Bộ GD-ĐT cho biết phương án cuối cùng sẽ được quyết định trên cơ sở quy chế thi, kết quả kiểm tra của địa phương, kết quả xác minh của cơ quan chức năng và đánh giá toàn diện tác động của vụ việc. Đây là cách ứng xử đúng với một sự cố đã vượt ra khỏi phạm vi của một điểm thi.
Với một kỳ thi quốc gia, điều nguy hiểm không chỉ là có sai phạm. Điều nguy hiểm hơn là cách khắc phục sai phạm lại tạo ra thêm một bất công mới. Nếu xử lý quá nhẹ thì kỷ cương thi cử bị tổn thương, nhưng nếu xử lý quá rộng, thiếu căn cứ cá thể hóa thì quyền lợi của những thí sinh (TS) ngay tình cũng có thể bị xâm phạm.
Tôi không ủng hộ việc quyết định cho thi lại môn toán tại điểm thi này vào thời điểm chưa có kết luận điều tra đầy đủ, vì vụ việc nghiêm trọng nên càng không thể xử lý bằng một phản xạ hành chính vội vàng.
Khi cơ quan điều tra mới xác định bước đầu có việc trưởng điểm thi chỉ đạo, định hướng một số giám thị làm sai quy định, thư ký điểm thi vào phòng thi hướng dẫn, nhắc bài cho một số TS thì việc cần làm trước hết là xác định rõ phạm vi tác động của sai phạm. Phòng thi nào bị tác động, TS nào được hướng dẫn, mức độ hướng dẫn đến đâu, có hay không sự thông đồng từ trước, có TS nào hoàn toàn không liên quan? Những câu hỏi đó phải được trả lời bằng chứng cứ, không thể thay bằng cảm giác bất thường của phổ điểm.
Thi lại thường được nhìn như một phương án trung tính, nhưng trong thực tế không phải vậy. Một TS đã trải qua kỳ thi chính thức, đang chịu áp lực dư luận, bị đặt trong tâm thế nghi ngờ, nếu phải thi lại sẽ không còn ở cùng điều kiện tâm lý như lần đầu. Một em làm bài bằng năng lực thật có thể bị giảm điểm vì áp lực. Một em đang cần điểm toán để xét tuyển ĐH có thể bị lỡ nhịp đăng ký. Vì vậy thi lại không thể được xem là phương án nhẹ nhàng chỉ vì nó nghe có vẻ công bằng.
Mặt khác, hủy kết quả hàng loạt lại càng không ổn nếu chưa chứng minh được lỗi của từng TS. Pháp luật không cho phép lấy lỗi của người tổ chức thi để trừng phạt tất cả người dự thi.
Nếu TS có hành vi gian lận, nhận bài giải, thông đồng, sử dụng sự hỗ trợ trái quy chế thì phải xử lý theo quy chế thi. Nhưng nếu có TS chỉ ngồi trong phòng thi, không bàn bạc, không nhờ vả, không biết trước và cũng không hưởng lợi từ hành vi của người lớn thì không thể đặt em vào cùng vị trí với người vi phạm. Nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm không chỉ là nguyên tắc của luật Hình sự, mà còn là nguyên tắc tối thiểu của mọi quyết định quản lý công bằng.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cũng đã yêu cầu phương án khắc phục hậu quả phải đúng quy chế, đúng pháp luật, bảo đảm quyền lợi chính đáng của TS, bảo đảm công bằng trong xét tuyển ĐH, CĐ và kịp thời gian đăng ký xét tuyển năm 2026.
Vụ việc này không còn là chuyện riêng của một trường chuyên hay một địa phương. Nó đang tạo ra một tiền lệ. Nếu cứ thấy một điểm thi có phổ điểm bất thường rồi tổ chức thi lại toàn bộ khi chưa phân định lỗi, sau này mỗi sự cố tương tự sẽ có xu hướng được xử lý bằng cách “làm lại cho chắc”. Một phương án xử lý hậu quả phải trả lời được 3 câu hỏi: có đúng thẩm quyền không, có đúng căn cứ không và có bảo vệ tốt nhất quyền lợi của người không có lỗi không?
