Ngày 27/7, TS.BS Nguyễn Phan Tú Dung, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện JW Hàn Quốc, cho biết bệnh nhân quê Tây Ninh nhập viện trong tình trạng hai bầu ngực sưng phì đại bất thường, căng cứng và đau nhiều. Vòng ngực lớn đến mức êkíp không thể thực hiện chụp cộng hưởng từ (MRI) như kế hoạch vì bệnh nhân không vào đúng tư thế trong máy.
Theo người bệnh, khoảng 20 năm trước, do mặc cảm vòng một nhỏ, chị sang Trung Quốc tiêm một loại chất được giới thiệu là “mỡ nhân tạo” tại một cơ sở làm đẹp, nhưng không được biết chính xác thành phần, giúp “ngực lớn hơn nhưng ở mức độ vừa phải”. Những năm sau, chị không gặp biến chứng đáng kể nên cho rằng phương pháp này an toàn. Tuy nhiên khoảng hai tháng gần đây, hai bên ngực bắt đầu căng tức, sưng to nhanh, đau liên tục và xuất hiện khó thở, đặc biệt khi nằm.
“Lúc đầu ngực chỉ hơi căng và đau, nhưng sau đó sưng lên rất nhanh, càng lúc càng cứng, mỗi khi nằm xuống tôi có cảm giác như có vật nặng đè lên ngực, phải ngồi dậy mới thở được nên nhiều đêm gần như thức trắng”, người bệnh kể.
Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận hai bầu ngực phì đại rõ, nhiều vùng mô cứng, lổn nhổn, nghi đã biến đổi sau thời gian dài tồn tại chất lạ. Bệnh nhân được chỉ định siêu âm, xét nghiệm và dự kiến chụp MRI để đánh giá mức độ tổn thương. Khi phương án này không thể thực hiện vì vòng ngực quá lớn, êkíp buộc phải chuyển sang chụp CT để khảo sát phạm vi tổn thương, đồng thời xét nghiệm máu cho thấy số lượng bạch cầu tăng cao, gợi ý tình trạng viêm.
Hình ảnh chẩn đoán cho thấy nhiều ổ dịch, mô xơ và cấu trúc tổn thương phức tạp, buộc phải phẫu thuật khẩn. Ca mổ kéo dài gần 5 giờ. Bác sĩ mở nhiều khoang tổn thương, cắt lọc mô viêm xơ, lấy chất lạ, hút dịch và bơm rửa liên tục. Tổng cộng gần 5 lít hỗn hợp dịch, máu và chất lạ được lấy ra khỏi hai bên ngực.
Ths.BS.CK1 Huỳnh Thanh Hòa, thành viên kíp phẫu thuật cho biết, khó khăn lớn nhất không nằm ở lượng dịch mà ở việc chất lạ tồn tại quá lâu khiến mô bị xơ hóa, hình thành nhiều vách ngăn dày, chia thành các khoang nhỏ giống “tổ ong”. Các bác sĩ phải xử lý từng khoang để loại bỏ tối đa tổ chức viêm nhưng vẫn bảo tồn mô lành và hạn chế tổn thương mạch máu.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân được đặt dẫn lưu để tiếp tục theo dõi nguy cơ tái tụ dịch và nhiễm trùng.
Theo bác sĩ Tú Dung, trường hợp này là lời cảnh báo về các chất tiêm làm đẹp được quảng cáo dưới tên gọi như “mỡ nhân tạo”, “mỡ sinh học” hay “chất làm đầy vĩnh viễn” nhưng không rõ thành phần và nguồn gốc. Ông cho biết việc không xuất hiện biến chứng trong 10-20 năm không đồng nghĩa chất tiêm an toàn. Các chất này có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể, sau đó gây viêm, nhiễm trùng, xơ hóa hoặc di chuyển sang vùng mô khác, khiến việc điều trị về sau rất phức tạp.
