Việt Nam đứng đầu Olympic Hóa học quốc tế

Vượt qua hơn 150.000 thí sinh trên cả nước, Mai Quang Minh Trí - cựu học sinh chuyên toán Trường THPT chuyên Quốc học Huế - đạt 1.122/1.200 điểm, trở thành thủ khoa kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM 2025.

Trong đó, bạn gây ấn tượng đặc biệt với điểm tuyệt đối phần toán, 284 điểm tư duy khoa học, 278 điểm tiếng Việt và 260 điểm tiếng Anh. Trí đồng thời là á khoa phương thức xét tuyển tổng hợp vào Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) với tổng điểm 97,24, trúng tuyển ngành kỹ thuật điện - điện tử.

Trí từng đạt 1.047 điểm ở đợt thi đánh giá năng lực đầu tiên cùng năm nhưng chưa hài lòng, đặc biệt ở phần toán, nên quyết định thi lại, xem đó như một cơ hội để "làm tốt hơn chính mình", một lựa chọn mang tính bước ngoặt khi nhiều thí sinh thường dừng lại với kết quả đã cao.

Từ trải nghiệm đó, Trí rút ra bài học quan trọng về sự cẩn trọng trong phòng thi, bởi theo bạn, sự khác biệt giữa hai lần thi không nằm ở kiến thức mới mà ở việc hạn chế sai sót và phân bổ thời gian hợp lý hơn.

Trí chia sẻ: "Ngay từ khoảng tháng 11 lớp 12, tôi bắt đầu ôn tập có hệ thống cho kỳ thi. Tôi thường luyện đề mô phỏng đúng thời gian 2 giờ 30 phút để rèn sức bền và phân bổ thời gian hợp lý. Ban đầu tôi dành khoảng 1 tiếng rưỡi mỗi ngày nhưng tăng dần lên khoảng 4 tiếng mỗi ngày khi gần thi".

Thay vì học tủ hay ghi nhớ máy móc, Trí tập trung nắm chắc kiến thức cốt lõi vì cho rằng đề thi đánh giá năng lực vẫn dựa trên nền tảng kiến thức phổ thông, chỉ khác ở cách đặt vấn đề và yêu cầu vận dụng, vì vậy học chắc cơ bản sẽ giúp xử lý linh hoạt nhiều dạng câu hỏi.

Với lợi thế ở toán và tư duy logic, Trí không gặp nhiều khó khăn ở phần phân tích số liệu nhưng nhận diện rõ điểm yếu của mình, anh chủ động dành nhiều thời gian hơn cho phần tiếng Việt, lựa chọn cách học có trọng tâm, ưu tiên cải thiện hạn chế thay vì chỉ tiếp tục củng cố thế mạnh.

Một chiến lược đáng chú ý khác là việc ôn song song kỳ thi tốt nghiệp THPT và kỳ thi đánh giá năng lực, bởi theo Trí, hai kỳ thi này có chung nền tảng kiến thức nên có thể tận dụng để "ôn một được hai", tránh học lệch và giảm rủi ro.

Việc lựa chọn tổ hợp thi THPT gồm toán và tiếng Anh giúp Trí đồng thời chuẩn bị cho cả đánh giá năng lực vì đây là hai môn chiếm phần lớn số câu hỏi. Kết quả, ở kỳ thi tốt nghiệp THPT, Trí cũng đạt 27,25 điểm khối A01.

Bên cạnh đó, Trí sinh cũng nhấn mạnh yếu tố tâm lý khi không đặt áp lực điểm số cụ thể trước mỗi lần thi, thay vào đó tập trung làm tốt nhất trong khả năng để giữ trạng thái ổn định, bởi theo Trí, cảm giác hài lòng ngay sau khi làm bài mới là điều quan trọng nhất.

Không chỉ học tập với cường độ cao, Trí vẫn duy trì sự cân bằng bằng cách dành thời gian cho gia đình, bạn bè và giải trí để tránh kiệt sức trong giai đoạn ôn thi căng thẳng.

Với số điểm 1.106/1.200 (tiếng Việt: 280, tiếng Anh: 226, toán học và tư duy khoa học: 300), Trần Như Khải (cựu học sinh Trường THPT chuyên Nguyễn Du, Đắk Lắk) trở thành thủ khoa phương thức xét tuyển bằng kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2025 của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM).

