Ngày 18.7.2026, Báo Thanh Niên đề cập đến phát biểu của PGS-TS-BS Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM (tại Hội nghị khoa học thường niên “Sức khỏe tâm thần: góc nhìn từ đa chuyên khoa”), rằng gánh nặng các vấn đề sức khỏe tâm thần đang gia tăng trong bối cảnh xã hội nhiều biến động, áp lực công việc, cuộc sống và thay đổi nhanh về lối sống. Các bệnh rối loạn lo âu, trầm cảm, căng thẳng kéo dài có xu hướng phổ biến hơn và ngày càng trẻ hóa.
Cũng theo thông tin của Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM, tại Việt Nam, ước tính khoảng 15% dân số Việt Nam (tương đương khoảng 15 triệu người) mắc ít nhất 1 trong 10 rối loạn tâm thần phổ biến. Trong đó, trầm cảm chiếm 2,8%, lo âu 2,6% và tâm thần phân liệt 0,4%, lạm dụng chất 4 – 5%.
Phạm Thị Vân (35 tuổi, làm việc tại một công ty bất động sản, ngụ P.Bình Chánh, TP.HCM) cho biết từng bị stress kéo dài, phải nghỉ việc và uống thuốc khoảng 2 tháng. Theo Vân, áp lực không chỉ đến từ công việc mà còn từ những kỳ vọng của gia đình khi bạn bè cùng trang lứa đã lập gia đình, sinh con còn bản thân thì “chưa ổn định”.
“Làm việc và làm việc, bận bịu quá lâu mà không nghỉ khiến có những lúc tôi cảm thấy mình giống như một chiếc điện thoại bị chai pin, chỉ chờ sập nguồn”, Vân chia sẻ.
Vân cũng cho rằng nhiều người trẻ dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội, thức khuya, ít giao tiếp trực tiếp, dẫn đến thiếu ngủ, rối loạn giấc ngủ và dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm.
Lê Minh (22 tuổi, ngụ P.Bình Thạnh, TP.HCM) cho biết sau khi tốt nghiệp và đi làm, anh phải đối mặt với cường độ công việc cao hơn kỳ vọng, khối lượng công việc lớn và môi trường làm việc chưa thực sự cởi mở, khiến áp lực và căng thẳng kéo dài.
Để cân bằng cảm xúc, Minh dành thời gian cuối tuần gặp gỡ bạn bè, ở bên gia đình và duy trì thói quen viết nhật ký để nhìn lại cảm xúc của bản thân, từ đó điều chỉnh và giữ tinh thần tích cực hơn.
Nguyễn Đặng Thu Uyên, sinh viên Trường ĐH Tài chính – Marketing (TP.HCM), cho rằng nhiều bạn trẻ hiện nay dễ rơi vào trạng thái lo âu vì quá bận tâm đến tương lai, công việc, kỳ vọng của gia đình cũng như sự thành công của bạn bè đồng trang lứa.
“Mình và không ít bạn mình lo lắng sẽ không tìm được công việc ổn định, không đáp ứng được mong đợi của cha mẹ, thua kém bạn đồng trang lứa nên vô tình tạo áp lực cho chính mình”, Uyên nói.
Bác sĩ Đặng Trần Khang, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), cho rằng các vấn đề như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn giấc ngủ hay rối loạn thích ứng ở người trẻ xuất phát từ nhiều áp lực của cuộc sống hiện đại. Đó là tác động của mạng xã hội, kỳ vọng trong học tập, gánh nặng tài chính, sự “cô lập” khi đắm chìm vào thế giới ảo, cùng thói quen thức khuya sử dụng điện thoại làm đảo lộn đồng hồ sinh học và gây thiếu ngủ kéo dài.
Bên cạnh đó, áp lực bằng cấp, chứng chỉ, các kỳ thi dày đặc, những bình luận tiêu cực trên mạng xã hội hay việc chạy theo lối sống, hành vi tiêu cực trên không gian mạng cũng khiến người trẻ dễ mắc các rối loạn tâm thần.
Theo bác sĩ Khang, để phòng ngừa, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh bằng cách nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ 7 – 8 tiếng mỗi ngày và thực hiện vệ sinh giấc ngủ; tăng cường vận động, tham gia các hoạt động xã hội, phong trào văn hóa và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý.
BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM), cũng nhận định số người trẻ mắc các rối loạn lo âu, trầm cảm và stress kéo dài đang gia tăng. Ngoài áp lực học tập, công việc và tài chính, nguyên nhân còn đến từ lối sống hiện đại như thức khuya, thiếu ngủ, ít vận động, sử dụng mạng xã hội quá nhiều, so sánh bản thân với người khác và thiếu kết nối với gia đình, bạn bè. Sau đại dịch Covid-19, các vấn đề sức khỏe tâm thần cũng bộc lộ rõ hơn.
