“Ông Zelensky đã cho tấn công tàu thương mại Iran, khiến một thủy thủ thiệt mạng. Đây là hành động vi phạm trắng trợn Hiến chương Liên Hợp Quốc, được thực hiện theo yêu cầu của Israel nhằm kéo châu Âu vào cuộc chiến”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội hôm 26/7, đề cập Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Ngoại trưởng Iran cho biết ông đã nêu vấn đề này trong cuộc điện đàm với Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. “Tôi đã nói rõ với họ rằng những hành động của người điều hành tại Kiev sẽ không thể bị bỏ qua”, ông cho hay.
Giới chức Ukraine chưa bình luận về thông tin.
Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Zelensky thông báo Ukraine đã đạt được “những kết quả rất đáng kể” trong cuộc tấn công tầm xa trên biển Caspi, nhắm vào “các tàu được sử dụng để vận chuyển hàng hóa quân sự liên quan Iran, cũng như một tàu chiến”.
Tuy nhiên, ông Zelensky không xác nhận tàu thương mại mà Iran đề cập có nằm trong số các mục tiêu bị tấn công hay không.
Bộ Ngoại giao Iran cho biết sự việc xảy ra rạng sáng 25/7, gây nổ trên một tàu hàng nước này, khiến một thủy thủ thiệt mạng và nhiều người bị thương. Iran khẳng định nước này “chưa từng can dự vào xung đột giữa Nga và Ukraine”, đồng thời đã triệu tập Đại biện lâm thời Ukraine tại Tehran để phản đối điều mà họ gọi là “hành động thù địch và tội phạm”.
Ngoại trưởng Araghchi và người đồng cấp Lavrov đều lên án vụ tấn công trong cuộc điện đàm.
Ông Araghchi gọi đây là “hành động phiêu lưu nguy hiểm và vi phạm rõ ràng các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc”, nhấn mạnh Tehran sẽ kiên quyết bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia. Ông Lavrov lên án vụ tấn công là “hành động vi phạm luật pháp quốc tế, đe dọa các tuyến thương mại giữa Nga và Iran”.
Quan hệ giữa Tehran và Kiev đã ở trong tình trạng căng thẳng kể từ năm 2022, khi Nga bắt đầu tập kích mục tiêu Ukraine bằng máy bay không người lái (UAV) tự sát Geran-2 dựa trên mẫu Shahed-136 do Iran phát triển.
Ukraine cũng đề nghị cung cấp hệ thống đánh chặn UAV và hỗ trợ chuyên môn cho các nước vùng Vịnh phải đối mặt với chiến dịch trả đũa của Iran trong xung đột Trung Đông, đồng thời triển khai chuyên gia chống UAV tới Qatar, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Arab Saudi và Kuwait.
Theo một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran, Ngoại trưởng Araghchi “đã thảo luận về các vi phạm lệnh ngừng bắn của chế độ Do Thái tại Iran và Lebanon” trong cuộc điện đàm với Thống soái Pakistan Asim Munir.
Cùng thời điểm, truyền thông Iran và Đài Al Jazeera dẫn lời các quan chức Iran cảnh báo Tehran sẵn sàng rút khỏi lệnh ngừng bắn và đáp trả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon.
“Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ rút khỏi thỏa thuận nếu Israel tiếp tục vi phạm lệnh ngừng bắn trong các cuộc tấn công vào Lebanon”, một nguồn thạo tin tiết lộ.
Trong khi đó, một quan chức khác nói rằng “lệnh ngừng bắn cần được áp dụng trên toàn khu vực. Israel nổi tiếng với việc phá vỡ các cam kết và chỉ có thể bị răn đe bằng vũ lực”.
Đáng chú ý, Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin Tehran đã dừng lưu thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz sau khi Israel tấn công Lebanon.
Hiện Iran đang cân nhắc trừng phạt Israel do các đợt không kích nhằm vào Lebanon.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin rằng nước này có thể rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon tiếp diễn. Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, Iran đang hoàn tất các bước chuẩn bị cho "các hoạt động răn đe" chống lại các mục tiêu quân sự của Israel.
Các tuyên bố trên được đưa ra sau khi quân đội Israel thông báo đã tiến hành 100 cuộc không kích nhằm vào nhiều địa điểm trên khắp Lebanon chỉ trong vòng 10 phút.
Bộ trưởng Y tế Lebanon Rakan Nassereddine nói đợt oanh tạc của Israel tại quốc gia này đã khiến ít nhất 89 người thiệt mạng và 722 người bị thương.
Quân đội Israel cho biết các cuộc tấn công là một phần của chiến dịch mới với tên gọi "Bóng tối vĩnh cửu" nhằm mục tiêu vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền Nam và Đông Lebanon, cũng như ở Beiruth.
Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói rằng sẽ tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran nhưng sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm vào Hezbollah ở Lebanon.
Về phía Pakistan, Thủ tướng Shehbaz Sharif ngày 8-4 cho hay đã ghi nhận được các vi phạm ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời kêu gọi các quốc gia tôn trọng thỏa thuận đình chiến.
