Một nguồn tin Ukraine cuối tuần qua nói rằng các quan chức Ukraine và Mỹ đã thảo luận về một đề xuất ngừng bắn trên không để gửi cho Nga như một phần của đợt thúc đẩy mới nhằm khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình hướng tới chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua.
Nguồn tin cho biết Ukraine từng tiếp cận Tổng thống Nga Vladimir Putin với các đề nghị ngừng bắn, nhưng đã bị từ chối. Tuy nhiên, một số quan chức tin rằng áp lực đối với nền kinh tế Nga từ các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái và tên lửa đang diễn ra của Ukraine có thể làm mềm mỏng lập trường của ông Putin.
Bình luận về thông tin này, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 26/7 cho biết: “Chúng tôi không biết các báo cáo này đáng tin cậy đến đâu hoặc chúng xuất phát từ đâu. Đây là những báo cáo trên báo chí và không hơn thế. Do đó, còn quá sớm để bình luận về chúng ở giai đoạn này”.
Ông nhấn mạnh phản ứng của Nga đối với bất kỳ sáng kiến hòa bình mới nào sẽ phụ thuộc vào việc liệu nó có phù hợp với các lợi ích của Moscow hay không.
“Chúng tôi đã nghe các tuyên bố rằng một số công thức mới có thể là khả thi. Chúng tôi vẫn cần tìm hiểu thêm về chúng. Và theo thời gian, một số công thức hoặc đề xuất có lẽ sẽ được đưa ra. Điều gì xảy ra tiếp theo sẽ phụ thuộc vào mức độ tương thích của chúng với các lợi ích của chúng tôi”, ông Peskov nói.
Ông Peskov nhắc lại rằng Moscow duy trì các kênh đối thoại với các nhà đàm phán Mỹ. Các quan chức Nga cho biết họ hy vọng các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner sẽ thăm Moscow khi lịch trình của họ cho phép và đối thoại với Washington sẽ tiếp tục.
Các nỗ lực của Mỹ nhằm làm trung gian cho một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine phần lớn đã bị chệch hướng trong những tháng gần đây, trong khi sự chú ý ngoại giao cũng bị phân tán bởi cuộc chiến ở Iran.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuần này đã nói chuyện với ông Witkoff và ông Kushner về triển vọng khôi phục các cuộc đàm phán với Nga và dự kiến sẽ gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington vào ngày 28/7.
Trong một diễn biến khác, Điện Kremlin cho biết, tuần trước, trong cuộc họp với Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev đã đề xuất về việc “đóng băng” xung đột Nga – Ukraine.
Tuy nhiên, Điện Kremlin cho biết, các điều kiện của Nga để chấm dứt các hoạt động thù địch là rất rõ ràng và cuộc chiến có thể kết thúc “vào cuối ngày” nếu Ukraine đưa ra “các quyết định phù hợp”, ám chỉ yêu cầu của Moscow về việc Ukraine rút quân khỏi khu vực Donbass, cũng như việc Kiev từ bỏ các kế hoạch gia nhập NATO.
“Xét đến tình hình hiện nay, việc đóng băng xung đột là không thể. Đối với chúng tôi có một điều kiện chính, chúng tôi phải đạt được các mục tiêu của mình”, ông Peskov nói.
Về phía Ukraine, Quyền Ngoại trưởng Andrii Sybiha cho hay, Kiev ủng hộ lời kêu gọi của Tổng thống Kazakhstan về việc đóng băng cuộc chiến.
“Chúng tôi đánh giá cao việc Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev nói với ông Putin rằng đã đến lúc dừng cuộc chiến. Một thông điệp thực tế, kịp thời và khôn ngoan”, ông Sybiha nói.
Ông nhắc lại rằng Ukraine đã đề xuất dừng cuộc chiến dọc theo chiến tuyến hiện tại và chuyển sang con đường ngoại giao.
Hôm 9-4, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã công bố lệnh ngừng bắn kéo dài 32 giờ với Ukraine, nhân dịp lễ Phục sinh Chính Thống giáo.
Theo Hãng thông tấn Tass của Nga, quân đội Nga sẽ dừng các hoạt động quân sự theo mọi hướng kể từ 16h ngày 11-4 giờ Matxcơva (tức 20h cùng ngày giờ Việt Nam) đến hết ngày 12-4. Tuy nhiên, quân đội phải duy trì sẵn sàng đáp trả trong trường hợp bị tấn công.
