Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã tiếp nhận cấp cứu 8 bệnh nhân nam bị ngộ độc khí sunphua hydro (H2S) trong vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng tại trang trại chăn nuôi heo ở Thanh Hóa.
Tai nạn bắt đầu khi một công nhân rơi xuống bể chứa nước phân ngầm, sâu khoảng 2m, miệng bể hẹp và không thông thoáng. Đây là môi trường lý tưởng để khí H2S tích tụ với nồng độ rất cao.
Hậu quả là 5 người tử vong tại chỗ. Tám người khác được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình trong tình trạng đau đầu dữ dội, xung huyết kết mạc, nhiễm toan lactic và tiêu cơ vân. Theo các bác sĩ chống độc, nguyên nhân là do khí H2S, không phải khí metan như nhiều người lầm tưởng.
TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết H2S là một loại khí cực độc, có độc tính ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh tương tự như xyanua. Khí này tấn công trực tiếp tất cả các cơ quan, đặc biệt là hệ thần kinh trung ương và tim mạch.
Ở nồng độ thấp, H2S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, ở nồng độ cao, nó có thể làm liệt dây thần kinh khứu giác, khiến nạn nhân hoàn toàn không còn cảm nhận được mùi.
Trao đổi thêm với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Thể thao dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết H2S nguy hiểm hơn nhiều loại khí độc khác vì không chỉ làm giảm lượng oxy trong không khí.
Loại khí này còn xâm nhập vào cơ thể và ức chế trực tiếp hoạt động của ty thể – bộ phận được ví như “nhà máy năng lượng” của tế bào.
Khi hô hấp hiếu khí bị cắt đột ngột, tế bào buộc phải chuyển sang tạo năng lượng theo con đường kỵ khí. Quá trình này kém hiệu quả hơn và tạo ra nhiều axit lactic, dẫn đến nhiễm toan chuyển hóa. Tim và não, hai cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng nhất sẽ bị ảnh hưởng sớm nhất.
Người phơi nhiễm H2S nặng có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng ngừng thở, ngừng tim, co giật, hôn mê và tử vong chỉ trong vài nhịp thở.
Bác sĩ Nguyên cho hay nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH4). Nhưng thực tế thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H2S).
Bác sĩ Hoàng cũng cảnh báo một đặc điểm đặc biệt nguy hiểm của H2S là khả năng đánh lừa khứu giác con người.
Ở nồng độ rất thấp, con người đã có thể ngửi thấy mùi trứng thối nồng nặc của H2S. Nhiều người lầm tưởng rằng còn ngửi thấy mùi nghĩa là vẫn còn an toàn. Tuy nhiên, khi nồng độ H2S tăng lên, khí này bắt đầu gây độc trực tiếp lên dây thần kinh khứu giác gây tê liệt khứu giác.
Nạn nhân có thể đang ngửi thấy mùi hôi khó chịu nhưng đột ngột cảm thấy mùi biến mất và lầm tưởng rằng khí độc đã tan. Thực tế lúc này nồng độ H2S có thể đang tiến sát ngưỡng gây tổn thương phổi và hệ thần kinh trung ương.
Ở nồng độ rất cao, H2S có thể khiến nạn nhân ngã gục chỉ sau một đến hai nhịp thở. Hiện tượng này trong an toàn lao động được gọi là “hội chứng búa tạ ở lò mổ”.
Thạc sĩ - bác sĩ Lê Ngọc Trầm, Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức Khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết mè đen còn được gọi là vừng đen. Hạt mè là thực phẩm giàu năng lượng và chất béo, chủ yếu là chất béo không bão hòa.
