Cổng USB đã và đang trở thành một công cụ thiết yếu trong cuộc sống hằng ngày. Tuy nhiên, nguồn gốc của đầu nối này không phải từ những cuộc họp khô khan của các công ty, mà từ nỗ lực của một người cha nhằm giải quyết những vấn đề thường nhật trong gia đình.
Ajay Bhatt, người sáng tạo ra USB, đã chia sẻ câu chuyện về lịch sử của phát minh này trong một cuộc phỏng vấn trên kênh YouTube của Asian American Foundation. Là một kỹ sư điện được đào tạo tại Đại học Baroda (Ấn Độ), Bhatt đã chuyển đến Mỹ để theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực kiến trúc máy tính. Ông gia nhập Intel vào năm 1990, nơi ông phát triển một tiêu chuẩn công nghệ được công nhận toàn cầu.
Trong những năm đầu ở Mỹ, Bhatt vừa làm việc tại Intel vừa là một người cha luôn lắng nghe những khó khăn của con gái trong việc học. Một ngày, vợ ông chia sẻ rằng cả bà và cô con gái đều không biết cách in bài tập từ máy tính tại nhà. Bhatt đã thốt lên: “Chúng ta có đầy đủ thiết bị mà nó chẳng bao giờ hoạt động. Vậy thì có ích gì?”.
Thời điểm đó, việc kết nối các thiết bị như chuột, bàn phím, máy in và máy quét yêu cầu nhiều loại cổng và cáp khác nhau, khiến cho việc thiết lập phần cứng trở nên phức tạp và khó khăn cho người dùng. Từ đó, Bhatt nảy ra ý tưởng thiết kế giao diện duy nhất có khả năng truyền tải cả dữ liệu và điện năng, loại bỏ nhu cầu sử dụng nguồn điện bên ngoài cho các thiết bị nhỏ – đó chính là cổng USB mà chúng ta biết đến ngày nay.
USB đã tạo nên cuộc cách mạng công nghệ khi ra mắt thương mại vào tháng 1.1996. Intel, công ty sở hữu bằng sáng chế, đã quyết định cung cấp nó miễn phí để nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn toàn cầu. Bhatt không trở nên giàu có từ tiền bản quyền, nhưng ông tự hào về tác động toàn cầu từ ý tưởng của mình.
Bằng cách đơn giản hóa kết nối thành thao tác vật lý duy nhất, USB đã xóa bỏ cảm giác khó khăn của người dùng, thúc đẩy doanh số bán máy tính và các thiết bị gia đình trên toàn cầu. Ngày nay, cổng USB không chỉ truyền dữ liệu với tốc độ cao mà còn có khả năng cấp nguồn cho màn hình 4K và sạc các máy tính xách tay mạnh mẽ, thống nhất các thiết bị điện tử tiêu dùng dựa trên cùng một nguyên tắc mà Bhatt đã khởi xướng từ gia đình của mình.
Tin Gốc: Thanh Niên
Theo SCMP, trong khi cơn khát GPU và chip nhớ vẫn rất "nóng", thị trường bán dẫn tiếp tục đối mặt với việc tăng giá mới liên quan đến những linh kiện và vật liệu dùng trong sản xuất chip.
Trong đó, linh kiện như chip nguồn, tụ điện, hay các loại vật liệu như tấm đồng, vải thủy tinh tạo nên lớp nền trên bảng mạch in (PCB), gốm tinh khiết, khí công nghiệp sử dụng cho sản xuất bán dẫn đang có mức giá mới cao hơn nhiều so với hồi đầu năm. Các nhà cung cấp trong lĩnh vực này từng ít được chú ý, nhưng nay giành được lợi thế lớn khi khách hàng cạnh tranh gay gắt do nguồn cung hạn chế.
