Mỹ tái phong tỏa Hormuz: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với thị trường dầu?

Mỹ tái phong tỏa Hormuz: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với thị trường dầu?

Chỉ chưa đầy một tháng sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới – lại trở thành tâm điểm chú ý.

Cuối tuần qua, quân đội Mỹ tiến hành không kích hơn 80 mục tiêu bên trong Iran. Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz. Ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Washington sẽ tái áp đặt phong tỏa hải quân tại khu vực này.

Thị trường tập trung vào nguồn cung hơn là tuyên bố

Theo The Hill, ông Trump khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở đối với các quốc gia khác, trong khi Mỹ chỉ ngăn tàu của Iran hoặc các khách hàng của Iran. Ông cũng cho biết Washington sẽ thu phí tương đương 20% giá trị hàng hóa đối với mọi tàu đi qua tuyến hàng hải này.

Axios cho biết lệnh phong tỏa dự kiến có hiệu lực từ ngày 14/7 (giờ Mỹ), áp dụng với toàn bộ bờ biển, cảng biển và các cảng xuất khẩu dầu của Iran. Bất kỳ tàu nào ra vào khu vực mà không được Mỹ cho phép đều có thể bị chặn hoặc khám xét.

Tuy nhiên, điều thị trường theo dõi hiện nay không chỉ là các tuyên bố từ hai phía mà là mức độ các biện pháp này được triển khai trên thực địa. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở và quân đội Mỹ đang bảo đảm hoạt động hàng hải. Trong khi đó, IRGC lại tuyên bố tuyến đường này đã bị đóng.

Theo Al Jazeera, lưu lượng tàu qua Hormuz đã giảm mạnh. Trong 12 giờ ngày 11/7 chỉ có 6 tàu đi qua, thấp hơn đáng kể so với mức 18-22 tàu mỗi ngày trước khi xung đột leo thang. Khoảng 230 tàu chở dầu vẫn đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư. Điều này cho thấy rủi ro đối với chuỗi cung ứng năng lượng đã bắt đầu xuất hiện, ngay cả khi eo biển chưa bị phong tỏa hoàn toàn.

Vì sao Hormuz luôn khiến thị trường lo ngại?

Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS), trước khi căng thẳng bùng phát trở lại, khoảng 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển và 20% nguồn cung LNG toàn cầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.

Đây là tuyến vận chuyển mà nhiều quốc gia xuất khẩu dầu tại Trung Đông gần như không có phương án thay thế trong ngắn hạn. Dù Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) có thể chuyển một phần xuất khẩu sang các tuyến đường ống trên đất liền, phần lớn lưu lượng dầu và đặc biệt là khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar vẫn phụ thuộc vào Hormuz. Vì vậy, chỉ cần hoạt động lưu thông bị gián đoạn cũng đủ tạo sức ép lên nguồn cung, đồng thời làm tăng chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải.

Ngoài rủi ro vận chuyển, kế hoạch thu phí 20% đối với hàng hóa qua Hormuz cũng thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cho rằng không có cơ sở pháp lý để áp đặt khoản phí bắt buộc đối với hoạt động đi qua một eo biển quốc tế. Dù vậy, giới phân tích nhận định tranh cãi pháp lý này khó làm giảm tác động trước mắt đối với thị trường, bởi chỉ riêng nguy cơ tàu bị kiểm tra hoặc chậm hành trình cũng có thể khiến chi phí logistics tăng lên.

  Bitcoin lung lay, dòng tiền âm thầm đổ vào 3 xu hướng mới

Điều gì sẽ quyết định diễn biến tiếp theo?

Theo ông Saul Kavonic, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại MST Financial, các biện pháp kiểm soát của Iran có thể khiến lưu lượng tàu qua Hormuz duy trì dưới 50% so với trước khi xung đột leo thang trong nhiều tháng tới.

Trong khi đó, ông Tony Sycamore, chuyên gia của IG Australia, cho rằng bất đồng giữa Mỹ và Iran về quy chế pháp lý của eo biển Hormuz chưa từng được giải quyết, kể cả trong giai đoạn ngừng bắn. “Ít nhất thì điều đó cũng sẽ khiến thị trường tiếp tục ở trong trạng thái căng thẳng”, ông nhận định.

Theo CNN, yếu tố quyết định trong những ngày tới sẽ không chỉ là các tuyên bố chính trị mà là thời gian gián đoạn thực tế của hoạt động vận tải qua Hormuz. Nếu lưu lượng tàu sớm trở lại bình thường, tác động lên giá dầu có thể chỉ mang tính ngắn hạn. Ngược lại, nếu tình trạng đình trệ kéo dài, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục định giá rủi ro nguồn cung, kéo theo biến động không chỉ đối với dầu mỏ mà còn với chi phí vận tải, lạm phát và kỳ vọng chính sách tiền tệ toàn cầu.

Đối với nhà đầu tư, các chỉ báo cần theo dõi trong thời gian tới gồm lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz, diễn biến xuất khẩu dầu từ các nước vùng Vịnh, phản ứng của OPEC+ cũng như mức phí bảo hiểm hàng hải. Đây sẽ là những tín hiệu quan trọng để đánh giá liệu cú sốc hiện nay chỉ mang tính ngắn hạn hay có thể tạo ra một chu kỳ tăng mới của giá năng lượng.

Tin Gốc: Dân Trí