Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã tiếp nhận cấp cứu 8 bệnh nhân nam bị ngộ độc khí sunphua hydro (H2S) trong vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng tại trang trại chăn nuôi heo ở Thanh Hóa.
Tai nạn bắt đầu khi một công nhân rơi xuống bể chứa nước phân ngầm, sâu khoảng 2m, miệng bể hẹp và không thông thoáng. Đây là môi trường lý tưởng để khí H2S tích tụ với nồng độ rất cao.
Hậu quả là 5 người tử vong tại chỗ. Tám người khác được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình trong tình trạng đau đầu dữ dội, xung huyết kết mạc, nhiễm toan lactic và tiêu cơ vân. Theo các bác sĩ chống độc, nguyên nhân là do khí H2S, không phải khí metan như nhiều người lầm tưởng.
TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết H2S là một loại khí cực độc, có độc tính ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh tương tự như xyanua. Khí này tấn công trực tiếp tất cả các cơ quan, đặc biệt là hệ thần kinh trung ương và tim mạch.
Ở nồng độ thấp, H2S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, ở nồng độ cao, nó có thể làm liệt dây thần kinh khứu giác, khiến nạn nhân hoàn toàn không còn cảm nhận được mùi.
Trao đổi thêm với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Thể thao dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết H2S nguy hiểm hơn nhiều loại khí độc khác vì không chỉ làm giảm lượng oxy trong không khí.
Loại khí này còn xâm nhập vào cơ thể và ức chế trực tiếp hoạt động của ty thể – bộ phận được ví như “nhà máy năng lượng” của tế bào.
Khi hô hấp hiếu khí bị cắt đột ngột, tế bào buộc phải chuyển sang tạo năng lượng theo con đường kỵ khí. Quá trình này kém hiệu quả hơn và tạo ra nhiều axit lactic, dẫn đến nhiễm toan chuyển hóa. Tim và não, hai cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng nhất sẽ bị ảnh hưởng sớm nhất.
Người phơi nhiễm H2S nặng có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng ngừng thở, ngừng tim, co giật, hôn mê và tử vong chỉ trong vài nhịp thở.
Bác sĩ Nguyên cho hay nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH4). Nhưng thực tế thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H2S).
Bác sĩ Hoàng cũng cảnh báo một đặc điểm đặc biệt nguy hiểm của H2S là khả năng đánh lừa khứu giác con người.
Ở nồng độ rất thấp, con người đã có thể ngửi thấy mùi trứng thối nồng nặc của H2S. Nhiều người lầm tưởng rằng còn ngửi thấy mùi nghĩa là vẫn còn an toàn. Tuy nhiên, khi nồng độ H2S tăng lên, khí này bắt đầu gây độc trực tiếp lên dây thần kinh khứu giác gây tê liệt khứu giác.
Nạn nhân có thể đang ngửi thấy mùi hôi khó chịu nhưng đột ngột cảm thấy mùi biến mất và lầm tưởng rằng khí độc đã tan. Thực tế lúc này nồng độ H2S có thể đang tiến sát ngưỡng gây tổn thương phổi và hệ thần kinh trung ương.
Ở nồng độ rất cao, H2S có thể khiến nạn nhân ngã gục chỉ sau một đến hai nhịp thở. Hiện tượng này trong an toàn lao động được gọi là “hội chứng búa tạ ở lò mổ”.
Sự việc xảy ra khoảng 17h ngày 9/7 tại Nghệ An, khi chị Giang đang trên đường đón con đi học về. Phát hiện một người đàn ông đang đi bộ bất ngờ đổ gục xuống đường, nữ điều dưỡng lập tức dừng xe để kiểm tra.
Qua đánh giá nhanh, chị xác định nạn nhân đã hôn mê, tay chân co cứng, rơi vào tình trạng nguy kịch. Ngay tại hiện trường, chị triển khai kỹ năng hồi sức tim phổi, thực hiện ép tim liên tục nhằm duy trì tuần hoàn cho người bệnh. Cùng lúc đó, những người dân xung quanh hỗ trợ liên lạc với Trung tâm Cấp cứu 115.
