Ngày 22/7, TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết hai bệnh nhân đã đủ điều kiện xuất viện sau nhiều ngày điều trị tích cực. Cả hai đều mắc sốt rét ác tính do ký sinh trùng Plasmodium falciparum gây ra – loại ký sinh trùng sốt rét nguy hiểm nhất, có thể gây tổn thương nhiều cơ quan và tử vong nhanh nếu không điều trị kịp thời.
Trường hợp thứ nhất là nam bệnh nhân 51 tuổi, quê Hà Tĩnh, nhập viện ngày 6/7 trong tình trạng sốt cao, rối loạn ý thức và suy đa tạng. Não, gan, thận và phổi của bệnh nhân đều tổn thương nặng, nguy cơ tử vong rất cao. Vì sốt cao kèm hôn mê có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bệnh viện kích hoạt báo động đỏ – quy trình huy động khẩn cấp các bác sĩ nhiều chuyên khoa để cứu bệnh nhân trong tình trạng đe dọa tính mạng.
Các chuyên gia hồi sức, truyền nhiễm, vi sinh, xét nghiệm và dược lâm sàng hội chẩn khẩn cấp và tìm ra bước ngoặt khi khai thác được tiền sử dịch tễ: bệnh nhân vừa trở về từ Angola khoảng nửa tháng trước khi nhập viện. Xét nghiệm sau đó xác định bệnh nhân nhiễm Plasmodium falciparum.
Chưa đầy một tuần sau, ngày 11/7, viện tiếp nhận thêm một bệnh nhân nam 38 tuổi, quốc tịch Trung Quốc, trong tình trạng hôn mê sau khi được phát hiện bất tỉnh tại một khách sạn ở Bắc Ninh. Bác sĩ xác định bệnh nhân từng sinh sống hơn một năm tại Cộng hòa Guinea, quốc gia Tây Phi có sốt rét lưu hành.
Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân cũng nhiễm Plasmodium falciparum với mật độ ký sinh trùng rất cao, đồng thời tổn thương não, suy gan, suy thận, viêm phổi, thiếu máu và giảm tiểu cầu. Bệnh nhân phải thở máy, đặt nội khí quản và lọc máu liên tục.
Theo TS Thành, cả hai ca bệnh đều đối mặt nguy cơ tử vong lớn do tổn thương nhiều cơ quan. Riêng bệnh nhân người Trung Quốc không có người thân tại Việt Nam, nên bác sĩ phải trao đổi với gia đình bệnh nhân trực tuyến qua phiên dịch.
Thách thức lớn nhất trong quá trình điều trị là nguồn thuốc Artesunate đường tiêm – thuốc đặc hiệu điều trị sốt rét ác tính theo hướng dẫn của Bộ Y tế – chỉ còn đủ dùng cho một bệnh nhân. Trước tình huống khẩn cấp, Bệnh viện Bạch Mai báo cáo Bộ Y tế và phối hợp với các cơ sở y tế trên cả nước tìm nguồn thuốc bổ sung.
Bộ Y tế và WHO sau đó hỗ trợ điều phối khẩn cấp thuốc Artesunate từ nước ngoài về Việt Nam, giúp bác sĩ kiểm soát ký sinh trùng và tạo bước ngoặt trong điều trị cho cả hai bệnh nhân.
Song song dùng thuốc đặc hiệu, các chuyên gia nhiều chuyên khoa liên tục hội chẩn và điều chỉnh phác đồ theo từng giờ. Đội ngũ y tế hồi sức tích cực cho hai bệnh nhân bằng thở máy, lọc máu liên tục, kiểm soát nhiễm khuẩn, điều chỉnh rối loạn đông máu và hỗ trợ chức năng gan, thận.
PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, đánh giá thành công của hai ca bệnh là kết quả của tư duy lâm sàng chính xác, sự phối hợp đa chuyên khoa chặt chẽ và việc huy động kịp thời mọi nguồn lực để giữ lại cơ hội sống cho người bệnh.
Theo đại diện WHO tại Việt Nam, sốt rét nặng có tỷ lệ tử vong cao nếu chẩn đoán và điều trị chậm. Hiện mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 100 ca sốt rét, chủ yếu là trường hợp từ nước ngoài trở về.
Hai ca bệnh được cứu sống không chỉ cho thấy hiệu quả của điều trị chuyên sâu mà còn là minh chứng cho vai trò của khai thác tiền sử dịch tễ, phối hợp liên chuyên khoa và sự hỗ trợ kịp thời về thuốc trong những tình huống cấp cứu đặc biệt.
Chỉ với vài giọt nước cốt chanh pha cùng nước ấm, cơ thể đã được bổ sung nước sau một đêm dài và khởi động nhẹ nhàng cho hệ tiêu hóa, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Bà Carrie Madormo, chuyên gia dinh dưỡng làm việc tại Mỹ, cho biết thức uống này không chỉ giúp giải khát mà còn mang lại nhiều lợi ích đáng chú ý cho sức khỏe.
