Hai phụ nữ và bé trai gặp nạn khi tắm biển

Mỗi luật sư hành nghề về đất đai đều từng tiếp một loại khách hàng giống nhau. Họ cầm trên tay một cuốn sổ hồng hợp lệ, mua một nền đất trong khu dân cư được quảng cáo là đầy đủ hạ tầng. Vậy mà vài năm sau, khu vực ấy vẫn không có trường học gần nhà, hệ thống thoát nước tê liệt mỗi mùa mưa, con đường nội bộ trước cửa trở thành tranh chấp lối đi chung vì không cơ quan nào đứng ra nhận quản lý.

Giấy tờ của họ không sai một dấu phẩy. Cái sai nằm ở chỗ thứ họ mua chưa bao giờ là một phần của đô thị, mà chỉ là một ô đất được cắt ra để bán, kiểu phân lô bán nền.

Tình huống ấy lặp lại đủ nhiều để tôi tin rằng phân lô bán nền không đơn thuần là một phương thức kinh doanh bất động sản gây tranh cãi.

Nó là biểu hiện của một tư duy quản trị đã ăn sâu, xem đất đô thị như một loại hàng hóa có thể chia nhỏ tới mức tối đa rồi bán đi, tách rời khỏi hạ tầng, dân cư và dịch vụ công lẽ ra phải đi cùng.

Cái giá của tư duy ngắn hạn ấy không trả bằng tiền của nhà đầu tư, mà trả bằng chất lượng sống của cả một thế hệ cư dân đô thị về sau.

Pháp luật Việt Nam thực ra đã đặt nền móng cho một cách hiểu khác về đất. Luật Đất đai năm 2024 khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, là nguồn lực đặc biệt của quốc gia.

Đáng chú ý hơn, khoản 11 điều 13 của luật này trao cho Nhà nước quyền điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất mà không do đầu tư của người sử dụng đất mang lại.

Nguyên tắc đó có nghĩa là khi một thửa đất tăng giá nhờ con đường mới, nhờ một tuyến metro, nhờ quy hoạch của chính quyền thì phần giá trị tăng thêm ấy không phải do người chủ đất tạo ra. Nó được tạo ra bởi cộng đồng và bằng tiền ngân sách, nên lẽ ra phải được chia sẻ lại cho chính cộng đồng đó.

Mô hình phân lô bán nền vận hành theo logic ngược lại hoàn toàn. Người gom đất chờ hạ tầng công đi qua, chia nhỏ, bán nền và bỏ túi gần như trọn vẹn phần chênh lệch, trong khi nghĩa vụ làm trường học, công viên, hệ thống thoát nước thì để lại cho ngân sách và cho chính những người mua nền gánh chịu.

Đây là một sự dịch chuyển lợi ích rất kín đáo nhưng rất lớn, từ khu vực công sang một số ít chủ thể tư nhân, mà nhiều năm qua pháp luật chưa chặn được.

Nhận thức được hệ lụy đó, điều 31 luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 đã siết mạnh. Theo khoản 6 điều này, đất trong dự án thuộc khu vực phường, quận, thành phố của đô thị loại đặc biệt, loại I, loại II và loại III không được chuyển nhượng cho cá nhân tự xây nhà ở, tức không được phân lô bán nền.

So với quy định cũ vốn chỉ chặn ở đô thị loại đặc biệt và loại I, phạm vi cấm đã mở rộng ra hơn một trăm thành phố, thị xã trên cả nước. Tại TP.HCM, Quyết định 83/2024 của UBND thành phố đã cụ thể hóa lệnh cấm này.

Nhưng đây chính là nghịch lý đầu tiên. Lệnh cấm chỉ điều chỉnh các dự án có chủ đầu tư, có quy hoạch được duyệt, có nghĩa vụ tài chính rõ ràng và có địa chỉ chịu trách nhiệm.

Trong khi đó, dòng chảy phân lô thực sự làm méo mó đô thị lại đi qua một cách khác mà luật chưa quy định cụ thể, đó là việc cá nhân và hộ gia đình tách thửa.

Bằng các chiêu hiến đất làm đường rồi tách thửa liên tục, một khu đất vài trăm mét vuông có thể biến thành một dự án thu nhỏ với hàng chục lô nền mà không một bản quy hoạch chi tiết nào ràng buộc, không một nghĩa vụ hạ tầng nào được đặt ra.

Pháp luật siết chặt nơi vốn dễ kiểm soát và để hở nơi khó kiểm soát nhất. Hệ quả là một chính sách đúng về định hướng nhưng có thể lệch về điểm tác động, giống như khóa cửa chính trong khi cửa sau vẫn mở.

