Ngày 13-7, Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng cho hay sau gần hai tháng triển khai Chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân, TP.HCM ghi nhận sự chuyển biến rõ nét cả về quy mô lẫn tốc độ thực hiện.
Đến 23h ngày 12-7, toàn TP.HCM đã có 467.800 người dân được khám sức khỏe và lập Hồ sơ sức khỏe điện tử. Kết quả này cho thấy chương trình đang bước vào giai đoạn tăng tốc với sự vào cuộc ngày càng quyết liệt của chính quyền địa phương, ngành y tế và sự hưởng ứng tích cực của người dân.
Đáng chú ý riêng trong tuần thứ 7 triển khai chương trình (từ ngày 6 đến ngày 12-7), toàn thành phố đã thực hiện được 120.086 lượt khám sức khỏe, mức cao nhất kể từ khi chương trình được triển khai.
Với tốc độ hiện nay, TP.HCM được dự báo sẽ vượt mốc 500.000 người dân được khám sức khỏe ngay trong tuần này, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hành trình thực hiện mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe trong năm 2026.
Một điểm sáng của chương trình là nhiều địa phương đã tạo được những cách làm sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế.
Đặc khu Côn Đảo tiếp tục dẫn đầu toàn thành phố khi có 35,73% dân số đã được khám sức khỏe, tiếp theo là xã: An Nhơn Tây (28,16%), Thạnh An (18,71%), Bắc Tân Uyên (16,21%) và Vĩnh Lộc (15,02%).
Đây là những địa phương duy trì tiến độ ổn định ngay từ những ngày đầu triển khai, nhờ sự chủ động của chính quyền cơ sở, sự phối hợp chặt chẽ giữa trạm y tế và các cơ sở khám chữa bệnh, đồng thời huy động hiệu quả sự tham gia của người dân.
Không chỉ dẫn đầu về tỉ lệ bao phủ, nhiều địa phương đông dân cũng đạt kết quả rất ấn tượng về số lượng người được khám. Đây là minh chứng cho thấy khi công tác tổ chức được chuẩn bị tốt, việc khám sức khỏe toàn dân hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả ngay cả ở những địa bàn có quy mô dân số lớn.
Tuy nhiên bức tranh chung vẫn còn những khoảng chênh lệch giữa các địa phương. Một số xã, phường hiện có tỉ lệ người dân được khám còn thấp, cụ thể như 10 xã, phường có tỉ lệ người dân khám sức khỏe vẫn ở mức dưới 1% dân số: Bình Châu, Phú Giáo, Bàn Cờ, Xuyên Mộc, Hòa Hội, Ngãi Giao, Lái Thiêu, An Phú, Trừ Văn Thố, Bàu Lâm.
Điều này cho thấy bên cạnh những mô hình làm tốt cần được nhân rộng, các địa phương còn chậm tiến độ cần sớm rà soát nguyên nhân, tăng cường truyền thông, vận động người dân và chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức khám phù hợp với từng khu dân cư.
Mục tiêu cuối cùng không đơn thuần là hoàn thành chỉ tiêu về số lượng người được khám, mà là hình thành văn hóa chăm sóc sức khỏe chủ động trong cộng đồng, từng bước xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử của mỗi người dân, phát hiện sớm bệnh tật, quản lý hiệu quả các bệnh không lây nhiễm và giảm gánh nặng điều trị trong tương lai.
Để duy trì và tiếp tục đẩy nhanh tốc độ triển khai như hiện nay, Sở Y tế đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu tiếp tục quan tâm chỉ đạo, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị; đẩy mạnh công tác truyền thông để người dân hiểu rõ ý nghĩa và lợi ích của việc khám sức khỏe định kỳ…
Sở Y tế đã xây dựng danh sách đề xuất phân công, kết nối và ký kết hợp đồng giữa các xã, phường, đặc khu với các bệnh viện, phòng khám đa khoa để tổ chức khám sức khỏe cho người dân một cách thuận lợi, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Trà xanh là đồ uống phổ biến nhờ những lợi ích cho sức khỏe như hỗ trợ tim mạch, cải thiện chức năng não và thúc đẩy chuyển hóa. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn về lượng caffeine trong loại đồ uống này, đặc biệt là những người nhạy cảm với chất kích thích hoặc muốn kiểm soát giấc ngủ.