Ngay từ đầu lớp 12, Khải đã sớm xác định mục tiêu theo học chương trình tiên tiến ngành khoa học máy tính tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, từ đó xây dựng lộ trình ôn tập rõ ràng thay vì học dàn trải, bởi theo Khải, việc "chốt đích đến" giúp mỗi giờ học đều có định hướng cụ thể và tránh rơi vào trạng thái học đối phó.

Theo Khải, kỳ thi đánh giá năng lực đòi hỏi thí sinh phải vận dụng tư duy tổng hợp, khả năng đọc hiểu nhanh và xử lý thông tin hiệu quả. Vì vậy anh không chọn cách học tủ hay ghi nhớ máy móc mà tập trung luyện nhiều dạng đề, rèn kỹ năng phân tích và suy luận, xem việc hiểu bản chất câu hỏi quan trọng hơn việc tìm ra đáp án bằng mẹo.

Niềm yêu thích công nghệ hình thành từ sớm cũng trở thành động lực giúp Khải duy trì sự hứng thú trong suốt quá trình ôn thi. Khải thường chủ động tìm hiểu thêm kiến thức liên quan ngoài sách vở, qua đó giữ được phong độ ổn định trong một kỳ thi có tính cạnh tranh cao.

Phan Lê Thúc Bảo, sinh viên năm 3 ngành khoa học máy tính Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), là trường hợp đặc biệt khi lập "cú đúp thủ khoa" tại kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM.

Ở đợt 1 năm 2025, Bảo đạt 1.060 điểm, với 233 điểm tiếng Việt, 257 điểm tiếng Anh, 270 điểm toán và 300/300 điểm ở phần tư duy khoa học.

Trước đó tại đợt 2 năm 2023, khi còn là học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Quốc học (Huế), Bảo từng trở thành thủ khoa với 1.133/1.200 điểm, mức điểm cao nhất lịch sử kỳ thi, sau khi đạt 1.052 điểm ở đợt 1 cùng năm.

Tính đến nay, Bảo đã tham gia kỳ thi này năm lần và hai lần giữ vị trí thủ khoa. Chia sẻ về việc tiếp tục dự thi khi đã là sinh viên, Bảo cho biết mục tiêu không phải để xét tuyển mà nhằm cập nhật cấu trúc đề mới, đồng thời đồng hành, tiếp thêm động lực cho các thí sinh khóa sau; dù tự tin đạt điểm cao, việc tiếp tục đứng đầu vẫn là điều khiến Bảo bất ngờ.

Từ trải nghiệm của mình, Bảo cho rằng để làm tốt bài thi đánh giá năng lực cần hội tụ ba yếu tố: vững kiến thức cơ bản, trau dồi năng lực suy luận và chuẩn bị tâm lý vững vàng. "Kết quả không đến từ việc ôn luyện ngắn hạn mà là quá trình tích lũy lâu dài, đặc biệt trong ba năm THPT.

Với 120 câu hỏi trong 150 phút, thí sinh phải duy trì sự tập trung và sức bền để tránh hụt hơi ở giai đoạn cuối, vì vậy cần luyện đề thường xuyên để làm quen áp lực thời gian và xây dựng chiến thuật làm bài phù hợp", Bảo nói.

Qua quá trình ôn tập, Bảo nhận ra kỳ thi này đòi hỏi năng lực toàn diện, do đó tuyệt đối không học tủ hay học lệch mà tập trung nắm chắc kiến thức cốt lõi ở các phần toán, tiếng Việt, tiếng Anh, đồng thời rèn tư duy và khả năng suy luận.

"Các bạn cần phát huy được điểm mạnh và cải thiện điểm yếu của bản thân, từ đó có thể lên kế hoạch ôn tập đúng trọng tâm và phân bổ thời gian hiệu quả. Đề thi năm nay không yêu cầu kiến thức từ nhiều môn, vì thế mình tập trung nâng cao hơn kỹ năng làm bài và chiến thuật phòng thi của mình.

Bên cạnh đó, mình nghĩ điều quan trọng nhất là phải thoải mái nên việc học phải đi kèm với niềm vui. Vì nếu quá căng thẳng thì khó thể đạt kết quả cao trong bất cứ kỳ thi nào", Bảo nhấn mạnh.

Nguồn: https://tuoitre.vn/cac-thu-khoa-thi-danh-gia-nang-luc-tiet-lo-chien-luoc-vang-20260402095721381.htm

Tuy nhiên, cuộc thi vẫn còn những vấn đề về tính trung thực và liêm chính khoa học cần có giải pháp hiệu quả.