Cơ thể cần nước để duy trì hoạt động của não, tim và khớp. Nước giúp đào thải độc tố và giảm các chất gây viêm.
Uống một ly nước ấm pha chanh sau khi thức dậy giúp bù nước sau giấc ngủ. Thói quen uống nước buổi sáng còn hỗ trợ giảm cân và giữ cân nặng ổn định.
Nước giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru và hạn chế táo bón. Nước ấm kích thích nhu động ruột, giúp thức ăn di chuyển dễ hơn.
Chanh chứa kali, giúp cân bằng natri và lượng dịch trong cơ thể. Cân bằng này giúp hạn chế đầy hơi và khó chịu. Axit citric trong chanh kích thích tiết dịch tiêu hóa, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi.
Uống nước trước bữa sáng giúp đường ruột thư giãn, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả hơn. Tuy nhiên, người bị trào ngược axit cần thận trọng vì chanh có thể gây kích ứng. Nước chanh cũng có thể ảnh hưởng men răng nếu dùng lâu dài.
Uống nước ấm pha chanh vào buổi sáng giúp duy trì năng lượng. Cơ thể đủ nước sẽ hạn chế cảm giác mệt mỏi.
Chanh cung cấp vitamin C, giúp tăng hấp thu sắt. Sắt giúp vận chuyển oxy đến tế bào. Thiếu sắt khiến cơ thể dễ kiệt sức. Chanh còn bổ sung vitamin nhóm B, góp phần cải thiện mức năng lượng.
Uống nước chanh ấm vào buổi sáng giúp duy trì cân nặng hợp lý. Uống nước trước bữa ăn giúp giảm cảm giác đói và lượng calo nạp vào.
Chanh chứa hợp chất giúp ổn định đường huyết và kiểm soát thèm ăn. Nước chanh không chứa đường và calo nên giúp hạn chế đồ uống ngọt.
Cơ thể đủ nước giúp cải thiện trí nhớ, năng lượng và cảm xúc. Vitamin C trong chanh giúp giảm viêm và giảm cortisol. Cortisol là hormone liên quan đến căng thẳng. Khi mức hormone này giảm, tâm trạng được cải thiện.
Nước chanh giúp giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Sỏi thận thường hình thành từ canxi trong nước tiểu. Axit citric trong chanh giúp hạn chế tích tụ canxi trong thận.
Uống đủ nước giúp da cải thiện độ ẩm và kết cấu. Chanh cung cấp vitamin C, giúp giảm viêm và hỗ trợ lành vết thương.
Túi nicotine là những túi nhỏ được đặt giữa môi và lợi khi sử dụng. Sản phẩm không chứa lá thuốc lá nhưng chứa nicotine - chất gây nghiện chính. Nicotine có thể được chiết xuất từ thuốc lá hoặc được tổng hợp nhân tạo. Chính đặc điểm "không chứa lá thuốc lá" khiến sản phẩm này thường được quảng bá như một lựa chọn hiện đại, sạch hơn hoặc khác biệt với các sản phẩm truyền thống.
Ngày 8/7, TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế), cho biết mối nguy hại lớn nhất của mặt hàng này nằm ở hàm lượng nicotine vượt xa ngưỡng an toàn. Trong khi các liệu pháp cai thuốc y tế chỉ cho phép dưới 4 mg, mỗi túi ngậm thường chứa từ 9 đến 12 mg, thậm chí có loại lên tới 150 mg.
Khi đặt giữa môi và lợi, lượng nicotine này thẩm thấu trực tiếp vào máu, gây tổn thương niêm mạc miệng, làm tăng nhịp tim cấp tính và ảnh hưởng bất lợi đến hệ tim mạch. Đối với người trẻ, việc tiếp xúc sớm còn làm suy giảm sự phát triển của não bộ và đẩy nhanh nguy cơ lệ thuộc lâu dài.
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là cách sản phẩm này che giấu độc tính dưới lớp vỏ "hiện đại". Bà Hạnh phân tích túi nicotine không chứa lá thuốc lá nên các hãng thường tiếp thị như một lựa chọn "sạch" hơn, không gây mùi hôi hay ố răng.
Tương tự, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo những thuật ngữ như "tobacco-free" hay "không thuốc lá" đã tạo ra cảm nhận sai lệch về mức độ an toàn, trong khi bản chất nicotine vẫn là chất gây nghiện cực mạnh.