Theo dữ liệu dinh dưỡng dựa trên USDA - Bộ Nông nghiệp Mỹ - 1 muỗng canh mè nguyên hạt khô khoảng 9 g cung cấp khoảng 52 kcal, 4,5 g chất béo, 1,6 g protein, 1,1 g chất xơ, 87,8 mg canxi, 1,3 mg sắt, 0,7 mg kẽm, 0,37 mg đồng và 0,22 mg mangan... Đây đều là những thành phần có vai trò nhất định đối với chuyển hóa tế bào, sức khỏe da, tóc và hệ thống chống oxy hóa của cơ thể.
Ngoài ra, mè còn chứa các hợp chất lignan đặc trưng như sesamin, sesamolin và sesamol có vai trò trong chống oxy hóa, điều hòa chuyển hóa lipid và một số tác động sinh học khác.
Bác sĩ Ngọc Trầm cho biết, màu tóc được quyết định bởi melanin do tế bào melanocyte trong nang tóc tạo ra. Khi các tế bào này suy giảm do tuổi tác, di truyền, stress oxy hóa, rối loạn nội tiết hoặc thiếu vi chất, tóc sẽ dần bạc. Mè đen thường được biết đến với vai trò bổ sung năng lượng, khoáng chất, chất xơ và chất béo có lợi, hỗ trợ nền tảng dinh dưỡng cho sức khỏe nang tóc.
Theo y học cổ truyền, tóc được nuôi dưỡng bởi huyết và thận tinh. Khi can thận hư, tinh huyết bất túc, tóc dễ khô, rụng và bạc sớm. Mè đen có vị ngọt, tính bình, thường được dùng để bổ can thận, ích tinh huyết, nhuận táo, phù hợp với người tóc khô, bạc sớm, da khô, táo bón, cơ thể suy nhược. Ngược lại, người đang tiêu chảy, đầy bụng hoặc tỳ vị hư hàn không nên dùng nhiều.
"Nếu hỏi mè đen có làm giảm bạc tóc không?", câu trả lời là: "mè đen có cơ sở truyền thống và cơ sở sinh học để được quan tâm trong vấn đề tóc bạc, nhưng hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh rằng ăn mè đen có thể đảo ngược tóc bạc ở người", bác sĩ Lê Ngọc Trầm cho hay.
Giá trị thực tế của mè đen là hỗ trợ dinh dưỡng, bổ sung một số vi chất liên quan đến sức khỏe nang tóc và cung cấp các hoạt chất chống oxy hóa, hơn là một biện pháp điều trị tóc bạc. Khi bị bạc tóc nên tìm hiểu nguyên nhân. Những trường hợp tóc bạc do di truyền, tuổi tác, bệnh lý tự miễn, rối loạn nội tiết, bệnh tuyến giáp hoặc thiếu hụt vitamin B12, sắt, ferritin, kẽm, đồng cần được đánh giá và kiểm tra thay vì chỉ dùng mè đen.
"Mè đen là thực phẩm giàu dinh dưỡng, đồng thời là vị dược liệu với nhiều công dụng. Tuy nhiên cần hiểu rõ và sử dụng hợp lý để mang lại hiệu quả cho sức khỏe. Nếu sử dụng như thực phẩm hằng ngày, người trưởng thành khỏe mạnh có thể dùng khoảng 10 - 20 g mè đen mỗi ngày, tương đương khoảng 1 - 2 muỗng canh. Lạm dụng mè đen có thể gây đầy bụng, khó tiêu...", bác sĩ Trầm khuyến cáo.
Chiều 18/4, Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu cho biết đang điều trị cho hơn 20 bệnh nhân tuổi từ 4-85, có biểu hiện ngộ độc thực phẩm. Họ trú ở xã Diễn Ngọc, Diễn Thọ, Diễn Bích, Diễn Hoa (huyện Diễn Châu cũ). Các ca nhập viện bắt đầu từ sáng 17/4 và tăng nhanh vào buổi tối cùng ngày, đến sáng hôm nay vẫn có thêm người đến khám.
Bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp kèm sốt cao.
Theo lãnh đạo bệnh viện, các bệnh nhân đang được theo dõi, điều trị tích cực. Một số trường hợp sức khỏe đã ổn định, song vẫn cần tiếp tục giám sát do các triệu chứng tiêu hóa còn nặng.
