Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB hôm nay đưa tin 3 tiếng nổ vang lên quanh sân bay Iranshahr ở miền nam đất nước, thêm rằng ít nhất một “đầu đạn của đối phương” đã đánh trúng cơ sở này.
Theo hãng thông tấn Mehr News, ga trung chuyển đường sắt tại thành phố cảng miền nam Bandar Abbas cũng trở thành mục tiêu tấn công của Mỹ, khiến hai người bị thương.
Hai cây cầu tại tỉnh Hormozgan cũng bị nhắm đến. Hãng thông tấn IRNA cho biết các vụ tấn công đã khiến hai người thiệt mạng và 4 người bị thương. Video trên mạng xã hội cho thấy một cây cầu bị đánh sập và bốc cháy.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, rạng sáng nay thông báo tiến hành đợt tập kích vào đêm thứ sáu liên tiếp nhằm “làm suy giảm năng lực quân sự của Iran”, nhưng không nêu mục tiêu cụ thể.
Bộ Ngoại giao Iran ngày 16/7 cáo buộc Mỹ phạm “tội ác chiến tranh” khi nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự. Theo cơ quan này, những cuộc tấn công như vậy đã “cấu thành hành động vi phạm nghiêm trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc và các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế”.
Giới chức Iran đề cập cuộc không kích rạng sáng 15/7 nhằm vào cơ sở sản xuất nước khoáng tại Dehloran, gần biên giới với Iraq, và vụ tấn công đêm 14/7 vào trung tâm điều phối giao thông hàng hải ở thành phố Chabahar, đông nam đất nước.
Bộ Ngoại giao Iran khẳng định còn nhiều vụ tấn công tương tự nằm trong số “các tội ác chiến tranh mà Mỹ gây ra chỉ trong tuần qua”.
Tehran khẳng định những cuộc tập kích nhằm vào các nước láng giềng là “hành động mang tính phòng vệ”, cho rằng chiến dịch trả đũa “phù hợp với quyền tự vệ vốn có và hợp pháp của Iran theo luật pháp quốc tế, cũng như Điều 51 Hiến chương Liên Hợp Quốc”.
Tuyên bố không nhắc đến các cuộc tấn công gần đây nhằm vào tàu thương mại trên eo biển Hormuz hoặc các vụ phóng tên lửa, máy bay không người lái nhằm vào khu dân cư, khách sạn, sân bay dân sự cũng như những cơ sở năng lượng và hạ tầng cấp nước trọng yếu tại nhiều quốc gia vùng Vịnh trong 6 tuần xung đột.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hồi tháng 3 cho biết binh sĩ Mỹ phải rời khỏi căn cứ đồn trú ở các nước vùng Vịnh để “ẩn nấp” bên trong khách sạn và văn phòng dân sự. Báo New York Times sau đó dẫn lời các quân nhân và quan chức Mỹ giấu tên cho biết nhiều binh sĩ tại Trung Đông phải di dời đến khách sạn và văn phòng, sau khi hàng loạt căn cứ hứng chịu thiệt hại trong đòn trả đũa của Tehran.
Với 215 phiếu thuận và 208 phiếu chống, Hạ viện Mỹ hôm 3/6 đã thông qua một nghị quyết nhằm hạn chế quyền lực chiến tranh của Tổng thống Donald Trump đối với Iran.
Các nghị sĩ đảng Dân chủ đã liên tục thúc đẩy các cuộc bỏ phiếu nhằm hạn chế quyền lực chiến tranh của ông Trump ở cả Hạ viện và Thượng viện, một chiến dịch đang dần nhận được nhiều sự ủng hộ hơn từ các thành viên đảng Cộng hòa trong những tuần gần đây.
Tuy nhiên, nghị quyết này cần phải được cả hai viện phê chuẩn, nhưng sẽ không cần gửi tới tổng thống Trump để ký ban hành.
Cuộc bỏ phiếu ban đầu được ấn định diễn ra vào ngày 21/5, nhưng đã bị các nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa đột ngột hủy bỏ ngay khi họ đứng trước nguy cơ thất bại do có nhiều nghị sĩ vắng mặt.
Trước cuộc bỏ phiếu hôm qua, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã cảnh báo việc thông qua nghị quyết có thể gây ra tác động "rất tiêu cực" đến các cuộc đàm phán.
