Mỹ và Iran hôm 22/7 giao tranh dữ dội trong 12 đêm liên tiếp, sau khi Tổng thống Donald Trump ngày 8/7 tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên đã chấm dứt.
Ông Trump trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 22/7 cảnh báo Mỹ sẽ phá hủy một cây cầu hoặc nhà máy điện Iran nếu Tehran tấn công một tàu ở eo biển Hormuz. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News tuần trước, ông cũng từng đe dọa sẽ “phá hủy tất cả cây cầu của Iran” trừ khi họ ngồi vào bàn đàm phán.
Cùng lúc đó, Lầu Năm Góc cũng không ngừng tăng cường hiện diện quân sự ở Trung Đông, theo phân tích của WSJ dựa theo dữ liệu chuyến bay và thông tin từ các quan chức Mỹ.
Trong tuần qua, các lực lượng tác chiến đặc biệt đã được triển khai từ những căn cứ ở Mỹ tới khu vực. Mỹ từng sử dụng đặc nhiệm cho chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn trong chiến đấu ở giai đoạn đầu chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng.
Tuy nhiên, lực lượng tinh nhuệ này được cho là có khả năng thực hiện nhiều loại nhiệm vụ phức tạp hơn trong cuộc chiến với Iran. Quân đội Mỹ từng xem xét phương án triển khai đặc nhiệm đột nhập các cơ sở hạt nhân ngầm của Iran để thu hồi lượng uranium làm giàu.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho hay các đòn tập kích của Iran gần đây “càng củng cố quyết tâm” của Washington và nhiều máy bay đã được tăng cường tới Trung Đông. Lầu Năm Góc đã điều động máy bay tiếp dầu trên không, tiêm kích F-16 từ Căn cứ Không quân Spangdahlem ở Đức và tiêm kích F-35 từ căn cứ ở Lakenheath, Anh đến khu vực.
Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn tin cho biết những máy bay này nhiều khả năng sẽ được bố trí tại các căn cứ ở Jordan và Israel.
Các đội máy bay ném bom chiến lược, trong đó có B-1, tại những căn cứ ở Mỹ và Anh đang trong trạng thái sẵn sàng triển khai. Hơn 150 nhân viên y tế đã tới Trung tâm Y tế Khu vực Landstuhl tại Đức, cơ sở y tế chính chịu trách nhiệm điều trị binh sĩ bị thương trong giao tranh tại Trung Đông.
Tăng phương án quân sự
Shelby Holliday, nhà bình luận của WSJ, nhận xét các động thái này là dấu hiệu mới nhất cho thấy ông Trump đang cân nhắc leo thang xung đột sau khi 3 quân nhân nước này thiệt mạng trong đòn tấn công của Iran vào Jordan cuối tuần qua. Một quân nhân khác cũng đã thiệt mạng tại Iraq trong quá trình kích nổ có kiểm soát máy bay không người lái (UAV) của Iran.
Một quan chức hải quân Mỹ cho hay nước này hiện có 17 tàu chiến ở Trung Đông, bao gồm hai nhóm tác chiến tàu sân bay, cùng với 11 tàu khu trục và một đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh.
“Mỗi lần chính quyền ông Trump tăng cường hiện diện quân sự, họ đều sử dụng lực lượng đó”, Dana Stroul, cựu phó trợ lý bộ trưởng quốc phòng Mỹ phụ trách Trung Đông dưới thời chính quyền tổng thống Joe Biden, nói.
Tướng về hưu Joseph Votel, cựu tư lệnh CENTCOM và cựu tư lệnh Lực lượng Tác chiến Đặc biệt Mỹ, nhận định việc tăng lực lượng không nhất thiết đồng nghĩa Washington sẽ chắc chắn tiến hành chiến dịch quy mô lớn.
“Mục tiêu là để Tổng thống và Bộ trưởng Quốc phòng có sự linh hoạt tối đa khi đưa ra quyết định, đồng thời giúp quân đội chuẩn bị nhiều phương án tác chiến để trình lên lãnh đạo xem xét”, ông nói.
Việc tăng cường lực lượng cũng có thể nhằm mục đích tăng thêm dư địa hành động cho ông Trump trong việc nhắm vào nhóm vũ trang Houthi ở Yemen, lực lượng tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Arab Saudi đầu tuần này.
Houthi nói động thái này nhằm đáp trả việc Arab Saudi phong tỏa “các cảng và sân bay” của họ cũng như không kích sân bay Sanaa ở Yemen tuần trước. Tổng thống Trump ngày 21/7 cảnh báo ông sẽ “giải quyết triệt để” nếu Houthi tấn công tàu thuyền ở biển Đỏ.