Bác sĩ khuyến cáo người có nhu cầu làm đẹp cần biết rõ thành phần, nguồn gốc và tình trạng cấp phép của bất kỳ chất nào được đưa vào cơ thể, đặc biệt tránh các chất làm đầy không rõ nguồn gốc hoặc silicone lỏng đã bị Bộ Y tế cấm sử dụng.
Mới đây, một nghiên cứu công bố trên Journal of Affective Disorders tiếp tục bổ sung thêm một lợi ích đáng chú ý của cà phê, đặc biệt trong bối cảnh cuộc sống hiện đại nhiều áp lực: Hỗ trợ cải thiện sức khỏe tâm thần.
Các nhà khoa học từ Bệnh viện Zhongshan, Đại học Fudan, Thượng Hải (Trung Quốc) đã phân tích dữ liệu của 461.586 người, độ tuổi trung bình 57, từ UK Biobank. Tất cả đều có sức khỏe tâm thần ổn định khi bắt đầu và được theo dõi trong khoảng 13,4 năm, đồng thời báo cáo lượng cà phê tiêu thụ hằng ngày.
Kết quả cho thấy những người uống cà phê ở mức vừa phải, khoảng 2 - 3 tách mỗi ngày, có tâm trạng tốt hơn, giảm căng thẳng hiệu quả và ít nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần so với nhóm không uống hoặc uống quá nhiều, theo trang tin khoa học Science Alerti.
Ngược lại, những người tiêu thụ từ 5 tách cà phê trở lên mỗi ngày lại có nguy cơ rối loạn tâm trạng cao hơn. Điều này cho thấy việc lạm dụng cà phê không những không mang lại lợi ích mà còn có thể gây tác động tiêu cực đến tinh thần.
Điểm đáng chú ý là cả cà phê rang xay, cà phê hòa tan và cà phê khử caffeine đều cho thấy những tác động tích cực, thậm chí hiệu quả rõ hơn ở nam giới. Các nhà nghiên cứu cho rằng cà phê chứa nhiều hợp chất sinh học có khả năng chống viêm và tác động đến các vùng não liên quan đến cảm xúc và căng thẳng.
Từ kết quả nghiên cứu trên, các chuyên gia kết luận rằng tiêu thụ cà phê ở mức vừa phải có thể là một thói quen đơn giản nhưng hữu ích để cải thiện tâm trạng, giảm nguy cơ lo âu và trầm cảm. Trong nhiều trường hợp, chỉ 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày đã đủ để mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tinh thần.
Đây là chia sẻ của các chuyên gia tại hội thảo "Truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại tỉnh Hưng Yên năm 2026", do Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, Bộ Y tế phối hợp với các đơn vị tổ chức ngày 18-6 tại Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên.
Theo ông Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, chăm sóc sức khỏe chủ động là việc mỗi người bảo vệ cơ thể ngay từ khi chưa mắc bệnh thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, tiêm chủng đầy đủ, khám sức khỏe định kỳ và loại bỏ các yếu tố nguy cơ.
Theo các chuyên gia, thanh niên là nhóm tuổi có nhiều lợi thế về thể chất nhưng cũng dễ hình thành các thói quen sống không lành mạnh. Nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ ngay từ sớm, nhiều bệnh mạn tính sẽ xuất hiện khi tuổi đời còn rất trẻ.
Đặc biệt, nhiều người trẻ vẫn xem uống rượu bia là cách giao lưu, giải trí hoặc thể hiện bản thân. Tuy nhiên đây lại là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đột quỵ, xơ gan, viêm gan, ung thư gan, ung thư thực quản, ung thư đại trực tràng cùng nhiều loại ung thư khác.
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, đồ uống có cồn còn gây tổn thương não bộ, làm suy giảm trí nhớ, khả năng tập trung, ảnh hưởng đến sự phát triển hệ thần kinh của người trẻ. Việc lạm dụng rượu bia cũng làm gia tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm, rối loạn cảm xúc, mất kiểm soát hành vi, bạo lực, tai nạn giao thông và tai nạn lao động.