Theo bác sĩ Khanh, điều quan trọng là cần hiểu rối loạn lo âu hay trầm cảm không phải biểu hiện của sự yếu đuối mà là bệnh lý cần được phát hiện và điều trị sớm.
Nếu cảm giác buồn chán, lo lắng, mất ngủ, mất hứng thú hoặc kiệt sức kéo dài trên hai tuần và ảnh hưởng đến học tập, công việc hay các mối quan hệ, người trẻ nên chủ động tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ. Việc phát hiện và can thiệp sớm giúp hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống cũng như giảm gánh nặng cho y tế và xã hội.
Để phòng ngừa, bác sĩ Khanh khuyến cáo mỗi người nên chăm sóc sức khỏe tinh thần như chăm sóc cơ thể; hạn chế rượu bia, chất kích thích, giảm thời gian sử dụng điện thoại và mạng xã hội, dành thời gian cho gia đình, bạn bè và những hoạt động mình yêu thích. Đồng thời, không nên ngại chia sẻ khi gặp khó khăn để được hỗ trợ kịp thời.
Theo kỳ họp HĐND TP.HCM mới đây đã thông qua chủ trương đầu tư Dự án công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội. Đặc biệt, dự án bao gồm việc mở rộng đường Nguyễn Tất Thành từ 8 - 10 làn xe cùng nhiều hạng mục giao thông quan trọng khác tại khu vực phía nam TP.HCM.
Theo ghi nhận của người viết, tuyến đường Nguyễn Tất Thành rơi vào tình trạng giao thông ùn tắc, dòng xe ken đặc kéo dài tuyến đường gần như không còn khoảng trống khiến việc di chuyển của người dân gặp nhiều khó khăn.
Đang ngồi chờ khách đặt xe, Lê Chí Hào (25 tuổi), tài xế công nghệ, cho biết: "Giờ tan tầm công nhân, học sinh, sinh viên đổ ra đường nên tình trạng kẹt xe là chuyện khá quen thuộc".
Theo Hào, bản thân ít khi đi qua tuyến đường Nguyễn Tất Thành, chỉ khi có chuyến xe mới di chuyển qua tuyến đường này. "Qua giờ cao điểm đường cũng thông thoáng, còn giờ cao điểm thì rất kẹt xe", Hào chia sẻ.
Trước thông tin tuyến đường Nguyễn Tất Thành dự kiến được mở rộng, Hào mong muốn dự án sớm được triển khai. "Đường được mở rộng thì việc đi lại sẽ thuận tiện hơn, người dân cũng đỡ vất vả mỗi khi lưu thông", Hào kỳ vọng nói.
Trong khi đó, Lê Tuấn Khang, sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết thường xuyên đi đường Nguyễn Tất Thành để đến trường học, mỗi lần đi qua tuyến đường này đều xảy ra tình trạng ùn tắc giao thông.
"Vào giờ cao điểm, đoạn đường này kẹt xe rất nhiều. Đứng giữa dòng xe đông, mình cảm thấy khá ngột ngạt vì hơi nóng từ các phương tiện. Có những lúc phải chờ từ 5 - 10 phút mới có thể di chuyển tiếp", Khang nói.
Theo Khang, trong một tuần bản thân di chuyển trên tuyến đường này khoảng 4 - 5 lần, gần như lần nào cũng gặp ùn tắc. Có hôm Khang bị trễ học vì kẹt xe từ khu vực cầu đến trường.
"Mình lướt báo thấy thông tin tuyến đường Nguyễn Tất Thành dự kiến được mở rộng làn xe, mình mong muốn dự án sớm được triển khai để sinh viên như tụi mình di chuyển dễ dàng hơn, giảm tình trạng ùn tắc kéo dài", Khang bày tỏ.
Lê Hoàng Vũ (24 tuổi), sửa chữa tàu biển, ngụ P.Tân Mỹ, TP.HCM, chia sẻ thỉnh thoảng di chuyển qua tuyến đường này để đi làm. Đến giờ cao điểm, lượng xe máy và xe hơi trở nên đông đúc khiến việc lưu thông gặp nhiều khó khăn. "Kẹt xe thì xe chỉ nhích từng chút một, nhất là chạy xe giữa thời tiết nắng nóng khiến mình khó chịu",Vũ nói.
