Phổi liên tục tiếp xúc với không khí, bụi mịn và các tác nhân gây ô nhiễm nên dễ chịu tác động của stress oxy hóa và phản ứng viêm. Theo Times of India, duy trì chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa và chất chống viêm có thể giúp bảo vệ mô phổi, hỗ trợ chức năng hô hấp và giảm tổn thương do các yếu tố từ môi trường.
Rau cải
Bông cải xanh, súp lơ, cải xoăn, cải brussels và cải bắp chứa nhiều vitamin C, chất xơ cùng các hợp chất thực vật như sulforaphane.
Sulforaphane có đặc tính chống oxy hóa, có thể bảo vệ tế bào trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn rau họ cải thường xuyên cũng góp phần giảm phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ sức khỏe phổi.
Theo Eatingwell, cải xoăn giàu vitamin K1 – dưỡng chất có liên quan đến chức năng phổi tốt hơn và nguy cơ COPD thấp hơn.
Phổi liên tục tiếp xúc với không khí, bụi mịn và các tác nhân gây ô nhiễm nên dễ chịu tác động của stress oxy hóa và phản ứng viêm. Theo Times of India, duy trì chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa và chất chống viêm có thể giúp bảo vệ mô phổi, hỗ trợ chức năng hô hấp và giảm tổn thương do các yếu tố từ môi trường.
Rau cải
Bông cải xanh, súp lơ, cải xoăn, cải brussels và cải bắp chứa nhiều vitamin C, chất xơ cùng các hợp chất thực vật như sulforaphane.
Sulforaphane có đặc tính chống oxy hóa, có thể bảo vệ tế bào trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn rau họ cải thường xuyên cũng góp phần giảm phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ sức khỏe phổi.
Theo Eatingwell, cải xoăn giàu vitamin K1 – dưỡng chất có liên quan đến chức năng phổi tốt hơn và nguy cơ COPD thấp hơn.
Trà xanh
Trà xanh chứa nhiều catechin – nhóm polyphenol có khả năng chống oxy hóa mạnh. Catechin giúp giảm stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ bảo vệ sức khỏe phổi. Tuy nhiên, nên uống với lượng vừa phải và hạn chế thêm nhiều đường để tận dụng lợi ích của thức uống này.
Trà xanh
Trà xanh chứa nhiều catechin – nhóm polyphenol có khả năng chống oxy hóa mạnh. Catechin giúp giảm stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó hỗ trợ bảo vệ sức khỏe phổi. Tuy nhiên, nên uống với lượng vừa phải và hạn chế thêm nhiều đường để tận dụng lợi ích của thức uống này.
Cà chua
Cà chua là nguồn cung cấp lycopene dồi dào – chất chống oxy hóa tạo nên màu đỏ đặc trưng của loại quả này. Lycopene có thể giúp giảm viêm đường hô hấp và bảo vệ mô phổi trước tác động của ô nhiễm và khói thuốc. Cà chua nấu chín hoặc chế biến cùng một lượng nhỏ dầu thực vật giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn.
Cà chua
Cà chua là nguồn cung cấp lycopene dồi dào – chất chống oxy hóa tạo nên màu đỏ đặc trưng của loại quả này. Lycopene có thể giúp giảm viêm đường hô hấp và bảo vệ mô phổi trước tác động của ô nhiễm và khói thuốc. Cà chua nấu chín hoặc chế biến cùng một lượng nhỏ dầu thực vật giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn.
Gừng
Gừng được sử dụng như một gia vị và vị thuốc trong nhiều nền y học cổ truyền. Các hợp chất hoạt tính trong gừng có đặc tính chống viêm, giúp làm dịu đường hô hấp và hỗ trợ giảm kích ứng. Gừng cũng có thể được dùng dưới dạng trà hoặc thêm vào các món ăn hằng ngày.
Gừng
Gừng được sử dụng như một gia vị và vị thuốc trong nhiều nền y học cổ truyền. Các hợp chất hoạt tính trong gừng có đặc tính chống viêm, giúp làm dịu đường hô hấp và hỗ trợ giảm kích ứng. Gừng cũng có thể được dùng dưới dạng trà hoặc thêm vào các món ăn hằng ngày.