Đối với thanh niên đang trong giai đoạn học tập và lập nghiệp, sử dụng rượu bia thường xuyên còn làm giảm hiệu quả học tập, năng suất lao động, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và làm tăng nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm từ rất sớm.
Vì vậy ông Cường khuyến cáo người trẻ cần hạn chế tối đa việc sử dụng rượu bia, kiên quyết nói không với các chất kích thích gây nghiện và không sử dụng rượu bia như một cách giải tỏa căng thẳng.
Bên cạnh đó, người trẻ cần duy trì chế độ ăn cân đối, giảm muối, giảm đường, uống đủ nước, tăng cường vận động với mục tiêu khoảng 10.000 bước mỗi ngày hoặc luyện tập thể thao thường xuyên.
Sức khỏe tinh thần cũng được xem là một phần không thể tách rời của chăm sóc sức khỏe toàn diện. Áp lực học tập, công việc và cuộc sống nếu không được chia sẻ, hỗ trợ kịp thời có thể dẫn đến căng thẳng, trầm cảm hoặc các hành vi tiêu cực.
Chia sẻ tại hội thảo, theo đại diện Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA), phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của toàn xã hội, từ các tổ chức xã hội, chuyên gia, doanh nghiệp đến từng người dân.
Đại diện hiệp hội cho biết nhiều doanh nghiệp đã triển khai các hoạt động thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm như tuyên truyền không bán đồ uống có cồn cho người dưới 18 tuổi, tập huấn cho cơ sở kinh doanh, bổ sung thông tin sức khỏe trên nhãn điện tử và thực hiện các chiến dịch truyền thông khuyến khích không lạm dụng rượu bia.
Song song với đó, công tác truyền thông cũng hướng tới thay đổi hành vi bằng những thông điệp như "đã uống rượu bia thì không lái xe", không ép uống và xây dựng văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm.
Theo các chuyên gia, bảo vệ thanh thiếu niên khỏi việc tiếp cận sớm với đồ uống có cồn, nâng cao nhận thức cộng đồng và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật sẽ góp phần giảm tai nạn, bệnh tật cũng như những hệ lụy về kinh tế, xã hội do rượu bia gây ra.
Các nhà khoa học hiện đạt được những bước tiến lớn trong việc giải mã "hỗn hợp hóa học" phức tạp khiến một số cá nhân trở nên hấp dẫn hơn đối với những loài hút máu truyền bệnh này.
"Đó không phải là một quan niệm sai lầm - muỗi thực sự bị thu hút bởi một số người nhiều hơn những người khác", tiến sĩ Frederic Simard từ Viện Nghiên cứu Phát triển Pháp (IRD) chia sẻ với AFP. Tuy nhiên, chuyên gia côn trùng học y tế này cũng bổ sung thêm: "Nhưng không phải tất cả chúng ta đều là 'nam châm' hút muỗi vào mọi thời điểm".
Cách muỗi bị thu hút bởi con người
Một loạt các tín hiệu cảm giác có thể khiến muỗi chọn người này thay vì người kia - chủ yếu là mùi cơ thể, nhiệt lượng tỏa ra và khí carbon dioxide (CO2) mà chúng ta thở ra. Chỉ có muỗi cái mới đốt người, chúng phát hiện các tín hiệu này bằng những thụ thể được tinh chỉnh cực nhạy trước khi quyết định chọn mục tiêu.
"Chúng ta đã biết hơn 100 năm nay rằng muỗi bị thu hút bởi khí CO2 mà chúng ta thở ra - đây là tín hiệu đầu tiên kích hoạt hành vi của chúng khi chúng ở cách xa hàng chục mét", nhà khoa học Thụy Điển Rickard Ignell nói với AFP.
Trong phạm vi khoảng 10 m, muỗi bắt đầu phát hiện mùi cơ thể người. Khi kết hợp với CO2, mùi này càng khiến chúng bị thu hút mạnh mẽ hơn. Khi tiến lại gần hơn nữa, nhiệt độ cơ thể và độ ẩm sẽ biến một số cá nhân trở nên cực kỳ "quyến rũ" trong mắt chúng.