Năm ngoái, ông Trump đã phát động chiến dịch không kích nhằm vào các mục tiêu của Houthi ở Yemen. Chiến dịch đã kết thúc sau gần hai tháng bằng một lệnh ngừng bắn, khiến lực lượng Houthi bị tổn thất nặng nề nhưng chưa bị đè bẹp. Nhóm này tiếp tục nhắm vào một số tàu thuyền nhưng phần lớn đứng ngoài cuộc kể từ khi xung đột Iran bùng nổ vào cuối tháng 2.
Houthi rạng sáng 23/7 tuyên bố lực lượng này đã tập kích bằng tên lửa và UAV nhằm vào hai tàu chở dầu Encelia và Layla treo cờ Arab Saudi vì vi phạm cái mà họ gọi là “lệnh phong tỏa hàng hải” ở biển Đỏ.
Nỗi lo về chi phí
Hoạt động tăng lực lượng của Mỹ diễn ra bất chấp những lo ngại ở Washington về chi phí xung đột Iran leo thang, vốn đã vượt 37 tỷ USD.
Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát đã thông qua khung ngân sách 95 tỷ USD, bao gồm thêm 73 tỷ USD cho hoạt động quân sự và tình báo. Đây là bước đi đầu tiên trong nỗ lực phê duyệt khoản ngân sách khẩn cấp mà Nhà Trắng yêu cầu cho cuộc chiến tại Iran.
Việc quay trở lại một cuộc chiến tổng lực cũng có nguy cơ làm cạn kiệt thêm kho đạn dược của Mỹ và làm trầm trọng thêm tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, theo Stephen Kalin, nhà bình luận của WSJ.
Tuy nhiên, ông Trump và Bộ trưởng Hegseth cho rằng cuộc chiến hiện nay là cần thiết để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Tổng thống Mỹ ngày 21/7 cho hay ông có thể ra lệnh tấn công vào Núi Pickaxe, vốn được nghi ngờ là nơi Iran giấu các máy ly tâm làm giàu hạt nhân.
“Tổng thống có nhiều phương án trong tay nếu họ tiếp tục không hợp tác”, Ngoại trưởng Marco Rubio nói, đề cập đến chính quyền Iran.
Tuy nhiên, Tehran hiện không cho thấy có dấu hiệu nhượng bộ. Giới lãnh đạo nước này đã cam kết tiếp tục tấn công lực lượng Mỹ cùng các đồng minh của Washington tại vùng Vịnh.
“Vấn đề nan giải bây giờ là Mỹ không thể xóa sổ toàn bộ kho tên lửa và UAV của Iran, trong khi việc chỉ dựa vào sức mạnh không quân và hải quân với quy mô hạn chế không đủ để buộc Tehran thay đổi đường lối cốt lõi của họ”, Dana Stroul, cựu phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách Trung Đông, nói.
Một thiếu niên 14 tuổi thiệt mạng ngay tại chỗ, người còn lại nguy kịch sau khi ngã khỏi nóc đoàn tàu điện J đang chạy qua cầu Williamsburg ở New York hôm 22/5.
Sự việc khiến giới chức thành phố thêm lo lắng về trào lưu "lướt sóng tàu điện", khi những người trẻ leo lên nóc đoàn tàu đang chạy để quay video mạo hiểm và chia sẻ trên mạng xã hội.
Theo dữ liệu của Sở Giao thông đô thị New York (MTA), số vụ leo nóc tàu điện tăng 200% trong hai năm qua, phần lớn bị thúc đẩy bởi các video trên mạng xã hội. Năm 2024, có 7 người chết vì thử thách mạo hiểm này. Đến năm 2025, thêm 5 người thiệt mạng trong các sự việc tương tự.
Cầu Williamsburg, nơi xảy ra nhiều tai nạn chết người, được xem là địa điểm "lý tưởng" cho các video mạo hiểm. Đoạn đường giữa ga Delancey Street/Essex Street ở Manhattan và ga Marcy Avenue ở Brooklyn cũng là quãng tàu chạy trên cao khá dài, cho phép người đứng trên nóc tàu nhìn bao quát cả Manhattan lẫn Brooklyn.
Một số người tham gia thử thách "lướt sóng tàu điện" mô tả trải nghiệm này mang đến cho họ cảm giác phấn khích không gì sánh được, thậm chí gọi đó là "một loại hình nghệ thuật" hay "cách thể hiện bản thân".
