Ở đây, mỗi tấc đất rẫy, mỗi gốc keo đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt nhưng đồng bào vẫn sẵn sàng nhường cơ nghiệp, dành đất cho những công trình trường học, cây cầu, con đường…
Ở tuổi 75, ông Huỳnh Quốc Vinh vẫn giữ dáng vẻ nhanh nhẹn, ánh mắt sáng và giọng nói trầm ấm. Trong căn nhà nhỏ giữa thôn 4, ông chậm rãi kể lại cuộc đời mình như lật từng trang ký ức đã ngả màu thời gian.
Bên chén trà xanh đậm vị núi rừng, ông đưa chúng tôi trở về những năm tháng tuổi trẻ. Năm 1969, chàng trai chưa tròn đôi mươi ấy tình nguyện nhập ngũ tham gia kháng chiến, biên chế tại D2 Quân khu 5. Những tháng ngày hành quân giữa rừng sâu, vượt suối, tải đạn đã rèn giũa ông thành một người lính kiên cường.
“Khó khăn, đói rét là chuyện thường ngày. Nhưng cứ mỗi lần nghĩ tới đồng bào đang chịu khổ, nghĩ tới lời dặn của Bác Hồ là cái chân mình lại vững, cái chí mình lại quyết thôi”, ông Vinh bồi hồi nhớ lại.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông Vinh về quê, khai hoang, trồng rừng, gây dựng kinh tế gia đình. Với ông, đã là người lính thì cả đời phải sống gương mẫu.
Năm 2022, khi địa phương mở rộng trường học phục vụ con em vùng cao, giữa lúc nhiều hộ còn đắn đo thì ông chủ động bàn giao hơn 6 ha đất của gia đình. “Tôi từng đi qua chiến tranh, chịu cái đói, cái khổ và cả nạn mù chữ của những năm tháng gian lao nên tôi hiểu giá trị của con chữ lắm. Có cái trường to, trường đẹp cho con cháu học cái chữ, để cái nghèo cái đói không đeo bám tụi nó nữa là hạnh phúc lớn nhất của đời tôi rồi”, người lính già tâm sự.
Ông Vinh nhấp chén trà, rồi nói chậm rãi nhưng dứt khoát: “Tôi là đảng viên, là cựu chiến binh, phải làm gương. Ngày trước hiến mình cho kháng chiến, bây giờ hiến đất cho Nhà nước xây trường để con cháu học hành, xã hội phát triển. Có gì mà phải tính toán thiệt hơn!”.
Hơn 6 ha đất, với người dân miền núi là tài sản lớn, là cả cơ nghiệp gây dựng qua nhiều năm. Thế nhưng với ông Vinh, giá trị tinh thần và tương lai của thế hệ sau quan trọng hơn tất cả. Chính nghĩa cử ấy đã tạo nên cú hích mạnh mẽ cho phong trào hiến đất xây dựng nông thôn mới tại Trà Đốc.
Rời nhà ông Vinh, men theo con đường bê tông uốn lượn, chúng tôi đến thôn 6 gặp ông Hồ Thanh Vân – một “cây đại thụ” trong cộng đồng Ca Dong.
Ông Vân, 69 tuổi, từng là du kích bám làng đánh giặc, được trao Huân chương Kháng chiến hạng ba. Hòa bình lập lại, ông đảm nhiệm nhiều vị trí: Trưởng trạm Y tế xã Trà Bui cũ, Bí thư chi bộ, Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Trà Đốc…
Năm 2022, khi địa phương xây dựng cầu sông Bui và kè chống sạt lở, ông là người đầu tiên tự nguyện hiến gần 900 m² đất mặt tiền cùng toàn bộ cây cối, hoa màu. Trước đó, trong trận lũ lịch sử năm 2020, tuyến đường độc đạo bị chia cắt, ông không ngần ngại chặt bỏ cây trong rẫy để mở đường cho xe cơ giới vào thông tuyến.