Sau hơn 10 phút sơ cứu kiên trì, nạn nhân dần có nhịp thở trở lại. Lực lượng cấp cứu chuyên nghiệp sau đó tiếp nhận hiện trường, chuyển người đàn ông đến Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Với gần 15 năm kinh nghiệm trong ngành y, chị Giang cho biết việc hỗ trợ người gặp nạn trong tình huống khẩn cấp là phản xạ tự nhiên và trách nhiệm nghề nghiệp.
Theo đại diện Bệnh viện Đa khoa Thành phố Vinh, hành động quyết đoán của nữ nhân viên y tế thuộc Khoa 3 Chuyên khoa đã tận dụng được thời gian vàng, giúp nạn nhân duy trì sự sống trước khi đội ngũ cấp cứu có mặt. Đơn vị này ghi nhận đây là hình ảnh tiêu biểu cho tinh thần sẵn sàng hỗ trợ cộng đồng của cán bộ y tế dù ở trong hay ngoài môi trường bệnh viện.
Trong y khoa cấp cứu, thời gian là vàng, mỗi phút trôi qua không được ép tim, cơ hội sống sót của người bệnh giảm từ 7% đến 10%. Nếu não thiếu oxy quá 4 đến 5 phút, các tổn thương hệ thần kinh trung ương sẽ trở thành vĩnh viễn, không thể đảo ngược.
Do đó, việc những người xung quanh lập tức thực hiện ép tim ngoài lồng ngực (CPR) cho nạn nhân ngay tại hiện trường chính là "chiếc phao cứu sinh" duy nhất duy trì sự sống người bị nạn trước khi lực lượng y tế chuyên nghiệp tiếp cận.
Ngừng tuần hoàn hô hấp (ngưng tim, ngưng thở) là trạng thái gián đoạn đột ngột hoạt động bơm máu của tim, khiến máu không thể lưu thông tới các bộ phận khác của cơ thể. Nếu không cấp cứu kịp thời, tình trạng này sẽ gây tử vong nhanh chóng. Mục đích cao nhất của việc cấp cứu ngừng tuần hoàn là duy trì nhịp thở, quá trình vận hành của nhịp tim, ngăn nguy cơ não ngừng hoạt động với biến chứng gây tổn thương các bộ phận khác trong cơ thể.
Khi rơi vào trạng thái ngừng tuần hoàn, bệnh nhân sẽ đối diện với nguy cơ thiếu máu mang oxy tới cơ quan. Đây cũng là nguyên nhân gây tử vong hoặc biến chứng tổn thương não vĩnh viễn trong thời gian vài phút. Nếu phát hiện sớm và cấp cứu nhanh chóng, đúng cách thì bệnh nhân có thể thoát được những mối nguy này.
Sau một đêm dài không ăn, cơ thể cần được “nạp lại nhiên liệu” theo cách thông minh. Theo chuyên trang sức khỏe WebMD, bữa sáng đóng vai trò quan trọng trong việc khởi động quá trình trao đổi chất, đồng thời cải thiện khả năng tập trung và trí nhớ. Nhưng điều quan trọng hơn là thành phần dinh dưỡng của bữa ăn.
Tiến sĩ Vijaya Surampudi, chuyên gia dinh dưỡng tại UCLA Health (Mỹ), cho biết một bữa sáng lý tưởng cần kết hợp protein và chất xơ để giữ năng lượng ổn định. Và bát yến mạch với sữa chua Hy Lạp chính là ví dụ điển hình cho sự kết hợp này.
Yến mạch cung cấp carbohydrate phức và beta-glucan - một loại chất xơ hòa tan giúp làm chậm quá trình tiêu hóa. Nhờ đó, năng lượng được giải phóng từ từ thay vì tăng vọt rồi tụt nhanh như khi ăn bánh ngọt hay thực phẩm nhiều đường. Điều này giúp bạn tránh cảm giác mệt mỏi, uể oải vào giữa buổi sáng.
