Những ngày qua, dư luận tại Nghệ An xôn xao trước việc Phòng khám đa khoa y học Nghệ An (số 72, đường Lê Lợi, phường Thành Vinh, Nghệ An) lừa dối hàng nghìn lượt khách hàng, chiếm lợi cả chục tỷ đồng.
Nhiều người dân và cả khách hàng của phòng khám này sửng sốt, bức xúc khi biết bác sĩ, nhân viên phòng khám đã bơm nước đậu nành, bôi thuốc mỡ vào bộ phận sinh sản của khách, lừa bị viêm nhiễm nặng, nguy cơ gây vô sinh, ung thư.
Nhóm người của phòng khám từng bước ép người bệnh sử dụng các gói điều trị hàng chục triệu đồng nhưng trong thực tế chỉ thực hiện các bước vệ sinh vùng kín, làm thủ thuật cắt bao quy đầu.
Anh N.T. (25 tuổi, trú tại xã Diễn Châu, Nghệ An) mặc dù mất 2 triệu đồng nhưng cảm thấy may mắn khi bản thân đã tỉnh táo để thoát khỏi “bẫy” của nhóm bác sĩ, nhân viên phòng khám này.
Theo anh T., cuối năm 2025, anh phát hiện ở bẹn nổi một nốt nhỏ, cứng, ấn vào không thấy đau. Anh T. tính đi viện kiểm tra nhưng cứ lần lữa, ngán cảnh chen chúc xếp hàng chờ đến lượt. Thấy Phòng khám đa khoa y học Nghệ An quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội, cơ sở to, vị trí đắc địa nên anh nhắn tin để được tư vấn. Nhân viên tư vấn thông báo mức phí 250.000 đồng và hẹn anh T. thời gian kiểm tra cụ thể.
Khi đến khám, anh T. được yêu cầu đóng 2 triệu đồng. Bác sĩ khám, thông báo đây là u mỡ và bảo anh T. vào phòng mổ. Người đàn ông này đinh ninh 2 triệu đồng vừa đóng là chi phí khám và phẫu thuật.
“Có 4 người thực hiện ca phẫu thuật của tôi. Họ tiêm thuốc tê, tôi cảm giác được vết rạch ở gần bẹn. Lúc này họ dừng lại, nói u mỡ của tôi nguy hiểm, nếu không điều trị dứt điểm sẽ phát triển thành ung thư. Họ hù dọa, ép tôi mua gói điều trị 39 triệu đồng. Tôi nhất quyết không đồng ý, cả 4 người họ liền đi ra khỏi phòng mổ”, anh T. kể.
Người đàn ông này mặc lại quần và rời phòng khám. Di chuyển quãng đường khá xa, thuốc tê hết tác dụng, lúc này anh T. mới nhớ đến vết rạch chưa được xử lý, băng bó, đang chảy máu. Anh dùng áo buộc chặt và đi về nhà.
Đến khoảng 21h, vết thương vẫn chưa cầm máu, anh T. mới báo với người nhà. Mẹ anh liên hệ với phòng khám chất vấn việc bỏ mặc bệnh nhân đang phẫu thuật nhưng không nhận được phản hồi tích cực của họ. Chỉ khi gia đình anh T. làm căng, tạo sức ép, phía phòng khám gọi lại, thông cảm và hướng dẫn cách cầm máu.
Mấy ngày sau, anh T. đến bệnh viện thực hiện ca phẫu thuật loại bỏ u mỡ nói trên. Do có bảo hiểm y tế nên chi phí anh phải thanh toán không đáng kể. Do thiệt hại không lớn, cũng không muốn dính vào rắc rối, u mỡ đã được giải quyết xong nên anh T. không muốn làm căng.
“Nếu lúc đó tôi không tỉnh táo và cương quyết chắc chắn sẽ mất gần 40 triệu đồng cho một cái u mỡ lành tính. Tuy nhiên, không nhiều người may mắn như tôi, họ mất hàng chục triệu đồng mà còn bị đưa những thứ không rõ vào cơ thể. Không thể chấp nhận được những người mặc áo thầy thuốc mà kiếm tiền bất chấp như thế”, anh chia sẻ.
Chị H.V. (trú tại xã Hưng Nguyên, Nghệ An) cũng thở phào nhẹ nhõm khi biết bản thân đã thoát khỏi bẫy của phòng khám này nhờ hỏi một người quen từng hợp tác truyền thông cho cơ sở này. Trong khi đó, 2 người bạn của chị không may mắn khi mất mỗi người 30 triệu đồng.
“Bạn tôi giờ đang rất lo, bởi chưa rõ bản thân mình có bị đưa thuốc gì vào trong người, loại thuốc đó có an toàn không”, chị V. chia sẻ.
