Ngày 12-5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh (CDC) châu Phi kêu gọi các quốc gia tăng cường giám sát và chuẩn bị ứng phó với vi rút Hanta sau ổ dịch liên quan tàu du lịch MV Hondius treo cờ Hà Lan.
Tại cuộc họp kỹ thuật chung, ông Yap Boum II – Giám đốc phụ trách ứng phó khẩn cấp của CDC châu Phi – cho biết dù châu Phi chưa ghi nhận ca nhiễm, các hệ thống y tế vẫn cần duy trì trạng thái sẵn sàng ứng phó.
Đại diện WHO khu vực châu Phi Marie-Roseline Belizaire nhấn mạnh việc chuẩn bị không nhằm gây hoang mang mà để bảo đảm năng lực giám sát, phản ứng và xử lý dịch tễ.
Theo WHO, vi rút Hanta lây từ loài gặm nhấm sang người qua nước tiểu, phân hoặc nước bọt nhiễm bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo người dân giữ vệ sinh nơi ở, bảo quản thực phẩm an toàn, ngăn chuột xâm nhập và thận trọng khi xử lý chất thải động vật.
Sau cảnh báo của WHO, Algeria đã nâng mức cảnh giác và thành lập ủy ban chuyên trách giám sát dịch tễ. Giới chức nước này đồng thời kêu gọi người dân không lan truyền thông tin chưa kiểm chứng trên mạng xã hội.
Tại Pháp, chính phủ kích hoạt loạt biện pháp ứng phó khẩn cấp sau khi xuất hiện các ca nhiễm chủng Andes của vi rút Hanta liên quan tàu MV Hondius. Đây là biến thể hiếm có khả năng lây từ người sang người trong một số trường hợp.
Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist cho biết nước này đang áp dụng “nguyên tắc phòng ngừa ở mức tối đa” nhằm sớm cắt đứt chuỗi lây nhiễm.
Hiện một phụ nữ hơn 65 tuổi đang nguy kịch tại Bệnh viện Bichat ở Paris. Ngoài ra còn có bốn trường hợp nhập viện theo dõi và 22 người tiếp xúc gần bị cách ly.
Pháp cũng tái triển khai một số biện pháp từng áp dụng trong đại dịch COVID-19 như dự trữ khẩu trang, tăng cường giám sát dịch tễ và kích hoạt hệ thống bệnh viện chuyên biệt.
Trong khi đó, các chuyên gia Israel cho rằng không nên thổi phồng nguy cơ từ vi rút Hanta và nhấn mạnh đây không phải mối đe dọa tương tự COVID-19.
Bác sĩ Roy Zucker thuộc Trung tâm Y tế Clalit nhận định làn sóng thông tin giật gân trên mạng xã hội đang khiến công chúng hiểu sai về mức độ nguy hiểm thực sự của vi rút này.
Theo giới chuyên môn Israel, chủng Andes từng xuất hiện tại Nam Mỹ từ năm 1995 và gây đợt bùng phát năm 2018 với 34 ca nhiễm, 11 ca tử vong trước khi được kiểm soát. Vi rút Hanta được đánh giá khó lây từ người sang người, chủ yếu xảy ra khi tiếp xúc gần và kéo dài.
Bác sĩ Roy Zucker cho rằng “vi rút dễ lây lan nhất trên mạng xã hội hiện nay là nỗi sợ hãi”, đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi thông tin từ cơ quan y tế chính thức thay vì các nguồn chưa kiểm chứng.
Ngày 8/7, Bệnh viện 19-8, Bộ Công an thông tin về trường hợp tai nạn rất dễ gặp phải trong mùa hè được điều trị thành công.
Người đàn ông 62 tuổi được đưa vào viện cấp cứu trong tình trạng đau liệt hoàn toàn hai chi dưới; tê bì, mất cảm giác hai chân. Bệnh nhân không thể tự đứng và mất khả năng đi lại.
Người nhà bệnh nhân cho biết, ông bị rơi từ độ cao 3m, khi cố hái xoài trước sân.
