248 xã biên giới là địa bàn trọng điểm của chiến dịch tình nguyện năm 2026

Những mẹo nhỏ nhưng hiệu quả này từ chuyên gia sẽ giúp bạn "dễ thở" hơn trong thời "bão giá".

Nguyễn Thùy Nhi (26 tuổi, ngụ P.Tân Thuận, TP.HCM) cho biết khi giá cả tăng, đời sống của Nhi bị ảnh hưởng rõ rệt vì hầu hết các chi phí sinh hoạt như ăn uống, đi lại, nhà ở và dịch vụ đều tăng theo, trong khi thu nhập không phải lúc nào cũng tăng tương ứng. Điều này khiến bạn phải cân nhắc kỹ hơn trong từng khoản chi, thậm chí cắt giảm những nhu cầu không thiết yếu để đảm bảo cuộc sống.

"Từ khi giá xăng tăng kéo theo giá cả sinh hoạt leo thang, việc chi tiêu cần được điều chỉnh một cách hợp lý và có kế hoạch hơn. Trước hết, mình xác định rõ các khoản chi cần thiết như ăn uống, đi lại, điện nước và hạn chế những khoản chi không thật sự cần thiết như mua sắm theo cảm hứng hay ăn ngoài quá nhiều", Nhi nói.

Bên cạnh đó, Nhi cho hay việc ghi chép lại chi tiêu hằng ngày giúp Nhi nhận ra những khoản tiền "thất thoát" không đáng có để kịp thời điều chỉnh. Ngoài ra, có thể tiết kiệm bằng cách nấu ăn tại nhà, gộp các công việc để giảm chi phí xăng xe và tận dụng các chương trình khuyến mãi hợp lý. Quan trọng hơn, mỗi người nên hình thành thói quen dành ra một phần thu nhập để tiết kiệm nhằm tạo quỹ dự phòng, giúp ổn định tài chính trong bối cảnh giá cả biến động.

"Đối với nhóm có thu nhập trung bình, nên chi tiêu tập trung vào các nhu cầu cơ bản như tiền ăn, tiền nhà, điện nước và xăng xe, đồng thời hạn chế tối đa các khoản chi cho giải trí hay mua sắm không cần thiết. Nên lập kế hoạch chi tiêu chặt chẽ hơn và dự phòng để tránh rơi vào tình trạng thiếu hụt tài chính khi giá cả tiếp tục biến động", Nhi chia sẻ.

Theo anh Vũ Thanh Hải (24 tuổi, ngụ xã Xuân Thành, tỉnh Đồng Nai), có 2 khoản chi phí khó cắt giảm được là chi phí đi lại và ăn uống. "Do đó tôi sẽ giảm chi tiêu này bằng cách không ăn uống ngoài. Mua các loại thực phẩm giảm giá ở các chuỗi siêu thị và tự nấu ăn tại nhà. Chỉ sử dụng phương tiện xe xăng cá nhân khi thực sự cần thiết. Ưu tiên dùng các phương tiện công cộng. Làm việc online để giảm số ngày lên công ty", anh Hải nói.

"Với mức lương hiện tại của một công chức thì chỉ đủ chi tiêu đời sống, không có dư nên ngoài công việc hằng ngày tôi có nhận thêm một vài việc nhỏ ngắn hạn để tăng thêm thu nhập. Tôi sẽ ăn uống tối giản, không cầu kỳ, tiệc tùng hay đi chơi hạn chế hơn trước, cắt bớt giao lưu bạn bè", anh Nguyễn Thế Nghĩa (32 tuổi, ngụ xã Xuân Thành, tỉnh Đồng Nai) chia sẻ cách chi tiêu của mình.

Chuyên gia tài chính Lâm Minh Chánh, người sáng lập AI tài chính WikiMoney (ngụ P.Sài Gòn, TP.HCM) cho rằng để chi tiêu linh hoạt mà vẫn an toàn trong cơn "bão giá", nguyên tắc cốt lõi là "trả cho bản thân mình trước tiên". Thay vì tiêu xài rồi mới tiết kiệm phần còn lại, hãy trích ngay ít nhất 20% thu nhập vào quỹ tích lũy ngay khi nhận lương. 80% còn lại phân bổ 50% cho những nhu cầu thiết yếu và 30% cho những nhu cầu mong muốn.

"Tiết kiệm trước khi tiêu là nền tảng để xây dựng sự an toàn tài chính và hướng tới độc lập tài chính lâu dài", ông Chánh nói.