"Linh kiện như tụ điện hay vật liệu phục vụ sản xuất bán dẫn đều đang bước vào chu kỳ tăng giá", nhà phân tích Liu Gaochang của công ty dịch vụ tài chính và môi giới đầu tư Sinolink Securities cho biết. "Việc điều chỉnh giá bán lan rộng từ một số sản phẩm nhất định sang nhiều loại khác".
Tụ điện bị ảnh hưởng mạnh mẽ nhất, đặc biệt tụ gốm đa lớp (MLCC) hiện hết hàng trên nhiều hệ thống phân phối thứ cấp. Theo ALF Achemic, một máy chủ AI thế hệ mới thường sử dụng tới 28.000 tụ MLCC, gấp 10-15 lần so với máy chủ thông thường, khiến linh kiện này được săn lùng gắt gao.
Nhiều công ty hàng đầu về MLCC tăng giá sản phẩm, theo Shanghai Securities News. Chẳng hạn, tập đoàn Murata Manufacturing của Nhật Bản, nhà sản xuất MLCC lớn nhất thế giới, thông báo tăng 10-40% với những sản phẩm dùng trong máy chủ AI và thiết bị điện tử cho ôtô cao cấp bắt đầu từ tháng 7, đồng thời áp dụng chiến lược tương tự với tụ điện nhôm điện phân (hay tụ hóa), tụ điện màng (hay tụ film) và siêu tụ điện. Các đối thủ cũng không nằm ngoài xu hướng, như Taiyo Yuden, Nichicon, Nippon Chemi-Con và Jianghai Electronics tăng giá sản phẩm 10-30%.
Đối với doanh nghiệp sản xuất linh kiện bán dẫn công suất - nhóm linh kiện điện tử đảm nhận nhiệm vụ quản lý năng lượng như đóng/ngắt, chuyển đổi và điều khiển dòng điện, điện áp lớn trong hệ thống điện, việc tăng giá đã diễn ra vài tháng. Ở lĩnh vực này, Infineon Technologies (Đức), Texas Instruments (Mỹ) và Yangjie Technology (Trung Quốc) đang dẫn đầu.
Giữa tháng 6, Yangjie Technology thông báo tới khách hàng, toàn bộ dòng sản phẩm sẽ tăng giá 10-15% kể từ tháng 7 với lý do chi phí vật liệu đầu vào như tấm wafer, kim loại khối và vật liệu đóng gói tăng cao. Trên blog, công ty cho biết đã gần như nhận đủ đơn hàng.
"Quyền định giá của chuỗi cung ứng bán dẫn đang dịch chuyển về mặt cấu trúc, từ chip thành phẩm sang linh kiện và nguyên vật liệu", nhà phân tích Xu Guangtan của China Securities nói với SCMP. "Nhiều nhà cung cấp linh kiện bị hạn chế về nguồn cung và phải đối mặt chu kỳ mở rộng dài khiến giá cả tăng".
Áp lực còn lan đến lĩnh vực bảng mạch PCB - "khung xương" cố định và kết nối các linh kiện điện tử lại với nhau để tạo thành mạch điện hoàn chỉnh. Trong bối cảnh bộ xử lý AI và nền tảng chuyển mạch tốc độ cao và tổn hao tín hiệu thấp, PCB cần nhiều lớp vật liệu hơn, gồm lá đồng cao cấp, vải thủy tinh có hằng số điện môi thấp và prepreg - lớp cách điện được sử dụng trong liên kết bảng mạch. Theo China Daily, Kingboard Laminates, nhà cung cấp tấm laminate phủ đồng và vật liệu prepreg hàng đầu Trung Quốc, đã điều chỉnh giá nhiều lần trong năm nay với mỗi lần tăng đều trên 10%, gần nhất giữa tháng 6.