Xác định bệnh nhân bị chấn thương cột sống nghiêm trọng, ảnh hưởng tủy sống, các bác sĩ đã phẫu thuật bắt vít cố định cột sống và giải ép tủy sống. Khi tình trạng ổn định, ông được chuyển đến Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện 19-8.
BSCKII Nguyễn Thị Bích, Khoa Phục hồi chức năng cho biết, đánh giá cơ lực hai chi dưới của bệnh nhân chỉ còn khoảng bậc 2-3/5, phải phụ thuộc hoàn toàn vào xe lăn.
"Người bệnh cần một chương trình phục hồi chức năng bài bản, cá thể hóa để sớm hòa nhập cuộc sống", BS Bích nói.
ThS Nguyễn Thị Hồng Hậu đã xây dựng phác đồ tập luyện nghiêm ngặt theo từng giai đoạn cho người bệnh.
Theo đó, bệnh nhân được tập mạnh cơ lõi (core muscles) để giữ thăng bằng thân mình và ổn định cột sống; tăng tầm vận động các khớp và tăng cuờng sức mạnh cơ hai chân; luyện tập thay đổi tư thế, dịch chuyển an toàn từ giường sang xe lăn; tập đứng và tập đi từng bước dưới sự hỗ trợ của kỹ thuật viên.
Chỉ sau 2 tuần kiên trì, bệnh nhân đã có sự phục hồi ngoạn mục. Ông đã có thể đeo đai cột sống, tự ngồi dậy vững vàng và bắt đầu những bước đi đầu tiên với dụng cụ hỗ trợ.
Bác sĩ khuyến cáo, tai nạn sinh hoạt có thể xảy ra bất cứ lúc nào, từ việc trèo cây hái quả, sửa mái nhà hay leo thang.
Vì thế, người dân không nên trèo cây hoặc làm việc trên cao khi không có đồ bảo hộ chuyên dụng. Người cao tuổi có nguy cơ gãy xương rất cao, nên hạn chế tối đa việc leo trèo.
Khi xảy ra tai nạn nghi ngờ chấn thương cột sống, tuyệt đối không tự ý bế, cõng hay di chuyển nạn nhân bằng xe máy. Cần giữ cố định cột sống thẳng và gọi ngay cấp cứu để đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Ngay sau khi công bố danh mục dịch vụ khám miễn phí hôm qua, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, tiếp tục làm rõ lộ trình thực hiện tại sự kiện hợp tác y tế ngày 13/5 ở Hà Nội.
Theo ông Đức, bác sĩ sẽ khám nội khoa, tai mũi họng, xét nghiệm máu, nước tiểu và chụp X-quang tim phổi nhằm giúp người dân tầm soát sớm bệnh lý phổ biến như tiểu đường, tim mạch, suy gan thận. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ sở y tế lập tức hướng dẫn và chuyển bệnh nhân lên tuyến chuyên khoa để điều trị chuyên sâu.
Ngành y tế chọn trạm y tế xã, phường làm nơi cung cấp dịch vụ để người dân dễ tiếp cận nhất. Nếu tuyến cơ sở thiếu thiết bị hay nhân sự, tuyến trên sẽ trực tiếp chi viện và hỗ trợ chuyên môn. Cơ quan quản lý ưu tiên nhóm 5% dân số chưa có thẻ bảo hiểm (phần lớn chưa từng khám định kỳ) cùng các gia đình chính sách, người có công hưởng lợi ích từ chương trình đầu tiên.
Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động khởi động sớm, điển hình như TP HCM đang lên kế hoạch khám cho khoảng 15 triệu cư dân và người lao động trên địa bàn.
Để đảm bảo nguồn tiền duy trì chương trình, Bộ Tài chính sẽ cân đối ngân sách quốc gia dựa trên đề xuất của các tỉnh thành. Cục Phòng bệnh cũng đang tính toán chi phí cụ thể nhằm đưa vào hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh. Các cơ quan chức năng đồng thời tận dụng dữ liệu thu thập từ những đợt khám này để hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân ngay trong năm nay.