“Tôi tha thiết và chân thành kêu gọi tất cả các bên kiềm chế và tôn trọng lệnh ngừng bắn trong hai tuần theo thỏa thuận, để ngoại giao có thể đóng vai trò chủ đạo hướng tới một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột”, ông Sharif nói.
Ở phía ngược lại, trang tin Axios của Mỹ dẫn lời Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói Lebanon không phải là một phần của thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Tổng thống Donald Trump cũng nhấn mạnh các cuộc không kích của Israel tại Lebanon là "một cuộc giao tranh riêng rẽ". Nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng lực lượng Hezbollah "không thuộc phạm vi thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran".
"Các máy bay không người lái (UAV) tấn công đã đe dọa trực tiếp hoạt động giao thông hàng hải trong khu vực. Lực lượng Mỹ đã bắn hạ chúng và sau đó tiến hành không kích các trạm radar giám sát bờ biển của Iran tại Goruk và trên đảo Qeshm để ngăn chặn những cuộc tấn công tiếp theo", Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết trong một bài đăng trên X ngày 5/6.
Quân đội Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục đáp trả "những hành động gây hấn phi lý của Iran để tự vệ".
Đây là vụ tấn công "ăn miếng trả miếng" mới nhất giữa Mỹ và Iran, đe dọa lệnh ngừng bắn vốn mong manh mà hai nước đã thiết lập hồi tháng 4, cũng như những nỗ lực đang diễn ra nhằm chấm dứt xung đột.
Quân đội Iran trước đó cho biết họ đã bắn "tên lửa cảnh cáo" vào hai tàu khu trục của Mỹ ở vịnh Oman, song lực lượng Mỹ phủ nhận.
Hồi đầu tuần, các UAV Iran đã gây hư hại nặng nề cho một nhà ga hành khách tại sân bay chính của Kuwait, làm một người thiệt mạng, hàng chục người bị thương và khiến sân bay này phải đóng cửa trong thời gian ngắn.
Hôm 3/6, Kuwait cho biết họ đã đánh chặn 30 tên lửa đạn đạo từ Iran, nói rằng Tehran có "hành động gây hấn nguy hiểm". Người dẫn chương trình nổi tiếng gốc Lebanon Mario Nawfal đăng trên X rằng Iran tấn công hai căn cứ lớn của Mỹ ở Kuwait là Ali Al Salem và Camp Arifjan.
CENTCOM sau đó thông báo Iran tấn công nhưng không đánh trúng mục tiêu nào.
Bất chấp các cuộc tấn công làm dấy lên lo ngại mới về nguy cơ lệnh ngừng bắn có thể đổ vỡ, Tổng thống Donald Trump hôm 5/6 vẫn tuyên bố trước các phóng viên rằng "tình hình với Iran dường như đang tiến triển khá tốt".
"Chúng ta sẽ giải quyết xong vấn đề Iran rất nhanh và kết quả sẽ rất rõ ràng dù bằng cách này hay cách khác, dù là bằng một văn bản ký kết hay bằng biện pháp cực kỳ cứng rắn", ông Trump phát biểu tại một sự kiện với nông dân ở Wisconsin. "Biện pháp cực kỳ cứng rắn có lẽ lại là cách dễ dàng hơn, nhưng chúng ta sẽ giải quyết xong xuôi".
Sự việc xảy ra sáng 29/4, khoảng 90 phút sau khi máy bay Boeing 737 của hãng hàng không United Airlines cất cánh từ San Francisco và đang chuẩn bị hạ cánh xuống thành phố San Diego. Máy bay khi đó chở theo 48 hành khách và 6 thành viên tổ bay.
Tổ bay tin rằng phi cơ đã va chạm với một thiết bị bay không người lái (drone) cỡ nhỏ ở độ cao khoảng 900 m. "Nó quá nhỏ nên tôi không thể xác định rõ. Vật thể đó màu đỏ và sáng bóng", phi công nói trong bản ghi âm điện đàm được giới chức Mỹ công bố.
Trước đó vài phút, tổ bay United Airlines cũng liên lạc với đài kiểm soát không lưu để hỏi liệu các phi công khác có phát hiện điều gì bất thường trên bầu trời hay không. "Tôi nghĩ rằng mình vừa thấy một vật thể nhỏ màu đỏ, chếch về phía bên phải và thấp hơn chúng tôi khoảng 300 m", người này cho biết.
Phát ngôn viên United Airlines xác nhận máy bay có thể đã va chạm với drone, nhấn mạnh sự việc không gây thiệt hại và thương vong.
"Chuyến bay số hiệu 1980 của United Airlines đã báo cáo nghi vấn drone xuất hiện trước khi hạ cánh xuống San Diego. Phi cơ đã hạ cánh an toàn, hành khách rời máy bay bình thường. Đội ngũ bảo trì đã kiểm tra kỹ lưỡng và không tìm thấy dấu vết hư hại nào", hãng hàng không Mỹ cho hay.
Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) nghiêm cấm sử dụng drone ở độ cao trên 120 m, trừ khi có giấy phép đặc biệt. Người điều khiển cũng phải tránh những vùng trời hạn chế, trong đó có khu vực xung quanh các sân bay.