Báo cáo từ Nikkei Asia cũng cho thấy, Nippon Sanso (Nhật Bản) sẽ nâng giá khí heli lên hơn 30% từ tháng 7, với lý do nguồn cung toàn cầu khan hiếm và chi phí thu mua cao. Theo Carra Globe, heli siêu tinh khiết là loại khí công nghiệp quan trọng trong quy trình sản xuất bán dẫn, được sử dụng để làm mát thiết bị, hỗ trợ quá trình khắc wafer và duy trì môi trường ổn định trong công đoạn chế tạo chip. Dù ít được chú ý hơn silicon hay gallium, nguồn cung helium đang chịu áp lực do phụ thuộc một số khu vực. Giới chuyên gia cảnh báo, nếu nguồn cung tiếp tục gián đoạn, các nhà máy bán dẫn, nhất là sản xuất chip nhớ, có thể phải điều chỉnh công suất do thiếu khí đầu vào.
Hydrogen fluoride (HF) cấp điện tử - loại hóa chất dùng trong máy quang khắc và làm sạch bề mặt wafer - cũng ghi nhận tình trạng tăng giá do nguồn cung lưu huỳnh bị gián đoạn và Trung Quốc hạn chế xuất khẩu. Theo hãng nghiên cứu thị trường TrendForce, giá hydrogen fluoride tăng khoảng 40% từ đầu 2026, gây áp lực lên các nhà cung ứng vật liệu cho hai hãng chip nhớ là Samsung và SK Hynix.
Một số công ty chip bắt đầu cảm nhận sức nóng. Theo Economic Daily News, MediaTek cuối tháng 6 thông báo cho đối tác về "tình trạng thiếu linh kiện chưa từng có, năng lực sản xuất hạn chế, thời gian giao hàng kéo dài hơn và chi phí vật liệu và hậu cần cao hơn". Digitimes đánh giá, động thái này "báo hiệu làn sóng nâng giá chip đang lan rộng khắp thị trường bán dẫn và kỷ nguyên lạm phát chip đã đến".
Tin Gốc: Vnexpress
Cuối tháng 5, hàng loạt tin đồn đăng trên mạng xã hội Trung Quốc, trong đó có ảnh chụp màn hình nhóm chat từ những "người trong cuộc", cho thấy hãng giao đồ ăn Meituan chuẩn bị có đợt thanh lọc nhân sự lớn, dự kiến giảm một nửa số vị trí ở mảng sản phẩm vào cuối tháng 6. Nhiều nhân viên hoang mang, không biết khi nào tới lượt mình nhận tin xấu.
Meituan sau đó phủ nhận. Tuy nhiên, theo SCMP, lời đồn đoán đang chạm đến điểm nhạy cảm trong ngành công nghệ Trung Quốc. Nhiều nhân viên rỉ tai nhau rằng một hình thức cắt giảm nhân sự âm thầm, không công khai nhưng nguy hiểm hơn thực ra đã diễn ra trong nhiều tháng.
Những năm qua, người lao động trong lĩnh vực công nghệ Trung Quốc mang trong mình nỗi lo với thuật ngữ "youhua", hay "tối ưu hóa", chỉ việc sa thải nhân viên một cách đau đớn nhưng được che đậy bằng những từ ngữ uyển chuyển như "tái cấu trúc tổ chức". Còn năm nay, thuật ngữ mang sắc thái mới hơn, khi câu hỏi được đưa ra không còn là liệu một nhân viên có đang làm việc hiệu quả hay không, mà là công việc của họ có thể thay thế bằng AI hay không.
Một số công ty công nghệ lớn ở Trung Quốc như Baidu, Xiaomi... đều đã cắt giảm nhân sự theo những cách khác nhau, nhưng hầu hết đều đã triển khai tác nhân AI trong vận hành, theo China Daily. Thay vì chỉ đóng vai trò hội thoại và truy xuất dữ liệu như chatbot cơ bản, tác nhân giờ đây có thể làm nhiều việc, từ viết code, tiến hành nghiên cứu thị trường, phân tích tài liệu pháp lý đến thực hiện nhiệm vụ kinh doanh nhiều bước.