Caffeine là một chất kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tăng tỉnh táo và khả năng tập trung bằng cách ức chế adenosine - chất dẫn truyền thần kinh gây buồn ngủ trong cơ thể. Khi tiêu thụ ở mức vừa phải, caffeine có thể cải thiện trí nhớ, tâm trạng, hiệu suất vận động, đồng thời thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Tuy nhiên, nếu dùng quá nhiều, caffeine có thể gây mất ngủ, lo âu, tim đập nhanh hoặc cảm giác bồn chồn, đặc biệt ở những người nhạy cảm.
Hiểu rõ hàm lượng caffeine trong trà xanh giúp bạn sử dụng hợp lý và an toàn hơn.
Lượng caffeine trong một tách trà xanh
Trung bình, một tách trà xanh dung tích khoảng 230-240 ml chứa từ 30 đến 50 mg caffeine. Đây là mức thấp hơn đáng kể so với cà phê, nhưng vẫn đủ để tạo ra tác động nhất định lên hệ thần kinh. Vì caffeine trong trà xanh là một thành phần tự nhiên, nên hàm lượng của nó chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan trong quá trình trồng, sản xuất cũng như pha chế.
Yếu tố ảnh hưởng đến lượng caffeine trong trà xanh
Giống cây trà và điều kiện trồng trọt: Nguồn gốc và điều kiện trồng trọt ảnh hưởng lớn đến hàm lượng caffeine trong trà xanh. Cây trà trồng ở môi trường khí hậu, thổ nhưỡng khác nhau cho mức caffeine khác nhau. Đặc biệt, độ tuổi của lá khi thu hoạch là yếu tố quan trọng: lá non và búp trà thường chứa nhiều caffeine hơn, trong khi lá già có hàm lượng thấp hơn rõ rệt.
Hình thức trà (túi lọc và lá rời): Trà túi lọc thường có lượng caffeine cao hơn trà lá rời. Nguyên nhân là lá trà trong túi lọc thường được nghiền nhỏ, làm tăng diện tích tiếp xúc với nước, từ đó giúp caffeine hòa tan nhanh và nhiều hơn trong quá trình pha.
Trà xanh dạng bột (matcha): Matcha là dạng trà xanh có hàm lượng caffeine đậm đặc nhất do sử dụng toàn bộ lá trà nghiền mịn. Tuy nhiên, khi sử dụng matcha, mọi người thường dùng khẩu phần rất nhỏ (chỉ khoảng 1 g hoặc nửa thìa cà phê), nên tổng lượng caffeine trong một tách thường không cao hơn đáng kể so với trà túi lọc.
Cách pha chế: Nhiệt độ nước và thời gian hãm trà ảnh hưởng trực tiếp đến lượng caffeine. Nước càng nóng, thời gian ngâm càng lâu thì caffeine chiết xuất càng nhiều. Ngược lại, nếu muốn giảm lượng caffeine, có thể pha trà với nước mát hơn hoặc rút ngắn thời gian hãm.
So sánh với các loại đồ uống khác
So với các loại đồ uống có caffeine phổ biến, trà xanh thuộc nhóm thấp. Một tách trà xanh chứa khoảng 30-50 mg caffeine, trong khi cùng dung tích này, trà đen trung bình khoảng 55 mg và cà phê pha 102-200 mg, cà phê hòa tan là 27-173 mg, còn espresso dao động 240-720 mg. Các loại nước tăng lực cũng thường có hàm lượng caffeine cao hơn trà xanh (72-80 mg). Điều này cho thấy trà xanh là lựa chọn phù hợp cho người muốn hạn chế caffeine nhưng vẫn cần sự tỉnh táo nhẹ.