Trước năm 2012, hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật (KHKT) của học sinh (HS) phổ thông ở VN chủ yếu mang tính phong trào, tự phát, thiếu chuẩn mực khoa học và chưa gắn với chương trình học chính khóa.

Giai đoạn 2009 - 2012, Bộ GD-ĐT bắt đầu tiếp cận mô hình Intel International Science and Engineering Fair (ISEF) thông qua các hội thảo tại Hà Nội và TP.HCM, đồng thời cử HS tham dự với tư cách dự thi độc lập. Bước ngoặt xuất hiện từ năm học 2012 - 2013 khi cuộc thi nghiên cứu KHKT cấp quốc gia chính thức được tổ chức theo mô hình này. Đây không chỉ là sự tiếp thu kỹ thuật tổ chức mà còn là bước đi chiến lược, giúp HS VN tiếp cận sớm với chuẩn mực nghiên cứu quốc tế.

Từ đó, cuộc thi từng bước hoàn thiện với hệ thống lĩnh vực đa dạng, quy trình tuyển chọn 3 cấp (trường, tỉnh, quốc gia) và cơ chế hướng dẫn bài bản.

Từ năm 2022 đến nay, trong bối cảnh triển khai Chương trình GDPT 2018, cuộc thi KHKT ngày càng gắn chặt với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực. Hoạt động nghiên cứu KHKT trở thành một phương thức học tập, thông qua các dự án học tập (project-based learning).

Do đó, cuộc thi có những giá trị không thể phủ nhận như đã góp phần hình thành văn hóa nghiên cứu trong trường phổ thông - điều vốn thiếu trước đây; tạo ra một sân chơi học thuật có tính hội nhập; góp phần thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học và là kênh phát hiện, bồi dưỡng HS có năng khiếu nghiên cứu. Không ít HS trưởng thành từ cuộc thi đã tiếp tục theo đuổi con đường KHKT, trở thành nguồn nhân lực tiềm năng cho tương lai.

Tuy nhiên, cuộc thi vẫn còn những vấn đề bất cập. Trước hết là sự chênh lệch vùng miền. Các trường ở đô thị với cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên tốt có lợi thế rõ rệt, trong khi HS nông thôn, miền núi thiếu thiết bị, thiếu người hướng dẫn và môi trường nghiên cứu. Khoảng cách này ảnh hưởng trực tiếp đến tính công bằng của cuộc thi.

Một vấn đề đáng lo ngại khác là hiện tượng làm thay. Không ít đề tài vượt quá khả năng thực tế của HS. Khi giáo viên, phụ huynh hoặc chuyên gia can thiệp quá sâu, ý nghĩa giáo dục bị bóp méo: HS không học cách nghiên cứu mà chỉ trình diễn sản phẩm.

Bên cạnh đó, nhiều đề tài thiếu tính mới, trùng lặp hoặc chạy theo xu hướng to tát để đoạt giải, làm suy giảm tính sáng tạo. Áp lực thành tích cũng khiến cuộc thi ở một số nơi trở thành cuộc đua danh hiệu. Trong khi đó, quy chế đã quy định rõ về liêm chính học thuật. Do vậy vấn đề không nằm ở quy định mà ở việc thực thi và xây dựng văn hóa trung thực. Những trường hợp bị thu hồi giải gần đây cho thấy hệ thống đang tự điều chỉnh, nhưng cũng đặt ra yêu cầu về sự minh bạch và kiên trì với liêm chính khoa học.

Trước nhiều lùm xùm của cuộc thi nghiên cứu KHKT quốc gia, có ý kiến cho rằng nên bỏ cuộc thi này. Tuy vậy, vấn đề không phải là bỏ hay giữ mà là làm thế nào để trả lại đúng bản chất của nó.

Để làm được điều này, cần tách cuộc thi khỏi áp lực thi đua hành chính. Khi giải thưởng không còn là chỉ tiêu thì động cơ tham gia sẽ trở nên trong sáng hơn. Kế đến, cần chuyển trọng tâm từ sản phẩm sang quá trình. Một dự án chưa hoàn chỉnh nhưng trung thực có giá trị hơn một sản phẩm hoàn hảo nhưng giả tạo.