Vụ án Lừa dối khách hàng xảy ra tại Phòng khám đa khoa y học Nghệ An đang được Phòng cảnh sát Kinh tế Công an Nghệ An điều tra. Cơ quan chức năng đã khởi tố 10 bị can là bác sĩ, nhân viên phòng khám này.
Theo tiến sĩ Marie-Pierre St-Onge, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giấc ngủ và Nhịp sinh học tại Trung tâm Y khoa Đại học Columbia (Mỹ), chế độ ăn uống có vai trò quan trọng đối với chất lượng giấc ngủ. Trong đó, các thực phẩm giàu tryptophan có thể góp phần giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Thịt gà là nguồn cung cấp tryptophan - một axit amin thiết yếu mà cơ thể sử dụng để tạo ra serotonin và melatonin. Serotonin giúp điều hòa tâm trạng, còn melatonin là hormone đóng vai trò kiểm soát chu kỳ ngủ - thức.
Việc bổ sung thực phẩm giàu tryptophan vào bữa tối có thể hỗ trợ quá trình sản xuất melatonin tự nhiên, từ đó giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ ở một số người.
Không chỉ vậy, súp gà còn là món ăn khá dễ tiêu hóa. Khi được nấu cùng các loại rau củ như cà rốt, bí đỏ, khoai tây hoặc cần tây, món ăn sẽ bổ sung thêm chất xơ, vitamin và khoáng chất, đồng thời không tạo cảm giác nặng bụng như các món chiên rán hay nhiều dầu mỡ.
Bữa tối quá nhiều chất béo hoặc ăn quá no có thể làm chậm quá trình tiêu hóa, tăng nguy cơ trào ngược dạ dày và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Vì vậy, một món ăn ấm, ít dầu mỡ như súp gà có thể là lựa chọn phù hợp vào buổi tối, theo Cleveland Clinic.
Để món súp tốt hơn cho sức khỏe, các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên phần thịt gà nạc, bỏ da và hạn chế nêm quá nhiều muối. Việc bổ sung nhiều rau củ cũng giúp tăng lượng chất xơ và tạo cảm giác no mà không làm tăng quá nhiều năng lượng.
Ngoài ra, nên ăn súp trước giờ đi ngủ khoảng 2 - 3 giờ để hệ tiêu hóa có đủ thời gian hoạt động. Tránh ăn quá khuya hoặc dùng kèm nhiều bánh mì trắng, nước ngọt hay các món tráng miệng nhiều đường vì có thể làm giảm lợi ích của bữa ăn.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng không có món ăn nào có thể thay thế các thói quen ngủ lành mạnh. Muốn ngủ ngon, mỗi người cần duy trì giờ đi ngủ đều đặn, hạn chế caffeine vào buổi chiều tối, giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ và tạo không gian ngủ yên tĩnh, mát mẻ.
Nhìn chung, súp gà không phải là "thuốc ngủ tự nhiên", nhưng với thành phần giàu tryptophan, dễ tiêu hóa và giàu dinh dưỡng khi kết hợp cùng rau củ, đây là món ăn phù hợp để bổ sung vào bữa tối, góp phần hỗ trợ một giấc ngủ ngon hơn.
Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng - Giám đốc Trung tâm tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng quốc gia - cho rằng việc tranh cãi xảy ra bởi nhiều người cho rằng việc đứa trẻ 5 tuổi còn bú mẹ là không "phù hợp", thậm chí có phần "nhạy cảm".
Thực tế, hiện các khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều hiệp hội nhi khoa đều thống nhất rằng trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn nếu mẹ và con cùng mong muốn.
Tuy nhiên điều đó không đồng nghĩa sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng duy nhất trong suốt những năm đầu đời của trẻ.
Theo chuyên gia, 6 tháng đầu là giai đoạn đặc biệt khi sữa mẹ có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Nhưng từ sau mốc này, nhu cầu về năng lượng, protein, vi chất dinh dưỡng ngày càng tăng, trong khi sữa mẹ không còn đủ để đáp ứng toàn bộ.
Đó là lý do trẻ phải được ăn giặm và bổ sung thực phẩm đa dạng phù hợp với từng giai đoạn phát triển. "Nếu chỉ dựa hoàn toàn vào sữa mẹ sau 6 tháng tuổi, trẻ có nguy cơ thiếu năng lượng và vi chất dinh dưỡng cần thiết cho tăng trưởng ", bác sĩ Hưng cho biết.
Nói cách khác, khi trẻ lớn lên, sữa mẹ chuyển từ vai trò nguồn dinh dưỡng chính sang một phần trong khẩu phần ăn tổng thể.
"Điều này cũng phản ánh thực tế cuộc sống. Người mẹ không thể mãi ở bên con, quanh quẩn cho con bú. Họ phải quay trở lại công việc, đối mặt với áp lực cuộc sống và những thay đổi sinh lý khiến lượng sữa giảm dần theo thời gian.
