UBND TPHCM vừa ban hành kết luận của ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM tại cuộc họp về tình hình triển khai Đề án tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc cho người dân TPHCM giai đoạn 2026-2030, định hướng đến 2045 và Kế hoạch tổ chức khám sức khỏe định kỳ năm 2026, diễn ra mới đây.
Theo đó, sau khi nghe Sở Y tế, các Sở, ngành, địa phương có liên quan báo cáo và ý kiến phát biểu của các thành viên dự họp, Phó Chủ tịch UBND TPHCM kết luận, khám sức khỏe định kỳ cho người dân là chủ trương lớn, hết sức thiết thực, nhân văn của Đảng và Nhà nước.
Qua số liệu báo cáo của Sở Y tế, UBND TPHCM hoan nghênh các Sở, ngành, địa phương đã chủ động tổ chức thực hiện, đáp ứng yêu cầu Kế hoạch 228/KH-UBND ngày 25/5 của Chủ tịch UBND TPHCM, nhất là 9 địa phương có số lượt khám sức khỏe vượt trội, đứng đầu danh sách.
Xác định công tác khám sức khỏe định kỳ cho toàn bộ người dân trên địa bàn là việc khó, chưa có tiền lệ, UBND TPHCM đề nghị các Sở, ngành, địa phương quan tâm thực hiện một số nhiệm vụ.
Đối với các Sở, ngành, địa phương, căn cứ kế hoạch và đề án đã có, UBND TPHCM giao thủ trưởng các Sở, ngành, Chủ tịch UBND 168 phường, xã, đặc khu xem đây là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, trực tiếp theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát tiến độ, đánh giá kết quả thực hiện.
Trong quá trình thực hiện, các đơn vị, địa phương cần kịp thời báo cáo các khó khăn, vướng mắc đến các bên liên quan để được hướng dẫn, tháo gỡ; cần nghiên cứu có các hướng dẫn liên tịch để tạo sự thuận lợi, đồng bộ cho các đơn vị, địa phương trong việc triển khai thực hiện.
Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến bằng nhiều phương pháp, hình thức… nhằm thay đổi nhận thức của người dân trong việc chuyển đổi tư duy từ chữa bệnh sang phòng bệnh chủ động). Từ đó, tổ chức tốt công tác vận động và tạo điều kiện tốt nhất, thuận lợi nhất để người dân đến khám sức khỏe (như khám vào ban đêm, ngày cuối tuần, khám lưu động, đội chăm sóc sức khỏe tại nhà…).
Đối với Sở Y tế, UBND TPHCM xác định đây là cơ quan thường trực, theo dõi sát tình hình thực hiện; hướng dẫn, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong phạm vi chuyên môn, nghiệp vụ của ngành.
Sở Y tế cần kịp thời khuyến cáo các đơn vị, địa phương triển khai chậm tiến độ; chủ trì, phối hợp các Sở, ngành liên quan có văn bản hướng dẫn liên tịch đối với các khó khăn, vướng mắc liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị.
Đối với các khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền, Sở Y tế phải kịp thời tham mưu UBND TPHCM xem xét, chỉ đạo tại cuộc họp giao ban hàng tháng.
Song song đó, Sở Y tế cần nâng cao năng lực chuyên môn các trạm y tế, bổ sung, tăng cường đội ngũ nhân sự phù hợp; kết nối thường xuyên, liên tục với các địa phương để theo dõi tình hình triển khai thực hiện. Đồng thời, khẩn trương, kịp thời xử lý các ách tắc, “điểm nghẽn” về chuyên môn của các địa phương.
Tính đến ngày 5/7, toàn TPHCM đã có hơn 251.400 người dân được khám sức khỏe định kỳ, theo Chương trình khám sức khỏe toàn dân. Trong đó, khoảng thời gian cuối tháng 6 và đầu tháng 7 ghi nhận tốc độ triển khai tăng nhanh rõ rệt, nhiều ngày có trên 10.000 lượt người dân được khám sức khỏe.
Đặc biệt, trong ngày 2/7 có gần 14.000 lượt khám, là số lượng khám trong ngày cao nhất kể từ khi chương trình được triển khai theo kế hoạch của UBND TPHCM.
Đây là tín hiệu rất tích cực, cho thấy chương trình đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Tuy nhiên, với quy mô dân số toàn thành phố, tỷ lệ người dân đã được khám sức khỏe mới đạt khoảng 1,8%.