Cần siết chặt cơ chế kiểm chứng: bắt buộc nhật ký nghiên cứu, yêu cầu cung cấp dữ liệu thô, tăng cường phỏng vấn trực tiếp, mời chuyên gia độc lập phản biện đề tài... Ngoài ra, cũng cần minh bạch hóa vai trò của người hướng dẫn. Giáo viên và chuyên gia chỉ nên đóng vai trò định hướng, không làm thay. Mức độ hỗ trợ cần được quy định rõ ràng, và sự tham gia của các bên liên quan phải được công khai.

Cuối cùng là xây dựng văn hóa liêm chính khoa học trong nhà trường. Khi HS hiểu rằng trung thực quan trọng hơn giải thưởng, thì cuộc thi sẽ tự điều chỉnh lành mạnh.

Cuộc thi không chỉ là sân chơi mà là tấm gương phản chiếu cách chúng ta hiểu giáo dục. Nếu vẫn thi để lấy giải thì mô hình tiên tiến cũng khó hiệu quả. Ngược lại, nếu nuôi dưỡng tinh thần khoa học - trung thực là nền tảng, sáng tạo là mục tiêu - cuộc thi có thể trở thành điểm sáng. Vấn đề cốt lõi không phải HS có gian lận hay không, mà là môi trường đã đủ tốt để không có gian lận.

Trong giáo dục, bất kỳ mô hình nào nếu mất đi niềm tin xã hội đều khó tồn tại lâu dài. Nhưng điều đáng nói là những vụ việc bị phát hiện và xử lý cũng cho thấy hệ thống đang tự điều chỉnh.

Một hệ thống không có sai phạm không phải là hệ thống tốt. Một hệ thống biết phát hiện và sửa sai mới là hệ thống có khả năng phát triển.

Cuộc thi KHKT dành cho HS trung học tại Mỹ, tiêu biểu là Regeneron International Science and Engineering Fair (ISEF), ra đời năm 1950 trong bối cảnh Mỹ đẩy mạnh giáo dục khoa học sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Từ quy mô phong trào, ISEF nhanh chóng phát triển thành sự kiện KHKT lớn nhất thế giới dành cho HS. Sau hơn 70 năm, ISEF trở thành biểu tượng của văn hóa khoa học thế giới.

Tại VN, cuộc thi KHKT cấp quốc gia (ViSEF) được Bộ GD-ĐT triển khai từ năm 2012 dựa trên mô hình ISEF. Từ thí điểm ban đầu, cuộc thi nhanh chóng mở rộng toàn quốc, trở thành sân chơi thường niên và kênh tuyển chọn HS dự thi quốc tế. Như vậy, cùng một mô hình nhưng tại VN lại vấp tranh cãi gian lận, thu hồi giải, niềm tin suy giảm.

Bản thân cuộc thi ViSEF không có lỗi. Tinh thần cốt lõi của các sân chơi này là tạo cơ hội để HS học cách làm khoa học - đặt câu hỏi, hình thành giả thuyết, tiến hành thử nghiệm, phân tích dữ liệu và bảo vệ kết quả của mình trước phản biện. Do đó, cuộc thi không phải là cuộc trình diễn sản phẩm mà là quá trình học tập thông qua nghiên cứu. VN đưa mô hình này vào giáo dục là bước đi đúng. Nhưng giáo dục không phải là câu chuyện của mô hình mà là môi trường học tập và trung thực.

Ở Mỹ, HS tham gia thi phần lớn xuất phát từ đam mê hoặc định hướng nghề nghiệp. Các cuộc thi như ISEF là nơi để các em thử sức, cọ xát, và nếu có thành tích, đó là kết quả tự nhiên của quá trình nghiêm túc. Trong khi đó, tại VN, cuộc thi nhanh chóng được gắn vào hệ thống thi đua. Thành tích của HS không còn là chuyện cá nhân mà trở thành của nhà trường, địa phương, thậm chí liên quan đến đánh giá giáo viên. Khi đó, áp lực không còn nằm ở việc HS học được gì, mà là phải có giải. Và khi có giải trở thành mục tiêu thì mọi phương tiện đều có nguy cơ được biện minh.

Chính sự hành chính hóa này đã làm biến dạng bản chất của cuộc thi. Một sân chơi học thuật bị kéo về logic của phong trào: thi để đạt chỉ tiêu, để đạt thành tích.