Dù không di chuyển qua tuyến đường này hằng ngày mà tùy theo công việc. Vũ tình cờ đọc thông tin tuyến đường Nguyễn Tất Thành sắp mở rộng làn xe trên báo chí, mong dự án sớm triển khai nhằm giảm ùn tắc giao thông.
Thường xuyên di chuyển trên tuyến đường này, Nguyễn Tấn Dũng, sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết đi từ khoảng 6 giờ sáng để vào học tiết một thì giao thông còn thông thoáng. Tuy nhiên, từ khoảng 7 giờ trở đi, bắt đầu lượng xe tăng cao khiến xảy ra tình trạng ùn tắc.
"Đường đông cộng thêm khói bụi từ các xe khác khiến mình rất mệt. Mỗi lần muốn chuyển làn để vào trường đều rất khó vì dòng xe chạy liên tục, nhiều lúc phải đi đường vòng mới sang được", Dũng kể.
Khi biết thông tin tuyến đường Nguyễn Tất Thành sắp được mở rộng nhiều làn xe, Dũng bày tỏ: "Đây là tuyến đường huyết mạch nên mình mong dự án sớm được triển khai để giảm kẹt xe".
Những ngày gần đây, khu vực hoa cỏ lau tại công viên Văn hóa Gò Vấp (P.An Nhơn, TP.HCM) trở thành điểm đến của người dân nhất là giới trẻ tham quan, chụp ảnh tận hưởng không gian xanh mát giữa lòng TP.HCM.
Theo ghi nhận của người viết, sau khoảng 9 giờ, khu vực hoa cỏ lau bắt đầu nhộn nhịp khi người dân nhất là giới trẻ tập trung chụp ảnh. Hơn nữa, mỗi khi mọi người đi ngang qua khu vực hoa cỏ lau đều đắm đuối ngắm nhìn những bông cỏ lau mềm mại đung đưa theo gió. Không chỉ thu hút giới trẻ, còn có phụ huynh dẫn con em đến vui chơi và chụp ảnh hòa mình vào không gian xanh mát.
Trong lúc các bạn trẻ tạo dáng giữa không gian ngập tràn hoa cỏ lau để có được những tấm ảnh ưng ý bỗng đúng lúc làn gió nhẹ lướt qua, cỏ lau đồng loạt lay động, góp phần làm cho khung hình sinh động hơn bao giờ hết.
Vốn công viên là địa điểm tập thể dục, vui chơi quen thuộc của người dân, công viên Văn hóa Gò Vấp nay càng thêm nổi bật khi được phủ bởi sắc trắng của hoa cỏ lau một góc công viên tạo nên khung cảnh thơ mộng.
Nguyễn Thị Thu Thảo, sinh viên Trường CĐ Kinh tế đối ngoại, cho biết đã lên kế hoạch từ một tuần trước để cùng bạn bè đến chụp ảnh tại khu vực cỏ lau trắng. "Mình biết đến công viên này qua mạng xã hội. Khung cảnh ở đây tạo ấn tượng với mình nên đã rủ bạn bè cùng đến để lưu lại những bức ảnh đẹp", Thảo bộc bạch.
Dù có mặt từ sáng sớm, Thảo cho biết khu vực cỏ lau đã khá đông người đến tham quan, chụp ảnh. "Mình đến từ sớm nhưng đã thấy nhiều bạn trẻ và các gia đình đưa con em đến vui chơi, chụp hình", Thảo nói.
Đang đứng chụp hình cùng bạn bè, Nguyễn Thanh Khang, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, chia sẻ biết đến hoa cỏ lau có tại công viên Văn hóa Gò Vấp thông qua mạng xã hội nên quyết định đến để chụp ảnh. "Đây là công viên duy nhất có hoa cỏ lau vì các công viên khác chưa có loài hoa này nên tụi mình rủ nhau đến không gian bông hoa cỏ lau để săn ảnh đẹp cùng nhóm bạn", Khang nói.
Theo Khang, công viên này rất yên tĩnh vì tựa như một khu rừng nhỏ giữa lòng đô thị. Hơn nữa, bản thân cũng thường xuyên đến đây để vẽ tranh.
Trong khi đó, Phạm Mãi Mãi (18 tuổi), làm việc tại Công ty J&T khu công nghiệp tân đông hiệp B ở P.Bình Dương, TP.HCM, cho biết trong thời gian nghĩ phép nên đã tranh thủ thời gian lái xe máy từ P.Bình Dương đến TP.HCM để đi thăm bạn bè và hẹn nhau đến công viên Văn hóa Gò Vấp dã ngoại và chụp ảnh. "Khi đến đây, mình rất thích không gian xanh mát và cảm giác gần gũi với thiên nhiên. Trộm vía mình đến công viên này trúng trong ngày thời tiết đẹp, với khung cảnh ở đây rất thích hợp để chụp ảnh", Mãi nói.