Điều khiến mọi người nể phục không chỉ là những lần hiến đất, mà còn ở cách ông Vân giáo dục con cháu. Gia đình ông hiện có 7 đảng viên đang công tác tại địa phương. Vừa qua, ông vinh dự nhận Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng.
“Một đời theo Đảng thì phải đi trọn con đường vì dân. Tiếc vài cái cây, tiếc từng mét đất với dân thì nói chẳng ai nghe đâu”, ông Vân bộc bạch giản dị, thẳng thắn như cái bụng của người miền núi.
Nếu ông Vinh, ông Vân là biểu tượng của thế hệ đi trước, thì anh Nguyễn Văn Nhăng (43 tuổi, ở thôn 9) là hình ảnh của thế hệ tiếp nối tại Trà Đốc.
Gặp anh vào buổi chiều muộn trên công trình mở đường nông thôn, chúng tôi thấy anh cùng vợ con đang thu dọn những thân keo vừa san ủi. Gia đình anh Nhăng thuộc diện khó khăn trong thôn, có tới 5 đứa con đang tuổi ăn tuổi học, cuộc sống gia đình chỉ trông chờ vào nương rẫy. Tuy nhiên, khi nghe ban quản lý thôn phổ biến về chủ trương mở đường lớn đi qua đúng phần rẫy keo của nhà mình, anh không ngần ngại ký vào biên bản tự nguyện hiến 728 m² đất rẫy, để xe ủi san phẳng hơn 3.000 gốc keo 3 năm tuổi sắp đến ngày thu hoạch.
“Chặt đi cây cối là tài sản của gia đình thì tiếc chứ. Nhưng nghĩ lại, mất keo thì trồng lại được. Chứ nếu không có con đường rộng rãi, xe cộ không vào được, bà con mình chở nông sản đi bán bị ép giá, tội nhất là mấy đứa nhỏ đi học ngày mưa trơn trượt té nhào hoài. Có con đường mới, dân mình đỡ khổ, con chữ về bản cũng nhanh hơn, cái bụng mình thấy vui là được rồi!”, anh nói, giọng bình thản.
Ông Phan Duy Hưng, Chủ tịch UBND xã Trà Đốc, cho biết địa phương là xã vùng cao với phần lớn cư dân là đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn, ngân sách địa phương cho việc giải phóng mặt bằng các công trình công cộng còn rất hạn hẹp. Chính vì vậy, sự tiên phong, gương mẫu hy sinh quyền lợi cá nhân của những người như ông Huỳnh Quốc Vinh, ông Hồ Thanh Vân hay anh Nguyễn Văn Nhăng có ý nghĩa cực kỳ to lớn.
“Các bác, các anh đã tạo ra một luồng sinh khí mới, tạo sự đồng thuận, tin tưởng tuyệt đối trong nhân dân, giúp cho nhiều công trình dân sinh trọng điểm từ trường học, đường sá đến cầu cống được triển khai một cách thuận lợi và nhanh chóng”, ông Hưng nói.
Chủ tịch UBND xã Trà Đốc cho hay điều quan trọng không chỉ nằm ở giá trị đất đai hay vật chất, mà là sự chuyển biến trong nhận thức cộng đồng. Người dân đã hiểu rằng mỗi con đường, mỗi cây cầu, mỗi ngôi trường đều gắn với lợi ích lâu dài của chính bản thân và con em họ.
“Nghĩa cử của các cá nhân tiêu biểu này đã lan tỏa mạnh mẽ tinh thần trách nhiệm và ý thức cộng đồng sâu sắc. Đây chính là những câu chuyện đẹp, những tấm gương sống động được bà con nhân dân nhắc đến với tất cả sự trân quý, tự hào, tạo nền tảng vững chắc để xã Trà Đốc sớm hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới trong thời gian tới”, ông Hưng chia sẻ.