Đáng nói hơn, kênh bị siết là kênh có thể buộc gánh nghĩa vụ công, còn kênh bị bỏ ngỏ lại là kênh né được mọi nghĩa vụ. Vô hình trung, cách thiết kế hiện nay đẩy thị trường về phía phương thức phát triển kém trách nhiệm hơn.

Một nghịch lý thứ hai đến từ chính cấu trúc của giao dịch nền đất. Khi một nền được bán đi như đất trống, nghĩa vụ kèm theo về hạ tầng và dịch vụ bị cắt rời khỏi hợp đồng. Người mua nhận quyền sử dụng đất, nhưng không ai nhận trách nhiệm bảo đảm rằng nơi đó sẽ có điện, nước, đường, trường, trạm đúng nghĩa một khu dân cư.

Đất được sang tay nhiều lần, còn đô thị thì không lớn lên cùng nó. Ở chiều ngược lại là tình trạng quy hoạch treo, đất bị giữ nhưng không được đưa vào sử dụng.

Hai hiện tượng tưởng trái ngược ấy thực ra cùng một gốc, đó là đất bị nhìn như một tài sản để nắm giữ và sinh lời, chứ không phải một tài nguyên phải được khai thác cho mục tiêu phát triển chung.

Với từng cá nhân, giữ đất chờ giá là lựa chọn hợp lý. Cộng lại trên quy mô một thành phố, nó tạo ra nghịch cảnh đất thì khan mà nơi đáng sống thì hiếm.

Từ thực tiễn hành nghề, tôi cho rằng vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng cách mở rộng thêm danh mục khu vực bị cấm. Cấm là cần thiết nhưng chưa đủ, bởi cấm chỉ ngăn cái xấu mà không tạo ra cái thay thế và một quy định cấm luôn để lại khoảng trống cho người ta đi vòng.

Trước hết, cần đưa nghĩa vụ hạ tầng và dịch vụ công trở thành điều kiện pháp lý gắn liền với quyền được chuyển nhượng đất, chứ không còn là một lời hứa nằm ngoài hợp đồng.

Một khu dân cư chỉ nên được phép hình thành khi quy hoạch chi tiết, hệ thống kỹ thuật và quỹ đất dành cho trường học, cây xanh đã được xác lập cùng trách nhiệm cụ thể của một chủ thể có thể bị truy cứu. Nghĩa vụ ấy phải đi theo thửa đất, không được "bốc hơi" sau lần bán đầu tiên.

Thứ hai, công cụ điều tiết giá trị tăng thêm từ đất mà luật Đất đai 2024 đã ghi nhận cần được cụ thể hóa bằng những sắc thuế và khoản thu thực chất, để phần lợi ích do hạ tầng công tạo ra quay trở lại nuôi chính hạ tầng đó, thay vì chảy trọn vào túi người đầu cơ. Một nguyên tắc đã có trong luật mà thiếu công cụ thực thi thì vẫn chỉ là tuyên ngôn.

Thứ ba, có thể nghiên cứu mô hình tái điều chỉnh đất đai mà Nhật Bản và Hàn Quốc từng áp dụng, theo đó người dân góp đất cùng làm dự án và được nhận lại một phần đất đã có hạ tầng, thay vì bị thu hồi hoặc tự xé lẻ để bán.

Cách làm này giữ người dân ở lại trong quá trình phát triển, biến họ thành chủ thể hưởng lợi từ giá trị tăng thêm chứ không phải người đứng ngoài nhìn đất của mình sinh lời cho kẻ khác.

Suy cho cùng, chuyển từ phân lô bán nền sang phát triển nhà ở cao tầng gắn với hạ tầng và dịch vụ không chỉ là một lựa chọn kỹ thuật về mật độ xây dựng. Đó là sự thay đổi trong cách luật pháp định nghĩa đất đô thị, từ một món hàng được phép chia nhỏ thành một tài nguyên phải được quản trị cho dài hạn.

Câu hỏi đặt ra cho người làm luật và làm quy hoạch không còn là cấm phân lô ở đâu và rộng tới mức nào, mà là làm sao để mỗi mét vuông đất đô thị, khi rời khỏi tay Nhà nước, đều mang theo đầy đủ nghĩa vụ đối với cộng đồng sẽ sống trên đó.

Chừng nào nghĩa vụ ấy còn bị cắt rời khỏi quyền sử dụng thì dù lệnh cấm có mở rộng đến đâu, đô thị của chúng ta vẫn tiếp tục lớn lên theo từng cuốn sổ hồng, mà không lớn lên thành một nơi đáng sống.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 5.5, thông tin từ UBND xã Hòa Hiệp (TP.HCM) cho hay Công an xã đã tạm giữ N.T.T.T (33 tuổi, ở TP.HCM) và D.C (30 tuổi, ở An Giang) để điều tra làm rõ việc 2 người này đánh bé trai 2 tuổi hôn mê, gãy xương.