Theo ông Lâm Minh Chánh, có những "bẫy chi tiêu" phổ biến khiến người ta tưởng tiết kiệm nhưng thực ra tốn kém hơn. Bẫy phổ biến nhất là săn hàng giảm giá cho những thứ không thực sự cần hoặc mua số lượng lớn vì rẻ nhưng không dùng hết gây lãng phí. Mua trả góp cũng là bẫy nguy hiểm, hầu hết các dịch vụ trả góp đều có lãi suất thực rất cao hoặc có giá sản phẩm cao. Người tiêu dùng thường bị đánh vào cảm giác "tiết kiệm được tiền" trong khi thực tế đang chi nhiều hơn.

Ông Chánh cũng chỉ ra ba thói quen cốt lõi tiết kiệm đơn giản nhưng hiệu quả mà ai cũng có thể áp dụng ngay. Đó là, nấu ăn tại nhà: đảm bảo đủ chất, giảm đáng kể chi phí so với ăn ngoài; tối ưu di chuyển: đi metro, xe buýt hoặc đi chung xe với đồng nghiệp chia tiền xăng thay vì tự lái mỗi ngày; áp dụng nguyên tắc 48 giờ: trước khi mua bất kỳ thứ gì không thiết yếu, hãy đợi 48 tiếng đồng hồ, nếu vẫn còn muốn mua, đó mới là nhu cầu thực sự.

Song song đó, ông Chánh cho rằng hãy số hóa chi tiêu bằng ứng dụng hoặc file Excel để nhìn rõ dòng tiền.

Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng độc lập (sinh sống ở Hà Nội), cho biết thực tế tình trạng "đầu tháng rủng rỉnh, cuối tháng rỗng túi" khá phổ biến trong giới trẻ, nhất là sinh viên. Khi thiếu hụt, họ thường tìm đến các giải pháp ngắn hạn như vay mượn, cầm đồ, hoặc sử dụng thẻ tín dụng. Tuy nhiên, theo ông Hiếu, thẻ tín dụng chính là con dao hai lưỡi. Nếu sử dụng hợp lý, đây là công cụ tài chính tiện lợi; nhưng nếu lạm dụng, người dùng rất dễ rơi vào vòng xoáy nợ chồng nợ.

"Nhiều khoản chi tưởng nhỏ nhưng tích lũy lại thành gánh nặng lớn. Những buổi tụ tập, ăn uống, đám cưới hay các chi phí phát sinh bất ngờ đều có thể khiến ngân sách bị "thâm hụt" nếu không được tính toán trước. Có những khoản chi không thể tránh, nhưng nếu không có dự phòng, chỉ một biến cố như ốm đau, tai nạn cũng có thể đẩy một người vào khủng hoảng tài chính, nhất là thời điểm giá cả leo thang", ông Hiếu cảnh báo.

Tiến sĩ Hiếu cho rằng điều quan trọng nhất là thay đổi nhận thức: tài chính cá nhân không phải là câu chuyện ngắn hạn mà cần được quản lý có kế hoạch. Một phương pháp đơn giản mà ông gợi ý là chia thu nhập theo từng "phong bì" chi tiêu theo tuần, qua đó tạo thói quen kiểm soát chi tiêu trong giới hạn cho phép.

"Có bốn phong bì, mỗi phong bì chúng ta bỏ vào một số tiền. Chẳng hạn 1 tháng bạn được 8 triệu thì bỏ vào mỗi phong bì 2 triệu. Và cứ mỗi tuần thì chúng ta cố gắng tiêu tiền trong một phong bì. Không lấy phong bì thứ hai cho tuần đầu, không lấy phong bì thứ ba cho tuần thứ hai và không lấy phong bì thứ tư cho tuần thứ ba, số tiền dư trong mỗi phong bì là khoản tiết kiệm", ông Hiếu nói.

Ngoài ra, ông Hiếu cũng nhấn mạnh dù thu nhập cao hay thấp, mỗi người đều cần có một khoản tích lũy để đối phó với các tình huống bất ngờ. "Nguồn thu thường ổn định nhưng chi tiêu mới là yếu tố biến động. Kiểm soát được chi tiêu và có khoản dự phòng sẽ giúp chúng ta tránh được những cú sốc tài chính", ông Hiếu nói.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hơn một thập kỷ đồng hành cùng chương trình Tiếp sức mùa thi, chị Nguyễn Thị Thanh Xuân (cựu sinh viên Trường ĐH Văn hóa TP.HCM) xem đây là một phần thanh xuân không thể tách rời. Từ năm 2005 đến 2018, chị đi qua nhiều vai trò, từ tình nguyện viên đến đội phó rồi đội trưởng đội hình tại bến xe Chợ Lớn (TP.HCM).

