Vùng lãnh thổ này, vốn đang do Anh kiểm soát, trở thành một bộ phận của khối Schengen và liên minh thuế quan EU dù Anh không còn là thành viên EU. Anh vẫn duy trì căn cứ quân sự ở Gibraltar nhưng quyền kiểm soát xuất nhập cảnh giờ lại do Tây Ban Nha đảm trách. Anh không buông bỏ chủ quyền đối với Gibraltar nhưng yêu cầu của Tây Ban Nha về chủ quyền đối với vùng lãnh thổ này cũng không hề bị sứt mẻ.
Đây là kết quả của việc cả hai bên đều để lý trí khắc chế tình cảm nên đã gạt toàn bộ chuyện tranh chấp đối với Gibraltar sang bên, đánh đổi rủi ro chính trị đối nội tiềm ẩn lâu dài để lấy những cái lợi thiết thực trước mắt.
Gibraltar cách xa Anh về địa lý và hoàn toàn phụ thuộc vào Tây Ban Nha về kinh tế và thương mại, cụ thể là về nhân công lao động và cung ứng hàng hóa. Thỏa thuận mới giúp Anh vừa bảo tồn quyền kiểm soát hiện tại đối với Gibraltar vừa duy trì sự sống về kinh tế và thương mại của vùng lãnh thổ, có được sự tiếp cận và tham gia thị trường chung của EU và vẫn hoàn toàn tự chủ, tự quyết về quân sự ở Gibraltar.
Nhờ thỏa thuận này, Tây Ban Nha có được quyền kiểm soát biên giới bên ngoài của EU (khu vực Schengen) cả ở Gibraltar, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội ở vùng xung quanh Gibraltar và tận dụng được nguồn vốn của EU cho việc này, đồng thời lại không phải từ bỏ yêu cầu đòi hỏi lâu nay về chủ quyền đối với vùng lãnh thổ.
Thỏa thuận trên nhanh chóng được coi là mô hình khả dĩ mới về giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia ở châu Âu. Điểm yếu chí mạng của nó là có thể bị lật ngược bởi biến động chính trị nội bộ ở hai nước.
Tin Gốc: Thanh Niên

Gia đình Hoàng Anh vội vã thu dọn đồ đạc, đưa người thân lên xe tới trú tạm tại nhà bố mẹ chồng ở Midway City. Mọi việc diễn ra gấp gáp, khiến cả gia đình chỉ kịp mang theo giấy tờ quan trọng, tiền mặt, ít quần áo, che đậy bát đĩa, đồ dùng trong nhà đề phòng nguy cơ hóa chất rò rỉ.
"Chúng tôi rất sợ hãi và hoang mang, vì có thể phải sơ tán 14 ngày", Hoàng Anh, sống tại Garden Grove, cách công ty sản xuất hàng không vũ trụ GKN Aerospace chưa đầy 2 km, cho biết.
Giới chức thành phố Garden Grove, quận Cam, bang California chiều 21/5 phát hiện bồn chứa 26.500 lít hóa chất methyl methacrylate (MMA) ở cơ sở này bị rò hơi, nóng dần, có nguy cơ phát nổ.
Đến ngày 22/5, vùng sơ tán được mở rộng, khoảng 50.000 người phải di tản. Tính đến 15h30 ngày 24/5, quận Cam cho biết các điểm trú tạm đã kín chỗ.
"Mọi sinh hoạt đều ảnh hưởng, vì chúng tôi vẫn phải đi làm, mà không mang theo được nhiều đồ đạc. May mà các cháu vừa nghỉ hè", Hoàng Anh cho hay.
Garden Grove có khoảng 172.000 dân. Thành phố này cùng Westminster là hai trung tâm chính của Little Saigon ở quận Cam, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.
MMA là chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy, được sử dụng để sản xuất nhựa. Khi bị rò rỉ, hóa chất này có thể gây kích ứng da, mắt và niêm mạc, cũng như có thể ảnh hưởng tới hệ hô hấp và thần kinh nếu tiếp xúc với nồng độ cao hoặc trong thời gian dài.
Giới chức quận Cam trong những ngày qua đã liên tục phun nước làm mát bồn chứa để đề phòng nguy cơ phát nổ.
Vin Nguyễn, nhân viên ngành truyền thông sống cách khu vực sơ tán 3 km, nói sự cố khiến anh giật mình khi nhận ra nhiều cư dân quanh Garden Grove không biết rằng gần nhà mình có một cơ sở sản xuất liên quan đến chương trình tiêm kích F-35 của Mỹ.
