Vài năm gần đây, cứ đến gần các dịp lễ, câu chuyện quen thuộc lại quay trở lại: có nên hoán đổi ngày làm – ngày nghỉ để nối dài kỳ nghỉ hay không: Hoán đổi để có kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 bốn ngày liên tục,
Và đang có tranh luận về việc hoán đổi để có kỳ nghỉ 9 ngày liên tục từ giỗ Tổ Hùng Vương đến 30/4-1/5 tôi lại thấy thông tin Lao động đề nghị hoán đổi để nghỉ 4 ngày dịp Ngày Văn hóa Việt Nam.
Trong tất cả những đề xuất hoán đổi trên xuất hiện người háo hức vì sắp có vài ngày liền để đi chơi, người khác lại thở dài vì biết trước sẽ phải đi làm bù vào một ngày thứ Bảy nào đó.
Thoạt nhìn, việc hoán đổi dường như là một giải pháp linh hoạt. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, đó là một kiểu vận hành thiếu ổn định.
Điều đáng nói là tư duy hoán đổi đang dần trở thành phản xạ. Cứ thấy ngày nghỉ rơi vào giữa tuần thậm chí đầu tuần (thứ ba, 24/11 năm nay) là lập tức nghĩ đến chuyện dời, ghép, nối. Ít ai đặt câu hỏi: Tại sao chúng ta lại cần phải nối dài kỳ nghỉ dù trong luật đã quy định cụ thể số ngày nghỉ?
Nhìn chung, có lẽ vì trong thực tế, nhiều người không có đủ cơ hội nghỉ ngơi một cách chủ động. Khi ngày phép cá nhân còn hạn chế, khi văn hóa làm việc vẫn nặng về sự có mặt hơn là hiệu quả, thì những dịp lễ trở thành cơ hội hiếm hoi để nghỉ thật sự. Và khi cơ hội đó xuất hiện, người lao động muốn kéo dài nó ra càng nhiều càng tốt.
Nhưng chính điều này lại làm lộ ra một vấn đề lớn hơn theo tôi đó là hệ thống nghỉ ngơi của chúng ta đang thiếu tính linh hoạt.
Nếu một người chỉ có thể nghỉ khi cả xã hội cùng nghỉ, thì đó không phải là một hệ thống tối ưu. Một xã hội hiện đại không nên vận hành theo cách tất cả cùng dừng lại, rồi cùng chạy lại theo một lịch chung được điều chỉnh mỗi năm.
Thay vì cứ tranh luận nên hoán đổi hay không, có lẽ đã đến lúc cần một nguyên tắc rõ ràng hơn: Nghỉ đúng ngày theo luật. Luật quy định sao thì cứ nghỉ đúng ngày, nghe có vẻ cứng nhắc, nhưng chính sự rõ ràng này lại tạo ra ổn định. Khi lịch nghỉ không còn thay đổi mỗi năm, cả hệ thống từ trường học, doanh nghiệp đến người lao động đều có thể chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian.
Phần còn lại nên được trao về cho từng tổ chức và từng cá nhân. Doanh nghiệp có thể tự quyết định lịch làm việc phù hợp với đặc thù của mình. Người lao động nên có nhiều quyền hơn trong việc sử dụng ngày phép, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những kỳ nghỉ chung.
Chiều 9/4, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết nhận được nhiều ý kiến đề xuất hoán đổi ngày làm việc thứ hai ngày 23/11 sang làm bù vào thứ bảy tuần kế tiếp, nhằm tạo kỳ nghỉ liên tục từ 21/11 đến 24/11. Nguyên nhân là theo Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, ngày 24/11 được xác định là Ngày Văn hóa Việt Nam và người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương, nhưng năm này rơi vào thứ ba.
Cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục tổng hợp ý kiến từ cơ sở, phối hợp với các bên liên quan để kiến nghị phương án phù hợp với thực tiễn.
Đọc các bài viết: "Sống trong nhà 10 tỷ nhưng không có nổi 100 triệu đồng" hay "Vợ chồng ở thuê 5,5 triệu một tháng sướng hơn bỏ 4 tỷ mua nhà", tôi cho rằng, thật ra trong cuộc sống mỗi người sẽ có một quan điểm, một hoàn cảnh riêng và điều kiện tài chính khác nhau. Có người ưu tiên tiền để tiền đầu tư kinh doanh; có người lại tập trung cho con cái học hành; cũng có người thích tận hưởng cuộc sống, đi du lịch, ăn uống, làm đẹp; người khác đã có nhà ba mẹ để lại nên không cần áp lực phải mua thêm.
Phần lớn những người luôn khao khát sở hữu một căn nhà ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP HCM đều là những người từng trải qua nhiều năm sống trong những căn phòng trọ chật hẹp, từ thời sinh viên đến lúc đi làm. Sau nhiều năm bươn chải, chuyển hết phòng trọ này đến phòng trọ khác, ai rồi cũng sẽ có lúc mong muốn một nơi thật sự thuộc về mình. Khi lập gia đình, có con nhỏ, ước mơ ấy lại càng lớn hơn.