Xu hướng này từng được CEO Anthropic Dario Amodei nêu năm ngoái, rằng tác nhân AI sẽ phát triển nhanh chóng, có thể xóa sổ một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp trong vòng 5 năm. Tháng trước, công ty cho biết hơn 80% mã nguồn tích hợp vào kho code của họ viết bởi Claude.
Lập trình viên bị ảnh hưởng đầu tiên
Lập trình viên vốn được coi trọng vì sở hữu bộ kỹ năng dùng để viết ra hầu hết phần mềm tinh vi. Nhưng giờ đây, họ bị tác động trong làn sóng tự động hóa, khi doanh nghiệp nhận ra công việc lập trình đang được mô hình AI thực hiện xuất sắc.
"Tôi gần như không viết dòng code thủ công nào gần một năm nay", Tuxi, một lập trình viên làm việc cho nhiều công ty công nghệ lớn tại Trung Quốc, nói với SCMP.
Dowson Tong, một giám đốc cấp cao của Tencent Holdings, cũng cho biết phần lớn code của công ty viết trong năm nay đều được tạo bởi AI. Nói trong sự kiện trực tuyến giữa tháng 6, ông nhấn mạnh kỹ sư Tencent hiện chủ yếu đóng vai trò giám sát và kiểm tra định kỳ, dành nhiều thời gian hơn tập trung vào kiến trúc và thiết kế hệ thống.
Thay đổi bản chất công việc khiến lập trình viên phải nâng cao các yêu cầu tối thiểu, hoặc bị sa thải. "Chúng tôi hiện yêu cầu đầu vào phải là lập trình viên toàn diện", Rose Cao, chuyên gia tuyển dụng nhân tài tại một công ty AI của Trung Quốc, cho biết. "Ngay cả khi làm việc song song với AI, họ cũng cần xử lý mọi thứ từ giao diện người dùng đến hệ thống máy chủ".
Thực tế, việc các công ty AI chạy đua phát triển công cụ tác nhân khiến lập trình viên hoặc người chỉ biết 1-2 kỹ năng sớm bị thay thế. Riêng tại Trung Quốc cũng có một hệ sinh thái AI lập trình phát triển mạnh, khi Moonshot AI có Kimi Work, Tencent ra mắt WorkBuddy, ByteDance với Coze hay Alibaba có QoderWork CN. Bằng các công cụ này, ranh giới của người làm một công việc cụ thể bị xóa bỏ. Một người giờ có thể thực hiện loạt nhiệm vụ mà trước đây cần sự có mặt của nhóm chuyên gia.
"Khả năng sử dụng AI trở thành yêu cầu bắt buộc với nhiều nhà tuyển dụng", Cao nói. "Rất khó thuyết phục nhà tuyển dụng thuê người mới, sau đó bỏ thêm thời gian, tiền bạc để đào tạo khi mà tác nhân AI đã có thể làm tốt công việc đó".
Diễn biến này khiến một số chuyên gia lo ngại. Theo nhà kinh tế Cai Fang, thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc, làn sóng AI đang tác động "không cân xứng" đến người trẻ và người già. Thông qua nghiên cứu của mình, ông chỉ ra tỷ lệ việc làm đang tạo "chữ U ngược", tức chỉ người lao động trung niên - những người tích lũy đủ kinh nghiệm và chưa quá tuổi - có công việc ổn định, trong khi các nhóm còn lại đối mặt nguy cơ mất việc cao hơn.
Theo số liệu do Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc công bố đầu tuần trước, tỷ lệ thất nghiệp của người ở độ tuổi 16-24 chiếm 15,6% trong tháng 5. Con số này có thể tăng lên thời gian tới, khi Bộ Giáo dục nước này ước tính có 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học chuẩn bị gia nhập thị trường lao động.
