Công điện nêu rõ, trong thời gian qua, trên địa bàn một số tỉnh miền núi phía bắc đã có mưa lớn, tại trạm Chế Tạo (Lào Cai) 406 mm, Nậm Păm (Sơn La) 378 mm, Phúc Than (Lai Châu) 353 mm. Mưa lớn gây ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất gây thiệt hại về người, nhà ở, tài sản của người dân, diện tích sản xuất nông nghiệp; một số tuyến đường, công trình cơ sở hạ tầng bị sạt lở, hư hại.
Theo dự báo, thời gian tới khu vực vùng núi, trung du miền Bắc tiếp tục có mưa vừa, mưa to với lượng mưa phổ biến 50 – 100 mm, có nơi mưa rất to trên 250 mm; mưa lớn cục bộ có khả năng gây ra ngập úng tại các vùng trũng thấp; lũ quét trên các sông, suối nhỏ; sạt lở đất trên sườn dốc.
Để chủ động, khẩn trương triển khai đồng bộ các biện pháp ứng phó, phòng chống mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, bảo đảm an toàn tính mạng con người, hạn chế thấp nhất thiệt hại về tài sản của nhân dân, Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam yêu cầu các cơ quan, đơn vị trong quân đội nắm chắc tình hình thời tiết, khí tượng, thủy văn khi có tình huống, sự cố phức tạp xảy ra, tổ chức kíp trực tăng cường, điều động lực lượng, phương tiện xử lý kịp thời, hiệu quả và thực hiện chế độ báo cáo đúng quy định; bảo đảm an toàn cho lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ.
Các quân khu 1, 2, 3 chỉ đạo bộ chỉ huy quân sự các tỉnh: Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Lào Cai, Lai Châu, Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La, Phú Thọ, Quảng Ninh chủ động tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo các sở, ban ngành kiểm tra, rà soát các kế hoạch, phương án ứng phó, xác định khu vực trọng điểm thiên tai, các khu vực nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất đá, khu vực ngập lụt, chia cắt, các tuyến đê, kè, hồ, đập xung yếu.
Phối hợp với các cơ quan, đơn vị đứng chân trên địa bàn, điều động lực lượng, phương tiện di dời người và tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm, khu vực có nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn; đảm bảo tuyệt đối an toàn cho người và phương tiện khi thực hiện nhiệm vụ.
Quân khu 2 chỉ đạo các đơn vị thuộc quyền phối hợp với cấp ủy, chính quyền và cơ quan chức năng địa phương sử dụng lực lượng phương tiện tiếp tục, khẩn trương tìm kiếm người mất tích, cứu chữa người bị thương, khôi phục các tuyến đường giao thông; hỗ trợ thực phẩm, nhu yếu phẩm, bảo đảm đời sống cho người dân vùng bị ảnh hưởng do thiên tai vừa qua.
Quân chủng Phòng không – Không quân, Binh đoàn 18 kiểm tra, rà soát kế hoạch, phương án; chuẩn bị lực lượng, phương tiện sẵn sàng thực hiện bay tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn và vận chuyển lương thực, nhu yếu phẩm đến vùng bị ngập lụt, chia cắt khi có lệnh của bộ.
Binh chủng Thông tin liên lạc, Tập đoàn Viettel sẵn sàng huy động lực lượng, vật tư, trang thiết bị bảo đảm cung cấp viễn thông tại các khu vực bị ảnh hưởng do mưa lũ, sạt lở đất; đồng thời cần có giải pháp khắc phục tình trạng mất sóng viễn thông khi xảy ra thiên tai.
Chiều 31/5, Công an xã Phú Trạch cho biết đang phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Quảng Trị điều tra nguyên nhân vụ tôm chết hàng loạt tại hồ nuôi của ông Đoàn Mạnh Thanh ở thôn Đông Hưng.