Đến với chương trình từ năm nhất đại học, khi ấy lý do đơn giản chỉ vì yêu thích hoạt động xã hội, tình nguyện. Nhưng càng tham gia, sự gắn bó càng sâu đậm. Chị Xuân cho biết là người con của tỉnh Bình Định cũ, chị từng khăn gói vào TP.HCM dự thi nên hiểu rõ những bỡ ngỡ, lo lắng của thí sinh tỉnh lẻ. Sự đồng cảm ấy trở thành động lực để chị ở lại với chương trình lâu dài.

Chị Xuân kể những năm đầu, đội hình chị tham gia chỉ khoảng hơn 40 người, hoạt động tại bến xe Chợ Lớn, nơi đón nhiều thí sinh đổ về mỗi mùa thi. Công việc cụ thể là hướng dẫn đường đi, chỉ tuyến xe buýt đến nhà trọ, điểm thi cho thí sinh…

“Nhìn bạn nào vừa bước xuống xe trông giống thí sinh là chúng tôi tiếp cận và hỗ trợ ngay để tránh bị chèo kéo”, chị kể và cho biết vào những ngày cao điểm, khi thí sinh từ các tỉnh đổ về TP.HCM ôn và dự thi đông, các đội hình gần như hoạt động liên tục.

“Chúng tôi túc trực tại bến xe từ sáng đến chiều, ngày cao điểm thì đi sớm và về muộn hơn. Ai rảnh giờ nào thì đăng ký ca trực giờ đó. Có lúc vừa học, vừa thi và đi hỗ trợ thí sinh, cảm giác như ‘chạy show’ vậy. Việc dang nắng, dầm mưa cũng là điều hết sức bình thường. Dù vất vả, nhưng không khí lúc đó rất sôi nổi”, chị kể.

Trong ký ức của chị Xuân, mỗi mùa thi là một câu chuyện riêng, nhưng đều đọng lại cảm xúc rất thật. Một trong những kỷ niệm khiến chị nhớ mãi là lần hỗ trợ một thí sinh bị thất lạc giấy tờ.

“Hôm đó bạn ấy đi làm thủ tục dự thi bằng xe buýt, xuống xe mới phát hiện bỏ quên giấy tờ nhưng không nhớ xe nào. Bạn hoảng loạn rồi bật khóc. Tụi mình vừa trấn an, vừa chia nhau đi tìm. Có nhóm liên hệ ban tổ chức, có nhóm ra khu điều hành bến xe nhờ hỗ trợ, có người đứng ở điểm đậu xe để hỏi các bác tài. May mắn cuối cùng cũng kịp tìm lại được giấy tờ cho bạn”, chị kể.

Không chỉ là công việc hỗ trợ thí sinh, với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi còn là nơi gắn kết những con người xa lạ thành một tập thể thân thiết. “Ban đầu là người lạ, nhưng khi vào đội thì như một gia đình. Hầu như 2/3 thành viên năm trước sẽ tiếp tục tham gia ở năm sau. Chúng tôi có nhiều năm gắn bó với nhau nên đến bây giờ vẫn còn giữ liên lạc và gặp gỡ”, chị nói.

Tham gia chương trình ở những năm đầu tiên, chị Xuân cho biết thời điểm ấy điều kiện còn nhiều thiếu thốn. “Hồi đó chưa có hỗ trợ cơm cho tình nguyện viên nên chúng tôi mang theo nồi cơm điện ra bến xe nấu, ai ở gần thì nấu thêm đồ ăn, rồi trưa quây quần lại ăn với nhau. Những bữa cơm giản dị ấy lại trở thành ký ức ấm áp, gắn kết cả đội", chị Xuân chia sẻ.

Việc hỗ trợ thí sinh cũng không dễ dàng như hiện nay. Theo chị Xuân, thời đó không có điện thoại thông minh hay internet phổ biến, các tình nguyện viên phải tự học thuộc lịch trình các tuyến xe buýt để hướng dẫn thí sinh chính xác. “Chỉ cần thí sinh hỏi là trả lời ngay, nhanh nhưng vẫn phải chính xác. Sau này khi làm đội trưởng, tôi còn in lịch trình ra cho các bạn học, lâu lâu ‘dò bài’, hỏi lại xem nhớ chưa, vì chỉ sai một chút là ảnh hưởng đến thí sinh”, chị Xuân kể.

Việc liên lạc khi ấy cũng hạn chế, theo chị Xuân nhiều thành viên chỉ dùng điện thoại “cục gạch”, thậm chí không có điện thoại nên thường có thông báo gì sẽ nhắn qua Yahoo. Việc di chuyển thì chủ yếu bằng xe buýt. “Hồi đó tôi ở trọ bên Q.2 cũ, sáng nào cũng dậy sớm đi bộ ra trạm xe buýt đến bến xe Chợ Lớn đi trực. Cực nhưng vui, lúc nào cũng háo hức”, chị nhớ lại.