Cơ sở GKN Aerospace ở Garden Grove sản xuất kính buồng lái cho tiêm kích F-35, cùng các bộ phận trong suốt cho nhiều dòng máy bay thương mại như Boeing 787 Dreamliner, Boeing 737, Airbus A350, HondaJet và Bombardier C Series, theo thông tin công ty từng công bố.
"Rõ ràng là có rất nhiều thứ công chúng bình thường chưa bao giờ chú ý tới, cho đến khi còi báo động vang lên", Vin Nguyễn nói, cho biết sự việc khiến anh suy nghĩ nhiều về những rủi ro ẩn sau các cơ sở nhìn bên ngoài có vẻ bình thường.
Ít nhất 6 hãng luật thông báo sẽ đệ đơn kiện, đề nghị công nhận tư cách kiện tập thể thay mặt những người bị ảnh hưởng trong sự cố này.
Bên cạnh lo lắng về nguy cơ hóa chất, nhiều người cũng bày tỏ nỗi bất an vì chưa biết khi nào có thể trở về nhà, thiệt hại nếu phải sơ tán kéo dài sẽ ra sao và ai sẽ chịu trách nhiệm cho sự cố.
Hạ nghị sĩ Mỹ Derek Trần, người đại diện khu vực có lệnh sơ tán, kêu gọi "mở cuộc điều tra sâu" về sự cố ở GKN Aerospace, cho biết ông đã liên hệ với Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang Mỹ (FEMA) và Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) đề nghị chính phủ liên bang hỗ trợ cho công tác khắc phục.
"Tôi đã trao đổi với lãnh đạo GKN và yêu cầu họ chịu trách nhiệm đầy đủ trước nỗi hoảng loạn, lo lắng mà người dân trong khu vực đang trải qua", ông Trần viết. Văn phòng Công tố Quận Cam đã mở cuộc điều tra riêng và thiết lập đường dây nóng để hỗ trợ những người liên quan.
Trong phỏng vấn với truyền thông Mỹ tối 23/5, công tố viên quận Cam Todd Spitzer mô tả tình hình là "kinh khủng".
"Không thể coi là hợp lý khi một nhà thầu quốc phòng sử dụng các hóa chất dễ bay hơi lại để sự cố xảy ra với hệ thống làm mát", ông Spitzer nói. "Sự việc này sẽ kéo theo chi phí rất lớn và tôi sẽ trực tiếp theo sát để bảo đảm người dân được bồi thường thỏa đáng".
Lực lượng cứu hỏa đến nay đã phát hiện vết nứt trên bồn chứa, có thể giúp giải tỏa phần nào áp suất bên trong, giảm nguy cơ bồn phát nổ.
Giữa bầu không khí hoang mang, những lời kêu gọi giúp đỡ nhanh chóng lan truyền trong cộng đồng người Việt tại quận Cam. Ngọc Dương, sống tại Huntington Beach, cho biết gia đình chị đã mở cửa một số căn nhà trống tại các thành phố lân cận để đón các gia đình khó khăn, người già ở miễn phí trong một tuần, trong thời gian chờ thành phố xử lý sự cố.
Không lâu sau khi đăng thông báo, Ngọc Dương cho hay tất cả các căn nhà đã kín chỗ sau khi tiếp nhận 40 người.
Các cơ sở tôn giáo trong cộng đồng cũng tham gia hỗ trợ. Chùa Điều Ngự ở thành phố Westminster thông báo mở cửa từ sáng 24/5 để đón những người cần nơi tạm lánh an toàn, đồng thời phục vụ đồ ăn chay 2-3 bữa mỗi ngày.
Tin Gốc: Vnexpress

"Tôi từ chức, nhưng không bỏ cuộc", Thủ tướng Latvia Evika Silina, người lãnh đạo chính phủ từ năm 2023, tuyên bố trên truyền hình hôm nay.
Chính phủ của bà Silina sẽ tiếp tục điều hành cho đến khi người kế nhiệm tuyên thệ nhậm chức. Tổng thống Edgars Rinkevics, người có nhiệm vụ lựa chọn lãnh đạo chính phủ, sẽ gặp tất cả đảng phái trong quốc hội vào ngày 15/5.
Thủ tướng Silina tuần trước cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds với lý do "đánh mất niềm tin" của bà và công chúng sau vụ hai máy bay không người lái (UAV) Ukraine bay lạc vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này và gây ra hỏa hoạn.
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng đã gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi quân đội không thể phát hiện và ứng phó UAV xâm nhập vùng trời.