Theo Mãi, điều khiến bản thân ấn tượng nhất là không gian rộng rãi, thoáng đãng cùng bầu không khí trong lành của công viên.
Đứng trước ngưỡng cửa đại học, bao nỗi lo đè nặng cậu học trò mồ côi cha mẹ, khốn khó.
Ngày 1.7 vừa qua, trong khi bạn bè háo hức tra điểm thi tốt nghiệp cùng gia đình, tại một xí nghiệp về điện tử ở Bàu Bàng, Bình Dương cũ (nay là TP.HCM), cậu học trò Lê Trí Thành (cựu học sinh lớp 12T2 Trường THPT Dầu Tiếng) lặng lẽ xin quản lý cho nghỉ vài phút để kịp xem kết quả chặng đường 12 năm học của mình.
Kết quả dù không được như kỳ vọng nhưng cũng khả quan để Thành có thể thực hiện ước mơ học ngành kỹ thuật ô tô của Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM.
Xem kết quả xong, chưa kịp nghĩ ngợi thêm gì, cậu học trò ấy lại quay về với guồng quay công việc vì kế sinh nhai và cũng vì ước mơ học đại học ở phía trước.
Ngày thi tốt nghiệp THPT vừa kết thúc, tôi phải đến gặp Thành ngay, vì sau hôm đó, cậu học trò phải khăn gói đi làm công nhân. Em không dám cho bản thân một ngày nghỉ ngơi. Vì chậm một ngày, em sợ mất đi cơ hội kiếm thêm một ít tiền dành dụm cho chặng đường học đại học phía trước. Dẫu biết rằng một ngày lương công nhân ít ỏi, chẳng thấm được gì so với kinh phí quá lớn khi vào giảng đường, nhưng em vẫn cố gắng, vẫn nỗ lực như để níu giữ những tia hy vọng nhỏ nhoi; nhỏ đến mức tưởng chừng như vô vọng.
Trong căn nhà tình thương nằm khuất sau những cánh rừng cao su bạt ngàn ở ấp Định Phước, xã Thanh An, TP.HCM (H.Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương cũ), bên cạnh bàn thờ của ba mẹ, Thành kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời đầy thử thách của mình.
Thành bắt đầu câu chuyện từ những tháng ngày tuổi thơ, khi ấy ba mẹ Thành đều làm công nhân, cuộc sống dẫu khó khăn nhưng em được sống trọn trong tình yêu thương của cả ba lẫn mẹ. Năm Thành 3 tuổi, ba lâm bệnh nặng và qua đời. Cuộc đời nhiều sóng gió của cậu học trò cũng bắt đầu từ đó.
Sau khi chồng mất, mẹ Thành đi cạo mủ cao su thuê, được khoảng 5 năm, thấy không đủ để nuôi con ăn học, mẹ dẫn Thành đến Tây Ninh thuê trọ và đi làm công nhân cho công ty về giày thể thao.
Những ngày đi làm, mẹ Thành đã phải thường xuyên tăng ca vì muốn có thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Cũng chính vì thế, sức khỏe bà ngày càng bị ảnh hưởng nhưng lại giấu không cho Thành biết. Bữa cơm hằng ngày mẹ vẫn nấu đầy đủ để con có đủ sức đi học, còn phần mình, mẹ Thành chỉ ăn cơm với nước tương. Ngày đó, mẹ luôn nói với Thành rằng chỉ thích ăn như vậy, nhưng sau này, cậu học trò mới biết vì mẹ bệnh nên ăn không ngon miệng, và cũng vì muốn tiết kiệm một khoản tiền cho con nếu chẳng may mình có chuyện gì bất trắc.
Và rồi những ngày đau thương không lối thoát cũng đã đến với 2 mẹ con. Mẹ Thành trở bệnh nặng, được đưa đi bệnh viện và phát hiện bị u não. Sau hơn một năm chống chọi với bệnh tật, tháng 4.2024, mẹ Thành ra đi mãi mãi để lại cậu học trò bơ vơ chóng chọi với cuộc đời.
"Ngồi trên xe cấp cứu về nhà, em cứ gọi "mẹ ơi, mẹ ơi" nhưng không còn được nghe tiếng mẹ đáp lại. Em gào khóc", Thành nhớ lại giây phút tuyệt vọng nhất cuộc đời, cũng là lần đầu tiên em đã khóc nhiều đến như vậy sau bao năm cố rắn rỏi để cùng mẹ vượt bão giông.