Diện mạo vùng cao Trà Đốc đang thay đổi từng ngày, từng giờ. Thành quả ấy được kiến tạo từ sự đồng lòng của những con người bình dị nơi đây. Mỗi người một hoàn cảnh, một cách đóng góp khác nhau, nhưng đều chung khát vọng đưa bản làng đi lên.
Dự báo thời tiết hôm nay 10.7, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cảnh báo các tỉnh miền Bắc, Thanh Hóa tiếp tục có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to.
Trong đêm qua và sáng sớm nay 10.7, các tỉnh miền Bắc có mưa, mưa vừa, có nơi mưa to đến rất to. Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 9.7 đến 3 giờ ngày 10.7 nhiều nơi trên 70 mm, như các trạm: Tà Tổng 1 (Lai Châu) 128,8 mm; Phúc Lương (Thái Nguyên) 95,4 mm, Hoành Bồ (Quảng Ninh) và Ít Ong (Sơn La) 95,2 mm; Hồng Hà (Quảng Ninh) 92 mm; Đại Từ (Thái Nguyên) 75,4 mm...
Dự báo thời tiết ngày và đêm nay, miền Bắc và Thanh Hóa tiếp tục mưa, mưa vừa và rải rác có giông, lượng mưa 20 - 40 mm, có nơi mưa to đến rất to, trên 100 mm. Mưa tập trung vào sáng sớm, chiều tối và đêm.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cảnh báo, trong hôm nay 10.7, nhiều xã, phường tại 8 tỉnh: Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Quảng Ninh có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất.
Từ sáng đến chiều 4/6, nhóm chuyên gia Bộ môn Vật lý Địa cầu, Khoa Vật lý - Vật lý Kỹ thuật, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, quét radar dọc tuyến đường Trường Chinh, qua phường Đăk Cấm và Kon Tum. Đây là khu vực nghi có mộ tập thể của các liệt sĩ hy sinh trong trận đánh đầu tháng 2/1968.
PGS. TS Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn Vật lý Địa cầu, cho biết ông cùng hai thạc sĩ, giảng viên và hai sinh viên được điều động tham gia nhiệm vụ, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ do Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi chủ trì.
Theo ông Cường, radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống lòng đất, thu tín hiệu phản xạ để tạo các mặt cắt địa chất, qua đó nhận diện cấu trúc và dị thường bên dưới bề mặt. Đối tượng được khảo sát là những dị vật khác với môi trường xung quanh. "Các tín hiệu tán xạ bất thường có thể là cơ sở phán đoán sự tồn tại của những cấu trúc liên quan khu vực chôn cất", ông nói.
Công nghệ này từng được sử dụng trong dự án tìm kiếm liệt sĩ tại Quảng Nam, góp phần khoanh vùng và phát hiện một số hài cốt. Gần đây, thiết bị cũng được huy động hỗ trợ cơ quan chức năng TP HCM khảo sát một khu vực nghi có mộ tập thể.
Ông Nguyễn Xuân Thắng, thành viên nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Mỹ, cho biết dữ liệu radar sẽ được đối chiếu với bản đồ, ảnh tư liệu quân sự và lời kể nhân chứng để xác định các vị trí nghi vấn. Nhóm kỳ vọng tìm được dấu vết những rãnh nước cũ, nơi được cho là vị trí quân đội Mỹ chôn cất tập thể các chiến sĩ quân Giải phóng hy sinh năm 1968.
Việc khảo sát gặp khó do khu vực đã đô thị hóa, bên dưới mặt đường hiện có hệ thống cấp thoát nước, cáp điện, viễn thông ngầm. Theo ông Thắng, radar xuyên đất giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm, giảm thời gian và chi phí so với đào khảo sát trên diện rộng.
Dự kiến việc quét radar diễn ra trong hai ngày. Sau khi phân tích dữ liệu, các đơn vị sẽ đào kiểm tra một số mặt cắt và khai quật theo các tuyến nghi vấn được xác định.