Theo Sở Y tế TPHCM, trong khi đã có một số địa phương đạt tỷ lệ bao phủ trên 20% dân số, vẫn còn nhiều nơi tỷ lệ người được khám chưa đến 1%, thậm chí dưới 0,1%. Điều này cho thấy sự chênh lệch khá lớn về tiến độ triển khai giữa các địa phương, đòi hỏi sự quyết tâm mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
Theo WebMD, yoga là một hình thức tập luyện sức mạnh tự nhiên, trong đó cơ thể sử dụng chính trọng lượng để tạo lực kháng lại trọng lực. Các tư thế đứng như chiến binh có thể tác động đến nhóm cơ và xương ở hông, chân. Trong khi tư thế chó úp mặt giúp tăng cường sức mạnh cổ tay, cánh tay và vai. Tư thế rắn hổ mang tập trung vào cơ thân và lưng, hỗ trợ sức khỏe cột sống.
Yoga cũng giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng, phối hợp, tập trung và nhận thức về cơ thể, từ đó phòng ngừa ngã. Những người bị loãng xương nên trao đổi với bác sĩ để có thể điều chỉnh các bài tập phù hợp nếu cần.
Squat
Theo Times of India, tập squat có thể giúp tăng cường sức mạnh cơ chân, hỗ trợ duy trì sức khỏe xương khớp, đặc biệt ở vùng hông và đùi - những khu vực dễ bị ảnh hưởng khi lớn tuổi. Người mới bắt đầu, nếu không có vấn đề về đầu gối, có thể tập squat không cần tạ.
Khi tập, đứng hai chân rộng bằng vai, sau đó hạ người xuống như tư thế ngồi trên ghế rồi đứng thẳng trở lại. Khi đã quen, có thể thêm tạ tay để tăng độ khó. Mục tiêu thường là 10-15 lần mỗi hiệp, thực hiện 3 hiệp tùy theo thể lực..
Leo cầu thang
Khi cơ thể di chuyển lên xuống cầu thang, các nhóm cơ ở đùi, mông và cẳng chân phải hoạt động mạnh, giúp tăng sức mạnh cơ bắp và hỗ trợ bảo vệ khớp. Hoạt động này cũng tạo áp lực phù hợp lên xương, kích thích quá trình tái tạo mô xương, từ đó góp phần giảm nguy cơ loãng xương. Bài tập cũng cải thiện khả năng giữ thăng bằng, phối hợp tổng thể, đồng thời giảm nguy cơ ngã.
Tuy nhiên, người bị đau khớp gối hoặc thoái hóa khớp cần thực hiện với cường độ phù hợp để tránh gây áp lực quá mức lên khớp.
Đi bộ
Đi bộ có thể giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp quanh khớp gối và hông, từ đó giảm áp lực lên khớp khi vận động. Bài tập này cũng hỗ trợ lưu thông máu và dịch khớp, góp phần nuôi dưỡng sụn khớp.
Đi bộ thường xuyên giúp kiểm soát cân nặng, hạn chế thừa cân - yếu tố làm tăng nguy cơ đau và thoái hóa khớp. Đây là hình thức vận động phù hợp với nhiều độ tuổi, dễ thực hiện và ít nguy cơ chấn thương.
Mỗi người nên đặt mục tiêu tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, duy trì đều đặn trong tuần. Có thể thay đổi địa hình như đi bộ trên dốc, bãi biển hoặc bãi cỏ... để tăng hiệu quả vận động.
Các môn thể thao dùng vợt
Cầu lông, tennis hay pickleball có thể tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện khả năng thăng bằng và duy trì sự linh hoạt của khớp nếu thực hiện đúng tư thế. Tuy nhiên, do đặc thù phải đổi hướng nhanh, bật nhảy và thực hiện nhiều động tác lặp lại ở tay, vai và đầu gối, người chơi có thể gặp chấn thương hoặc đau khớp nếu tập quá sức, khởi động không kỹ.
Để bảo vệ khớp, bạn nên khởi động đầy đủ, lựa chọn cường độ phù hợp với thể trạng, sử dụng giày và dụng cụ thích hợp, đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể phục hồi.
Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện (Xiao Jiejian), chuyên gia quản lý cân nặng tại Phòng khám Tam Thụ Kim Oanh (New Taipei City), chia sẻ nhiều người gặp tình trạng "người gầy nhưng bụng phệ" (skinny-fat). Dù đã nhịn ăn tinh bột hay tập luyện quá sức khiến mặt và tay chân gầy đi, nhưng vòng eo vẫn không cải thiện.