"Vật tế thần"
Dù AI giúp thúc đẩy công việc và cần ít nhân sự hơn, giới chuyên gia cho rằng nguyên nhân không hoàn toàn đến từ công nghệ này. "Lý do doanh nghiệp đang sa thải nhân viên chỉ vì AI đã cải thiện quy trình là lời nói dối", Tuxi nói.
Theo nhà phát triển này, các tập đoàn công nghệ lớn ở Trung Quốc đã có nhiều năm liên tục tăng số lượng nhân viên. "AI chỉ đơn giản đang cung cấp cho giới quản lý một lý do thuận tiện để cắt giảm sau thời gian tuyển dụng ồ ạt", ông giải thích.
Trước đó, một số chuyên gia trên toàn cầu cũng có chung nhận định. Tháng trước, CEO Nvidia Jensen Huang bác bỏ mối liên hệ nhân quả trực tiếp giữa việc triển khai AI và tình trạng sa thải nhân viên công nghệ, cho rằng đó là lời giải thích "quá hời hợt". Nói với Channel News Asia, ông lập luận tiến độ triển khai AI trong doanh nghiệp đang không theo kịp sự gia tăng đột biến của tỷ lệ thất nghiệp, cho thấy sự biến động "do kết hợp giữa tình trạng tuyển dụng quá mức và chi phí khổng lồ cần thiết để phát triển trí tuệ nhân tạo".
Còn theo CEO OpenAI Sam Altman, AI có thể là "cách thuận tiện" để doanh nghiệp biện minh cho sa thải. Theo CNBC ngày 1/6, ông thừa nhận chưa chắc chắn AI cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến việc làm thế nào, nhưng ở hiện tại, "những công ty áp dụng AI nhiều nhất mà tôi biết cũng là những nơi tuyển dụng nhiều nhất".
Thực tế, doanh nghiệp Trung Quốc vừa sa thải vừa tuyển dụng. Với Meituan, sau khi chạy đua cuộc chiến giá với Alibaba, công ty bắt đầu sa thải, chủ yếu ở bộ phận phụ trợ, nhưng tiếp tục tuyển dụng nhân tài cấp cao. Chương trình tuyển dụng Beidou dành cho sinh viên của hãng tập trung vào nhân lực cơ sở hạ tầng AI, mô hình ngôn ngữ quy mô lớn, trí tuệ thể hiện, tác nhân tự hành và máy bay không người lái.
Một số không tuyên bố tuyển dụng, nhưng sẽ đào tạo lại đội ngũ nhân sự. Phát biểu tại một sự kiện tháng 5, Richard Liu Qiangdong, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch tập đoàn thương mại điện tử JD, nói sẽ huấn luyện nhân viên hiện có về bảo trì robot nhằm phục vụ các hệ thống tự động hóa trong logistics chặng cuối.
Theo nhà kinh tế trưởng Guo Lei của hãng phân tích GF Securities, tác động vĩ mô của AI đến việc làm sẽ đến trong dài hạn, như định hình lại bản chất công việc và thay đổi cấu trúc thu nhập. Người làm những việc ít chuyên môn sẽ mất đi sức mạnh thương lượng trên thị trường lao động, trong khi ai thành thạo AI sẽ chiếm ưu thế. Trong ngắn hạn, thị trường có thể cần vượt qua "hiệu ứng dịch chuyển" khó khăn trước khi khai phá "hiệu ứng phục hồi".
Dù vậy, với nhiều người đang làm tại các công ty công nghệ Trung Quốc, họ vẫn lo sợ doanh nghiệp của mình áp dụng "youhua" một cách âm thầm. Theo một nhân viên Meituan, tương lai của anh "không còn chắc chắn" như trước dù chưa biết tỷ lệ bị sa thải là bao nhiêu.