Theo thông tin ban đầu, T. có con trai riêng, còn C. là người tình của C. Cả 2 đến xã Hòa Hiệp thuê nhà trọ ở cùng đứa bé.

Chiều 2.5, nhận tin báo của người dân về việc cháu trai bị bạo hành, lực lượng chức năng xã Hòa Hiệp đã đến hiện trường ngăn chặn, đưa nạn nhân đi cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Bà Rịa. Sau đó, bé được chuyển tới Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM. Bé trai bị dẫn đến đa chấn thương, dập lách, gan, đứt tụy, tổn thương thận, gãy cũ xương cẳng tay trái, hôn mê.

C. khai nhận với lực lượng chức năng, 9 giờ ngày 2.5 anh ta gọi bé trai dậy ăn sáng nhưng bé khóc. C. đã lấy cây tre đánh vào chân của bé.

Đến 14 giờ cùng ngày, khi thấy T. dùng cây tre đánh vào vùng lưng và đầu của bé trai, C. cũng lấy cây tre đánh vào người bé.

Sau khi đánh, thấy cháu bé mệt mỏi, đầu chảy máu nên cả hai chạy đi mượn tiền để đưa cháu đi bệnh viện. Trong lúc T. đi mượn tiền, người dân gần nơi hai người này thuê trọ phát hiện nạn nhân bị bạo hành nên trình báo cơ quan chức năng xã Hòa Hiệp.

Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, một lãnh đạo UBND xã Hòa Hiệp cho biết hiện T. và C. đang bị Công an xã tạm giữ. Công an xã Hòa Hiệp cũng đã phối hợp với Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM điều tra vụ việc, sẽ đưa bé trai bị hành hạ đi giám định thương tích để củng cố hồ sơ, xử lý T. và C.

Cùng ngày, Đảng ủy xã Hòa Hiệp đã có báo cáo gửi Ban Thường vụ Thành ủy và Ban Nội chính Thành ủy TP.HCM về việc bạo hành trẻ em xảy ra trên địa bàn.

Theo đó, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Hòa Hiệp đã tổ chức họp khẩn, nghe báo cáo vụ đánh bé trai 2 tuổi và có chỉ đạo, giao Công an xã chủ trì, phối hợp các ngành liên quan khẩn trương điều tra, củng cố hồ sơ, xử lý nghiêm các đối tượng theo đúng quy định pháp luật.

Theo Đảng ủy xã Hòa Hiệp, vụ bé trai 2 tuổi bị bạo hành có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện sự xuống cấp về đạo đức của một bộ phận cá nhân. Đảng ủy xã Hòa Hiệp sẽ tiếp tục chỉ đạo xử lý dứt điểm vụ việc, đồng thời tăng cường các giải pháp phòng ngừa, không để xảy ra các trường hợp bạo hành tương tự.

Tin Gốc: Thanh Niên

Đề xuất được ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật thuộc Liên đoàn Lao động TP HCM, nêu tại phiên thảo luận chuyên đề của Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ 14 chiều 3/6.

TP HCM sau sáp nhập có hơn 7,2 triệu lao động, trong đó khoảng 4,7 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội, tương đương 58% lực lượng lao động. Dù gần nửa năm qua không ghi nhận vụ ngừng việc tập thể quy mô lớn, đời sống và việc làm của người lao động vẫn đối mặt nhiều áp lực về thu nhập, nhà ở, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội.

Ông Đô cho rằng tình trạng nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội vẫn diễn ra ở nhiều nơi, trong khi giá cả sinh hoạt đô thị tăng nhanh làm giảm thu nhập thực tế của công nhân. Khoảng cách giữa phúc lợi hiện có và nhu cầu an sinh tối thiểu ngày càng lớn, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp lao động.

Để xử lý từ sớm, Công đoàn TP HCM đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp nhanh giữa Liên đoàn Lao động, Sở Nội vụ, cơ quan Bảo hiểm xã hội, Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất và chính quyền địa phương. Khi phát sinh kiến nghị hoặc mâu thuẫn, các bên trực tiếp trao đổi, thống nhất phương án xử lý thay vì chờ quy trình hành chính kéo dài.

Theo ông Đô, bên cạnh cơ chế cảnh báo sớm, cơ quan chức năng cần lập hồ sơ theo dõi đặc biệt đối với các doanh nghiệp thường xuyên vi phạm pháp luật lao động, nợ lương hoặc nợ bảo hiểm xã hội kéo dài. Trên cơ sở đó, Công đoàn có thể chủ động tham mưu cho chính quyền địa phương làm việc với doanh nghiệp, ngăn ngừa mâu thuẫn tích tụ và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Ông cũng nhấn mạnh cần lấy đối thoại định kỳ làm công cụ phòng ngừa tranh chấp từ sớm, đặc biệt tại các ngành sử dụng nhiều lao động. Thời gian qua, Trung tâm Tư vấn pháp luật đã lập hồ sơ khởi kiện, tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi cho hơn 2.500 lao động tại các doanh nghiệp nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội, buộc doanh nghiệp hoàn trả hơn 49 tỷ đồng.