Trong vụ này, điều xã hội cần không chỉ là một câu trả lời nhanh mà là một câu trả lời đủ vững. Vững về pháp lý, để không bị khiếu nại, khiếu kiện. Vững về giáo dục, để không biến TS thành người gánh hậu quả thay cho người lớn. Vững về chính sách, để những kỳ thi sau biết rằng sai phạm sẽ bị xử lý nghiêm, nhưng quyền lợi của người ngay tình cũng được bảo vệ nghiêm túc.
Công bằng trong thi cử không thể được khôi phục bằng một quyết định vội vàng, dù quyết định đó nhân danh công bằng. Công bằng phải bắt đầu từ việc xác định đúng người sai, đúng mức độ sai và đúng hậu quả cần khắc phục.
Vì vậy ở thời điểm này, phương án hợp lý hơn cả là tiếp tục chờ kết luận chính thức của cơ quan điều tra, đồng thời chuẩn bị sẵn các kịch bản xử lý khác nhau. Nếu có TS gian lận, xử lý TS đó. Nếu có phòng thi bị tác động rõ, xem xét riêng phòng thi đó. Nếu sai phạm lan rộng đến mức không thể phân tách, lúc đó mới bàn đến thi lại như một biện pháp cuối cùng. Và nếu có những em không liên quan, các em phải được giữ nguyên quyền lợi học tập, xét tốt nghiệp, xét tuyển.
Lorena Prasca Ramirez, người Colombia, cho biết đã trả hơn 2.800 euro (gần 87 triệu đồng) học phí cho khóa tiếng Anh 25 tuần tại trường NED College vào tháng 2 năm ngoái. Đến tháng 6, cô thông báo đơn xin visa không được chấp nhận và yêu cầu hoàn tiền.
Ramirez đã gửi email cho trường nhiều lần. Trường ban đầu đổ lỗi cho khó khăn về hành chính và các vấn đề khác gây ra chậm trễ, rồi ngừng trả lời email từ tháng 10.
"Đó là một khoản tiền khá lớn ở Colombia. Tôi cảm thấy bị lừa và mất hết niềm tin", cô nói.
Trường hợp của Ramirez không phải cá biệt. Hội đồng Sinh viên quốc tế Ireland (ICOS) tuần trước phát đi cảnh báo sau khi nhận đơn khiếu nại từ ít nhất 30 sinh viên với tổng số tiền bị "găm" lên tới 60.000 Euro (khoảng 1,85 tỷ đồng). Tuy nhiên, ICOS tin rằng con số thực tế có thể cao hơn nhiều. Hầu hết nạn nhân đến từ các nước đang phát triển như Campuchia hay Colombia.
Theo quy định của Bộ Tư pháp Ireland, sinh viên ngoài khu vực kinh tế châu Âu (EEA) phải đóng toàn bộ học phí trước khi nộp đơn xin visa du học. Nếu bị từ chối, họ được trường trả lại khoản này trong vòng 20 ngày.
Ông Brian Hearne, quản lý Chính sách và Truyền thông của ICOS, nhấn mạnh sự việc này là "không thể chấp nhận được", gây khó khăn về tài chính cho sinh viên quốc tế, làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín giáo dục của Ireland. Ông kêu gọi chính quyền tăng cường giám sát và Bộ Tư pháp vào cuộc điều tra.
Hiện danh sách trường bị khiếu nại chưa được công bố, nhưng Hiệp hội Giáo dục Tiếng Anh Ireland (EEI) khẳng định nhóm này không phải là thành viên của mình - vốn duy trì tiêu chuẩn cao và hoàn tiền nhanh chóng.
EEI cho biết chính phủ đang triển khai hệ thống TrustEd Ireland - chứng nhận chất lượng dành cho các cơ sở giáo dục. Nếu không đạt, các trường sẽ mất quyền tuyển sinh viên ngoài EU.