Trước đó, tối 28/5, người làm công kiểm tra hồ nuôi tôm thẻ chân trắng của ông Thanh phát hiện nhiều tôm chết nổi trên mặt nước. Khi đến hiện trường, chủ hồ ghi nhận tôm chết trên diện rộng.
Đến sáng hôm sau, toàn bộ đàn tôm giống khoảng 50.000 con được thả nuôi từ 45 ngày trước đã chết, dồn về các góc hồ. Tôm đạt cỡ khoảng 150 con/kg. Kiểm tra nguồn nước, ông Thanh phát hiện mùi hôi bất thường nên nghi có dấu hiệu bị phá hoại và trình báo công an.
Trong quá trình khám nghiệm hiện trường, cơ quan chức năng đã lấy mẫu nước phục vụ điều tra. Ngày 29/5, khi xả nước để thu gom tôm chết, ông Thanh phát hiện 8 túi đất đèn được bọc kín trong bao ni lông dưới đáy hồ và bàn giao cho công an.
Theo ông Thanh, thiệt hại ước tính khoảng 700 triệu đồng. Toàn bộ số tôm chết đã được thu gom, chôn lấp để xử lý. "Hồ tôm này nuôi khoảng 3 tháng là thu hoạch, nay mới được nửa chặng đường. Nếu không xảy ra sự việc, doanh thu có thể đạt hơn 2 tỷ đồng nhưng giờ mất trắng", ông nói.
Gia đình ông Thanh nuôi tôm thẻ chân trắng 6 năm qua. Đây là lần đầu tiên xảy ra tình trạng tôm chết hàng loạt. Trước đây, dù từng xuất hiện dịch bệnh, tôm chỉ chết rải rác. Chủ hồ cho biết gia đình không có mâu thuẫn với ai nhưng nghi ngờ có người đã thả đất đèn xuống hồ.
Đất đèn, hay canxi cacbua (CaC₂), là hóa chất thường được sử dụng trong công nghiệp. Khi gặp nước, chất này phản ứng mạnh, sinh ra khí axetylen và làm thay đổi môi trường nước. Nếu xuất hiện với lượng lớn trong ao nuôi thủy sản, đất đèn có thể khiến tôm, cá bị sốc môi trường, thiếu oxy và chết hàng loạt.
Các tổ máy nhiệt điện than tại những nhà máy điện than của Tổng công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1) liên tục được huy động ở cường độ lớn. Đặc biệt tại Trung tâm Điện lực Duyên Hải có sản lượng bốc dỡ than đạt mức cao. Trong giai đoạn nắng nóng tháng 4 và đầu tháng 5, nhu cầu điện tăng mạnh, các nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 1, 3 và 3 mở rộng thường xuyên được huy động cao, khiến cho sản lượng điện sản xuất thực tế cao hơn sản lượng kế hoạch.
Tại ba nhà máy của Trung tâm Điện lực Duyên Hải, sản lượng kế hoạch đưa ra là 1,6 tỉ kWh nhưng sản lượng vận hành thực tế lên tới 1,8 tỉ kWh (tăng tới 111,1%). Khối lượng than bốc dỡ cho nhà máy này để đáp ứng nhu cầu huy động lên tới hơn 1 triệu tấn.
Từ 1-5 đến hết ngày 11-5, các nhà máy nhiệt điện đều được huy động ở mức cao. Chẳng hạn Nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 1 huy động đạt 224,2 triệu kWh, Duyên Hải 3 huy động 307,2 triệu kWh (trung bình xấp xỉ 28 triệu kWh/ngày) và Duyên Hải 3 mở rộng đạt 102,8 triệu kWh.
Theo ông Lê Hải Đăng - Tổng giám đốc EVNGENCO 1, kế hoạch điều hành trong tháng 5, sản lượng điện toàn tổng công ty được xác định ở mức 3,92 tỉ kWh. Các chỉ tiêu này đòi hỏi công tác vận hành phải được tổ chức chặt chẽ, linh hoạt, bám sát phương thức huy động của hệ thống.