Trong khi đó, sữa chua Hy Lạp giàu protein chất lượng cao, giúp kéo dài cảm giác no và hỗ trợ duy trì sự tỉnh táo. Một số nghiên cứu được đăng tải trên các tạp chí dinh dưỡng cho thấy bữa sáng giàu protein có thể cải thiện khả năng tập trung và giảm cảm giác đói vặt trong ngày.
Khi kết hợp thêm trái cây tươi như chuối, việt quất hoặc táo - những món ăn này còn cung cấp vitamin, chất chống oxy hóa và một lượng đường tự nhiên vừa phải. Các loại hạt như hạnh nhân hoặc óc chó nếu thêm vào sẽ bổ sung chất béo lành mạnh, giúp não bộ hoạt động hiệu quả hơn.
Điểm đáng chú ý là sự kết hợp yến mạch và sữa chua không chỉ tốt cho năng lượng mà còn có lợi cho kiểm soát cân nặng và đường huyết. Nhờ chỉ số đường huyết thấp, giàu chất xơ, yến mạch giúp hạn chế tình trạng tăng - giảm đường huyết đột ngột, vốn là nguyên nhân khiến nhiều người nhanh đói và mệt.
Ngược lại, nếu bữa sáng chỉ gồm cà phê ngọt, bánh mì trắng hoặc ngũ cốc nhiều đường, cơ thể có thể rơi vào trạng thái “tụt năng lượng” chỉ sau 1 - 2 giờ. Đây là lý do nhiều người dù đã ăn sáng vẫn cảm thấy buồn ngủ, thiếu tập trung khi làm việc.
Các chuyên gia khuyến nghị, nếu không có nhiều thời gian, bạn hoàn toàn có thể chuẩn bị món này từ tối hôm trước dưới dạng “overnight oats”. Chỉ cần trộn yến mạch với sữa chua, thêm trái cây, để trong tủ lạnh qua đêm là có ngay bữa sáng tiện lợi.
Hướng tới Ngày Gia đình Việt Nam (28.6) năm nay, MSD Việt Nam phối hợp cùng VTV, VnExpress và Vietcetera triển khai chiến dịch truyền thông "Chủ động không chủ quan - An tâm giữ trọn khoảnh khắc yêu thương" nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về HPV (Human Papillomavirus) - một loại vi rút gây u nhú ở người - và khuyến khích cộng đồng chủ động dự phòng từ sớm.
Đồng hành cùng chiến dịch với vai trò người truyền cảm hứng, ca sĩ Hồ Ngọc Hà mang đến góc nhìn của một người mẹ hiện đại, chăm sóc sức khỏe không chỉ là bảo vệ chính mình, mà còn là cách gìn giữ sự bình yên cho gia đình.
Bác sĩ Đàm Thị Hoàng Lan, Giám đốc Đối ngoại MSD Việt Nam chia sẻ: "Tiếp nối hành trình nâng cao nhận thức cộng đồng về dự phòng HPV trong những năm qua, MSD Việt Nam mong muốn tiếp tục mang đến những thông tin y khoa được kiểm chứng, đáng tin cậy và gần gũi hơn với đời sống. Chúng tôi tin rằng khi mỗi người hiểu đúng và chủ động hơn với sức khỏe, nhiều cơ hội bảo vệ bản thân và gia đình sẽ được bắt đầu từ sớm. Thông qua chiến dịch năm nay, MSD kỳ vọng câu chuyện dự phòng HPV sẽ trở thành một phần tự nhiên của sự quan tâm, trách nhiệm và yêu thương trong mỗi gia đình."
Theo các chuyên gia, chủ động phòng ngừa HPV là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe, bởi đây là một trong những tác nhân lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất trên thế giới. Phần lớn người có hoạt động tình dục có thể từng nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời, ở cả nam và nữ. Điều đáng lưu ý là đa số trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng, nên người nhiễm có thể không nhận biết được tình trạng của mình nhưng vẫn có khả năng lây truyền cho người khác.