Ireland từ lâu là một trung tâm lớn của ngành dạy tiếng Anh. Thị trường giáo dục quốc tế của nước này đang tăng trưởng mạnh, đặc biệt từ sinh viên Ấn Độ và Mỹ. Số lượng tuyển sinh năm học 2024-2025 ở Ireland lên đến 44.500 - là mức kỷ lục, theo một báo cáo hồi đầu năm của trang du học ApplyBoard.
Thời hạn nhận đơn kéo dài đến hết ngày 12.7 và kết quả học bổng dự kiến công bố vào đầu tháng 9 năm nay, theo Cơ quan Giáo dục New Zealand (ENZ). NZUA là gói học bổng chính phủ dành riêng cho học sinh Việt và đây là năm thứ hai chương trình được triển khai. Mỗi suất trị giá 15.000 NZD (233 triệu đồng), áp dụng cho năm học đầu tiên trong chương trình cử nhân.
Trước khi ứng tuyển, học sinh cần nhận thư mời nhập học từ một trong 6 trường ĐH ở New Zealand có tham gia chương trình. Trong đó, các ĐH Waikato, Massey và Lincoln mỗi đơn vị được phân bổ 3 suất còn ĐH Auckland, Canterbury, Otago mỗi trường 2 suất. Ngoài ra, phần lớn các ĐH nêu trên còn cho phép sinh viên Việt Nam ứng tuyển thêm học bổng riêng của trường và có thể cộng gộp giá trị các học bổng.
Phần lớn ĐH New Zealand cũng cho phép học sinh Việt nộp đơn xin nhập học ngay khi có kết quả lớp 12 mà không cần đợi tới khi có chứng nhận tốt nghiệp THPT, hoặc ngay khi có điểm dự đoán IB hay A-level mà không cần phải đợi kết quả chính thức. Điều này giúp các bạn thuận tiện hơn khi xin thư mời nhập học.
Ngoài thư mời nhập học, ứng viên cần nộp thêm bảng điểm, chứng chỉ tiếng Anh đồng thời quay một video 90 giây để thể hiện bản sắc, sự sáng tạo và năng lực cá nhân. Trong đó yêu cầu tiếng Anh được điều chỉnh linh hoạt hơn, khi ứng viên cần đạt trình độ tiếng Anh tương đương IELTS 7.0 là được, không bắt buộc đạt mức điểm tối thiểu nhất định ở từng kỹ năng.
"Chúng tôi luôn chủ động điều chỉnh quy trình ứng tuyển để NZUA trở nên gần gũi và thực tế hơn với học sinh Việt. Sự tham gia tích cực của các trường ĐH với cơ chế học bổng kép thể hiện rõ mong muốn của New Zealand trong việc chào đón những học sinh Việt tài giỏi", ông Ben Burrowes, Giám đốc khu vực châu Á của ENZ, nhấn mạnh.
Cũng theo ENZ, sinh viên du học tại New Zealand theo học bổng chính phủ NZUA sẽ được hưởng đầy đủ các quyền lợi làm việc trong thời gian học và sau khi tốt nghiệp. Cụ thể, sinh viên được làm thêm 25 giờ/tuần trong kỳ học và toàn thời gian trong kỳ nghỉ, tạo điều kiện để các có thêm trải nghiệm thực tế và trang trải chi phí khi đi học. Sau tốt nghiệp, sinh viên có thể ở lại làm việc 3 năm tại New Zealand để tích lũy kinh nghiệm làm việc quốc tế.
Nhằm hỗ trợ phụ huynh, học sinh hiểu rõ hơn về học bổng NZUA, ENZ sẽ tổ chức hội thảo trực tuyến để cung cấp thông tin đầy đủ về quy trình ứng tuyển, đồng thời giải đáp trực tiếp các thắc mắc liên quan đến chương trình. Hoạt động diễn ra từ 10 - 11 giờ ngày 24.5 và ai quan tâm có thể đăng ký tham dự miễn phí TẠI ĐÂY.
