Vài năm gần đây, cứ đến gần các dịp lễ, câu chuyện quen thuộc lại quay trở lại: có nên hoán đổi ngày làm – ngày nghỉ để nối dài kỳ nghỉ hay không: Hoán đổi để có kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 bốn ngày liên tục,
Và đang có tranh luận về việc hoán đổi để có kỳ nghỉ 9 ngày liên tục từ giỗ Tổ Hùng Vương đến 30/4-1/5 tôi lại thấy thông tin Lao động đề nghị hoán đổi để nghỉ 4 ngày dịp Ngày Văn hóa Việt Nam.
Trong tất cả những đề xuất hoán đổi trên xuất hiện người háo hức vì sắp có vài ngày liền để đi chơi, người khác lại thở dài vì biết trước sẽ phải đi làm bù vào một ngày thứ Bảy nào đó.
Thoạt nhìn, việc hoán đổi dường như là một giải pháp linh hoạt. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, đó là một kiểu vận hành thiếu ổn định.
Điều đáng nói là tư duy hoán đổi đang dần trở thành phản xạ. Cứ thấy ngày nghỉ rơi vào giữa tuần thậm chí đầu tuần (thứ ba, 24/11 năm nay) là lập tức nghĩ đến chuyện dời, ghép, nối. Ít ai đặt câu hỏi: Tại sao chúng ta lại cần phải nối dài kỳ nghỉ dù trong luật đã quy định cụ thể số ngày nghỉ?
Nhìn chung, có lẽ vì trong thực tế, nhiều người không có đủ cơ hội nghỉ ngơi một cách chủ động. Khi ngày phép cá nhân còn hạn chế, khi văn hóa làm việc vẫn nặng về sự có mặt hơn là hiệu quả, thì những dịp lễ trở thành cơ hội hiếm hoi để nghỉ thật sự. Và khi cơ hội đó xuất hiện, người lao động muốn kéo dài nó ra càng nhiều càng tốt.
Nhưng chính điều này lại làm lộ ra một vấn đề lớn hơn theo tôi đó là hệ thống nghỉ ngơi của chúng ta đang thiếu tính linh hoạt.
Nếu một người chỉ có thể nghỉ khi cả xã hội cùng nghỉ, thì đó không phải là một hệ thống tối ưu. Một xã hội hiện đại không nên vận hành theo cách tất cả cùng dừng lại, rồi cùng chạy lại theo một lịch chung được điều chỉnh mỗi năm.
Thay vì cứ tranh luận nên hoán đổi hay không, có lẽ đã đến lúc cần một nguyên tắc rõ ràng hơn: Nghỉ đúng ngày theo luật. Luật quy định sao thì cứ nghỉ đúng ngày, nghe có vẻ cứng nhắc, nhưng chính sự rõ ràng này lại tạo ra ổn định. Khi lịch nghỉ không còn thay đổi mỗi năm, cả hệ thống từ trường học, doanh nghiệp đến người lao động đều có thể chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian.
Phần còn lại nên được trao về cho từng tổ chức và từng cá nhân. Doanh nghiệp có thể tự quyết định lịch làm việc phù hợp với đặc thù của mình. Người lao động nên có nhiều quyền hơn trong việc sử dụng ngày phép, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những kỳ nghỉ chung.
Chiều 9/4, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết nhận được nhiều ý kiến đề xuất hoán đổi ngày làm việc thứ hai ngày 23/11 sang làm bù vào thứ bảy tuần kế tiếp, nhằm tạo kỳ nghỉ liên tục từ 21/11 đến 24/11. Nguyên nhân là theo Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, ngày 24/11 được xác định là Ngày Văn hóa Việt Nam và người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương, nhưng năm này rơi vào thứ ba.
"Mỗi khi đọc những câu chuyện về người già neo đơn, sống một mình, không có người thân chăm sóc, tôi lại nghĩ đến một câu hỏi: Vì sao số lượng người già cô đơn trên thế giới ngày càng tăng?
Tôi hiểu mỗi người đều có cách sống riêng và quyền quyết định cuộc đời mình. Nhưng tôi nhận thấy một thực tế là khi còn trẻ, không ít người đề cao cuộc sống tự do, xem hôn nhân là gánh nặng, coi trách nhiệm gia đình là sự ràng buộc. Thế nhưng đến khi bước sang tuổi xế chiều, nhiều người lại lo lắng về sự cô đơn và mong muốn có một cộng đồng hay một chỗ dựa tinh thần bên cạnh.