Mặc dù nhiều trường hợp nhiễm HPV có thể tự đào thải theo thời gian, tình trạng nhiễm kéo dài với một số týp HPV nguy cơ cao có thể dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn và một số tổn thương tiền ung thư; trong khi các tuýp HPV nguy cơ thấp có thể gây mụn cóc sinh dục. Theo GLOBOCAN 2022, ung thư cổ tử cung hiện là loại ung thư phổ biến thứ 11 tại Việt Nam, với khoảng 4.612 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong mỗi năm.
Với Hồ Ngọc Hà, hành trình làm mẹ giúp cô quan tâm sức khỏe bằng một góc nhìn khác. Nữ ca sĩ cho biết trước đây cô từng nghĩ HPV chủ yếu liên quan đến phụ nữ và chỉ cần lưu ý ở một giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ hơn, cô nhận ra việc chủ động quan tâm đến sức khỏe từ sớm là điều cần thiết cho cả bản thân và con cái.
"Có những điều chỉ khi làm mẹ, Hà mới thấy mình cần chủ động hơn rất nhiều. Mình bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những điều tưởng như rất nhỏ: những thói quen sống hằng ngày, những thông tin sức khỏe cần tìm hiểu đúng cách, hay những cuộc trò chuyện mà trước đây nhiều cha mẹ thường ngại chia sẻ với con. Hà nghĩ khi cha mẹ chủ động quan tâm đến sức khỏe và xây dựng lối sống lành mạnh, con cái cũng sẽ lớn lên với ý thức bảo vệ bản thân tốt hơn", Hà chia sẻ.
Các biện pháp giúp dự phòng HPV và các bệnh lý liên quan bao gồm duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, tăng cường vận động thể lực; quan hệ tình dục an toàn; dự phòng tiêm vắc xin HPV tại các cơ sở y tế; tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn của chuyên gia y tế và chủ động tìm hiểu thông tin sức khỏe chính xác và đáng tin cậy.
Trong bối cảnh trẻ em và người trẻ tiếp cận ngày càng nhiều nguồn thông tin khác nhau, sự đồng hành của gia đình trong việc xây dựng nhận thức và thói quen chăm sóc sức khỏe từ sớm có thể trở thành nền tảng giúp con bước vào tuổi trưởng thành với sự tự tin và vững vàng hơn.
Gia đình không chỉ là mái nhà, là tổ ấm, nơi chăm sóc, mà là tuyến phòng vệ đầu tiên cho sức khỏe mỗi cá nhân. Khi mỗi thành viên chủ động bảo vệ bản thân, đó cũng là cách gìn giữ sự an tâm và những khoảnh khắc yêu thương bền chặt trong gia đình.
Tại MSD, được biết đến là Merck & Co., Inc., Rahway, NJ, USA tại Mỹ và Canada, chúng tôi đồng lòng với mục đích: Ứng dụng sức mạnh của khoa học tiên tiến để cứu sống và cải thiện cuộc sống trên khắp thế giới. Trong là công ty dược phẩm sinh học nghiên cứu chuyên sâu hàng đầu trên thế giới với hơn 130 năm lịch sử. Với sứ mệnh: Ứng dụng sức mạnh của khoa học tiên tiến để cứu sống và cải thiện cuộc sống trên khắp thế giới, chúng tôi MSD đã mang lại hy vọng cho nhân loại thông qua việc phát triển các loại thuốc và vắc-xin quan trọng. Chúng tôi mong muốn trở thành công ty dược phẩm sinh học nghiên cứu chuyên sâu hàng đầu trên thế giới - và ngày nay, chúng tôi đang đi đầu trong lĩnh vực nghiên cứu để cung cấp các giải pháp sức khỏe giúp thúc đẩy việc phòng ngừa và điều trị bệnh ở người và động vật. Chúng tôi Công ty sở hữu và tạo môi trường phát triển một lực lượng lao động toàn cầu đa dạng và toàn diện, có trách nhiệm tạo ra một tương lai an toàn, bền vững và lành mạnh cho tất cả mọi người và cộng đồng. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập www.msd.com và http://www.msd-vietnam.com; và hoặc kết nối với chúng tôi trên Twitter, LinkedIn và YouTube.