Theo thống kê từ ENZ, tính tới tháng 8.2025 có 83.535 du học sinh đang học ở các đơn vị cung cấp giáo dục ở New Zealand, tăng nhẹ so với tổng số lượng người nước ngoài tới học trong cả năm 2024 (83.524 người). Trong đó, Việt Nam có tổng cộng 1.895 người, tập trung đông nhất ở các ĐH (1.125), xếp sau sau đó là các trường phổ thông (350).
Trường Phổ thông dân tộc nội trú Vĩnh Linh (đóng ở xã Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị) hiện có 273 học sinh là con em đồng bào Vân Kiều, Pa Cô ở các xã miền núi Vĩnh Ô, Vĩnh Hà, Vĩnh Khê theo học nội trú và bán trú.
Tuy nhiên, dãy nhà học chính 3 tầng xây dựng từ năm 1997 đang xuống cấp nghiêm trọng sau gần 30 năm sử dụng. Công trình gồm 12 phòng học và 3 phòng chuyên môn xuất hiện hàng loạt vị trí nứt vỡ, bong tróc nguy hiểm.
Nhiều đoạn hành lang, lan can bị gãy đổ, cốt thép lộ ra ngoài và hoen gỉ. Đáng lo ngại, một đoạn lan can dài khoảng 2 m ở tầng 2 đã sập hoàn toàn, nhà trường phải dùng thanh chắn tạm để ngăn học sinh đến gần.
Bên trong các phòng học, nhiều mảng trần và tường nứt nẻ, bê tông bong thành từng mảng, lộ khung thép. Theo thầy giáo Trần Ngọc Oanh, Hiệu trưởng nhà trường, dãy phòng học này có diện tích hơn 1.267m², dù đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng nhà trường vẫn phải tiếp tục sử dụng vì chưa có phương án thay thế.
Em Hồ Gia Huy, học sinh lớp 9, cho biết thầy cô thường xuyên nhắc học sinh không đứng gần lan can hay chạy nhảy ở khu vực hư hỏng vì nguy cơ mất an toàn rất cao.
Theo cô Nguyễn Thị Nguyệt, giáo viên nhà trường, tình trạng bê tông bong tróc đã kéo dài nhiều năm và ngày càng nghiêm trọng hơn. Không ít lần bê tông từ trần nhà rơi xuống hành lang khi học sinh đang vui chơi.
"Có lần bê tông bất ngờ rơi xuống, rất may không ai bị thương. Học sinh hiếu động nên giáo viên luôn trong tâm trạng lo lắng", cô Nguyệt nói.
Không chỉ khu nhà học, khu nhà ăn cấp 4 rộng hơn 221 m² xây dựng cách đây hơn 40 năm cũng đang xuống cấp với mái dột, tường nứt, ẩm thấp, không còn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của học sinh nội trú.
"Chúng tôi rất mong các cấp, ngành quan tâm đầu tư sửa chữa, nâng cấp các công trình xuống cấp để đảm bảo an toàn cho giáo viên và học sinh. Nếu không sớm khắc phục, chất lượng dạy và học sẽ bị ảnh hưởng đáng kể", thầy Trần Ngọc Oanh nói.
Ông Nguyễn Thiên Tùng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Linh, cho biết địa phương vừa tiếp tục kiến nghị tỉnh quan tâm khắc phục tình trạng xuống cấp của trường trong chuyến làm việc mới đây của Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương.
Theo ông Tùng, lãnh đạo tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan khẩn trương bố trí vốn để sửa chữa, xây mới phòng học nhằm đảm bảo an toàn cho giáo viên và học sinh.
Trong thời gian chờ khắc phục, địa phương dự kiến di dời giáo viên và học sinh sang học tạm tại Trung tâm giáo dục thường xuyên xã Vĩnh Linh. Tuy nhiên, cơ sở này đã bỏ hoang nhiều năm nên vẫn cần được kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn trước khi đưa vào sử dụng.