Ngày đưa mẹ trở về, căn nhà vách đất cũ của ngoại ở quê (ấp Định Phước) đã xuống cấp trầm trọng. Thành kể khi ấy do nhà vách đất nên mưa, ngập và sập; 4 vách còn có 2 vách, một vách phía trước, và bên hông dựng tạm bằng mấy tấm tôn.
Sau đám tang khoảng nửa năm, Hội Phụ nữ của xã vận động nhà hảo tâm xây cho Thành căn nhà tình thương. Căn nhà giờ đây đã kiên cố hơn, nhưng lại trống trải vô cùng. Mỗi ngày, sau giờ học, Thành thui thủi một mình lo hương khói cho ba mẹ.
Ông Vũ Duy Thanh, Trưởng ấp Định Phước, xã Thanh An, TP.HCM, xót xa khi nhắc đến cậu học trò mồ côi Lê Trí Thành. Ông Thanh nói: "Hoàn cảnh của Thành đặc biệt khó khăn. Lúc mẹ Thành mất, căn nhà hư hỏng nặng còn không có chỗ để quan tài. Năm rồi xã vận động các nhà hảo tâm xây dựng được căn nhà tình thương. Ban lãnh đạo có phân công Chi hội Phụ nữ đỡ đầu để lo cho Thành ở bậc phổ thông, nhưng đến đại học, chính quyền địa phương mong sao các nhà hảo tâm có thể hỗ trợ để Thành sớm mở được con đường tương lai".
Nỗi đau mất mẹ cùng những bất định về tương lai đã có lúc khiến Thành muốn dừng lại. "Khi đó em tính nghỉ học, vì nghĩ không còn khả năng để học tiếp. Nhưng cậu Tư và mọi người động viên vì giờ bỏ ngang thì mai mốt làm công nhân sẽ rất vất vả. Hơn nữa, nhớ đến mẹ, em càng không thể bỏ cuộc. Mẹ từng nói: giờ mẹ đã vất vả rồi, ráng lo cho con học đến nơi đến chốn, mai mốt về nuôi lại mẹ. Nhưng chưa kịp nuôi thì mẹ đã mất…", Thành kể, ánh mắt hiện rõ những nỗi đau mà lâu nay em cố giấu thật sâu để gắng gượng bước tiếp.
Sự kỳ vọng của mẹ ngày nào là động lực để Thành không từ bỏ. Từ đó, cứ nghỉ hè là em lại đi làm thêm để có tiền trang trải cuộc sống. Bên cạnh đó, nhờ những khoản hỗ trợ học phí và học bổng dành cho học sinh khó khăn từ nhà trường, Thành cũng đã vượt qua những năm tháng THPT.
Hiện nay, Thành nuôi ước mơ vào giảng đường đại học, nhưng chưa một khoảnh khắc nào là em ngừng lo cho chặng đường phía trước.
Tìm hiểu về học phí đại học, Thành biết điều đó là quá sức với mình nhưng em vẫn không bỏ cuộc. Vì hơn ai hết, Thành biết rằng chặng đường 12 năm học đã qua không hề dễ dàng. Để đi đến được ngày hôm nay mẹ đã đổi bằng cả những đêm tăng ca triền miên dẫn đến kiệt sức, và cả những giọt nước mắt khổ đau nhưng cố nuốt ngược vào trong để không gục ngã của bản thân.
Thành sẽ không bỏ cuộc, nhưng cuộc đời này liệu có một lần nữa thử thách em? Câu hỏi cứ day dứt trong tôi khi rời khỏi căn nhà tình thương của em để đi về. Trên con đường tối mịt mùng vì mây đen kéo đến trong những tán rừng cao su bạt ngàn, tôi nghĩ về chặng đường cậu học trò Lê Trí Thành đã đi suốt mười mấy năm qua. Trên những con đường rừng cao su ấy, dẫu trời có không âm u, tia nắng dường như cũng không lọt được đến mặt người; và giờ đây, 13 tiếng đồng hồ mỗi ngày cặm cụi tăng ca trong xí nghiệp cũng không thấy được ánh sáng mặt trời, nhưng em vẫn đang nỗ lực để đi tìm một tia sáng cho tương lai của mình.
Em mơ về giảng đường đại học, dẫu rằng sẽ có thể đứt gánh bất cứ lúc nào khi chặng đường gập ghềnh phía trước vẫn chỉ mình em bước đi.