Bà Silina quy trách nhiệm cho ông Spruds vì không phát triển các hệ thống chống UAV đủ nhanh. Đáp lại, đảng Progressives của ông Spruds ngày 13/5 rút lại sự ủng hộ dành cho chính phủ liên minh của Thủ tướng Silina, khiến bà mất thế đa số trong quốc hội và đối mặt nguy cơ bị bỏ phiếu bất tín nhiệm.
Thủ tướng Silina lên nắm quyền và trở thành lãnh đạo chính phủ liên minh sau khi người tiền nhiệm Krisjanis Karins, cũng thuộc đảng trung hữu New Unity, từ chức hồi tháng 8/2023.
Trong cuộc khảo sát dư luận tháng trước, Progressives đứng thứ hai toàn quốc với tỷ lệ ủng hộ 6,9%, vượt qua New Unity, đảng đứng thứ 6 với 5,9% tỷ lệ ủng hộ. Đảng đối lập Latvia First dẫn đầu cuộc thăm dò với 8,9% tỷ lệ ủng hộ. Kết quả khảo sát cũng cho thấy 26,1% cử tri chưa quyết định và 16,2% nói rằng họ không có ý định đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tháng 10.
Một số UAV Nga và Ukraine đã rơi xuống ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2/2022.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga giải thích rằng UAV bay lạc vào Latvia do "biện pháp tác chiến điện tử của Nga". Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 13/5 cho biết Ukraine sẽ cử các chuyên gia sang Latvia để hỗ trợ bảo vệ không phận nước này.
Tin Gốc: Vnexpress

"Một lượng lớn tàu chở dầu không tải, trong đó có những tàu lớn nhất thế giới, đang đến Mỹ ngay lúc này để lấy loại dầu và khí đốt tốt và 'ngọt' nhất thế giới", Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social hôm nay.
Ông cho biết Mỹ có trữ lượng dầu "nhiều hơn tổng của hai nền kinh tế dầu mỏ lớn kế tiếp cộng lại", với chất lượng "còn cao hơn". "Chúng tôi đang chờ các bạn. Hãy đến đây đi", ông Trump viết, song không nêu rõ các tàu dầu đang hướng tới Mỹ đến từ những quốc gia nào.
Chưa quốc gia nào xác nhận điều tàu dầu đến Mỹ để nhập dầu, khí đốt theo thông tin của ông Trump.
Trước đó, Tổng thống Mỹ dẫn một bài đăng trên X của tài khoản Ayuso, người tự nhận là "chuyên gia về vận tải biển và hàng hóa", với một bản đồ cho thấy nhiều tàu dầu, mỗi tàu có khả năng chở khoảng 2 triệu thùng dầu, đang hướng tới Mỹ.
"Thật thú vị khi chứng kiến làn sóng tàu dầu hướng tới Mỹ để nhập dầu thô cho những thị trường bị thiếu hụt vì eo biển Hormuz tắc nghẽn", Ayuso viết. "Xuất khẩu dầu thô của Mỹ sắp bùng nổ". Tài khoản này không dẫn nguồn cho thông tin mà mình đưa ra.
Ayuso tỏ ra tự hào khi bài đăng của mình được ông Trump dẫn lại. "Tôi nghĩ đây sẽ lại là một giai thoại nữa để kể cho các cháu nghe sau này, về việc tôi đã được ông Donald Trump trích dẫn gián tiếp. Quả là một hành trình khó tin kể từ ngày tôi bước chân vào ngành vận tải biển", tài khoản này viết.
Ông Trump đưa ra thông báo trên giữa lúc phái đoàn Mỹ - Iran bước vào đàm phán tại thủ đô Islamabad, Pakistan.
Giao tranh tại Trung Đông khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, làm đảo lộn thị trường dầu mỏ toàn cầu. Mỹ và Iran đã nhất trí mở lại eo biển Hormuz trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần đạt được hôm 8/4, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu hướng dẫn rõ ràng.
AFP dẫn dữ liệu hàng hải ngày 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ở Trung Đông.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang Iran và phải tuân thủ một số "biện pháp kỹ thuật". Tehran nói với các bên trung gian đàm phán rằng sẽ hạn chế số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz xuống khoảng chục chiếc mỗi ngày.
Các bên trung gian và môi giới hàng hải cũng nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính. Ông Trump tuần này đã phản đối Iran thu phí các tàu dầu đi qua eo biển.
Đức Trung (Theo Reuters, AP, AFP)
Nguồn: https://vnexpress.net/ong-trump-loat-tau-lon-dang-den-my-lay-dau-5061294.html