Trẻ em cũng phải tới trường, vui chơi giao tiếp với bạn bè. Cho nên việc bú mẹ vì thế cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh phát triển tự nhiên của cả mẹ và con", bác sĩ Hưng chia sẻ.
Theo bác sĩ Hưng, hiện các tổ chức y tế lớn trên thế giới không đưa ra giới hạn cứng về thời gian cho con bú. Việc kéo dài đến đâu phụ thuộc vào nhu cầu của trẻ, điều kiện của người mẹ, hoàn cảnh gia đình, cũng như các yếu tố văn hóa, xã hội.
"Trường hợp cho con bú kéo dài thường có tính chất cá thể hóa, không nên áp chung cho mọi trường hợp" , bác sĩ Hưng chia sẻ.
Thực tế trong quá trình thăm khám, bác sĩ Hưng từng gặp những trường hợp rất đặc biệt, trong đó trẻ bị dị ứng với hầu hết thực phẩm tự nhiên nên sữa mẹ trở thành nguồn dinh dưỡng quan trọng trong thời gian dài.
Người mẹ trong trường hợp đó đã phải nghỉ việc, thậm chí xin làm tại trường mầm non của con để duy trì việc cho bú vì tình trạng bệnh lý đặc biệt của trẻ. Tuy nhiên đó là những trường hợp cá biệt.
Đối với phần lớn trẻ khỏe mạnh, việc lớn lên đồng nghĩa với việc mở rộng thực đơn, học cách ăn uống đa dạng và thích nghi với môi trường xã hội.
Trẻ đến trường, mẹ đi làm, nhu cầu dinh dưỡng cũng thay đổi theo từng giai đoạn phát triển. Trẻ không thể chỉ bú mẹ mà không ăn thực phẩm bổ sung khi lớn lên.
Theo bác sĩ Hưng, nuôi con bằng sữa mẹ luôn là lựa chọn được khuyến khích vì những lợi ích đã được chứng minh đối với cả mẹ, trẻ, gia đình và xã hội. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa mọi bà mẹ đều có thể cho con bú hoàn toàn hoặc kéo dài như nhau.
Trên thực tế, có những phụ nữ gặp khó khăn về tiết sữa do cấu tạo tuyến vú, bệnh lý hoặc các yếu tố tâm lý khác. Một số trẻ cũng không thích bú mẹ hoặc gặp các vấn đề trong quá trình bú.
"Thay vì biến sữa mẹ thành một "thước đo" của tình mẫu tử hay năng lực làm mẹ, theo tôi, xã hội cần tiếp tục tạo điều kiện hơn nữa để phụ nữ được nghỉ ngơi, được hỗ trợ về tâm lý, dinh dưỡng và môi trường làm việc sau sinh.
Không nên quá thần thánh hóa sữa mẹ để rồi tạo áp lực cho những bà mẹ không thể hoặc không đủ điều kiện cho con bú như mong muốn, mà cần tìm nguyên nhân, cách khắc phục phù hợp với từng trường hợp cụ thể", bác sĩ Hưng nói.
Đồng thời ông cho rằng mục tiêu cuối cùng không phải là trẻ bú mẹ đến mấy tuổi, mà là trẻ được nuôi dưỡng đầy đủ, khỏe mạnh và phát triển tốt nhất trong điều kiện phù hợp với từng gia đình.
Theo ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hiện nay thế giới chưa có một định nghĩa thống nhất về bệnh hiếm. Cách tiếp cận phổ biến là dựa trên tỷ lệ mắc trong cộng đồng. Trên toàn cầu, ước tính có khoảng 7.000-10.000 bệnh hiếm khác nhau, bao gồm nhiều nhóm bệnh như rối loạn chuyển hóa, rối loạn huyết học, rối loạn miễn dịch, dị tật bẩm sinh, bệnh thần kinh và cả các bệnh ung thư hiếm (khoảng 500 loại).
Mỗi bệnh chỉ xuất hiện ở một tỷ lệ rất nhỏ dân số, nhưng tổng số người mắc lại rất lớn. Ước tính toàn cầu có khoảng 300 triệu người, tương đương khoảng 4% dân số thế giới, đang sống chung với bệnh hiếm. Tại châu Âu, con số này dao động từ 27 đến 36 triệu người, chiếm khoảng 6-8% dân số. Ở Mỹ, khoảng 25-30 triệu người được ghi nhận mắc bệnh hiếm.
Việt Nam ghi nhận khoảng 100 loại bệnh hiếm, với khoảng 6 triệu người mắc, trong đó 58% trường hợp là trẻ em. Khoảng 30% trẻ bệnh hiếm tử vong trước 5 tuổi do không được điều trị kịp thời. Việc tiếp cận thuốc điều trị gặp nhiều khó khăn do chi phí cao và chưa được bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả đầy đủ.