Việc huy động vượt kế hoạch nhiều nhà máy điện than khiến cho ngành than cũng phải căng mình cung ứng đủ nhiên liệu than cho sản xuất điện. Theo Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), trong tháng 4 cung ứng than cho sản xuất điện với sản lượng cấp dự kiến đạt 4,2 triệu tấn, bằng 102,1% kế hoạch tháng và kế hoạch trong tháng 5 này sẽ là 4,3 triệu tấn. "Các đơn vị thuộc tập đoàn đang tiếp tục đẩy mạnh sản xuất, đảm bảo nguồn than sẵn sàng huy động tối đa cho các nhà máy nhiệt điện, đặc biệt là trong các tháng cao điểm mùa khô", một lãnh đạo của tập đoàn này cho biết.
Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhu cầu tiêu dùng điện trong quý 2 tăng mạnh do cao điểm mùa khô, nắng nóng kéo dài và tiêu thụ điện tại các khu công nghiệp gia tăng. EVN đã phải yêu cầu các đơn vị phát điện đảm bảo đủ nhiên liệu, sẵn sàng vận hành các tổ máy theo phương thức hệ thống, nâng cao độ khả dụng và tin cậy nguồn điện. Do sản lượng điện than cho toàn hệ thống chiếm khoảng 52,8% nên các đơn vị cung ứng được yêu cầu sẵn sàng huy động ở mức cao hơn kế hoạch.
Trả lời Tuổi Trẻ, đại diện Bộ Công Thương cho hay trong 4 tháng đầu năm 2026, nhu cầu điện toàn hệ thống tăng trưởng khoảng 7,5%. Việc cung ứng năng lượng chịu tác động lớn bởi nhiều yếu tố như căng thẳng ở khu vực Trung Đông đã ảnh hưởng đến việc cung cấp nhiên liệu khí LNG và dẫn đến tăng giá nhiên liệu (khí LNG, than nhập khẩu) cho sản xuất điện.
Đồng thời thời tiết đang có xu hướng diễn biến cực đoan, dự báo các đợt nắng nóng gay gắt xuất hiện với tần suất cao tại nhiều địa phương tăng cao kéo theo nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh. Các yếu tố ảnh hưởng mang tính toàn cầu, diễn biến nhanh và khó dự báo cũng gây ra những thách thức lớn đối với cân đối cung - cầu điện cả ngắn hạn và dài hạn.
Do đó, việc thực hiện nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số và thực hiện các cam kết chuyển dịch năng lượng là yêu cầu lớn đặt ra. Ngoài ra Bộ Công Thương cũng chỉ ra những khó khăn, thách thức nội tại.
Đó là công suất khả dụng của hệ thống điện quốc gia suy giảm so với tổng công suất đặt, đặc biệt là vào giai đoạn cuối mùa khô do ảnh hưởng của điều kiện thủy văn, mực nước các hồ chứa thủy điện, sự cố của các nguồn nhiệt điện, khả năng cung cấp nhiên liệu và sự cố lưới điện.
Năm 2026 được dự báo là có nền nhiệt độ trung bình và kéo dài các đợt nắng nóng trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực miền Bắc và miền Trung. Quá trình chuyển pha giữa La Nina sang El Nino có thể diễn biến khó lường, làm gia tăng sai số trong công tác dự báo phụ tải. Hiện tượng này không chỉ làm nhu cầu phụ tải điện tăng cao đột biến, nhất là vào các giờ cao điểm trưa và chiều, mà còn ảnh hưởng đến chế độ thủy văn, khiến lưu lượng nước về các hồ thủy điện suy giảm.
"Những yếu tố này gây áp lực lớn lên công tác lập kế hoạch vận hành và điều độ hệ thống điện, tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt công suất trong các thời kỳ cao điểm nếu không có các phương án ứng phó kịp thời, linh hoạt", vị này nói.