Cùng quan điểm, ông Bùi Văn Trường, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Luxshare-ICT tại Bắc Ninh, cho rằng cần đa dạng hóa các kênh tiếp nhận ý kiến của người lao động. Tại doanh nghiệp này, cán bộ công đoàn đeo dải băng nhận diện và công khai số điện thoại cá nhân để công nhân dễ liên hệ khi cần hỗ trợ.

Hàng tháng, các chuyền sản xuất tổ chức tọa đàm với sự tham gia của lãnh đạo phân xưởng và doanh nghiệp. Mọi kiến nghị của công nhân đều được Công đoàn ghi nhận, theo dõi và giám sát việc thực hiện.

Phúc lợi cần phù hợp nguyện vọng người lao động

Ông Đinh Sỹ Phúc, Chủ tịch Công đoàn Công ty Taekwang Vina - doanh nghiệp có 32.000 lao động, trong đó 85% là nữ - cho rằng phúc lợi là một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp giữ chân người lao động và thường được hình thành thông qua đối thoại, thương lượng tập thể.

Theo ông, Công đoàn cơ sở cần thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động qua nhiều kênh khác nhau, từ mạng xã hội, đối thoại trực tiếp đến các buổi tọa đàm tại nơi làm việc. Trên cơ sở đó, Công đoàn lựa chọn nội dung phù hợp để thương lượng với doanh nghiệp.

"Tại các phiên đối thoại, Công đoàn phải vừa mềm dẻo vừa kiên quyết để đạt được kết quả phù hợp với nguyện vọng của đa số người lao động", ông Phúc nói.

Nhờ đối thoại thường xuyên, ngoài thu nhập bình quân hơn 11 triệu đồng mỗi tháng, người lao động tại Taekwang Vina còn được hưởng trợ cấp, phụ cấp bình quân hơn 2,3 triệu đồng; thưởng Tết tương đương 150% tháng lương. Công nhân được hỗ trợ học văn hóa, ngoại ngữ, nâng cao tay nghề; lao động nữ có thêm hỗ trợ nuôi con nhỏ và cấp phát sữa bầu hàng tháng.

Đại diện Công đoàn VNPT đề xuất chuyển từ mô hình chăm lo phúc lợi truyền thống sang mô hình số dựa trên dữ liệu, công nghệ và trải nghiệm của người lao động. Theo đơn vị này, người lao động ngày nay không chỉ cần việc làm và thu nhập ổn định mà còn cần môi trường làm việc nhân văn, được chăm lo sức khỏe thể chất, tinh thần và có cơ hội phát triển bản thân.

Công đoàn VNPT kiến nghị sớm xây dựng nền tảng công đoàn số thống nhất trên toàn quốc, đồng thời cụ thể hóa Bộ chỉ số hạnh phúc người lao động Việt Nam làm cơ sở đánh giá chất lượng môi trường làm việc.

Đảm bảo việc làm trong kỷ nguyên AI

Ông Trần Đức Thích, Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Bưu điện Việt Nam thuộc Công đoàn Khoa học và Công nghệ, cho rằng trí tuệ nhân tạo đang tham gia ngày càng sâu vào quản trị doanh nghiệp, chăm sóc khách hàng, sản xuất nội dung và nhiều công việc văn phòng. Điều này khiến một số ngành nghề truyền thống đối mặt nguy cơ bị thay thế.

Theo ông, nếu không nâng cao kỹ năng kịp thời, người lao động có thể mất lợi thế ngay trên thị trường lao động của mình. Công đoàn cần phối hợp với doanh nghiệp và các đơn vị công nghệ để phổ cập kỹ năng số, kỹ năng làm việc trên nền tảng số và bảo đảm an toàn thông tin cho người lao động.

Ông Thích dự báo cùng với sự phát triển của AI, nhiều mô hình lao động mới sẽ xuất hiện như lao động nền tảng, lao động tự do công nghệ và làm việc từ xa. Nhiều nhóm lao động này hiện chưa được bảo đảm đầy đủ về bảo hiểm xã hội, thu nhập ổn định, thời giờ làm việc và an toàn dữ liệu cá nhân. Vì vậy, Công đoàn cần chủ động tham gia hoàn thiện chính sách pháp luật về lao động trong môi trường số để bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ 14 nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra từ ngày 3 đến 5/6. Ngày 5/6, chương trình thảo luận giữa Thủ tướng và các đại biểu dự Đại hội sẽ tập trung vào chủ đề nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Tin Gốc: Vnexpress