Nhưng mua nhà ở thành phố lớn chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhà càng rộng, càng gần trung tâm thì áp lực tài chính càng lớn. Vì vậy, nếu muốn có căn nhà đầu tiên, tôi cho rằng cần có vài điều người trẻ cần ghi nhớ:
Thứ nhất, liệu cơm gắp mắm. Nhiều người thường mơ những thứ quá xa khả năng rồi đặt cược tương lai bằng may rủi. Đó là một sai lầm khi mua nhà. Thay vào đó, hãy đặt mục tiêu căn nhà trị giá tối đa khoảng 60 tháng thu nhập hiện tại của bản thân. Nếu đã có gia đình thì nên tính theo thu nhập của người có mức lương cao hơn thay vì tổng thu nhập của hai vợ chồng, vì cuộc sống gia đình còn rất nhiều khoản khác phải lo.
Ví dụ thu nhập 30 triệu một tháng thì tôi chỉ hướng tới căn nhà khoảng 1,8 tỷ đồng. Nếu số tiền đó chưa mua được nhà ở trung tâm thì tôi chấp nhận ra vùng ven, hoặc cố gắng nâng thu nhập lên 50-70 triệu để đáp ứng điều kiện mua nhà 3-4 tỷ. Và quan trọng nhất, khi xuống tiền, mỗi người nên có sẵn tiền tích lũy ít nhất 30-50% giá trị căn nhà.
>> Cú 'tất tay' vay nợ giúp tôi nay có căn nhà Sài Gòn 5 tỷ đồng
Thứ hai, chọn thật kỹ. Mua nhà là chuyện rất lớn, nên không thể quyết định chỉ vì sau vài lời giới thiệu của môi giới. Ngay cả khi đó là bà con quen biết hay bạn bè, đôi khi họ đều có quyền lợi phía sau một giao dịch. Lời khuyên của tôi là nên tham khảo thật nhiều nguồn khác nhau, hỏi ý kiến của những người có kinh nghiệm và không liên quan lợi ích.
Một kinh nghiệm của tôi là đi xem nhà vào lúc trời mưa lớn, nắng gắt, buổi tối muộn hay lúc triều cường để thấy hết vấn đề thực tế của căn nhà. Trước khi đặt cọc, bạn cũng cần nhớ kiểm tra kỹ quy hoạch, tranh chấp, lộ giới và pháp lý.
Thứ ba, tự trả lời câu hỏi: "Nếu sống ở đây 10 năm, bạn có thấy ổn không? Vợ, chồng và con cái có thoải mái không? Thời gian đi làm có dưới 45 phút không? Sau này nếu cần bán lại có dễ không? Ngân hàng có hỗ trợ vay tốt không? Nếu có quá nhiều câu trả lời là "không", thì bạn nên cân nhắc lại. Còn nếu bạn cảm thấy mọi thứ đều phù hợp, hãy mạnh dạn lên kế hoạch cho căn nhà đầu tiên của mình.
Một gia đình nhỏ có một mái nhà riêng luôn là cảm giác rất đặc biệt. Và đôi khi, chính căn nhà ấy sẽ trở thành nền tảng vững chắc để bạn tiếp tục theo đuổi những mục tiêu lớn hơn trong cuộc sống.
Sự trở lại của Sơn Tùng M-TP với MV Come My Way đang tạo nên nhiều cuộc thảo luận. Bên cạnh những lời khen về chất lượng hình ảnh, tham vọng quốc tế hóa âm nhạc và việc đưa các chất liệu văn hóa dân gian Việt Nam vào sản phẩm, một số phân cảnh trong MV cũng khiến công chúng xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều.
Đáng chú ý, hình ảnh nam ca sĩ xuất hiện trên mô hình chim Lạc - biểu tượng gắn liền với văn hóa Đông Sơn đã trở thành tâm điểm tranh luận. Nhiều khán giả cho rằng việc đứng lên một biểu tượng mang ý nghĩa của văn hóa Việt có thể bị xem là hành động thiếu sự tôn trọng đối với các giá trị truyền thống.
Theo các nhà nghiên cứu văn hóa và khảo cổ học, chim Lạc xuất hiện trên các trống đồng Đông Sơn từ hàng nghìn năm trước, được xem là một trong những hình tượng tiêu biểu của nền văn minh Lạc Việt.
Chính vì vậy, bất kỳ cách thể hiện nào liên quan đến biểu tượng này đều dễ tạo ra những phản ứng từ công chúng. Từ góc độ phê bình văn hóa, điều khiến nhiều người băn khoăn không nằm ở việc sử dụng chim Lạc trong nghệ thuật, mà là cách đặt nghệ sĩ ở vị trí cao hơn hoặc đứng trực tiếp trên biểu tượng.
Với một số khán giả, hình ảnh đó vô tình tạo cảm giác con người đang "đè lên" hoặc "chiếm lĩnh" một giá trị văn hóa vốn được xem là di sản chung.