Thông tin được Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, nêu tại buổi làm việc với nhóm nghiên cứu Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) thuộc Đại học Texas (Mỹ), sáng 18/6.
Theo ông Trung, sau sáp nhập, TP HCM có 7 khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ nhưng chưa xác định được vị trí chính xác. Đây đều là những địa bàn diễn ra các trận đánh lớn giai đoạn 1966-1970.
Một trong số đó là khu vực phường Chánh Phú Hòa (tỉnh Bình Dương cũ), nơi diễn ra chiến dịch Hòn Đá Lăn ngày 21/1/1966. Tài liệu cho thấy 154 chiến sĩ được chôn trong hai hố bom B-52. Tại xã Bông Trang (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), sau trận đánh Láng Cà Thi ngày 30/12/1970, 21 chiến sĩ được quân đội Australia an táng trong hai ngôi mộ tập thể.
Ngoài ra, ba trận đánh ở Gò Mây, phía tây cầu Bình Lợi (TP HCM) năm 1968 và tại xã Xà Bang (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) cũng được cho là có nhiều liệt sĩ được chôn cất tập thể. Riêng khu vực sân bay Tân Sơn Nhất từng phát hiện hai rãnh mộ. Năm 1985, lực lượng chức năng khai quật một rãnh, quy tập 182 hài cốt liệt sĩ, song vị trí rãnh còn lại đến nay vẫn chưa được xác định.
Theo Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, việc tìm kiếm gặp nhiều khó khăn do nguồn tư liệu trong nước hạn chế, nhân chứng ngày càng lớn tuổi. "Chúng tôi rất mong được hỗ trợ khai thác dữ liệu từ thời Việt Nam Cộng hòa cũng như từ cựu binh Mỹ, Australia để xâu chuỗi thông tin, xác định vị trí các hố chôn tập thể, phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ", ông nói.
Tiến sĩ Stephen Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson, Chủ nhiệm nhóm nghiên cứu VWAI, cho biết nhóm đã khai thác nhiều tư liệu từ Trung tâm Khai thác Tài liệu Hỗn hợp (CDEC). Đây là nguồn hồ sơ gồm thư tay, nhật ký, giấy tờ tùy thân và các tài liệu thu thập từ balô hoặc thi thể chiến sĩ hy sinh do quân đội Mỹ và Việt Nam Cộng hòa lưu giữ sau các trận đánh.
Hiện Trung tâm Việt Nam và Văn khố tại Đại học Texas lưu trữ hơn 261.000 hồ sơ CDEC.
Ông Tạ Thu Phong, Trưởng nhóm nghiên cứu VWAI, cho biết các tài liệu được chia thành ba nhóm chính: hồ sơ chỉ dẫn vị trí chôn cất có sơ đồ kèm theo; hồ sơ ghi danh sách người hy sinh nhưng chưa xác định nơi an táng; và hồ sơ kỷ vật như nhật ký, thư tay.
Ngoài ra còn có các báo cáo tác chiến, nhật ký vô tuyến, mật lệnh và báo cáo sau trận đánh của quân đội Mỹ. Theo ông Phong, những tư liệu này có thể đối chiếu với hình ảnh, bản đồ và các nguồn dữ liệu khác để xác định vị trí chôn cất liệt sĩ.
"Có những bức thư còn lưu vết máu, những lá thư người lính gửi vợ con nhiều năm không gặp, rất xúc động", ông Phong nói.
Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, ông đề xuất Bộ Tư lệnh TP HCM xây dựng cơ chế phối hợp với các địa phương nhằm trao đổi, xác minh và đối chiếu thông tin từ các kho lưu trữ.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết thời gian tới đơn vị sẽ thành lập lực lượng chuyên trách, tăng cường phối hợp với nhóm nghiên cứu trong phân tích tư liệu, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