"Tôi nghĩ rằng việc tước đi khả năng đàm phán của chính quyền và của Tổng tư lệnh quân đội ngay vào lúc này là một viễn cảnh rất nguy hiểm. Đó chính là những gì nghị quyết này đang làm. Nó làm yếu đi vị thế và đòn bẩy của chúng ta trong việc đàm phán hòa bình. Chiến dịch Cuồng nộ (chống lại Iran) đã kết thúc", ông Johnson phát biểu.
Ông Johnson khẳng định tất cả các mục tiêu của Mỹ tại Iran đã được "định nghĩa rõ ràng" và "đạt được", bất chấp việc một số nhà lập pháp, bao gồm cả các thành viên đảng Cộng hòa, bày tỏ mong muốn nhận được thêm thông tin từ phía chính quyền.
"Tổng thống đang trong quá trình hoàn tất một thỏa thuận hòa bình, và chúng ta phải cho phép ông ấy có quyền tự quyết để thực hiện điều đó. Tôi nghĩ một nghị quyết về quyền lực chiến tranh vào lúc này là rất không hợp thời điểm, đồng thời là một điều rất, rất tiêu cực và nguy hiểm cho đất nước", ông nói.
Trong một diễn biến liên quan, các Tổng thanh tra của Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) đã phát động một cuộc rà soát chung về cuộc chiến của Mỹ với Iran. Họ cho biết, luật pháp bắt buộc họ phải tiến hành điều tra đối với các chiến dịch quân sự ở nước ngoài kéo dài quá 60 ngày.
Thông báo này có ý nghĩa quan trọng vì nó cho thấy các cơ quan giám sát tin rằng, về mặt pháp lý, cuộc chiến đã kéo dài hơn 60 ngày kể từ khi bắt đầu vào ngày 28/2. Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, Tổng thống Mỹ bị cấm duy trì quân đội tiến hành các chiến dịch quân sự quá 60 ngày nếu không có sự chấp thuận của quốc hội.
Chính quyền ông Trump chưa bao giờ tìm kiếm sự chấp thuận như vậy cho chiến dịch Cuồng nộ chống lại Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tháng trước cho biết, theo hiểu biết của ông, chiếc đồng hồ đếm ngược 60 ngày của cuộc chiến đã "tính lại từ đầu" khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố một lệnh ngừng bắn vào tháng 4.
Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tấn công một tàu chở hàng treo cờ Singapore tại eo biển Hormuz gần Oman ngày 25.6, theo CBS News dẫn lời một quan chức Mỹ xác nhận.
Con tàu bị hư hại một phần sau khi trúng vật thể lạ nhưng không có ai bị thương, theo Trung tâm Các chiến dịch thương mại hàng hải Anh (UKMTO).
Sau vụ tấn công, Tổ chức Hàng hải quốc tế thuộc Liên Hiệp Quốc (IMO) đã tạm thời dừng kế hoạch đưa tàu mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do chiến sự trước đó. Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho rằng việc này là cần thiết nhằm đảm bảo sự an toàn.
IMO cho biết thêm là con tàu đã qua khỏi eo biển Hormuz rồi mới bị tấn công và không di chuyển dưới chương trình sơ tán của cơ quan này.
Iran chưa bình luận về cáo buộc. Trong ngày 25.6, Cơ quan Quản lý vịnh eo biển Ba Tư của nước này cảnh báo việc di chuyển theo những tuyến đường ngoài phạm vi cho phép của cơ quan này sẽ không được đảm bảo an toàn và không được hưởng bảo hiểm hoặc các trách nhiệm pháp lý liên quan.
Tuần trước, Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ gồm nội dung mở cửa eo biển Hormuz. Theo thỏa thuận trong vòng 60 ngày, Iran sẽ nỗ lực hết sức để đảm bảo việc di chuyển an toàn, không thu phí tàu thuyền qua lại eo biển. Số lượng tàu đi qua được cho là đã tăng đáng kể.
Hôm 23.6, IMO thông báo khởi động chiến dịch sơ tán hàng ngàn thủy thủ trên hàng trăm tàu biển khỏi khu vực. Có hai tuyến đường gồm đi qua vùng biển Iran ở phía bắc eo biển Hormuz hoặc qua vùng biển Oman ở phía nam.