Hãng tin AP dẫn lời người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov mô tả đây là biện pháp "nhân đạo", song tiếp tục nhấn mạnh Nga theo đuổi một giải pháp toàn diện dựa trên các yêu cầu lâu dài của nước này.
Trước khi ông Putin ra quyết định như trên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đề xuất hai nước ngưng bắn nhân lễ Phục sinh. Sau khi có quyết định từ ông Putin, ông Zelensky tuyên bố Ukraine sẵn sàng có động thái ngừng bắn tương tự. Ông nhấn mạnh người dân "cần một lễ Phục sinh không có đe dọa và một bước tiến thực sự tiến tới hòa bình".
Bên cạnh ngừng bắn, hai nước cũng đã trao đổi về khả năng trao trả tù binh nhân dịp này.
Trước thềm ngừng bắn, Nga và Ukraine tiếp tục cáo buộc nhau tiến hành không kích.
Giới chức thành phố cảng Odessa của Ukraine tố các máy bay không người lái (drone) của Nga đã tấn công vào rạng sáng 11-4, khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và 2 người khác bị thương, đồng thời khiến các tòa chung cư và một trường mẫu giáo bị hư hại.
Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng đi 160 drone, trong đó 133 chiếc đã bị bắn hạ hoặc đánh chặn, theo AP.
Trong khi đó Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã bắn hạ 99 drone của Ukraine trên lãnh thổ Nga và khu vực bán đảo Crimea mà họ đơn phương kiểm soát.
Những ngày qua, hạ tầng tại Crimea đã liên tục bị tấn công dẫn đến thiếu hụt nhiên liệu và cúp điện trên diện rộng tại bán đảo được Nga sáp nhập vào năm 2014. Nhiều hoạt động khác tại đây cũng bị ảnh hưởng như giao thông, du lịch.
Theo trang The Kyiv Independent, Crimea đang bị phong tỏa dưới chiến lược tấn công bằng UAV của Ukraine. Việc cắt đứt các tuyến tiếp tế từ Nga, đồng thời phá hủy cơ sở hạ tầng then chốt trên bán đảo sẽ khiến Crimea bị cô lập và sau cùng khiến sự kiểm soát của Nga tự sụp đổ. "Địa ngục đang mở ra. Hậu cần đang bị cắt đứt. Crimea đang bị cô lập", Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov nói vào hôm 17.6.
Chiến thuật của Ukraine đối với Crimea đã có sự thay đổi trong vài tháng gần đây. Nếu như trước đây nước này chỉ tấn công lẻ tẻ nhắm vào mục tiêu giá trị cao, thì giờ đây các đợt tấn công diễn ra thường xuyên hơn nhằm cắt đứt những tuyến giao thông huyết mạch trên bộ lẫn trên biển, kết nối Crimea với Nga cũng như với các vùng mà Moscow kiểm soát tại miền nam Ukraine.
Từ tháng 4, UAV tầm trung Ukraine đặc biệt nhắm vào hoạt động lưu thông quân sự của Nga trên đường cao tốc R-280 (Nga gọi là cao tốc Novorossiya) - kết nối TP.Rostov-on-Don ở Nga với Crimea thông qua một loạt thành phố ven biển Azov ở miền nam Ukraine. Sự nguy hiểm khiến cho tuyến đường này giờ được gọi là "cao tốc tử thần".
Các tuyến đường sắt, cầu và phà nối Crimea với Nga và miền nam Ukraine như cầu Henichsesk, cầu Chonhar cũng bị UAV oanh tạc liên tục, gây thiệt hại và gián đoạn lưu thông. Một số tuyến phà qua eo biển Kerch, nối Crimea với vùng Krasnodar của Nga, đã bị dừng hoạt động sau các cuộc tấn công của Ukraine. Kyiv tuyên bố tuyến đường sắt trên cầu Crimea cũng đã bị phá hủy trong cuộc tấn công mới trong tuần này.