Điểm đáng chú ý của trà xanh so với cà phê là chứa L-theanine, một axit amin có khả năng làm chậm quá trình hấp thụ caffeine vào máu. Nhờ đó, trà xanh mang lại cảm giác tỉnh táo nhẹ nhàng và ổn định hơn so với cà phê, vốn có thể gây kích thích mạnh và cảm giác hồi hộp ở một số người. Sự kết hợp giữa caffeine và L-theanine còn hỗ trợ cải thiện khả năng tập trung mà không tạo áp lực lớn lên hệ thần kinh.
Liều lượng sử dụng
Caffeine trong trà xanh không đáng lo ngại đối với hầu hết mọi người nếu tiêu thụ ở mức độ hợp lý. Theo các khuyến nghị, người trưởng thành khỏe mạnh có thể tiêu thụ tối đa khoảng 400 mg caffeine mỗi ngày. Với mức này, bạn có thể uống khoảng 4-6 tách trà xanh mà vẫn nằm trong giới hạn an toàn. Trên thực tế, uống một đến hai tách mỗi ngày là phù hợp với đa số người và ít khi gây tác dụng phụ.
Ung thư miệng thường gặp nhất là ung thư biểu mô tế bào vảy (OSCC). Đây là dạng phổ biến nhất của nhóm ung thư vùng đầu và cổ. Bệnh thường gặp ở người từ 60 tuổi trở lên. Ung thư miệng ảnh hưởng đến môi, phần trước của lưỡi, vòm miệng và sàn miệng.
Bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến hầu họng như lưỡi, vòm miệng, amidan và vùng họng. Những thay đổi nhỏ kéo dài trong miệng cần được chú ý. Phát hiện sớm thông qua khám răng định kỳ có thể cải thiện đáng kể khả năng chữa trị.
Vết loét không lành sau nhiều tuần
Hầu hết mọi người đều từng bị loét miệng và thường tự khỏi sau 1-2 tuần. Tuy nhiên, vết loét kéo dài, không khỏi sau 2-3 tuần là dấu hiệu ung thư sớm thường bị bỏ qua. Vì không gây đau nhiều nên nhiều người chủ quan song đây là dấu hiệu cần được khám sớm, không nên tự chữa trị.
Những mảng bất thường khó nhận biết
Trong miệng có thể xuất hiện các mảng trắng hoặc đỏ mà người bệnh không để ý. Những mảng này thường không đau, không ảnh hưởng ăn uống ban đầu nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của ung thư miệng. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện tình cờ khi khám răng.
Ăn uống trở nên khó khăn khác thường
Cảm giác khó chịu nhẹ khi nhai hoặc nuốt thường được cho là tạm thời song đây có thể là dấu hiệu quan trọng. Ban đầu, thức ăn có thể gây vướng nhẹ hoặc kích thích nhẹ trong cổ họng. Theo thời gian, triệu chứng rõ rệt hơn. Việc chú ý những thay đổi nhỏ này có thể giúp phát hiện bệnh sớm.
Cảm giác bất thường trong miệng
Miệng là vùng nhạy cảm nên bất kỳ thay đổi nào cũng cần lưu ý. Các dấu hiệu có thể gồm đau nhẹ, tê, xuất hiện khối u nhỏ, vùng niêm mạc dày lên, khó nói hoặc khó cử động hàm, lưỡi. Những biểu hiện này thường nhẹ và dễ bị bỏ qua nhưng lại là dấu hiệu cảnh báo của cơ thể.
Thay đổi giọng nói và sức khỏe răng miệng
Một số dấu hiệu không liên quan trực tiếp đến miệng nên càng dễ bị bỏ qua. Ví dụ như khàn giọng kéo dài, đặc biệt ở người hút thuốc, ngoài ra còn có chảy máu không rõ nguyên nhân, răng lung lay, tê môi hoặc lưỡi. Các triệu chứng như hôi miệng, đổi màu răng, giảm vị giác cũng thường bị nhầm với vấn đề vệ sinh song tình trạng kéo dài cần kiểm tra sớm.