Các chất như flavonoid, vitamin C và chất xơ hòa tan trong táo đều có lợi cho sức khỏe. Các chất chống oxy hóa góp phần bảo vệ tế bào phổi trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn táo thường xuyên cũng hỗ trợ duy trì chức năng hô hấp tốt hơn.
Táo
Các chất như flavonoid, vitamin C và chất xơ hòa tan trong táo đều có lợi cho sức khỏe. Các chất chống oxy hóa góp phần bảo vệ tế bào phổi trước tổn thương do các gốc tự do. Ăn táo thường xuyên cũng hỗ trợ duy trì chức năng hô hấp tốt hơn.
Ngày 12-5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh (CDC) châu Phi kêu gọi các quốc gia tăng cường giám sát và chuẩn bị ứng phó với vi rút Hanta sau ổ dịch liên quan tàu du lịch MV Hondius treo cờ Hà Lan.
Tại cuộc họp kỹ thuật chung, ông Yap Boum II - Giám đốc phụ trách ứng phó khẩn cấp của CDC châu Phi - cho biết dù châu Phi chưa ghi nhận ca nhiễm, các hệ thống y tế vẫn cần duy trì trạng thái sẵn sàng ứng phó.
Đại diện WHO khu vực châu Phi Marie-Roseline Belizaire nhấn mạnh việc chuẩn bị không nhằm gây hoang mang mà để bảo đảm năng lực giám sát, phản ứng và xử lý dịch tễ.
Theo WHO, vi rút Hanta lây từ loài gặm nhấm sang người qua nước tiểu, phân hoặc nước bọt nhiễm bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo người dân giữ vệ sinh nơi ở, bảo quản thực phẩm an toàn, ngăn chuột xâm nhập và thận trọng khi xử lý chất thải động vật.
Sau cảnh báo của WHO, Algeria đã nâng mức cảnh giác và thành lập ủy ban chuyên trách giám sát dịch tễ. Giới chức nước này đồng thời kêu gọi người dân không lan truyền thông tin chưa kiểm chứng trên mạng xã hội.
Tại Pháp, chính phủ kích hoạt loạt biện pháp ứng phó khẩn cấp sau khi xuất hiện các ca nhiễm chủng Andes của vi rút Hanta liên quan tàu MV Hondius. Đây là biến thể hiếm có khả năng lây từ người sang người trong một số trường hợp.
Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist cho biết nước này đang áp dụng "nguyên tắc phòng ngừa ở mức tối đa" nhằm sớm cắt đứt chuỗi lây nhiễm.
Hiện một phụ nữ hơn 65 tuổi đang nguy kịch tại Bệnh viện Bichat ở Paris. Ngoài ra còn có bốn trường hợp nhập viện theo dõi và 22 người tiếp xúc gần bị cách ly.
Pháp cũng tái triển khai một số biện pháp từng áp dụng trong đại dịch COVID-19 như dự trữ khẩu trang, tăng cường giám sát dịch tễ và kích hoạt hệ thống bệnh viện chuyên biệt.
Trong khi đó, các chuyên gia Israel cho rằng không nên thổi phồng nguy cơ từ vi rút Hanta và nhấn mạnh đây không phải mối đe dọa tương tự COVID-19.
Bác sĩ Roy Zucker thuộc Trung tâm Y tế Clalit nhận định làn sóng thông tin giật gân trên mạng xã hội đang khiến công chúng hiểu sai về mức độ nguy hiểm thực sự của vi rút này.
Theo giới chuyên môn Israel, chủng Andes từng xuất hiện tại Nam Mỹ từ năm 1995 và gây đợt bùng phát năm 2018 với 34 ca nhiễm, 11 ca tử vong trước khi được kiểm soát. Vi rút Hanta được đánh giá khó lây từ người sang người, chủ yếu xảy ra khi tiếp xúc gần và kéo dài.
Bác sĩ Roy Zucker cho rằng "vi rút dễ lây lan nhất trên mạng xã hội hiện nay là nỗi sợ hãi", đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi thông tin từ cơ quan y tế chính thức thay vì các nguồn chưa kiểm chứng.
Theo Aboluowang, Xiao Liu, cô gái trẻ ở Trung Quốc, từng nghiện điện thoại đến mức không rời thiết bị ngay cả trong bóng tối trước khi ngủ.