Giờ đây, khi không còn trực tiếp tham gia, chị Xuân và một số thành viên khi ấy vẫn đều đặn có mặt trong các buổi lễ ra quân của chương trình Tiếp sức mùa thi. Mỗi lần như vậy, những ký ức cũ lại ùa về, nguyên vẹn và sống động.

Nhìn lại hành trình 25 năm của Tiếp sức mùa thi, chị không giấu được niềm tự hào. Theo chị, chương trình đã phát triển mạnh mẽ hơn, được xã hội biết đến rộng rãi, nhận được nhiều nguồn lực hỗ trợ. Công nghệ cũng giúp việc kết nối, tư vấn, hỗ trợ thí sinh thuận tiện hơn rất nhiều. “Bây giờ các bạn có điều kiện tốt hơn chúng tôi ngày xưa, đỡ tốn công sức, thời gian hơn”, chị nói.

Với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi không chỉ là một hoạt động tình nguyện, mà là một phần ký ức thanh xuân tươi đẹp, nơi những ngày vất vả lại trở thành những ngày đáng nhớ nhất và những con người xa lạ trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc đời.

Tin Gốc: Thanh Niên

Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 của nhóm sinh viên gồm: Đỗ Thị Mỹ Hằng, Đồ Minh Diệp, Trương Trần Tài, Huỳnh Hoàng Duy và Nguyễn Công Lý.

Điểm đặc biệt của dự án nằm ở việc tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương là lúa chét ở giai đoạn lúa sữa. Đây là những bông lúa mọc lại tự nhiên sau khoảng 15 ngày thu hoạch, thường bị bỏ lại trên đồng hoặc chỉ dùng làm thức ăn cho gia súc.

Đỗ Thị Mỹ Hằng (trưởng nhóm) cho biết lúa chét thực chất là "hạt ngọc trời thứ hai" nhưng lâu nay chưa được khai thác đúng giá trị. Đây là nguồn nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên, không phân bón, không hóa chất nhưng lại giàu dinh dưỡng. Từ nhận thức đó, nhóm quyết định nghiên cứu và phát triển thành trà.

Đáng chú ý, nhóm chọn lúa chét của giống ST25, một đặc sản nổi tiếng của Sóc Trăng. "Đặc điểm lúa chét của giống ST25 là phần đầu hạt có gai nhọn nên nông dân thường bỏ đi, thậm chí không dùng làm thức ăn cho gia cầm vì sợ gây tổn thương. Tuy nhiên khi chế biến, lúa lại cho hương thơm đậm và đặc trưng hơn so với nhiều loại khác", Mỹ Hằng cho biết.

Từ nguồn nguyên liệu đó, nhóm phát triển sản phẩm trà từ lúa chét ST25 dưới dạng túi lọc tiện lợi, không sử dụng chất bảo quản. Sản phẩm hướng đến nhiều nhóm người tiêu dùng, đặc biệt là người thuần chay. "Chúng em kết hợp lúa chét với hoa cúc và rễ cỏ tranh để tạo nên trà lúa non, một sản phẩm thảo dược tự nhiên", Mỹ Hằng chia sẻ.

Thành phần chính của sản phẩm là lúa chét ở giai đoạn sữa, giàu hợp chất polyphenols, có tác dụng chống ô xy hóa. Quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ. Lúa chét sau thu hoạch được loại bỏ tạp chất, rửa sạch, chần qua nước sôi để diệt vi sinh vật, sau đó sấy lạnh nhằm giữ màu xanh tự nhiên và bảo toàn hàm lượng dinh dưỡng.

"Đặc biệt, công đoạn phối trộn giữa lúa chét, hoa cúc và rễ cỏ tranh đóng vai trò quyết định đến hương vị sản phẩm. Trà khi pha có hậu ngọt, hương thơm dịu nhẹ đặc trưng của lúa non", bà Huỳnh Thị Thủy Tiên, Phó trưởng khoa Nông nghiệp - thủy sản, Trường cao đẳng nghề Sóc Trăng, giảng viên hướng dẫn, cho biết.

Theo cô Nguyễn Thị Thảo Nguyên, giảng viên Khoa Nông nghiệp - thủy sản, nhà trường đã ký kết hợp tác với các HTX tại xã Vĩnh Lợi và Phú Lộc (TP.Cần Thơ) để đảm bảo nguồn cung lúa chét ST25. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp không chỉ giúp giảm lãng phí mà còn phù hợp với xu hướng "zero waste" trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời, sản phẩm có chi phí thấp, tiềm năng thương mại cao.

Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 đã giành giải nhất tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp lần thứ 8 năm 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức.

Tin Gốc: Thanh Niên