Nhà tâm lý học lâm sàng Holly Schiff cho rằng khung cảnh đường chân trời Manhattan, độ cao và không gian thoáng đãng từ trên nóc tàu điện tạo cảm giác "đậm chất điện ảnh", hấp dẫn giới trẻ muốn tạo nội dung trên TikTok hay Instagram.
Giới chức thành phố nhiều lần đăng thông điệp cảnh báo về nguy cơ chết người của hành động này. Người leo nóc tàu có thể bị điện giật, va vào thanh kim loại treo thấp hoặc mất thăng bằng dẫn đến chấn thương nghiêm trọng.
Isa Islam, người bị mù sau tai nạn trèo nóc tàu điện năm 2013 khi còn là thiếu niên, cho biết anh từng làm điều này để tìm kiếm cảm giác mạnh. "Việc làm đó đã suýt đưa tôi xuống mồ. Hoàn toàn không đáng chút nào. Đó chẳng khác gì tự sát", anh nói.
Điều khiến giới chức New York lo ngại nhất là độ tuổi của những người tham gia ngày càng trẻ. Sở Cảnh sát New York (NYPD) cho biết đã phát hiện hơn 60 trường hợp tái phạm, trong đó thậm chí có trẻ em khoảng 10 tuổi.
Zemfira Mukhtarov, 12 tuổi, được phát hiện tử vong trên nóc tàu điện hồi tháng 10/2025. "Chúng tôi chưa từng nghe về trò leo nóc tàu điện, trước đây cũng không đả động gì đến chủ đề đó", Nataliya Rudenko, mẹ của Zemfira, kể lại.
Bà cho biết không hiểu điều gì khiến con gái làm vậy, bởi em là học sinh thông minh và không phải kiểu thích gây chú ý. Sau khi con qua đời, bà mới phát hiện các video TikTok cho thấy Zemfira đứng trên cầu Williamsburg, giả vờ "nâng cả thành phố trên tay", đứng dưới đường ray hay chen giữa các toa tàu để tìm kiếm sự nổi tiếng.
"Tôi đã cố gắng cho con đi nhiều nơi để mở mang hiểu biết. Tôi không hiểu vì sao con vẫn muốn trèo lên nóc tàu, dù biết rất nguy hiểm", bà nói.
Schiff cho rằng não bộ của trẻ em chưa phát triển hoàn chỉnh nên không phải lúc nào cũng ý thức được nguy hiểm mà chùn bước. Thậm chí việc chứng kiến người khác gặp nạn còn có thể tạo phản ứng ngược, khiến một số thanh thiếu niên tin rằng họ sẽ làm tốt hơn. "Họ nghĩ rằng những người kia mắc sai lầm, còn mình sẽ cẩn thận hơn và thông minh hơn", bà nói.
Một YouTuber có tên Tommy G từng phỏng vấn một người leo nóc tàu giấu tên, mô tả rằng những chiến dịch tuyên truyền an toàn công cộng vô tình càng kích thích tò mò của người trẻ. Khi nghe những lời cảnh báo đó, đám trẻ lại tìm kiếm từ khóa trên Instagram rồi leo lên nóc tàu vì thấy mọi người đang cố ngăn cản.
Matthew Bergman, luật sư tại Trung tâm Pháp lý Nạn nhân Mạng xã hội, nhận định những nội dung gây sốc như leo nóc tàu rất dễ thu hút người xem. "Con người thường có phản ứng dopamine mạnh hơn với những thứ kỳ quặc, nguy hiểm hay gây tranh cãi", ông nói.
Một nữ sinh trung học ở Manhattan cho biết cô liên tục nhìn thấy video kiểu "góc nhìn thứ nhất" quay cảnh thiếu niên đứng trên nóc tàu điện lúc hoàng hôn. "Phần bình luận toàn những lời khen như 'khung cảnh đẹp quá' hay 'muốn thử một lần'", cô nói.
Sở Cảnh sát New York đã triển khai nhiều biện pháp ngăn chặn, từ sử dụng drone, phân tích mạng xã hội cho tới biện pháp gõ cửa từng nhà những người tái phạm để cảnh báo gia đình để mắt nhiều hơn đến con em mình. Từ năm 2022 đến nay, cảnh sát đã ngăn chặn 650 trường hợp leo nóc tàu điện, riêng năm nay là 83 vụ.
Trưởng phòng Giao thông Sở Cảnh sát New York Joseph Gulotta cho biết độ tuổi trung bình của người leo nóc tàu điện là 14. Một số còn lấy cắp áo phản quang, bộ đàm và chìa khóa tàu điện của nhân viên MTA để nhiều lần tham gia thử thách nguy hiểm này.