Chiến lược tầm soát bệnh tật diện rộng đóng vai trò nền tảng giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu miễn viện phí cơ bản vào năm 2030. Nhằm chuẩn bị nguồn lực y khoa cho lộ trình này, Bộ Y tế vừa ký thỏa thuận 5 năm với các đối tác quốc tế, trọng tâm tìm kiếm giải pháp quản lý bệnh mãn tính, số hóa bệnh án và giám sát hiệu quả chính sách ngay trong thực tiễn.
ThS.BS Trần Ngọc Thanh, Phó viện trưởng danh dự Viện Ứng dụng Công nghệ Y tế (IMT), cố vấn chuyên môn cao cấp Phòng khám Safe and Sound, cho biết điểm chung của đột quỵ và nhồi máu cơ tim là đều bắt nguồn từ tổn thương mạch máu và có thể xảy ra đột ngột, không báo trước.
"Mạch máu có thể bị tổn thương âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng, đến khi xảy ra biến cố như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim thì thường bất ngờ và nguy hiểm", bác sĩ nói.
Hai bệnh này thuộc nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng trăm nghìn ca nhồi máu cơ tim, trong khi đột quỵ cũng dẫn đầu về tỷ lệ tử vong và để lại nhiều di chứng. Xu hướng trẻ hóa ngày càng rõ khi số ca ở nhóm 30-40 tuổi gia tăng.
Với nhồi máu cơ tim, người bệnh đối mặt tình trạng hoại tử cơ tim do thiếu máu cục bộ, với các dấu hiệu như đau thắt ngực dữ dội, vã mồ hôi, khó thở, hồi hộp, buồn nôn, thậm chí ngất xỉu. Trong khi đó, đột quỵ, hay tai biến mạch máu não, là các khiếm khuyết thần kinh xảy ra đột ngột. Khoảng 85% ca do nhồi máu não (tắc mạch) và 15% do xuất huyết não (vỡ mạch). Bệnh nhân có thể liệt mặt, yếu tay chân, nói khó hoặc không hiểu lời nói.
Bác sĩ Thanh nhấn mạnh, mạch máu bị tổn thương thường liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đường huyết. Không chỉ não và tim, hệ mạch máu nhỏ ở nhiều cơ quan khác cũng bị ảnh hưởng. Tổn thương tại não có thể gây thiếu máu não, liệt; tại mắt dẫn đến giảm thị lực; tại tim gây suy tim; tại thận có thể dẫn đến suy thận mạn.
Theo chuyên gia, nguyên nhân phổ biến khiến mạch máu xuống cấp sớm là chế độ ăn nhiều đường, chất béo và lối sống căng thẳng kéo dài. Thói quen sử dụng đồ uống nhiều đường, thức ăn nhanh từ khi còn nhỏ khiến mỡ và đường tích tụ, làm tổn thương thành mạch.
Cùng với đó, stress kéo dài làm gia tăng các chất oxy hóa, trực tiếp gây hại mạch máu và tế bào. Kết hợp thêm sự lười vận động thể lực và các yếu tố di truyền khó thay đổi, mạch máu càng nhanh chóng bị tàn phá.
Bác sĩ cho rằng không có giải pháp "nhanh chóng" như uống một viên thuốc hay thực phẩm chức năng có thể ngăn ngừa đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Cốt lõi vẫn là kiểm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp, đường huyết, mỡ máu nhằm hạn chế xơ vữa, hẹp và vỡ thành mạch. Chỉ số khối cơ thể (BMI) cần duy trì dưới 25, lý tưởng từ 20 đến 22, đồng thời chú trọng sức khỏe tinh thần và kiểm soát căng thẳng.
Song song đó, lối sống đóng vai trò quyết định. Chế độ ăn cần giảm muối, đường, chất béo; hạn chế đồ uống ngọt và thực phẩm chế biến sẵn. Duy trì vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và quản lý stress giúp ổn định các chỉ số cơ thể, giảm nguy cơ biến cố tim mạch mà chưa cần dùng thuốc.
Để giảm bớt việc đo lường thủ công phức tạp, y khoa đang ứng dụng các thiết bị nhỏ gọn như đồng hồ, nhẫn thông minh. Trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp giúp theo dõi chỉ số liên tục và tự động cảnh báo nguy cơ để người dùng kịp thời liên hệ y tế.
