Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi đang trải qua giai đoạn thành công về mặt ngoại giao. Sau khi kết thúc chuyến thăm Mỹ kéo dài một tuần vào ngày 19/7, ông al-Zaidi dự kiến sẽ tới Tehran để gặp gỡ các nhà lãnh đạo mới của Iran. Các chuyến thăm Qatar, Ả rập Xê út, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria cũng nằm trong lịch trình sắp tới của ông.
Chuyến thăm Mỹ là điểm dừng chân đầu tiên và được cho là quan trọng nhất trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao vị thế của Iraq tại Trung Đông.
Bên cạnh việc thúc đẩy quan hệ với Washington, Baghdad cũng muốn duy trì mối quan hệ lâu năm với Tehran trong bối cảnh căng thẳng Mỹ – Iran leo thang trở lại và các gián đoạn tại eo biển Hormuz gây tác động mạnh đến nền kinh tế.
Việc trở thành cầu nối giữa Mỹ và Iran sẽ giúp Iraq giữ được vị thế ngoại giao đặc biệt. Điều này phản ánh sự nổi lên của Iraq như một mắt xích chiến lược trong một Trung Đông ngày càng được định hình bởi mạng lưới năng lượng, hạ tầng, thương mại và đầu tư.
Vị thế đặc biệt
Tầm quan trọng ngày càng lớn của Iraq với tư cách là trung tâm kết nối ngoại giao và thương mại phản ánh cả những thay đổi trong nước lẫn chuyển biến của khu vực.
Việc tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) bị suy yếu nghiêm trọng tại Iraq và khu vực, tình hình an ninh được cải thiện cùng chính sách đối ngoại chủ động hơn của Baghdad đã mở rộng không gian hành động cho nước này.
Trong khi đó, sự suy giảm ảnh hưởng của các lực lượng do Tehran hậu thuẫn trong khu vực và cuộc chiến Mỹ – Iran đã làm gia tăng giá trị chiến lược về địa lý, thể chế và các mối quan hệ của Iraq.
Việc ông al-Zaidi chọn Mỹ là chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi nhậm chức cũng cho thấy Washington đang đánh giá lại vai trò của Iraq, trong bối cảnh hầu như mọi cường quốc trong khu vực và thế giới đều đang làm điều tương tự.
Iran, các quốc gia Ả rập vùng Vịnh và Trung Quốc đều tăng cường quan hệ với Baghdad, mỗi bên theo đuổi mục tiêu riêng nhưng đều nhận thấy Iraq có vị trí chiến lược đặc biệt.
Đối với Washington, sự thay đổi này đánh dấu việc Mỹ không còn nhìn Iraq chủ yếu dưới góc độ chống khủng bố và ổn định quân sự như thời hậu chiến Iraq.
Thay vào đó, hai bên đang hướng tới một quan hệ đối tác toàn diện hơn. Các thỏa thuận kinh tế mới cho thấy nỗ lực củng cố ngành năng lượng Iraq, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và mở rộng đầu tư của khu vực tư nhân.
Iran, các nước Ả rập Vùng Vịnh và Trung Quốc đều có lợi ích riêng. Đối với Tehran, Iraq là mắt xích trung tâm trong chiến lược khu vực vào thời điểm Iran đang phải đối mặt với nhiều thách thức hơn. Iraq đóng vai trò vùng đệm chiến lược, là đối tác thương mại quan trọng và là hành lang kết nối Iran với các đồng minh ở khu vực Levant.
Các quốc gia Ả rập vùng Vịnh cũng đã điều chỉnh chính sách đối với Baghdad, coi hợp tác với Iraq thời hậu IS là cơ hội để tăng cường đầu tư, phát triển hạ tầng và hội nhập kinh tế.
Trong khi đó, Trung Quốc nhìn nhận Iraq dưới một góc độ khác. Một Iraq ổn định và phát triển kinh tế cũng là đối tác năng lượng đáng tin cậy và có thể trở thành trung tâm kết nối khu vực trong tương lai, hỗ trợ cho các khoản đầu tư của Bắc Kinh vào Trung Đông.
Vai trò cầu nối
Điểm khác biệt của Iraq không chỉ nằm ở vị trí địa lý mà còn ở việc nước này duy trì được quan hệ với hầu hết các trung tâm quyền lực tại Trung Đông.