Tin Gốc: Vnexpress
Khoa Học Công Nghệ
Nhà khoa học Harvard muốn thử nghiệm thuốc 'cải lão hoàn đồng'
Theo MIT Tecnology Review, David Sinclair, nhà sinh vật và di truyền học chuyên nghiên cứu chống lão hóa ở Trường y Harvard, sẽ cho tình nguyện viên uống hỗn hợp thuốc nhằm chứng minh khả năng đảo ngược tuổi tác ở người. Nếu được tiến hành, thử nghiệm này sẽ là bước phát triển mới quan trọng trong cuộc đua làm chủ công nghệ tái lập trình dựa trên phát hiện cách đây 20 năm về các gene có thể biến tế bào trưởng thành thành tế bào gốc. Hiệu ứng đảo ngược tuổi tác xảy ra thông qua thiết lập lại kiểm soát phân tử trên ADN.
Hồi tháng 1 vừa qua, Life Biosciences, một trong những công ty của Sinclair ở Boston, được cấp phép thử nghiệm thuốc ER-100 trong nghiên cứu bao gồm 18 người trưởng thành vào năm sau. ER-100 được thiết kế để trẻ hóa những tế bào ở dây thần kinh thị giác, giúp chúng hoạt động trở lại và khôi phục thị lực. Thử nghiệm mới của Sinclair táo bạo hơn do sử dụng thuốc tái lập trình dạng uống để thúc đẩy hiệu ứng trẻ hóa trên toàn cơ thể thay vì tập trung vào một bộ phận. Phương pháp tái lập trình hóa học này tập trung vào sử dụng thuốc để mô phỏng hiệu ứng của gene ở phôi thai. Hợp chất thuốc có thể truyền qua máu, đi tới hầu hết hoặc tất cả tế bào trong cơ thể người.
Sinclair từ chối tiết lộ thành phần chính xác của loại thuốc có tên mã hóa là SL-100. Tuy nhiên, ông đã từng công bố các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về "hỗn hợp đảo ngược tuổi tác", pha trộn những chất hóa học mạnh với thực phẩm chức năng và thuốc có sẵn trên thị trường. Sinclair cho biết phòng thí nghiệm của ông đã tìm kiếm các hợp chất giúp trẻ hóa toàn thân và bắt đầu sử dụng AI để cải tiến thuốc uống mà họ đang phát triển.
Một số chuyên gia tỏ ra thận trọng và cho biết quá trình hóa học sử dụng trong phòng thí nghiệm không thực sự hiệu quả. "Những hóa chất cần được sử dụng ở nồng độ rất cao cho việc tái lập trình tế bào", Sergiy Velychko, nhà sáng lập công ty tái lập trình Soxogen tại Boston, nhấn mạnh. Bản thân Sinclair thường bị các nhà khoa học khác chỉ trích vì đưa ra nhiều tuyên bố không có bằng chứng thuyết phục. Một phần vấn đề nằm ở chỗ giới nghiên cứu chưa thống nhất về cách đo mức độ lão hóa và trẻ hóa.
Nhóm nghiên cứu của Sinclair đang tham gia cuộc thi Healthspan của Quỹ XPrize, một cuộc thi toàn cầu kéo dài 7 năm nhằm mục đích cách mạng hóa quá trình lão hóa của con người. Theo Jamie Justice, giám đốc phụ trách cuộc thi, hội đồng giám khảo đang lựa chọn 10 đội vào chung kết từ 65 đội đăng ký tham gia. Đội của Sinclair gia nhập cuộc thi khá muộn và cần chuyển sang thử nghiệm diện rộng ở người trong năm nay. Các đội vào chung kết cuộc thi Healthspan sẽ được công bố vào tháng 8. Quỹ XPrize sẽ trao giải thưởng bằng tiền mặt cho các đội có thể đưa con người về độ tuổi trẻ hơn thông qua cải thiện chức năng miễn dịch, nhận thức và cơ bắp. Giải thưởng sẽ thuộc về đội nào có thể chứng minh độ trẻ hóa tương đương 10 tuổi hoặc hơn sau một năm điều trị.
Tin Gốc: Vnexpress