Một tối, khi đang lướt điện thoại, mắt cô bỗng tối sầm lại. Ban đầu, cô nghĩ chỉ do mệt mỏi nhưng sau khi nghỉ ngơi, thị lực vẫn không hồi phục. Kết quả thăm khám cho thấy cô bị tắc nghẽn động mạch võng mạc trung tâm, tình trạng nghiêm trọng được gọi là “đột quỵ mắt”.
Nguyên nhân chính: thói quen dùng điện thoại quá lâu trong môi trường thiếu sáng.
Câu chuyện này đặt ra câu hỏi: Việc dùng điện thoại trước khi ngủ có thực sự nguy hiểm, thậm chí liên quan đến ung thư như tin đồn?
Dùng điện thoại ban đêm và nguy cơ ung thư
Nghiên cứu đăng trên tạp chí CANCER theo dõi hơn 464.000 người trong 12,8 năm cho thấy tiếp xúc ánh sáng vào ban đêm có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp. Nhóm có mức phơi nhiễm cao nhất có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 55% so với nhóm thấp nhất, đặc biệt ở nữ giới.
Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ quan sát, chưa chứng minh mối quan hệ nhân quả. Các nghiên cứu khác về bức xạ điện thoại cho thấy khả năng gây ung thư não chưa có cơ sở khoa học vững chắc. Bức xạ từ điện thoại chỉ được xếp vào nhóm “có thể gây ung thư”, cần thêm nghiên cứu để khẳng định.
Mối liên hệ rõ ràng hơn là tiếp xúc ánh sáng ban đêm kéo dài dễ dẫn đến thức khuya, rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng hệ miễn dịch và gián tiếp tăng nguy cơ bệnh tật.
5 hệ lụy sức khỏe khi dùng điện thoại trước khi ngủ
Khảo sát của Báo Thanh niên Trung Quốc cho thấy, 84,8% người trẻ dùng điện thoại trước khi ngủ, gần 70% gặp vấn đề giấc ngủ. Thói quen kéo dài ảnh hưởng nhiều mặt:
- Suy giảm thị lực, thậm chí đột quỵ mắt: Mắt phải điều tiết liên tục khi xem màn hình lâu, dễ mỏi mắt, giảm thị lực. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, tắc mạch võng mạc có thể xảy ra như trường hợp của Xiao Liu.
- Tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ: Ánh sáng từ màn hình làm ức chế tiết melatonin, hormone điều hòa giấc ngủ. Thiếu ngủ kéo dài ảnh hưởng não bộ, tăng nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer.
- Lão hóa da sớm: Ánh sáng xanh xuyên sâu vào da, gây tổn thương oxy hóa, phá vỡ collagen, thúc đẩy hình thành sắc tố melanin, khiến da nhanh lão hóa, xuất hiện nếp nhăn và nám.
- Giấc ngủ kém chất lượng: Khoảng 70% người thức khuya liên quan đến dùng điện thoại. Nhiều người càng sử dụng càng tỉnh táo, dẫn đến mất ngủ kéo dài, giảm năng suất học tập và làm việc, ảnh hưởng sức khỏe tim mạch.
- Tổn thương cột sống cổ: Tư thế nằm dùng điện thoại, đặc biệt nằm nghiêng hoặc sấp, tạo áp lực lớn lên cổ. Lâu dài dẫn đến thoái hóa đốt sống cổ, đau mỏi vai gáy, các vấn đề thần kinh liên quan.
Lời khuyên để giảm tác hại
Điện thoại đã trở thành vật bất ly thân, việc “cai” hoàn toàn khó. Tuy nhiên, tác hại có thể giảm thiểu bằng các điều chỉnh sau:
Giữ tư thế đúng: Nên nằm ngửa khi dùng điện thoại để giảm áp lực lên cổ và mắt. Tránh nằm nghiêng hoặc sấp.
Tránh dùng trước giờ ngủ 30 phút: Giúp cơ thể thư giãn, dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Giảm độ sáng màn hình: Điều chỉnh ánh sáng thấp, không chiếu thẳng vào mắt; giữ góc khoảng 45 độ để mắt không bị mỏi.
Luôn bật đèn khi sử dụng: Không dùng điện thoại trong bóng tối hoàn toàn, tránh chênh lệch ánh sáng lớn gây hại mắt.