Cũng có nhiều ý kiến khác cho rằng chuyện này là bình thường, không có vấn đề gì.
Dù đứng ở góc nhìn nào, tranh luận lần này cũng cho thấy một thực tế đáng chú ý: công chúng ngày càng quan tâm hơn đến các biểu tượng văn hóa dân tộc và cách chúng được sử dụng trong nghệ thuật đại chúng.
Trong thời đại toàn cầu hóa, việc đưa di sản văn hóa vào các sản phẩm giải trí là xu hướng đáng khuyến khích. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu về sự tinh tế, thận trọng và khả năng cân bằng giữa sáng tạo nghệ thuật với sự tôn trọng các giá trị truyền thống.
Nghệ thuật luôn cần những góc nhìn mới để phát triển. Chính vì thế, những cuộc tranh luận như câu chuyện quanh hình ảnh chim Lạc trong MV của Sơn Tùng M-TP không chỉ là câu chuyện của một nghệ sĩ, mà còn là dịp để cùng suy ngẫm về cách gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam trong thời đại mới.
Gần đây, tôi đọc tin TP HCM thưởng từ 3 đến 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Tôi đem chuyện này kể lại với con dâu, hy vọng đó sẽ là một động lực nào đó. Nhưng con chỉ nói: "Số tiền đó mang ý nghĩa tượng trưng thôi mẹ ạ, không đủ để bọn con sinh thêm đâu".
Tôi năm nay đã lên chức bà nội được 12 năm. Tưởng rằng sau khi có cháu đầu lòng, vợ chồng con trai tôi sẽ sớm có thêm đứa thứ hai, nhưng gần 10 năm qua, điều đó vẫn chưa xảy ra, dù tôi đã nhiều lần khuyên nhủ, động viên.
Vợ chồng con tôi hiện chỉ có một bé trai. Cháu đã 12 tuổi, ngoan ngoãn, học hành ổn định. Nhiều lần, tôi nhẹ nhàng gợi ý con dâu sinh thêm, phần vì muốn cháu có anh có em, phần vì tôi nghĩ gia đình đông con vẫn ấm áp hơn. Nhưng lần nào cũng vậy, con dâu tôi chỉ cười trừ: "Ở tuổi này mà nghỉ sinh, con dễ mất việc lắm mẹ. Mà phụ nữ có con nhỏ thì chẳng chỗ nào muốn nhận cả".
Con dâu tôi làm nhân viên văn phòng ở TP HCM, công việc không phải quá áp lực nhưng cũng không hề dễ thay thế. Ở môi trường cạnh tranh như hiện nay, phụ nữ nghỉ sinh dài ngày đồng nghĩa với việc tự đặt mình vào thế rủi ro. Chưa kể, sau một thời gian gián đoạn, việc quay lại guồng công việc cũng không hề đơn giản. Thế nên, nghe con nói "thưởng 3-5 triệu chẳng thấm vào đâu", tôi cũng chẳng biết làm gì.
>> Ba năm đấu tranh sinh hai con dù chồng sợ không nuôi nổi
Không chỉ là chuyện công việc, chi phí nuôi dạy một đứa trẻ ở thành phố hiện nay cũng thực sự khiến các con tôi chùn bước khi nhắc đến chuyện sinh thêm con. Vợ chồng con tôi có tổng thu nhập khoảng 35 triệu đồng mỗi tháng, không phải thấp, nhưng cũng chỉ đủ trang trải cuộc sống, nuôi một đứa con và để dành một khoản nhỏ phòng khi ốm đau, biến cố. Nếu sinh thêm, mọi thứ chắc chắn sẽ bị xáo trộn.
Tôi hiểu nỗi lo về mức sinh đang giảm, về tương lai nguồn nhân lực của đất nước. Nhưng đứng từ phía con cái mình, tôi cũng thấy rõ những áp lực rất cụ thể mà chúng đang phải đối mặt. Sinh thêm một đứa trẻ không chỉ là câu chuyện của vài triệu đồng hỗ trợ ban đầu, mà là hành trình dài hàng chục năm với vô vàn chi phí và trách nhiệm.
Tôi nghĩ nếu muốn khuyến khích người trẻ sinh con, chính sách cần đi xa hơn những khoản thưởng mang tính động viên. Điều người trẻ cần là sự yên tâm lâu dài: chi phí giáo dục hợp lý, dịch vụ y tế đảm bảo. Sự hỗ trợ cũng cần đồng hành cùng đứa trẻ từ khi chưa chào đời cho đến lúc trưởng thành. Ngoài ra, môi trường làm việc cũng phải không khiến phụ nữ bị thiệt thòi khi sinh con.
Còn với riêng tôi, sau nhiều năm khuyên con không thành, mong muốn có thêm cháu vẫn còn đó, nhưng tôi hiểu quyết định cuối cùng phải là của các con - những người trực tiếp nuôi dạy và chịu trách nhiệm cho tương lai của đứa trẻ. Mà muốn thay đổi được suy nghĩ của chúng, có lẽ cần nhiều hơn là 5 triệu tiền thưởng.