Nguồn: https://thanhnien.vn/cuoc-thi-nghien-cuu-khkt-quoc-gia-bien-dang-ban-chat-do-hanh-chinh-hoa-185260402193234746.htm

Đêm trước ngày công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, gia đình em Trần Hà Yên, học sinh Trường THPT Cao Bá Quát (xã Tam Anh, thành phố Đà Nẵng) gần như không có ai ngủ. Em Yên cứ thấp thỏm nhìn đồng hồ, chờ đến 8h ngày 1/7 để tra cứu điểm.

Đến thời điểm công bố điểm thi, Yên và mẹ cùng ngồi trước máy tính tra cứu. Khoảnh khắc hiện lên bảng điểm, niềm vui như vỡ òa.

Em Trần Hà Yên, là thủ khoa thành phố Đà Nẵng với 38 điểm, gồm: toán 10, ngữ văn 8,25, vật lý 10 và hóa học 9,75. Em cũng là thủ khoa tổ hợp A00 với 29,75 điểm và đồng thủ khoa tổ hợp C01 với 28,25 điểm. Yên cũng lọt vào top 21 thí sinh có điểm thi tốt nghiệp cao nhất năm 2026.

“Em rất vui và trong một buổi sáng em đã bất ngờ đến 3 lần khi mình đạt điểm cao, sau đó được thông báo thủ khoa thành phố và thủ khoa 2 khối. Khi thi xong em chỉ nghĩ mình làm bài khá tốt chứ không dám đoán sẽ đạt số điểm như vậy. Kết quả này đã vượt ngoài mong đợi của em”, Yên chia sẻ.

Ở môn ngữ văn, chia sẻ về bài nghị luận xã hội với chủ đề “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”, Hà Yên cho biết em không dành nhiều thời gian phân tích nhân vật Steve Jobs là ai, mà lựa chọn góc nhìn về những con người dám sáng tạo và cống hiến.

“Em muốn nhấn mạnh rằng một người thành công không chỉ được đo bằng tiền bạc hay địa vị. Theo em, những người tạo ra giá trị, mang lại điều tốt đẹp cho cộng đồng mới là người thành công thực sự”, Yên nói.

Ít ai biết, phía sau bảng thành tích ấy là những tháng ngày học tập bền bỉ. Hai năm cuối cấp, Hà Yên hầu như không học thêm bên ngoài mà chủ yếu tự học thông qua các khóa học trực tuyến. Những ngày cận thi, em dành từ 12 đến 15 giờ mỗi ngày để xem lại bài giảng, luyện đề và hệ thống kiến thức.

"Môn em thích nhất là vật lý", Hà Yên cười, nói. Cũng ở kỳ thi này, em là học sinh duy nhất của Trường THPT Cao Bá Quát đạt điểm 10 ở môn học này.

Nhắc lại khoảnh khắc chờ công bố điểm, chị Nguyễn Thị Hà, mẹ của Hà Yên (giáo viên tiểu học) vẫn không giấu được xúc động. "Đêm đó hai mẹ con gần như thức trắng. Tôi cứ đi ra đi vào, nhìn đồng hồ liên tục. Đến khi màn hình hiện 38 điểm, hai mẹ con ôm nhau vì quá hạnh phúc”, chị Hà kể.

Theo chị Hà, khi thấy con đạt 38 điểm, gia đình chỉ nghĩ đây là một kết quả rất cao. Phải vài phút sau, khi thầy cô gọi điện báo tin Yên là thủ khoa của thành phố, đồng thời dẫn đầu nhiều tổ hợp xét tuyển, cả nhà mới thực sự vỡ òa cảm xúc.

"Tôi biết con học tốt, nhưng không dám nghĩ con sẽ trở thành thủ khoa. Đó là niềm tự hào rất lớn của gia đình", chị Hà chia sẻ.

Chị Hà cho biết con gái từng học thêm trực tiếp ở lớp 10, nhưng hai năm cuối chủ yếu tự học và học trực tuyến. Điều khiến chị yên tâm nhất không phải là thành tích, mà là sự tự giác và ý chí của con. Nguyện vọng của Yên là theo học ngành Công nghệ thông tin, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng.

Thầy Nguyễn Gia Đạo, Hiệu trưởng Trường THPT Cao Bá Quát cho biết, Hà Yên là học sinh xuất sắc của trường. Năm lớp 11, em là học sinh đứng đầu toàn trường, lớp 12 đạt giải Nhì học sinh giỏi cấp thành phố môn toán. Thành tích thủ khoa này khiến nhà trường rất tự hào.

Tin Gốc: Dân Trí