Manh mối dẫn đến cuộc tìm kiếm bắt đầu từ năm 2021, khi ông Bob Connor, cựu trung sĩ cảnh sát quân sự Mỹ, nhận được thông tin từ một cựu binh từng tham chiến tại Kon Tum. Người này kể sau trận đánh đầu tháng 2/1968, quân đội Mỹ thu gom và chôn cất khoảng 70-90 chiến sĩ quân Giải phóng trong một rãnh thoát nước giữa khu MACV Kon Tum và Biệt khu 24, nay thuộc khu vực đường Trường Chinh.
Kèm theo lời kể là hai bức ảnh chiến trường, một ghi cảnh đưa thi thể đến khu vực rãnh nước, một chụp toàn cảnh khu vực với vị trí nghi chôn cất được đánh dấu bằng nét bút màu xanh.
Từ các tư liệu này, ông Bob Connor cùng kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng nhiều năm xác minh vị trí khu mộ, thu thập không ảnh quân sự, bản đồ tác chiến, hồ sơ lưu trữ của hai phía và lời kể nhân chứng. Kết quả phân tích cho thấy khu vực nghi chôn cất nằm dọc hai bên đường Trường Chinh hiện nay, nơi các đợt quy tập năm 2001 và 2008 từng phát hiện 30 hài cốt liệt sĩ.
Cuối tháng 5, hội thảo xác minh thông tin do Ban Chỉ đạo tỉnh Quảng Ngãi và Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 5 phối hợp tổ chức kết luận có căn cứ cho thấy hai rãnh chôn cất tập thể nằm ở phía bắc và phía nam đường Trường Chinh. Đây được cho là nơi an táng khoảng 70-90 cán bộ, chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24, hy sinh ngày 2/2/1968.
Dự kiến ngày 5/6, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng đại diện Bộ Quốc phòng, Quân khu 5 dự lễ khai quật, thăm dò, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực này.
Hàng chục năm qua, Vườn quốc gia Cát Tiên (cũng là khu rừng Đồng Nai) cùng chung tay gìn giữ và trở thành khu rừng đặc dụng quốc gia, được UNESCO công nhân là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Theo dữ liệu của Vườn quốc gia Cát Tiên, hiện vườn nằm trên 2 địa bàn Đồng Nai và Lâm Đồng.
Phần Đồng Nai có diện tích gần 44.000ha, còn lại gần 27.300ha là khu Cát Lộc nằm ở phía Nam tỉnh Lâm Đồng - cách ranh giới rừng Đồng Nai khoảng 8km.
Tại khoảng cách giữa 2 khu vực rừng của 2 địa phương trên là vùng dân cư đông đúc thuộc các xã Cát Tiên 2, Cát Tiên 3 (Lâm Đồng) và xã Đắc Lua (TP Đồng Nai).
Tại đây, hệ sinh thái rừng cây tự nhiên bản địa đặc trưng vùng miền Đông Nam Bộ, có nguồn tài nguyên đa dạng sinh học cao với hơn 1.655 loài thực vật, 2.277 loài động vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng nằm trong sách Đỏ IUCN như quần thể Voi châu Á (Elephas maximus) với hơn 27 con đang sinh trưởng và phát triển tốt, hiện được đánh giá là quần thể voi hoang dã quan trọng nhất Việt Nam.
Quần thể Bò tót (Bos gaurus) hoang dã được đánh giá lớn nhất Việt Nam với trên 300 con, quần thể Cá sấu nước ngọt (Crocodvlus siamensis) được phục hồi thành công tại Bàu Sấu.
Theo các nhà nghiên cứu, tại khu vực Cát Lộc có loài Tê giác Java (Rhinoceros sondaicus) là loài thú lớn cực kỳ nguy cấp và từng là biểu tượng bảo tồn của Việt Nam.
Tuy nhiên, do kết nối hành lang đa dạng sinh học giữa 2 khu vực trên không thuận lợi nên điều kiện phục hồi quần thể tê giác và kết nối sinh cảnh giữa các phân khu của Vườn quốc gia Cát Tiên từng gặp khó khăn…