Có người cho rằng chỉ cần có tiền là đủ. Khi già yếu có thể thuê người chăm sóc hoặc vào viện dưỡng lão. Điều đó không sai. Nhưng theo tôi, tiền bạc không thể thay thế hoàn toàn sự quan tâm và tình cảm gia đình. Hơn nữa, không ai có thể chắc chắn rằng những năm tháng cuối đời của mình sẽ thực sự hạnh phúc chỉ nhờ vào dịch vụ chăm sóc hay những khoản tiền tích lũy.
Tôi không được bố chăm sóc từ nhỏ nên sớm học cách tự lập và chưa từng muốn trở thành gánh nặng cho ai. Hiện tại, tôi đang chăm sóc mẹ già ngoài 80 tuổi, đồng thời nuôi ba đứa con đang tuổi ăn tuổi lớn. Công việc đó khiến tôi bận rộn hơn rất nhiều, nhưng chưa bao giờ tôi cảm thấy phiền lòng.
Ngược lại, tôi xem đó là trách nhiệm và cũng là niềm hạnh phúc của mình. Tôi không mong sau này con cái phải "đút cháo" cho mình từng bữa. Nhưng tôi tin rằng việc chăm sóc cha mẹ khi họ già yếu là điều tự nhiên trong một gia đình có sự gắn kết yêu thương, giống như cách hôm nay tôi đang chăm sóc mẹ mình.
>> Tôi sợ cảnh con cái kiệt sức vì chăm cha mẹ già
Có lẽ vì thế mà tôi luôn cảm phục những người sẵn sàng hy sinh thời gian, công sức để chăm lo cho người thân. Họ không chỉ mang lại hạnh phúc cho gia đình mình mà còn truyền cho thế hệ sau giá trị của sự yêu thương và trách nhiệm.
Theo tôi, một xã hội hạnh phúc không chỉ được đo bằng mức sống hay thu nhập, mà còn bằng số lượng những gia đình gắn bó, nơi các thế hệ quan tâm và nâng đỡ lẫn nhau. Khi trẻ em lớn lên trong tình yêu thương gia đình, các em cũng sẽ biết yêu thương và chăm sóc những người thân của mình sau này.
Đó là điều tôi mong muốn truyền lại cho các con. Bởi suy cho cùng, tài sản quý giá nhất mà mỗi người có thể để lại không phải là tiền bạc, mà là một gia đình đủ đầy tình yêu thương và sự gắn kết".
Đó là chia sẻ của độc giả Tuanguyen xung quanh câu chuyện đương đầu với tuổi già đơn độc. Khi tuổi thọ ngày càng tăng và tỷ lệ sinh ngày càng giảm, nỗi lo về một tuổi già cô đơn đang trở thành vấn đề của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đứng trước thực tế đó, không ít người đặt câu hỏi: Điều gì sẽ là chỗ dựa của chúng ta khi về già? Tiền bạc, dịch vụ chăm sóc hay chính sự gắn kết gia đình được vun đắp từ khi còn trẻ?
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới. Năm 2024, cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên và con số này được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới. Cùng với đó, mô hình gia đình cũng thay đổi đáng kể khi ngày càng nhiều người cao tuổi sống riêng hoặc chỉ sống với bạn đời. Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ người cao tuổi sống cô đơn ở Việt Nam đã tăng từ 3,47% đầu thập niên 1990 lên hơn 20% vào năm 2017.
Hồi tháng 3 năm nay, khi giá vàng liên tục lập đỉnh mới, đi đâu tôi cũng nghe bàn chuyện vàng. Trên mạng xã hội, trong các cuộc trò chuyện với bạn bè, đồng nghiệp, ai cũng nói giá vàng còn tăng nữa. Nhiều người dự đoán vàng sẽ sớm lên 200 triệu đồng một lượng, thậm chí có ý kiến cho rằng mức 250 triệu đồng vào cuối năm không phải điều quá xa vời.
Tôi cũng bị cuốn vào những viễn cảnh màu hồng ấy nên quyết định xuống tiền mua 10 lượng vàng giá 185 triệu đồng một lượng. Lúc đó, trong đầu tôi chỉ nghĩ đến viễn cảnh vài tháng sau, giá vàng tiếp tục tăng mạnh và khoản đầu tư của mình sẽ sinh lời lớn. Nhưng thị trường lại khiến tôi trả cái giá quá đắt.