The Kyiv Independent nhận định chiến lược phong tỏa bằng UAV thành công một phần nhờ sự suy yếu của lực lượng phòng không Nga sau những đợt oanh tạc trước đây và cũng nhờ sự ra đời của thế hệ UAV tầm trung giá rẻ mới, được sản xuất trong nước. Chuyên gia quốc phòng Michael Bohnert tại Tổ chức RAND (Mỹ) chỉ ra UAV Behemoth chuyên tấn công mục tiêu kiên cố của Ukraine có giá chưa đến 50.000 USD, rẻ hơn nhiều so với tên lửa hành trình Storm Shadow 2 triệu USD mà Anh và Pháp cung cấp. Vì thế, dù sức công phá của Behemoth hạn chế hơn nhưng Ukraine có sự tự chủ trong sản xuất và lựa chọn mục tiêu. Các UAV tầm trung như Dart hay Hornet có giá từ 2.000 - 5.000 USD, rẻ hơn đáng kể so với tên lửa phòng không vác vai của Nga, ông Bohnert nhận xét thêm.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 14-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai chỉ trích cuộc không kích trước đó vài giờ của Israel nhắm vào thủ đô Beirut của Lebanon.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết cuộc tấn công vào Beirut sáng cùng ngày "lẽ ra không nên xảy ra", nhất là vào thời điểm Mỹ "đang rất gần một thỏa thuận hòa bình với Iran".
Tổng thống Mỹ thừa nhận Israel có quyền tự vệ trước các mối đe dọa, song cho rằng vụ việc mà Israel đáp trả là "rất nhỏ và vô nghĩa" nên "không được phép làm gián đoạn tiến trình quan trọng này".
Israel khẳng định cuộc không kích vùng ngoại ô phía nam Beirut sáng 14-6 nhằm trả đũa việc 3 máy bay không người lái (drone) của lực lượng Hezbollah đánh trúng một địa điểm phía bắc Israel, dù vụ việc không để lại hậu quả nào.
Nhà lãnh đạo Mỹ kêu gọi các bên kiềm chế: "Chúng ta đang rất gần một thỏa thuận sẽ mang lại hòa bình cho khu vực, bao gồm cả Lebanon. Tất cả các bên nên dừng tay".
Ông nhấn mạnh Israel "không được tấn công thêm ở bất kỳ đâu tại Lebanon", đồng thời "bất kỳ bên nào khác, kể cả Hezbollah, cũng không được tấn công Israel".
"Đây có thể là khởi đầu cho một nền hòa bình lâu dài và tươi đẹp. Đừng để vuột mất!", ông Trump viết.
Nhiều tháng qua, ông Trump liên tục nhắc tới khả năng đạt thỏa thuận hòa bình với Iran. Ông khẳng định thỏa thuận sẽ "vĩnh viễn" chặn đứng khả năng Iran chế tạo vũ khí hạt nhân và lập tức mở lại eo biển Hormuz đang bị phong tỏa.
Trong những ngày gần đây, ông và Pakistan - nước trung gian chính giữa Mỹ và Iran - liên tục úp mở việc thỏa thuận khung giữa Washington và Tehran có thể được ký ngay trong ngày 14-6.
Tuy nhiên Tehran đến nay chưa xác nhận sẽ ký, chỉ thừa nhận có thể sẽ có thỏa thuận trong ít ngày tới.
Ngay sau cuộc tấn công ngày 14-6 của Israel, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của nước này, đã lên tiếng chỉ trích cuộc tấn công của Israel cho thấy Mỹ thiếu quyết tâm hoặc khả năng để thực hiện những cam kết mình đưa ra.
Phát biểu trên X, ông Ghalibaf cho rằng hai bên sẽ không thể tiếp tục đi trên hướng đi hiện tại nếu các cam kết không được thực hiện đầy đủ.
Chuẩn tướng Mohammad Jafar Asadi, Phó tư lệnh cơ quan chỉ huy quân sự cao nhất của Iran, cũng lên tiếng cảnh báo việc Israel tấn công Beirut "chắc chắn sẽ không bị bỏ qua mà không có sự đáp trả".
Diễn biến lập tức làm dấy lên nguy cơ trả đũa. Quân đội Israel cho biết đang chuẩn bị đối phó khả năng bị "bắn về phía lãnh thổ Israel trong vài giờ tới", song không nêu cụ thể đòn tấn công có thể đến từ đâu.