Nguy hiểm hơn, một số phụ gia như acid hữu cơ hoặc chất làm mát còn làm tăng khả năng hấp thu nicotine, đẩy nhanh nguy cơ nghiện ở người trẻ chưa từng dùng thuốc lá. Tình trạng sử dụng lén lút tại văn phòng hay trường học càng khiến nồng độ nicotine trong máu duy trì ở mức cao liên tục, làm trầm trọng thêm mức độ phụ thuộc.
Theo tổ chức STOP, khoảng 34 tỷ túi nicotine được tiêu thụ toàn cầu năm 2025, tăng 253% so với năm 2019. Riêng tại Mỹ, doanh số tăng hơn 1.300% chỉ trong vài năm, đưa mặt hàng này trở thành sản phẩm nicotine phổ biến thứ hai trong học sinh năm 2024.
Dù Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho phép tiếp thị một số sản phẩm hồi tháng 1/2025, bà Hạnh lưu ý quyết định này "thường bị hiểu nhầm, bởi FDA không xác nhận sản phẩm an toàn, không tuyên bố vô hại và cũng không công nhận đây là công cụ hỗ trợ cai nghiện".
Tiến sĩ Etienne Krug, Giám đốc Bộ phận Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe, Nâng cao sức khỏe và Phòng bệnh của WHO, cảnh báo các chính phủ đang chứng kiến những sản phẩm này lan rộng nhanh chóng, đặc biệt là trong giới trẻ, những người đang bị nhắm trúng một cách quyết liệt bởi các chiến thuật lừa dối.
"Các sản phẩm được thiết kế có chủ đích để gây nghiện và chúng ta cần phải bảo vệ thế hệ trẻ khỏi sự thao túng của ngành công nghiệp thuốc lá", tiến sĩ Krug nói.
Trước những tổn hại tiềm tàng đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là nhóm Gen Z đang bị nhắm tới bằng bao bì bắt mắt và hương vị hấp dẫn, Bộ Y tế đề xuất đưa túi ngậm nicotine vào nhóm "thuốc lá mới khác" và cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo lẫn sử dụng.
Bà Hạnh nhấn mạnh việc xây dựng khung pháp lý bao quát cho mọi sản phẩm chứa nicotine mới là giải pháp căn cơ nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và ngăn chặn sớm xu hướng gia tăng sử dụng trong giới trẻ.
WHO cũng khuyến nghị các quốc gia áp dụng chế tài nghiêm khắc bao gồm cấm hoặc hạn chế triệt để các hương vị ngọt, trái cây và bạc hà; cấm tuyệt đối mọi hoạt động quảng cáo và tiếp thị trên mạng xã hội; kiểm soát chặt chẽ độ tuổi tại các điểm bán lẻ; quy định bao bì đơn giản có cảnh báo rõ ràng; tăng thuế và áp trần hàm lượng nicotine tối đa...
Đề án nhằm khắc phục những bất cập, hạn chế, chồng chéo, trùng lặp trong quản lý ATTP và cập nhật ưu điểm của những mô hình quản lý tiên tiến trên thế giới cũng như những mô hình đã từng được thí điểm tại một số tỉnh ở VN.
Theo dự thảo, ở T.Ư: Kết thúc hoạt động quản lý nhà nước về ATTP (không bao gồm quản lý về điều kiện sản xuất, kinh doanh trong công đoạn sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt, khai thác, thu hái, giết mổ, kiểm dịch) của Bộ NN-MT; kết thúc hoạt động quản lý nhà nước về ATTP của Bộ Công thương (không bao gồm quản lý đấu tranh phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, buôn bán hàng giả trên thị trường đối với tất cả các loại thực phẩm, phụ gia, dụng cụ, vật liệu chứa đựng thực phẩm); chuyển các nhân sự có chức năng, nhiệm vụ liên quan kèm theo cơ sở vật chất (nếu có) về Cục ATTP trực thuộc Bộ Y tế.
Ở cấp tỉnh: Kết thúc hoạt động 10 chi cục ATTP trực thuộc sở y tế, 15 chi cục an toàn vệ sinh thực phẩm trực thuộc sở y tế, 8 phòng ATTP thuộc sở y tế và 1 sở ATTP thí điểm tại TP.HCM. Trên cơ sở chức năng nhiệm vụ của các đơn vị trên, thành lập Sở ATTP, tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất (nếu có) liên quan đến công tác quản lý ATTP của sở công thương và sở NN-MT.
Ở cấp xã: Thành lập đội ATTP là tổ chức sự nghiệp trực thuộc UBND cấp xã, có chức năng thực thi với các nhiệm vụ giám sát, kiểm tra, lập biên bản vi phạm chuyển chủ tịch UBND cấp xã xem xét, xử lý.
Hiện công tác quản lý nhà nước về ATTP do 3 bộ ngành chịu trách nhiệm trước Chính phủ, bao gồm: Bộ Y tế, Bộ NN-MT, Bộ Công thương.