Hiện, Việt Nam cũng chưa có văn bản quy phạm pháp luật chính thức định nghĩa hoặc quy định riêng về bệnh hiếm. Điều này khiến việc xây dựng chính sách hỗ trợ, quản lý và điều trị còn nhiều thách thức.
Một trong những thách thức lớn nhất của bệnh hiếm là việc chẩn đoán sớm và chính xác. Số ca bệnh ít khiến bác sĩ ít có cơ hội tiếp xúc và dễ bỏ sót dấu hiệu. Ngoài ra, số cơ sở y tế có năng lực chẩn đoán - điều trị bệnh hiếm còn hạn chế và chưa có quy trình chẩn đoán bài bản, chuẩn hóa từ sàng lọc, chuyển tuyến đến xét nghiệm chuyên sâu. Vì vậy, nhiều bệnh nhân phải trải qua hành trình chẩn đoán kéo dài 5 năm hoặc hơn, qua nhiều chuyên khoa và nhiều cơ sở y tế khác nhau mới có thể được xác định đúng bệnh
Ngay cả khi đã được chẩn đoán, cơ hội điều trị cũng rất hạn chế. Tại Mỹ, khoảng 10% bệnh hiếm có phác đồ điều trị được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn bệnh nhân chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
Bên cạnh đó, chi phí điều trị các bệnh hiếm thường rất cao do chi phí nghiên cứu lớn, thuốc ít được sản xuất và số lượng bệnh nhân nhỏ. Vì vậy, nhiều loại thuốc khó tiếp cận, đặc biệt tại các quốc gia có nguồn lực y tế hạn chế.
Theo TS Nguyễn Khánh Phương, Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế), bệnh hiếm là thách thức y khoa và là gánh nặng kinh tế rất lớn đối với người bệnh, gia đình và toàn xã hội. Một nghiên cứu tại Mỹ năm 2019, dựa trên dữ liệu thanh toán của 15,5 triệu bệnh nhân với 379 bệnh hiếm, cho thấy tổng chi phí liên quan đến bệnh hiếm lên tới 997 tỷ USD. Con số này bao gồm chi phí y tế trực tiếp, chi phí phi y tế như đi lại, ăn ở khi điều trị và chi phí gián tiếp do mất năng suất lao động.
Trong cơ cấu chi phí y tế, chi phí nằm viện chiếm tỷ lệ lớn nhất (32%), tiếp theo là chi phí thuốc điều trị (18%). Tuy nhiên, gánh nặng lớn nhất lại đến từ các chi phí gián tiếp như mất khả năng lao động, nghỉ việc, làm việc kém hiệu quả hoặc nghỉ hưu sớm - không chỉ đối với bệnh nhân mà còn cả người thân chăm sóc.
Chi phí điều trị trung bình cho một bệnh nhân bệnh hiếm tại Mỹ ước tính khoảng 28.913 USD mỗi năm, cao hơn nhiều so với các bệnh thông thường. Thực tế, gánh nặng chi phí của bệnh hiếm có thể cao gấp 5-10 lần so với các bệnh phổ biến.
Ngoài ra, nếu tính thêm các chi phí xã hội do tử vong sớm, gánh nặng kinh tế còn lớn hơn rất nhiều. Tại châu Âu, giá trị kinh tế của mỗi năm sống bị mất đi do tử vong sớm được ước tính khoảng 130.000 USD.
Việc không tiếp cận được điều trị phù hợp có thể làm chi phí bình quân của mỗi bệnh nhân tăng thêm khoảng 21,2% mỗi năm.
Những con số trên cho thấy một nghịch lý rằng từng bệnh có thể ít gặp, nhưng tổng gánh nặng của bệnh hiếm đối với hệ thống y tế và xã hội lại rất lớn. Vì vậy, nhiều quốc gia đã bắt đầu xây dựng chiến lược quốc gia về bệnh hiếm, thúc đẩy nghiên cứu, phát triển thuốc điều trị và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho bệnh nhân.
Hiện Quỹ Hy vọng - báo VnExpress phối hợp cùng vRace tổ chức giải chạy trực tuyến sống chung với bệnh hiếm, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh hiếm và gây quỹ hỗ trợ điều trị cho các bệnh nhi.
Độc giả có thể ký giải chạy tại đây.
Hỗ trợ trẻ em sống chung với bệnh hiếm là hoạt động trong chương trình Mặt trời Hy vọng. Thêm một sự chung tay của cộng đồng là thêm một tia sáng gửi tới thế hệ tương lai của đất nước. Độc giả có thể đồng hành cùng chương trình tại đây:
