Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên những bữa tối nhẹ, cân bằng dinh dưỡng để vừa dễ tiêu hóa vừa hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Theo Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, bữa tối lý tưởng nên kết hợp rau, protein nạc và tinh bột nguyên hạt hoặc tinh bột hấp thu chậm. Cách ăn này giúp làm chậm quá trình hấp thu glucose, hạn chế tình trạng đường huyết tăng đột ngột sau ăn.
Tiến sĩ Alison Evert, chuyên gia dinh dưỡng, điều phối viên chương trình giáo dục bệnh tiểu đường tại Đại học Washington (Mỹ), cho biết không có một món ăn nào phù hợp cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, nguyên tắc chung là “một nửa đĩa là rau không chứa nhiều tinh bột, một phần tư là protein nạc và một phần tư là tinh bột giàu chất xơ”.
Canh rau ngót nấu thịt băm là món ăn quen thuộc với nhiều gia đình. Rau ngót giàu chất xơ, vitamin C và kali, trong khi thịt nạc cung cấp protein giúp kéo dài cảm giác no.
Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), bữa ăn giàu chất xơ kết hợp protein có thể làm chậm tốc độ hấp thu carbohydrate, từ đó hỗ trợ ổn định đường huyết sau ăn.
Cá hấp là nguồn protein chất lượng cao nhưng ít chất béo bão hòa. Khi ăn cùng các loại rau luộc như cải xanh, bông cải hoặc mồng tơi sẽ tạo thành bữa tối nhẹ bụng, giàu vitamin và khoáng chất.
Tiến sĩ Joan Salge Blake, chuyên gia dinh dưỡng, giảng viên Đại học Boston (Mỹ), cho biết protein từ cá kết hợp rau xanh giúp no lâu hơn mà không tạo gánh nặng cho hệ tiêu hóa, đặc biệt phù hợp vào buổi tối.
Ức gà luộc xé kết hợp bắp cải, cà rốt, dưa leo và rau thơm tạo nên món ăn ít năng lượng nhưng giàu protein và chất xơ.
Theo Liên đoàn Tiểu đường Quốc tế (IDF), việc tăng lượng rau trong mỗi bữa ăn là một trong những cách đơn giản giúp giảm tải lượng đường hấp thu, đồng thời hỗ trợ kiểm soát cân nặng – yếu tố rất quan trọng trong phòng ngừa và điều trị tiểu đường loại 2.
Các chuyên gia cũng lưu ý, ngoài lựa chọn món ăn phù hợp, thời điểm ăn tối cũng rất quan trọng. Nên ăn trước giờ ngủ khoảng 2 – 3 giờ, hạn chế nước ngọt, món chiên rán và khẩu phần quá lớn. Duy trì vận động nhẹ khoảng 10 – 15 phút sau bữa ăn, như đi bộ chậm, cũng góp phần giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn và hạn chế đường huyết tăng cao trong đêm.
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải, loại bỏ nước dư thừa và duy trì cân bằng nhiều khoáng chất quan trọng trong máu. Khi cơ quan này hoạt động kém hiệu quả, các chất cặn bã có thể tích tụ trong cơ thể và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, trong đó có da, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Các triệu chứng thường gặp của bệnh thận là phù ở chân hoặc quanh mắt, tiểu đêm nhiều, nước tiểu có bọt hoặc lẫn máu, mệt mỏi kéo dài, chán ăn và tăng huyết áp. Tuy nhiên, nhiều trường hợp bệnh thận giai đoạn đầu không có triệu chứng rõ ràng.
Dưới đây là những dấu hiệu trên da có thể cảnh báo bệnh thận:
Da khô là một trong những biểu hiện ngoài da thường gặp ở người mắc bệnh thận mạn tính. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể gặp những rối loạn về cân bằng nước và khoáng chất. Đồng thời, hoạt động của tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn cũng có thể giảm sút, khiến da mất đi độ ẩm tự nhiên.
Người bệnh thường nhận thấy da trở nên sần sùi, bong tróc hoặc dễ nứt nẻ hơn bình thường, đặc biệt ở cẳng chân, cẳng tay hoặc vùng đùi. Không ít trường hợp dù đã sử dụng kem dưỡng ẩm nhưng tình trạng khô da vẫn kéo dài. Một bài nghiên cứu tổng quan đăng trên chuyên san International Journal of Nephrology cho thấy tình trạng khô da xuất hiện ở khoảng 50-85% bệnh nhân lọc máu định kỳ.
Nhiều người mắc bệnh thận mạn tính thường xuyên bị ngứa da kéo dài dù không bị dị ứng hay mắc các bệnh da liễu thông thường. Cơn ngứa có thể xuất hiện ở nhiều vị trí như lưng, bụng, cánh tay hoặc toàn thân. Không giống cảm giác ngứa do côn trùng đốt, tình trạng này thường kéo dài dai dẳng, tái diễn nhiều lần và đôi khi khiến người bệnh mất ngủ.
Khi bệnh thận tiến triển, một số người có thể nhận thấy màu da thay đổi. Da có thể trở nên nhợt nhạt, hơi vàng hoặc mang sắc xám nhiều hơn so với trước đây. Một trong những nguyên nhân là bệnh thận mạn tính thường gây thiếu máu.
Thận khỏe mạnh sẽ sản xuất hoóc môn erythropoietin, có nhiệm vụ kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Khi chức năng thận suy giảm, lượng hoóc môn này giảm theo, khiến số lượng hồng cầu trong máu giảm và làm da trở nên nhợt nhạt hơn.
Thận giúp loại bỏ lượng muối và nước dư thừa khỏi cơ thể. Khi chức năng lọc của thận suy giảm, chất lỏng có thể bị giữ lại trong các mô, dẫn đến tình trạng phù nề.
Biểu hiện thường gặp là vùng quanh mắt sưng nhẹ vào buổi sáng hoặc bàn chân, cổ chân, cẳng chân bị sưng vào cuối ngày. Khi phù xuất hiện, da ở vùng bị ảnh hưởng thường căng bóng hơn bình thường, theo Healthline.
Tại Phòng khám 2 - Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng, mỗi ngày có hơn 50 lượt người đến khám với những triệu chứng đau cổ vai gáy. Thời gian gần đây ghi nhận tỷ lệ người dưới 30 tuổi tăng báo động, ở mức hơn 50% trong nhóm bệnh này. Đặc biệt có cả bệnh nhân (BN) mới 17 tuổi, còn đang đi học. Nhiều trường hợp chỉ mới ngoài 20 tuổi đã gặp phải tình trạng thoái hóa sớm, thoát vị đĩa đệm cổ, vốn thường chỉ xuất hiện ở người trung niên và cao tuổi.
BN N.M.L (23 tuổi, một nữ lập trình viên tại Đà Nẵng) đến khám trong tình trạng cổ bị cứng cục bộ, hạn chế tầm vận động quay đầu sang hai bên, đau cả vùng cổ lan xuống vai và lưng. Qua khai thác bệnh sử, L. cho biết mỗi ngày bạn dành trung bình hơn 10 tiếng ngồi làm việc trước máy tính và tiếp tục sử dụng điện thoại nhiều giờ sau đó.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Công Lý (Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng) cho hay: Các triệu chứng thường gặp ở BN trẻ bắt đầu bằng cảm giác mỏi nhẹ vùng gáy, sau đó chuyển sang đau, co cứng cơ thang, cơ trám, và lan dần xuống cánh tay. Nghiêm trọng hơn, nhiều BN xuất hiện tình trạng đau nhức, giảm lực cầm nắm.
Nguyên nhân chủ yếu là do tư thế sai lệch kéo dài trong sinh hoạt, làm việc, học tập... Việc cúi đầu quá thấp khi sử dụng điện thoại hoặc ngồi sai tư thế trước màn hình máy tính cũng gây áp lực rất lớn lên cột sống cổ. Bên cạnh đó, thói quen ít vận động; thiếu thời gian phơi nắng; làm việc liên tục trong môi trường máy lạnh nhiệt độ thấp khiến co cơ, cứng cổ, giảm tuần hoàn máu; ngủ gối cao… Tất cả những thói quen này khiến khí huyết lưu thông kém, gây co thắt các khối cơ, dẫn đến tình trạng đau nhức dai dẳng.
Khác với việc chỉ sử dụng các loại thuốc giảm đau tạm thời, các chuyên gia cho biết, nhiều bạn trẻ đã chọn y học cổ truyền để "đi đường dài", điều trị theo nguyên lý thông kinh hoạt lạc, điều hòa khí huyết, khu phong, tán hàn, trừ thấp… làm ấm cơ thể, giải phóng kinh mạch bị tắc, khí huyết ứ trệ gây đau.
Với những người trẻ bị đau cổ vai gáy, y học cổ truyền áp dụng phổ biến phương pháp châm cứu kích thích các huyệt đạo quan trọng, tác động trực tiếp vào các điểm co thắt cơ, giúp giảm đau nhanh chóng và tăng cường lưu thông máu đến vùng cổ vai bị tổn thương. Ngoài ra, các kỹ thuật viên xoa bóp, bấm huyệt, chườm thuốc y học cổ truyền làm giãn các nhóm cơ bị cứng, giải phóng sự chèn ép thần kinh…
"Trường hợp nặng, các bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng phương pháp thủy châm, tiêm các thuốc vào huyệt vị để giảm đau, giảm viêm, tái tạo tế bào tổn thương", bác sĩ Nguyễn Công Lý cho biết.