Thay vì tăng lên như kỳ vọng, giá vàng liên tục điều chỉnh giảm. Những nhịp đầu, tôi còn cho rằng chỉ là tạm thời, tự an ủi mình rằng "vàng kiểu gì cũng sẽ tăng trở lại vì chiến sự thế giới còn bất ổn". Thế nhưng càng chờ tôi càng tuyệt vọng. Hôm nay, giá vàng miếng trong nước đã giảm về quanh mức 156,5 triệu đồng một lượng, thấp nhất kể từ đầu năm. Số tiền tôi bỏ ra mua 10 lượng vàng giờ bốc hơi một khoản không hề nhỏ (khoảng 285 triệu đồng).
>> 'Tôi mua vàng tích trữ vì không biết đầu tư gì'
Tôi không dám bán vì sợ phải chấp nhận thua lỗ. Nhưng nếu tiếp tục giữ thì cũng không biết đến bao giờ giá mới quay lại mức mình đã mua? Thế là số vàng ấy nằm yên trong ngăn tủ, còn tôi ngày nào cũng tự dằn vặt mình bằng những câu hỏi.
Tôi từng đọc nhiều cảnh báo rằng không có loại tài sản nào chỉ tăng mà không giảm. Nhưng khi đứng trước cơ hội kiếm tiền, người ta thường dễ tin vào những thông tin củng cố niềm tin của mình hơn là những lời cảnh báo rủi ro. Và tôi đã lao vào thị trường khi mọi người đều đang hưng phấn nhất, để rồi "đu đỉnh".
Khoản lỗ hiện tại chưa phải là dấu chấm hết. Có thể một ngày nào đó giá vàng sẽ quay lại mốc tôi đã mua, thậm chí cao hơn. Nhưng cũng có thể tôi sẽ không bao giờ lấy lại được số tiền đã mất. Liệu tôi có nên tiếp tục kiên nhẫn chờ đợi hay bán cắt lỗ để đầu tư vào thứ khác an toàn hơn?
"Trường hợp bên trong nhà đang bán phở, tự nhiên vỉa hè trước cửa có người khác thuê để bán theo, vậy quán phở bên trong nhà sẽ bán ra sao? Theo tôi, nên ưu tiên cho chủ nhà thuê trước, nhiều người kinh doanh mặt tiền sẵn sàng bỏ ra một số tiền thuê lại vỉa hè trước cửa để không bị xung đột lợi ích.
Thuê vỉa hè thực ra không mới với nước ngoài, nhưng ở đó, việc kinh doanh bên trong nhà và ngoài vỉa hè không vướng của nhau, không để xe cộ, không ảnh hưởng đến nhà bên trong. Còn ở Việt Nam thì có thể khác. Nếu người thuê vỉa hè cứ lấy cớ bỏ tiền ra nên bán gì, làm gì cũng được, thì người kinh doanh bên trong nhà làm sao tồn tại được?".
Đó là thắc mắc của độc giả Tieunho về nguy cơ xung đột lợi ích khi vỉa hè được áp dụng chính sách cho thuê để kinh doanh đại trà. Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm. Hoàn Kiếm là một trong hai phường được đề xuất thí điểm giai đoạn đầu, với mức thuê dự kiến 45.000 đồng mỗi m2 một tháng. Đề xuất này cũng vấp phải nhiều băn khoăn, tranh luận từ phía tiểu thương, đặc biệt là những người đang có cửa hàng kinh doanh mặt đường.
>> Thách thức từ vỉa hè Hà Nội cho thuê 45.000 đồng một m2
Lo ngại việc cho thuê vỉa hè đại trà có thể gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người có nhà mặt phố, bạn đọc L.Hbày tỏ:"Nếu cho người khác đến thuê vỉa hè trước nhà tôi, việc ra vào nhà của chúng tôi bị cản trở thì sẽ thế nào? Chưa kể, việc người buôn bán xả rác, xả nước thải nhơ nhớp, bẩn thỉu, hay khách hàng khạc nhổ bừa bãi gây mất vệ sinh thì ai chịu trách nhiệm?".
Nói về những bất cập phát sinh từ việc thí điểm cho thuê vỉa hè, độc giả Flower Sun nêu giải pháp: "Theo tôi, nên ưu tiên chủ nhà mặt tiền được thuê trước để sử dụng với phạm vi nhất định, tối đa 1-2 m từ mép nhà tùy theo độ rộng vỉa hè. Sau đó, nếu họ muốn chia sẻ không gian vỉa hè với người khác thì phải chịu trách nhiệm chung, hoặc nếu không muốn cho thuê lại thì có thể để thoáng. Nếu chủ nhà không đóng tiền thuê vỉa hè thì sẽ nhường lại cho những người khác có nhu cầu thuê".