Mỹ ưu tiên tuyến gần Oman trong khi Iran nhấn mạnh tàu thuyền phải xin phép trước khi đi qua eo biển và sử dụng đường gần nước này.
Mặt khác, Iran cũng để ngỏ kế hoạch thu phí tàu thuyền qua eo biển sau khi hết 60 ngày thỏa thuận. Mỹ và các đồng minh đã phản đối, cho rằng việc này vi phạm luật quốc tế. Oman cũng nói dự định quản lý eo biển cùng Iran nhưng không thu phí.
Ngày 25.6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố sẽ đánh giá dựa trên hành động thay vì lời lẽ cực đoan từ phía Iran. "Nếu những lời lẽ này được chứng minh bằng việc tàu thuyền bị đe dọa và không thể di chuyển, đó là sự vi phạm thỏa thuận và chúng ta sẽ có vấn đề với điều đó", ông Rubio nói.
Một nhà khoa học cấp cao Trung Quốc đã phác thảo các ứng dụng quân sự tiềm năng của công nghệ năng lượng mặt trời từ không gian, qua đó cho thấy cách hệ thống truyền năng lượng từ quỹ đạo có thể phục vụ giám sát và tác chiến điện tử, theo South China Morning Post ngày 5.4.
Trong bài viết đăng trên tạp chí Scientia Sinica Informationis, ông Duan Baoyan, kiến trúc sư chủ chốt của dự án năng lượng mặt trời vũ trụ "Zhuri", cho biết thiết kế hệ thống quỹ đạo đã được cải tiến đáng kể. Theo đó, ngoài chức năng truyền tải điện, hệ thống còn có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ khác nhau như liên lạc, định vị, trinh sát, gây nhiễu và điều khiển từ xa.
Ông Duan nhấn mạnh vai trò của các chùm vi sóng siêu hẹp, có thể điều khiển chính xác để truyền năng lượng từ không gian xuống trái đất.
Về nguyên tắc, công nghệ này cũng cho phép truyền tín hiệu có mục tiêu, mở ra khả năng gây nhiễu hoặc bảo mật thông tin liên lạc quân sự.
Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia đi đầu trong lĩnh vực năng lượng mặt trời không gian. Khác với các hệ thống trên mặt đất, vốn phụ thuộc vào thời tiết và chu kỳ ngày đêm, các tấm pin đặt trên quỹ đạo có thể thu năng lượng gần như liên tục. Điện năng sau đó được chuyển thành vi sóng truyền xuống mặt đất và được chuyển đổi trở lại thông qua các ăng-ten thu trên trái đất.
Từ hơn một thập niên trước, nhóm của ông Duan đã đề xuất thiết kế OMEGA như một phương pháp chính của Trung Quốc để xây dựng hệ thống như vậy. Năm 2022, Trung Quốc đã hoàn tất cơ sở thử nghiệm cao 75 m để kiểm chứng toàn bộ quy trình, từ thu năng lượng, truyền không dây đến tiếp nhận trên mặt đất.
Trong nghiên cứu mới, ông Duan đề xuất chuyển từ mô hình một cấu trúc khổng lồ sang hệ thống mô-đun gồm nhiều đơn vị nhỏ hoạt động phối hợp. Cách tiếp cận này giúp tăng độ linh hoạt, duy trì vận hành khi một số bộ phận gặp sự cố, đồng thời giảm độ phức tạp kỹ thuật và rủi ro khi xử lý công suất lớn trong không gian, theo South China Morning Post.
Không chỉ Trung Quốc, các nước khác cũng theo đuổi công nghệ này. Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) từng đề xuất mô hình SPS-ALPHA dựa trên mạng lưới mô-đun tương tự.
Năm 2023, các nhà khoa học tại Viện Công nghệ California (Mỹ) cũng đã thử nghiệm thành công việc truyền điện bằng vi sóng trên quỹ đạo.
Được đề xuất từ thập niên 1960, năng lượng mặt trời không gian từ lâu được kỳ vọng trở thành nguồn năng lượng sạch quy mô lớn, song vẫn đối mặt nhiều thách thức về công nghệ và chi phí.