Baghdad có thể hợp tác với Washington về an ninh và năng lượng, với Tehran về chính trị và thương mại, với Bắc Kinh về hạ tầng và đầu tư, đồng thời thúc đẩy kết nối với các nước Vùng Vịnh.
Điều này khiến Iraq mang đặc điểm của một “quốc gia trung gian”, quốc gia có ảnh hưởng nhờ khả năng duy trì quan hệ với các mạng lưới chính trị, kinh tế và an ninh đang cạnh tranh lẫn nhau, đồng thời góp phần định hình cách các mạng lưới này tương tác.
Sức mạnh quân sự và các liên minh truyền thống vẫn quan trọng, nhưng ảnh hưởng ngày càng được quyết định bởi những hệ thống kết nối các nền kinh tế và xã hội, như hạ tầng năng lượng, lưới điện, hành lang logistics, hệ thống tài chính và mạng lưới đầu tư.
Những quốc gia kiểm soát hoặc định hình các mạng lưới này sẽ có khả năng ảnh hưởng lớn hơn tới tương lai khu vực.
Dù giới quan sát nhận định Iraq vẫn đối mặt với thách thức, nhưng họ cho rằng nếu Baghdad có thể nắm được thời cơ, họ có thể củng cố vai trò và đạt được thành tựu tại một khu vực đang phủ bóng bởi những biến động cả về chính trị và quân sự.
"Tôi tự hào công bố địa điểm xây dựng Vườn quốc gia vinh danh các anh hùng Mỹ. Triển lãm tượng tráng lệ này sẽ tọa lạc tại Công viên Tây Potomac, nơi chúng tôi đang biến thành một trong những không gian công cộng đẹp nhất thế giới. Hiện tại, nơi đây chỉ là một bãi đất hoàn toàn trống trải thuộc khu bất động sản ven mặt nước đắc địa dọc theo dòng sông Potomac hùng vĩ", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social khi đang trên đường trở về từ chuyến công du Trung Quốc hôm 15/5.
Đây là một trong nhiều bài đăng mà ông thực hiện liên quan tới chủ đề kiến trúc trong hành trình từ Trung Quốc về Mỹ. Sông Potomac dài khoảng 652 - 665 km, chảy từ Tây Virginia đến vịnh Chesapeake và là ranh giới tự nhiên giữa Maryland, Tây Virginia, Virginia và Washington D.C.
Quyết định của ông Trump nhằm thúc đẩy kế hoạch đã kéo dài nhiều năm về việc xây dựng một công viên điêu khắc quy mô lớn để tôn vinh hàng trăm vĩ nhân trước lễ kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ vào 4/7 tới.
Khu vườn sẽ trưng bày 250 bức tượng có kích thước tương đương người thật, khắc họa chân dung các danh nhân như như nữ phi công huyền thoại Amelia Earhart, tổng thống Mỹ thứ 16 Abraham Lincoln, võ sĩ quyền Anh Muhammad Ali, nhà thám hiểm người Italy Christopher Columbus và người phụ nữ Mỹ đầu tiên bay vào vũ trụ Sally Ride.
Ông Trump cho biết các bức tượng sẽ vinh danh "nhà lập quốc, chiến binh quân đội, thủ lĩnh tôn giáo, nhà đấu tranh dân quyền, vận động viên đẳng cấp thế giới, nghệ sĩ và nhiều hơn thế nữa".
"Người dân Mỹ và cả thế giới sẽ đến đây để học hỏi và được truyền cảm hứng từ những vĩ nhân. Vườn quốc gia vinh danh các anh hùng Mỹ là một dự án nữa mà chúng tôi đang thực hiện để tôn vinh sinh nhật lần thứ 250 của quốc gia vĩ đại nhất trên Trái đất - nước Mỹ!", ông Trump viết tiếp.
Dự án được ông Trump nêu ra từ năm cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. Ông Joe Biden đã hủy bỏ sắc lệnh xây dựng công viên này vào năm 2021, nhưng ông Trump đã khôi phục lại ngay khi trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025.