Tuy nhiên, việc điều trị chỉ thực sự bền vững khi BN chủ động điều chỉnh lối sống. Cụ thể là điều chỉnh tư thế, giữ màn hình máy tính ngang tầm mắt, không cúi đầu quá sâu khi dùng điện thoại. Thực hiện các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng sau mỗi 45 - 60 phút làm việc. Tránh để luồng gió máy lạnh thổi trực tiếp vào vùng cổ gáy, duy trì thói quen tập luyện các bộ môn bổ trợ như yoga, bơi lội hoặc các bài tập vận động nhẹ tăng tính dẻo dai. Có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, khi ngủ tránh nằm gối quá cao hoặc quá mềm.
Đau cổ vai gáy ở người trẻ không chỉ đơn thuần là triệu chứng nhất thời mà là tín hiệu cảnh báo sức khỏe cột sống đang bị tổn thương. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách, kết hợp thay đổi thói quen, sinh hoạt sẽ giúp người trẻ bảo vệ được hệ xương khớp, duy trì năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Bác sĩ Trần Khải Nghi, Trưởng khoa Ngoại chức năng đường ruột thuộc Bệnh viện Nhân dân số 10 Thượng Hải, cho biết nữ bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy dinh dưỡng nặng, chỉ số BMI chạm mức 16,5.
Trước đó, cô gái mắc chứng táo bón kéo dài và luôn chịu áp lực kiểm soát cân nặng nên tìm đến thuốc nhuận tràng Bisacodyl (thường gọi là viên uống màu hồng). Từ một viên mỗi ngày ban đầu, bệnh nhân tăng dần liều lượng lên 2, 5,100, có lúc là 800 viên nhằm kích thích bài tiết.
Lúc ngừng thuốc, cô mất khả năng tự đại tiện, cơ thể phù nề, mệt mỏi. Nồng độ creatinine trong máu vọt lên trên 300mol/L, đe dọa trực tiếp chức năng thận, trong khi hệ điện giải xáo trộn nghiêm trọng do thiếu hụt kali và natri.
Trong quá trình mổ nội soi, êkíp phẫu thuật phát hiện đám rối thần kinh ở đại tràng của bệnh nhân đã thoái hóa, lớp cơ teo tóp và hoàn toàn mất chức năng nhu động. Bác sĩ quyết định loại bỏ đoạn ruột hỏng, giúp cô gái chấm dứt vòng lặp ác tính gồm uống thuốc, đại tiện, táo bón rồi lại tăng liều kéo dài nhiều năm qua.
Hiện tại, bệnh nhân đã xuất viện về nhà để tiếp tục phục hồi chức năng, theo Jiefang Daily. Sau ca phẫu thuật nội soi cắt bỏ đoạn ruột hoại tử và nối đại - trực tràng, sức khỏe cô cải thiện thuận lợi. Các chỉ số chức năng thận dần ổn định, đồng thời hệ tiêu hóa khôi phục hoàn toàn khả năng tự đại tiện.
Khoa Ngoại chức năng đường ruột của Bệnh viện Nhân dân số 10 Thượng Hải ghi nhận tình trạng lạm dụng thuốc nhuận tràng giảm cân đang tăng mạnh. Một năm qua, đơn vị tiếp nhận 10 nữ bệnh nhân có độ tuổi trung bình là 35. Các trường hợp này đều uống trên 50 viên thuốc màu hồng mỗi ngày và nhập viện khi cơ thể gầy mòn, hạ kali máu, suy thận kèm hội chứng lo âu.
Bác sĩ Trần giải thích nhiều người lầm tưởng thuốc nhuận tràng giúp thải độc và tống khứ calo. Thực tế, cơ thể hấp thụ dinh dưỡng chủ yếu ở ruột non, trong khi Bisacodyl chỉ tác dụng lên đại tràng. Thuốc không phân giải mỡ thừa mà chỉ tạo ra hiện tượng giảm cân giả do cơ thể mất nước và điện giải qua đường tiêu chảy. Khi người dùng bù nước và ăn uống trở lại, cân nặng lập tức hồi phục.
Chuyên gia y tế cảnh báo việc lạm dụng biệt dược này liều cao sẽ phá hủy chức năng tim, thận, gây co giật, suy nhược toàn thân và rối loạn tâm sinh lý. Bác sĩ khuyến cáo người dân tuân thủ chế độ ăn uống cân bằng, vận động điều độ để duy trì vóc dáng, đồng thời thăm khám chuyên khoa khi mắc chứng táo bón mạn tính thay vì tự ý dùng thuốc.