"Chúng tôi thấy cùng một nhóm người lặp đi lặp lại hành vi đó. Với nhiều em, đây gần như là một lối sống để tìm kiếm sự chú ý trên mạng", ông nói.
Vụ đấu súng kéo dài ít nhất 10 phút giữa cảnh sát và nhóm ba kẻ tấn công bên ngoài tòa nhà đặt lãnh sự quán Israel ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ vào khoảng 12h15 (16h15 giờ Hà Nội) hôm nay.
Thống đốc Istanbul Davut Gul nói với phóng viên tại hiện trường rằng những kẻ tấn công đã sử dụng súng trường và súng lục. Theo ông, không có nhân viên ngoại giao Israel nào tại lãnh sự quán này trong hai năm rưỡi qua.
Vụ đấu súng khiến hai cảnh sát bị thương nhẹ. Một kẻ tấn công thiệt mạng và hai người còn lại bị thương.
Giới chức đã xác định được danh tính nhóm tấn công, song chưa công bố.
Bộ trưởng Nội vụ Thổ Nhĩ Kỳ Mustafa Ciftci cho biết những kẻ tấn công đã đến Istanbul bằng xe thuê từ thành phố Izmit và một trong các đối tượng có liên hệ với "tổ chức lợi dụng tình hình khu vực để hoạt động".
Theo truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ, nhóm tấn công có thể là thành viên Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Hồi tháng 12/2025, các thành viên IS đã nổ súng vào cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ tại Yalova, cách Istanbul khoảng 90 km về phía đông nam, khiến ba sĩ quan thiệt mạng và 9 người bị thương.
Kể từ khi chiến sự giữa Israel và Hamas bắt đầu vào năm 2023, lực lượng cảnh sát vũ trang hạng nặng đã được triển khai thường trực trong khu vực gần lãnh sự quán Israel ở Istanbul.
Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) ngày 29/5 công bố khởi xướng điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 của Mỹ đối với một số vấn đề liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam.
Bình luận về động thái trên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết: "Quan điểm, nỗ lực và kết quả của Việt Nam trong lĩnh vực bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ đã được nêu rõ trong các phát biểu ngày 1/5 và ngày 14/5 vừa qua".
USTR ngày 30/4 công bố Báo cáo đánh giá thường niên về tình hình bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn cầu. Trong đó, Mỹ xác định Việt Nam là "quốc gia nước ngoài ưu tiên", tức là thuộc nhóm Mỹ cần ưu tiên chú ý về vấn đề này.
Hôm 1/5, bà Hằng cho biết Việt Nam luôn hết sức nỗ lực trong bảo vệ sở hữu trí tuệ, cả trong hoàn thiện hệ thống quy định, nâng cao nhận thức của người dân, tăng cường hợp tác quốc tế với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Mỹ và nhiều nước khác; kiên quyết chống, xử lý nghiêm các vi phạm sở hữu trí tuệ.
Ngày 14/5, bà Hằng nhấn mạnh những nỗ lực của Việt Nam trong cải thiện môi trường đổi mới sáng tạo và bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ đã được ghi nhận bởi WIPO, với xếp hạng năm 2025 đạt 44 trong tổng số 139 quốc gia và nền kinh tế về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), thuộc nhóm các nước có kết quả tích cực trong ASEAN về lĩnh vực này.
Người phát ngôn hôm nay khẳng định tăng cường bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ là chủ trương nhất quán của Việt Nam nhằm xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế.
"Việc USTR khởi xướng điều tra theo Mục 301 là thủ tục được tiến hành theo pháp luật Mỹ. Các vấn đề liên quan sẽ tiếp tục được xem xét trên cơ sở trao đổi, tham vấn giữa hai bên trong quá trình điều tra", bà Hằng nói.
Theo bà, thời gian qua, hai bên đã duy trì trao đổi chặt chẽ về vấn đề này. Phía Mỹ ghi nhận tích cực chủ trương cũng như những bước đi, biện pháp của Việt Nam.
"Chúng tôi sẵn sàng tiếp tục tham vấn, chia sẻ thông tin và làm rõ các chính sách, quy định cũng như các biện pháp đang và sẽ triển khai; đồng thời đề nghị phía Mỹ đánh giá khách quan, công bằng, ghi nhận đầy đủ những nỗ lực và kết quả thực chất của Việt Nam, trên tinh thần hợp tác, xây dựng, phù hợp với quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Mỹ, vì lợi ích của người dân, doanh nghiệp nói riêng và của hai nước nói chung", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao bày tỏ.
