Từ vụ hơn 140 điểm 10 toán ở Tuyên Quang: Chặn gian lận từ đâu?

Từ vụ hơn 140 điểm 10 toán ở Tuyên Quang: Chặn gian lận từ đâu?

Những ngày qua, sự việc 147 điểm 10 môn toán tốt nghiệp tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang gây xôn xao dư luận.

Theo kết quả điều tra ban đầu, thư ký của điểm thi là Nguyễn Hà Duy – giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang – đã được bà Trần Thị Thu Hằng – Trưởng điểm thi – chỉ đạo vào phòng thi và trực tiếp hướng dẫn một số thí sinh làm bài thi môn toán.

Bộ GD-ĐT đã yêu cầu các sở rà soát, kiểm tra, xác minh, đánh giá nguyên nhân đối với các trường hợp có dấu hiệu bất thường (nếu có). Đồng thời kiến nghị các giải pháp nhằm tăng cường công tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT trong thời gian tới.

TS Hoàng Ngọc Vinh – nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo) – cho rằng quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện nay được đánh giá là rất chặt chẽ, tuy nhiên nếu có sự can thiệp của con người khi thực thi thì vẫn còn tồn tại những lỗ hổng.

Theo ông Vinh, việc quy chế không cấm thư ký điểm thi làm nhiệm vụ tại điểm thi có học sinh lớp 12 của trường mình dự thi sẽ tạo kẽ hở trong gian lận thi cử.

Đặc biệt sự vắng bóng của giảng viên đại học trực tiếp coi thi là một thiếu sót lớn, làm mất đi một lực lượng kiểm soát độc lập đối với công tác tổ chức thi tại địa phương, thiếu yếu tố phá vỡ các mạng lưới quen biết và tâm lý “sân nhà” vốn dễ nảy sinh tiêu cực.

Bên cạnh đó, thiếu quy định về xử lý rủi ro khách quan, quy chế chưa nêu rõ những trường hợp được tổ chức thi lại.

Với mã đề bài trắc nghiệm, ông Vinh cho rằng việc chỉ có 2 mã đề gốc để trộn lên 24 và 48 mã đề là rất ít, dẫn đến việc thí sinh vẫn có thể chép bài, hỗ trợ nhau làm bài nếu việc coi thi lơi lỏng. Do đó việc có một ngân hàng đề thi phong phú là cần thiết. Từ nhiều mã đề gốc sẽ được trộn lại, thêm hàng rào trong gian lận thi cử.

Để đảm bảo chất lượng, công bằng và ngăn chặn gian lận thi cử, ông Vinh kiến nghị cần có quy định cụ thể chuẩn năng lực cụ thể cho từng vị trí làm thi như: người ra đề, người phản biện, giám thị coi thi, giám thị chấm thi, người quản trị thi.

Phải quản trị thi theo hướng quản trị dữ liệu, để chủ động phát hiện những sự gian lận từ kết quả thi. Xây dựng kênh phản ánh trực tiếp về gian lận thi cử trong kỳ thi như: lập đường dây nóng hoặc email gửi thẳng về Bộ GD-ĐT và Bộ Công an để thí sinh có thể tố cáo tiêu cực.

Cuối cùng, ông Vinh nhấn mạnh nếu được lắp camera không kết nối mạng trong phòng thi là tốt, sẽ có thêm sự giám sát khi xảy ra sự cố. Nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là nhân cách và sự tự giác của những người tham gia kỳ thi (giám thị và thí sinh) để đảm bảo tính công bằng thực sự.

TS Lê Viết Khuyến – nguyên Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo – nhấn mạnh sau mỗi vụ việc gian lận thi cử, việc thanh tra, kiểm tra hay bổ sung quy định chỉ giúp hạn chế rủi ro ở từng khâu.

  Cách chọn trường đại học phù hợp năm 2026

Trong khi đó gốc rễ của vấn đề nằm ở chỗ hệ thống khảo thí của chúng ta vẫn còn phụ thuộc khá nhiều vào yếu tố con người. Mà ở đâu sự can thiệp của con người còn lớn thì ở đó vẫn luôn tồn tại nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Theo ông Khuyến, để giải quyết vấn đề tận gốc, phải thay đổi tư duy tổ chức kỳ thi. Nền tảng của một kỳ thi hiện đại là phải có ngân hàng đề thi chuẩn hóa.

Hiện nay một số kỳ thi đánh giá năng lực ở Việt Nam đã được tổ chức trên máy tính và cho thấy hiệu quả tích cực. Điều đó chứng minh Việt Nam hoàn toàn có thể từng bước mở rộng mô hình này khi điều kiện hạ tầng cho phép.

Ưu điểm lớn nhất của thi trên máy tính không chỉ nằm ở tốc độ chấm thi hay trả kết quả nhanh, mà còn là toàn bộ quy trình – từ lựa chọn đề thi, quản lý dữ liệu đến chấm điểm – đều được chuẩn hóa. Đề thi được lấy ngẫu nhiên từ ngân hàng câu hỏi, bài làm được hệ thống xử lý theo cùng một tiêu chuẩn, kết quả gần như không chịu tác động của yếu tố chủ quan.

“Khi những khâu dễ phát sinh tiêu cực được tự động hóa, người làm công tác tổ chức thi sẽ tập trung vào nhiệm vụ giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và bảo đảm kỳ thi diễn ra đúng quy trình. Đó mới là giá trị lớn nhất của chuyển đổi số trong công tác khảo thí.

Theo tôi, đây là con đường mà giáo dục Việt Nam sớm hay muộn cũng phải đi nếu muốn xây dựng một kỳ thi quốc gia có độ tin cậy cao và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế”, ông Khuyến nói.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