Muỗi thích các nhóm máu hay mùi hương cụ thể hơn?
Một số lý thuyết phổ biến về vấn đề này lại không đứng vững về mặt khoa học. Tiến sĩ Simard khẳng định ý tưởng cho rằng muỗi thích các nhóm máu cụ thể là "không có cơ sở khoa học". "Đã có một số nghiên cứu nhưng chỉ thực hiện trên một nhóm rất ít người", ông nói, thêm rằng nó cũng không liên quan đến màu da, màu mắt hay màu tóc.
Ngược lại, mùi hương lại đóng vai trò tối quan trọng. "Một 'hỗn hợp phân tử' được tạo ra bởi hệ vi sinh vật trên da mỗi người có thể hấp dẫn muỗi ở mức độ khác nhau", tiến sĩ Simard giải thích. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng con người giải phóng từ 300 đến 1.000 hợp chất mùi khác nhau, nhưng các nhà khoa học mới chỉ bắt đầu hiểu được hợp chất nào thực sự thu hút muỗi.
Trong nghiên cứu gần đây của GS Ignell, các nhà khoa học đã thực hiện thí nghiệm trên 42 phụ nữ trong phòng lab với loài muỗi Aedes aegypti - vật trung gian truyền bệnh sốt vàng da và sốt xuất huyết. "Chúng tôi đã chứng minh rằng muỗi sử dụng một hỗn hợp các hợp chất mùi (chúng tôi xác định được 27 loại mà muỗi sẽ phát hiện ra trong số 1.000 hợp chất tiềm năng) để tìm đến chúng ta", ông cho biết.
Những phụ nữ hấp dẫn muỗi nhất - bao gồm cả phụ nữ mang thai trong tam cá nguyệt thứ hai - sản sinh ra hàm lượng cao một hợp chất được tạo ra từ quá trình phân hủy bã nhờn (chất dầu trên da). Giáo sư Ignell nhấn mạnh rằng ngay cả một sự gia tăng nhỏ của hợp chất này cũng tạo ra sự khác biệt, điều này gây bất ngờ lớn cho đội ngũ nghiên cứu.
Bia rượu khiến bạn trở nên "hấp dẫn" hơn
Uống bia cũng được cho là có liên quan đến việc thu hút muỗi. Theo nhiều nghiên cứu, chất cồn làm tăng nhiệt độ cơ thể, tăng lượng CO2 thở ra và thay đổi mùi da.
Trong một nghiên cứu tiêu chuẩn được thực hiện tại Burkina Faso, các tình nguyện viên đã uống bia và vài ngày sau đó uống nước lọc để so sánh. Kết quả là muỗi Anopheles (vật trung gian truyền bệnh sốt rét) bị thu hút nhiều hơn bởi mùi hương của những người uống bia.
Một nghiên cứu khác năm 2023 tại Hà Lan trên 465 tình nguyện viên cũng cho kết quả tương tự: những người đã uống bia trong vòng 24 giờ trước đó có khả năng thu hút muỗi Anopheles cái cao gấp 1,35 lần.
Việc khám phá ra lý do tại sao muỗi thích những người cụ thể đang trở thành vấn đề cấp bách khi biến đổi khí hậu đang mở rộng phạm vi hoạt động của chúng. Ví dụ, muỗi vằn (truyền virus chikungunya) đang lan sang các khu vực mới. Vào năm 2025, virus này đã lan tới tận vùng Alsace của Pháp lần đầu tiên. "Nguy cơ này đang ảnh hưởng đến ngày càng nhiều người", tiến sĩ Simard cảnh báo.
Tiến sĩ Simard khuyên nên mặc quần áo rộng che kín da, nằm màn và sử dụng thuốc xịt đuổi muỗi. Ngoài ra, ông cũng đưa ra lời khuyên: "Hãy cố gắng ăn các bữa ăn nhẹ nhàng và hạn chế uống rượu bia".