Khám răng miệng định kỳ có thể giúp phát hiện sớm các bất thường khó tự nhận biết, bao gồm cả tổn thương tiền ung thư. Bác sĩ cũng có thể tư vấn điều chỉnh thói quen xấu và kiểm soát các yếu tố nguy cơ để phòng bệnh tốt hơn.
Sáng 20/5, Phó thủ tướng dự Ngày hưởng ứng hiến tặng mô, tạng Việt Nam, tại Trường Đại học Y Hà Nội. Chương trình do Bộ Y tế phối hợp các đơn vị thực hiện nhằm kêu gọi người dân tham gia đăng ký hiến mô, tạng cứu người.
"Hiến mô, tạng không chỉ là hành động y học mà còn là nghĩa cử nhân đạo cao cả nhất, thể hiện triết lý sống 'cho đi là còn mãi'", Phó thủ tướng nói, cho biết "tự mình viết lá đơn đăng ký hiến mô tạng đúng ngày hưởng ứng đầy ý nghĩa này".
Phó thủ tướng nhắc lại câu chuyện một nữ du khách người Anh 19 tuổi gặp tai nạn ở Hà Giang, được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa nhưng không qua khỏi. Gia đình quyết định hiến tạng con ghép cho 4 bệnh nhân và mang lại ánh sáng cho hai người khác.
"Một cô gái trẻ đã rời cuộc đời này nhưng trái tim nhân ái của em vẫn ở lại với đất nước Việt Nam", bà Trà nói.
Mỗi bộ phận cơ thể được hiến tặng là một hy vọng được thắp lên, một cuộc đời được hồi sinh, một gia đình có thêm cơ hội đoàn viên. Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ kêu gọi người dân tham gia đăng ký hiến tạng, bởi mỗi lá đơn đăng ký hiến mô, tạng hôm nay có thể trở thành cơ hội sống cho nhiều người bệnh ngày mai.
Năm 2024, ông Phạm Minh Chính, khi ấy là Thủ tướng Chính phủ, cũng đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời.
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của nền y học thế giới từ thế kỷ 20. Với lĩnh vực ghép tạng, Việt Nam đi sau thế giới 50 năm và sau các nước trong khu vực khoảng 20 năm, nhưng đến nay trình độ ghép tạng của nước ta ngang bằng nhiều nước. Tỷ lệ sống sau ghép tạng ở Việt Nam thậm chí cao hơn so với một số quốc gia phát triển, trong khi chi phí rẻ hơn rất nhiều.
Từ ca ghép tạng thành công đầu tiên cách đây hơn 30 năm, Việt Nam nay đã làm chủ được kỹ thuật ghép các loại tạng, liên tiếp thực hiện nhiều ca ghép đa tạng. Hai năm gần đây, các bệnh viện đã thực hiện thành công hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm, cao nhất Đông Nam Á.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết Việt Nam hiện đã thực hiện hơn 10.800 ca ghép tạng, song nguồn tạng hiến chủ yếu từ người hiến sống, chiếm khoảng 90% tổng số ca ghép, trong khi số người chết não hiến tạng còn hạn chế.
Đến nay, cả nước có hơn 177.000 người đăng ký hiến mô, tạng sau khi qua đời. Năm 2025 ghi nhận 66 trường hợp chết não hiến tạng, tăng mạnh so với các năm trước. Lãnh đạo Bộ Y tế cho rằng nhận thức cộng đồng về hiến tạng đang dần thay đổi tích cực, ngày càng nhiều người xem đây là hành động nhân văn giúp nối dài sự sống cho người khác.
Ngày 20/5 được chọn là Ngày hưởng ứng hiến tặng mô, tạng tại Việt Nam. Năm 2026 là lần đầu chương trình được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, hướng tới nâng cao nhận thức cộng đồng, xóa bỏ rào cản tâm lý và tôn vinh những người đã trao đi sự sống bằng quyết định hiến tạng.