Theo bác sĩ Tiêu, thủ phạm thực sự gây ra các bệnh mạn tính không phải lớp mỡ dưới da có thể cấu véo được, mà là mỡ nội tạng - lớp mỡ bao quanh gan và tụy. Mỡ nội tạng ẩn sâu bên trong cơ thể là mầm mống dẫn đến bệnh tim mạch, tiểu đường và gan nhiễm mỡ, nguy hiểm hơn nhiều so với mỡ dưới da.
Tin vui là bạn có thể giảm loại mỡ này mà không cần giảm tổng lượng calo hay sụt cân quá nhanh thông qua 4 phương pháp đã được khoa học chứng minh:
Bổ sung polyphenol thực vật
Polyphenol có nhiều trong các loại thực phẩm như trà xanh, matcha. Một nghiên cứu cho thấy những người thực hiện chế độ ăn giàu polyphenol có tốc độ giảm mỡ gan cao gấp đôi so với chế độ ăn thông thường. Thậm chí, khoảng 50% người tham gia nghiên cứu đã đảo ngược thành công tình trạng gan nhiễm mỡ.
Tăng cường chất xơ hòa tan
Chất xơ hòa tan thúc đẩy đường ruột sản sinh các axit béo chuỗi ngắn, từ đó kích thích tiết ra các hormone đường ruột tương tự GLP-1 (một loại hormone giúp no lâu). Điều này không chỉ giúp tăng cảm giác thèm ăn mà còn hỗ trợ ổn định đường huyết bền vững.
Ưu tiên tinh bột kháng (Resistance Starch)
Trong một nghiên cứu lâm sàng, những bệnh nhân gan nhiễm mỡ được yêu cầu uống nước chứa 40 g "tinh bột kháng" mỗi ngày. Kết quả sau 4 tháng, lượng mỡ gan của nhóm này đã giảm trực tiếp 9%.
Các nguồn tinh bột kháng tự nhiên bao gồm gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt hoặc thực phẩm tinh bột đã được để nguội.
Nâng cao tỷ lệ protein trong bữa ăn
Chỉ cần nâng tỷ lệ protein trong khẩu phần ăn từ 10% lên 30%, ngay cả khi tổng lượng calo và cân nặng không đổi, lượng mỡ gan có thể giảm tới 42% chỉ sau 3 tuần.
Để giảm mỡ nội tạng hiệu quả, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đưa ra lộ trình "tối ưu hóa" thực đơn hàng ngày như sau:
Thay đổi đồ uống: Thay các loại trà sữa, nước ngọt bằng trà xanh hoặc matcha nguyên chất.
Cải thiện hộp cơm trưa: Thay sườn chiên rán bằng cá hồi, hoặc bổ sung thêm hai quả trứng luộc. Trứng luộc rất giàu choline - một dưỡng chất cực kỳ tốt cho quá trình phục hồi tế bào gan.
Chọn tinh bột thông minh: Thay cơm trắng bằng cơm gạo lứt để tận dụng nguồn tinh bột kháng "miễn phí".
Cảnh giác với "kẻ thù" giấu mặt: Đường trong nước trái cây, sữa chua có đường, mỡ lợn và các loại thịt chế biến sẵn như thịt xông khói là những nguyên nhân hàng đầu khiến gan tích mỡ nhanh chóng.
Theo bác sĩ dinh dưỡng Nguyễn Thị Thảo, Bệnh viện Bạch Mai, phương pháp "Đĩa ăn lành mạnh" là một mô hình phân bổ các nhóm thực phẩm trong một bữa ăn dựa trên tỉ lệ cân đối về mặt dinh dưỡng.
Thay vì phải cân đo đong đếm từng gram, từng calo hay ghi nhớ những bảng chỉ số phức tạp, bạn chỉ cần nhìn vào chiếc đĩa ăn của mình và sắp xếp thực phẩm theo các phần tương ứng.
Phương pháp này được các chuyên gia dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard phát triển và được các tổ chức y tế uy tín trên thế giới (WHO) cũng như Bộ Y tế Việt Nam ủng hộ.
Cơ sở của nó nằm ở việc tối ưu hóa sự đa dạng các thành phần thực phẩm trong bữa ăn giúp kiểm soát lượng đường huyết từ việc ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt, cung cấp vitamin và khoáng chất đảm bảo từ rau củ quả đa sắc màu. Đồng thời xây dựng cơ bắp và tế bào dựa vào nguồn đạm chất lượng cao, hỗ trợ tiêu hóa nhờ lượng chất xơ dồi dào.