Kế hoạch vẫn đối mặt với nhiều nghi ngờ về thời gian, chi phí và sự ủng hộ bởi nhiều người cho rằng công viên không thể hoàn thành kịp thời hạn. Theo một nguồn tin, dự án sẽ được trình lên Ủy ban Mỹ thuật, nơi có thẩm quyền phê duyệt, vào tháng 6.
Ngoài dự án vườn điêu khắc, ông Trump cũng thúc đẩy kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng và khải hoàn môn cao 76 m gần Nghĩa trang Arlington. Ông cho rằng nước Mỹ nên có một địa điểm tổ chức sự kiện hoành tráng như nơi ông từng đến thăm ở Bắc Kinh.
Vụ chiến đấu cơ đâm vào núi nói trên xảy ra gần hồ Rimrock thuộc bang Washington. Phi công bị thương nhẹ sau khi nhảy dù khỏi máy bay và đã được đưa đến bệnh viện, theo Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Yakima.
Giới chức cho hay vụ máy bay rơi đã gây ra một đám cháy trong khu vực, dẫn đến việc sơ tán những người cắm trại khi lực lượng cứu hỏa nỗ lực dập tắt đám cháy.
Đơn vị Cứu hỏa Naches ở thành phố thuộc bang Washington thông báo đám cháy đang được trực thăng và ít nhất một xe cứu hỏa từ đội cứu hỏa Rừng Quốc gia Okanogan-Wenatchee dập tắt. Quy mô của đám cháy chưa rõ.
Trong một thông báo, Thủy quân lục chiến Mỹ xác nhận chiến đấu cơ đâm vào núi là chiếc F/A-18 Hornet "thuộc biên chế của Nhóm Máy bay Thủy quân lục chiến 11, Không đoàn Thủy quân lục chiến số 3". Không đoàn này đóng quân tại Căn cứ Không quân Thủy quân lục chiến Miramar ở thành phố San Diego thuộc bang California.
Cũng theo thông báo, chiếc F/A-18 Hornet đã gặp sự cố hàng không nhưng không gây tử vong trong khi đang thực hiện cuộc huấn luyện thường xuyên cách thành phố Seattle thuộc bang Washington khoảng 99 km về phía đông nam. Nguyên nhân vụ máy bay rơi đang được điều tra, theo các quan chức.
Tại hội nghị các nhà lãnh đạo của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thống Trump nhận được câu hỏi liệu bản ghi nhớ với Iran đã kết thúc.
Reuters dẫn câu trả lời của ông Trump rằng: "Đó là câu hỏi vô cùng thú vị. Theo tôi, tôi cho rằng nó đã chấm dứt. Tôi không muốn thương thuyết với họ nữa".
"Họ là những kẻ cặn bã. Họ là những kẻ bệnh hoạn. Họ được lãnh đạo bởi những kẻ bệnh hoạn", ông Trump tiếp tục chỉ trích.
"Theo như tôi được biết, đàm phán với họ chỉ tốn thời gian", nhà lãnh đạo Mỹ nói.
Chủ nhân Nhà Trắng cũng xác nhận quân đội Mỹ đã giáng đòn tấn công mạnh mẽ nhằm vào Iran tối qua.
Trước khi ông Trump phát biểu tại hội nghị NATO, Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin 2 căn cứ quân sự của nước này tại tỉnh miền Bushehr đã trúng đòn không kích của Mỹ.
Theo phó tỉnh trưởng tỉnh Bushehr phụ trách an ninh, một căn cứ quân sự ở huyện Dashti và một căn cứ khác gần thị trấn Choghadak, bị tấn công vào rạng sáng 8.7 (giờ địa phương). Hiện Iran chưa công bố thông tin thương vong cũng như thiệt hại tại đây.
Bộ Ngoại giao Iran đã mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công trên của lực lượng Mỹ, gọi đây là hành vi xâm lược và vi phạm nghiêm trọng bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột.
Cùng ngày, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã không kích hơn 80 mục tiêu trong đợt tấn công mới nhất nhằm vào Iran. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đáp trả bằng cách dùng tên lửa và máy bay không người lái tấn công 85 mục tiêu tại các "cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ", theo Al Jazeera.
Trong một diễn biến liên quan, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) đã khuyến cáo các hãng hàng không ngừng khai thác các chuyến bay trong không phận Iran và Iraq cho đến ngày 31.8.
