngăn đông
Nếu quả trứng bị nứt trong quá trình bạn đang luộc trên bếp hoặc bằng nồi áp suất, chỉ cần bóc vỏ và sử dụng như bình thường. Loại trứng nứt do tác động nhiệt trong quá trình nấu này hoàn toàn an toàn để thưởng thức.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường (Hong Yongxiang), chuyên gia Thận học tại Đài Loan, chia sẻ nhiều trường hợp bệnh nhân đã bỏ thuốc lá, rượu bia, chuyển sang uống "sinh tố xanh" và ăn yến mạch mỗi sáng nhưng chức năng thận vẫn suy giảm nghiêm trọng đến mức phải chạy thận. Nguyên nhân chính là do họ đã áp dụng sai "công thức sức khỏe" dành riêng cho người suy thận.
Dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và các nghiên cứu dinh dưỡng mới nhất, Bác sĩ Hồng đã tổng hợp danh sách 7 nhóm bữa sáng là "địa lôi" đối với người suy thận mãn tính:
Top 7: Sủi cảo, bánh bao và thực phẩm có nhân
Để phần nhân mọng nước, các cửa hàng thường sử dụng thịt ba chỉ với tỷ lệ mỡ lên đến 50%. Những món ăn "vỏ tinh bột bao bọc mỡ" này không chỉ chứa calo khổng lồ mà còn giàu chất béo bão hòa, gây viêm nhiễm mãn tính toàn thân, từ đó làm tổn thương các vi mạch máu ở tiểu cầu thận.
Top 6: Mỳ xào trên chảo gang (Mỳ sắt)
Các loại sốt tiêu đen hoặc sốt nấm trong mỳ xào chứa lượng muối, dầu, đường và tinh bột biến tính rất lớn, kèm theo nhiều chất phụ gia làm đặc. Một phần mỳ xào có thể chứa hơn 1.200 mg natri (chiếm hơn nửa hạn mức cả ngày), gây tích tụ nước, tăng huyết áp và tấn công trực tiếp vào cầu thận.
Top 5: Yến mạch và ngũ cốc ăn sáng
Để cải thiện hương vị, ngũ cốc thương mại thường được thêm phosphate. Ngoài ra, ngũ cốc nguyên hạt tự nhiên cũng có hàm lượng phospho rất cao. Với người bình thường, đây là thực phẩm tốt, nhưng với bệnh nhân thận, cơ thể không thể đào thải phospho dư thừa, dẫn đến ngứa da, xương giòn và vôi hóa mạch máu.
Top 4: Bánh quẩy và bánh nướng
Quẩy là thực phẩm chiên đi chiên lại, cao dầu và calo. Trong quá trình chế biến, người ta thường cho thêm chất tạo nở chứa nhôm hoặc phospho để tạo độ giòn, khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Top 3: Cháo trắng ăn kèm dưa muối, đồ hộp
Bản thân cháo có chỉ số đường huyết (GI) rất cao, không khác gì "nước đường". Các món ăn kèm như dưa muối, chà bông (ruốc), chao, trứng muối đều là thực phẩm chế biến sẵn chứa cực kỳ nhiều natri, gây giữ nước và tăng áp lực bài tiết cho thận.
Top 2: Sinh tố xanh (Green Latte) và đồ uống năng lượng
Dù được coi là thức uống "thải độc", nhưng các loại rau quả như rau bina (chân vịt), chuối, kiwi và bơ đều là thực phẩm giàu kali. Khi thận suy yếu, kali không được đào thải tốt, nồng độ kali trong máu cao có thể trực tiếp gây rối loạn nhịp tim, thậm chí khiến tim ngừng đập đột ngột.
Lưu ý: Người bệnh thận nếu muốn ăn rau xanh phải chần qua nước sôi để loại bỏ bớt kali trước khi chế biến.
Top 1: Combo hamburger, xúc xích và trà sữa
Sự kết hợp này hội tụ đầy đủ các yếu tố gây hại nhất cho thận:
Thịt chế biến sẵn: Chứa hàm lượng natri, nitrit và phụ gia phosphate cực cao, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh thận và ung thư đại trực tràng.
Gia vị và bánh mì: Lượng natri thường vượt ngưỡng 1.000 mg, làm trầm trọng thêm tình trạng cao huyết áp và suy thận.
Đồ uống có đường: Tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.
Đối với bệnh nhân suy thận, việc kiểm soát các chỉ số như natri, kali, phospho và acid uric là ưu tiên hàng đầu. Một bữa sáng an toàn nên được tư vấn trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa dựa trên tình trạng bệnh thực tế của mỗi cá nhân.