Bác sĩ Thảo hướng dẫn cần chuẩn bị một chiếc đĩa ăn thông thường có đường kính khoảng 20 - 25cm và sau đó chia chiếc đĩa này thành các phần như sau:
1/2 đĩa - Rau củ và trái cây (ưu tiên rau nhiều hơn)
Đây là phần quan trọng nhất nhưng thường bị chúng ta bỏ quên trong một bữa ăn. Hãy chọn rau củ quả theo nguyên tắc càng đa dạng màu sắc càng tốt: màu xanh của rau cải, màu đỏ của cà chua, màu cam của cà rốt...
Càng đa dạng thực phẩm với nhiều màu sắc khác nhau, bạn càng nhận được nhiều nhóm vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa.
Phần rau củ và trái cây này là nguồn chất xơ khổng lồ, mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe cho cơ thể.
Lưu ý: Các loại khoai củ, ngô, bí đỏ không được xếp vào phần rau củ mà thuộc nhóm tinh bột.
Bạn hãy ưu tiên lựa chọn các loại thực phẩm là nguồn tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, hạt quinoa, ngô, khoai lang luộc…
Những thực phẩm này giữ lại được lớp vỏ cám giàu vitamin nhóm B và chất xơ, giúp bạn no lâu hơn, kiểm soát đường huyết và hạn chế tích tụ chất béo.
1/4 đĩa - Chất đạm lành mạnh
Đạm là nguồn cung cấp nguyên liệu có vai trò vô cùng quan trọng trong cấu tạo nên các tế bào, tham gia vào các loại hormone, giúp xây dựng cơ thể. Khi lựa chọn nguồn đạm, bạn nên cân bằng giữa 2 nhóm đạm động vật - đạm thực vật và đa dạng nguồn thực phẩm.
Bạn nên ưu tiên các loại đạm từ cá, thịt gia cầm (bỏ da), trứng, sữa, các loại hạt (đậu đỗ, hạt vừng, lạc, óc chó, hạt điều, hạnh nhân…), các loại nấm…
Thịt đỏ (thịt bò, thịt heo) nên ăn ở mức vừa phải. Hạn chế tối đa các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng vì chúng chứa nhiều muối và chất bảo quản.
Chất béo lành mạnh và đồ uống
Chất béo: Ưu tiên sử dụng dầu thực vật (dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu hướng dương) để chế biến. Hạn chế các loại chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (có trong đồ chiên rán nhiều lần, các loại đồ ăn nhanh).
Đồ uống: Nước lọc là ưu tiên số một. Bạn có thể dùng thêm trà hoặc cà phê (ít đường hoặc không đường). Hạn chế tối đa nước ngọt có gas và các loại nước trái cây đóng chai. Lượng nước uống mỗi ngày trung bình khoảng 35 - 40ml/kg với người trưởng thành.
Lượng nước có thể thay đổi tùy theo mùa, mức độ vận động, tình trạng sinh lý (ví dụ người có sốt, tiêu chảy… có thể cần bù lượng nước lớn hơn).
- Lắng nghe cơ thể: Hãy dừng ăn khi cảm thấy vừa đủ (khoảng 80% sức chứa của dạ dày), không ăn quá no, ăn chậm nhai kỹ, tránh vừa ăn vừa xem điện thoại, máy tính. Điều này giúp bạn kiểm soát lượng ăn vào, tránh ăn quá nhiều.
- Cắt giảm muối và đường: Thói quen ăn mặn và ăn nhiều đường, đồ ngọt dẫn đến nhiều mối nguy cho sức khỏe của bạn. Do đó hãy kiểm soát lượng gia vị bạn cho vào đồ ăn, cũng như hạn chế tối đa ăn các loại thực phẩm tinh chế, đồ ăn nhanh.
- Cách chế biến ưu tiên: Hãy ưu tiên các phương pháp nấu nướng đơn giản giúp giữ tối đa chất dinh dưỡng và vị ngon ngọt tự nhiên của thực phẩm như luộc, hấp, xào nhỏ lửa, áp chảo… Hạn chế các món chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ cao.
- Kết hợp vận động: Trong mô hình đĩa ăn lành mạnh cũng nhấn mạnh vai trò của lối sống năng động, vận động thường xuyên. Kết hợp với dinh dưỡng cân bằng sẽ giúp bạn duy trì được sức khỏe tốt, vóc dáng cân đối.
- Sự linh hoạt: Đừng quá khắt khe với bản thân. Nếu có ngày bạn lỡ ăn hơi quá đà ở một bữa tiệc, hãy cân bằng lại vào bữa ăn tiếp theo theo phương pháp này.