Cơ quan chức năng đã kiểm tra cơ sở kinh doanh liên quan, đồng thời lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn món này. Ngày 3 và 4/3, cơ quan y tế tiếp nhận79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàudo ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự. Mới nhất là hàng trăm học sinh tiểu học tại TP HCM. Năm ngoái, hàng loạt sự cố với quy mô hàng trăm nạn nhân cũng xuất hiện tại nhiều địa phương.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết nhiều người có thói quen gọt sạch vỏ dưa leo vì cho rằng phần này không có chất gì bổ béo. Thực tế, phần lớn "tinh túy" mang lại độ giòn và các vi chất lại nằm ở chính lớp vỏ màu xanh đậm này.
Kho vitamin K: Đây là loại vitamin đóng vai trò cốt lõi trong việc đông máu và giúp xương chắc khỏe. Phần lớn lượng vitamin K của quả dưa leo tập trung ở vỏ; nếu gọt đi, bạn đã vô tình bỏ phí một lượng lớn vi chất này.
Chất xơ dồi dào: Vỏ dưa leo chứa nhiều chất xơ không hòa tan. Lớp chất xơ này hoạt động như một "chiếc chổi" quét sạch hệ tiêu hóa, giúp ngăn ngừa táo bón và hỗ trợ giảm cân nhờ tạo cảm giác no lâu.
Chất chống oxy hóa mạnh mẽ: Màu xanh đậm của vỏ là minh chứng cho sự hiện diện của beta-carotene và các hợp chất chống oxy hóa khác, giúp bảo vệ tế bào và làm chậm quá trình lão hóa.
Khoáng chất thiết yếu: Ngoài ra, vỏ dưa leo cũng chứa một lượng nhỏ kali và magie, hỗ trợ điều hòa huyết áp rất tốt cho cơ thể.
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, bạn hoàn toàn có thể giữ lại lớp vỏ bổ dưỡng này nếu quả dưa leo đáp ứng được các điều kiện an toàn sau.
Rõ ràng về nguồn gốc: Dưa tự trồng tại nhà, dưa hữu cơ (organic) có chứng nhận, hoặc dưa mua tại các chuỗi hệ thống siêu thị uy tín đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.
Dưa leo non, vỏ mỏng: Các loại dưa leo nếp hoặc dưa leo bao tử thường có vỏ mỏng, mềm, không bị đắng và rất dễ ăn.
Đã được sơ chế cực kỳ kỹ lưỡng: Dưa được rửa sạch dưới vòi nước chảy và ngâm rửa đúng cách để loại bỏ hoàn toàn bụi bẩn bám trên bề mặt.
Mua trôi nổi, không rõ nguồn gốc: Nếu mua dưa ở chợ mà không biết nguồn gốc, nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hoặc chất kích thích tăng trưởng là rất cao. Gọt vỏ là cách đơn giản nhất để giảm bớt lượng hóa chất này.
Dưa có lớp vỏ bóng loáng (phủ sáp): Để giữ dưa tươi lâu và không bị mất nước trong quá trình vận chuyển, người ta thường phủ một lớp sáp thương mại lên vỏ. Dù sáp này được cấp phép an toàn, nhưng nó lại giữ chặt bụi bẩn và thuốc trừ sâu bên dưới, rất khó rửa sạch bằng nước thường.
Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm: Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, hoặc những người đang bị hội chứng ruột kích thích, đầy bụng, khó tiêu thì không nên ăn vỏ. Chất xơ thô ở vỏ dưa có thể làm dạ dày phải co bóp nhiều hơn, dễ gây cảm giác khó chịu.
Dưa quá già hoặc vỏ bị đắng: Vỏ dưa già thường cứng, dai và tích tụ chất cucurbitacin gây đắng, ăn vào không ngon và dễ gây kích ứng đường ruột.