Áp dụng quy tắc 20-20-20: Sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, nghỉ 20 giây và nhìn xa để mắt được thư giãn.
Khi tuổi tác tăng dần, cơ thể bắt đầu trải qua những thay đổi âm thầm dù thói quen sinh hoạt gần như giữ nguyên. Từ biến đổi ở cấp độ tế bào, thay đổi hormone đến sự suy giảm khối lượng cơ, quá trình này có thể khởi phát từ cuối độ tuổi 20 và dần ảnh hưởng đến năng lượng, khả năng hồi phục cũng như tốc độ trao đổi chất.
Nhiều người nhận thấy cơ thể dễ mệt hơn và hồi phục chậm hơn so với vài năm trước, dù chế độ ăn uống và sinh hoạt gần như không thay đổi. Theo các chuyên gia, đây là hệ quả của những biến đổi sinh học âm thầm diễn ra theo tuổi tác, bao gồm suy giảm khối cơ, thay đổi hormone và giảm hiệu quả trao đổi chất.
Cơ thể thay đổi theo thời gian
Dù bạn duy trì chế độ ăn uống và vận động ổn định, cơ thể vẫn chịu tác động của quá trình lão hóa tự nhiên. Tế bào dần suy giảm chức năng, khả năng sửa chữa chậm lại, trong khi khối lượng cơ bắt đầu giảm từ sau tuổi 30. Khi cơ thể sử dụng năng lượng kém hiệu quả, bạn dễ mệt hơn dù làm những việc quen thuộc.
Hormone ảnh hưởng đến năng lượng và phục hồi
Những thay đổi nhỏ về hormone như cortisol, insulin hay hormone tuyến giáp có thể tác động lớn đến cảm giác trong ngày. Khi căng thẳng kéo dài, cortisol tăng cao làm cơ thể dễ mệt, ngủ kém và chậm phục hồi hơn. Hormone cũng chi phối cảm giác đói, chất lượng giấc ngủ cùng khả năng tái tạo năng lượng.
Trao đổi chất hoạt động kém hiệu quả hơn
Tốc độ trao đổi chất không giảm mạnh ngay lập tức nhưng hiệu quả sử dụng năng lượng thay đổi. Cùng một bữa ăn, trước đây có thể giúp một người duy trì năng lượng ổn định song hiện tại lại khiến uể oải. Sự giảm khối lượng cơ và mức độ vận động thấp hơn góp phần làm quá trình này kém hiệu quả.
Mất cơ khiến cơ thể mau "xuống sức"
Cơ bắp không chỉ giúp vận động mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đốt cháy năng lượng, duy trì sức bền. Khi khối cơ giảm, một người sẽ dễ cảm thấy mệt hơn, tập luyện nặng hơn và mất nhiều thời gian để hồi phục.
Khả năng phục hồi chậm lại
Những thói quen mà cơ thể trước đây từng dễ thích nghi như thức khuya, bỏ bữa hay tập luyện nặng giờ có thể khiến cảm giác mệt mỏi kéo dài hơn. Cơ thể hồi phục chậm, tình trạng viêm lâu giảm và giấc ngủ cũng không còn sâu như trước.
Những thay đổi nhỏ trong lối sống
Dù nhiều người cho rằng thói quen không thay đổi, thực tế có thể đã có những khác biệt nhỏ chẳng hạn như ít vận động hơn, dùng thiết bị điện tử nhiều hơn, ngủ không đều hoặc ăn uống có sự lệch nhẹ. Những thay đổi này riêng lẻ không đáng kể nhưng tích tụ theo thời gian sẽ ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và năng lượng.
Dù không thể đảo ngược hoàn toàn quá trình lão hóa, mỗi người vẫn có thể cải thiện tình trạng nhanh "xuống sức" bằng cách điều chỉnh lối sống. Tập luyện sức mạnh giúp duy trì khối cơ, ngủ đúng giờ, kiểm soát căng thẳng, ăn đủ protein và thực phẩm lành mạnh, cùng với khám sức khỏe định kỳ giúp cơ thể hoạt động ổn định hơn.
Cơ thể có thể không còn như vài năm trước, nhưng nếu chăm sóc đúng cách, bạn vẫn có thể duy trì năng lượng, sức bền và chất lượng sống tốt trong thời gian dài.
