Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Đỗ Xuân Thư, Phó khoa Ngoại Tổng quát, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), ung thư đại trực tràng nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm thường đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị. Nhờ đó, người bệnh có cơ hội kiểm soát bệnh hiệu quả hơn và cải thiện tiên lượng sống.
Bác sĩ Thư lưu ý mỗi người nên chủ động phòng ngừa, tầm soát khi có nguy cơ và đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường để tăng cơ hội phát hiện sớm.
Bác sĩ Xuân Thư cho biết một trong các yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng là chế độ ăn thiếu cân đối. Thường xuyên ăn thức ăn nhanh, đồ chiên rán, thịt đỏ và thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói) làm tăng gánh nặng lên hệ tiêu hóa. Việc tiêu thụ ít rau xanh và trái cây cũng dẫn đến thiếu chất xơ, làm chậm quá trình tiêu hóa và lưu trữ chất thải lâu trong đại tràng.
Thạc sĩ – bác sĩ Nguyễn Gia Hoàng Vy, Viện Nghiên cứu và Tư vấn dinh dưỡng NERCI (TP.HCM), cho biết việc tiêu thụ thường xuyên các thực phẩm siêu chế biến dễ dẫn đến giảm nguồn cơ chất prebiotic nuôi dưỡng hệ vi sinh vật đường ruột, gây rối loạn hệ vi sinh và làm giảm nồng độ các axit vốn có vai trò bảo vệ niêm mạc đại tràng.
Tuy nhiên, nguy cơ ung thư đại trực tràng không chỉ xuất phát từ một loại thực phẩm đơn lẻ mà liên quan đến chế độ ăn mất cân đối kéo dài – khi thực phẩm siêu chế biến thay thế các nguồn thực phẩm nguyên bản giàu chất xơ như rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Nếu ăn uống kém lành mạnh kết hợp với lối sống ít vận động, hút thuốc lá, rượu bia, béo phì…, nguy cơ ung thư đại trực tràng sẽ gia tăng đáng kể.
Bác sĩ Hoàng Vy khuyên nên ưu tiên một mô hình ăn uống giàu thực vật, tương tự chế độ ăn Địa Trung Hải, với rau, trái cây nguyên quả, các loại đậu, ngũ cốc nguyên cám, hạt, cá và nguồn chất béo không bão hòa như dầu ô liu.
Nên hướng tới khoảng 25 – 30 g chất xơ mỗi ngày từ thực phẩm tự nhiên, góp phần duy trì hàng rào niêm mạc và sức khỏe đại tràng. Việc tăng chất xơ nên thực hiện từ từ và đi kèm uống đủ nước.
Có thể sử dụng các thực phẩm lên men như sữa chua như một phần của khẩu phần đa dạng, hỗ trợ hệ vi sinh. Với rau củ muối, cần lưu ý lượng muối và an toàn chế biến, nhất là ở người có bệnh lý huyết áp.
Nên hạn chế các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, giăm bông, thịt xông khói, lạp xưởng và thịt hộp; giảm nước ngọt, thức ăn nhanh và thực phẩm siêu chế biến.
“Không có một ‘siêu thực phẩm’ nào có thể thay thế mô hình ăn uống lành mạnh. Giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng cần kết hợp chế độ ăn cân đối với vận động thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và tầm soát phù hợp với tuổi, tiền sử gia đình và nguy cơ cá nhân”, bác sĩ Hoàng Vy nhấn mạnh.
Ngày 10.4, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, cho biết cơ thể con người luôn duy trì nhiệt độ lõi ổn định khoảng 36,5 - 37,5 độ C. Khi thời tiết quá nóng, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài, hệ điều hòa thân nhiệt phải hoạt động liên tục để tỏa bớt nhiệt. Không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu, nắng nóng còn âm thầm ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung của học sinh trong giai đoạn ôn thi.
Theo bác sĩ Hoàng, các bệnh lý do nóng tồn tại trên một “phổ” từ nhẹ đến rất nặng. Việc nhận biết sớm từng mức độ sẽ giúp phụ huynh, giáo viên và học sinh chủ động xử trí, tránh biến chứng nguy hiểm. 3 tình trạng thường gặp gồm:
Thường xảy ra khi vận động trong môi trường nóng, ra nhiều mồ hôi nhưng chỉ bù nước mà không bổ sung điện giải. Khi đó, natri trong máu giảm tương đối, gây co cứng các nhóm cơ lớn như bắp chân, đùi, cánh tay hoặc bụng. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm của tình trạng mất điện giải.
Đây là giai đoạn cơ thể đã mất nhiều nước và điện giải, nhưng cơ chế điều hòa thân nhiệt vẫn còn hoạt động. Người bệnh thường ra mồ hôi nhiều, da lạnh ẩm, nhợt nhạt; mạch nhanh nhưng yếu; kèm theo chóng mặt, buồn nôn, đau đầu và cảm giác mệt lả. Nhiệt độ cơ thể dao động từ 38 độ C đến dưới 40 độ C. Nếu không được nghỉ ngơi và bù dịch kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt.
Đây là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Khi đó, trung tâm điều nhiệt bị rối loạn, cơ thể không còn khả năng tiết mồ hôi, thân nhiệt tăng trên 40 độ C. Người bệnh có da nóng, khô, đỏ; rối loạn ý thức như lú lẫn, nói sảng, mất định hướng, thậm chí co giật hoặc hôn mê. Nếu không được hạ nhiệt nhanh, nguy cơ tổn thương não, suy gan, suy thận và tử vong rất cao.
“Tóm lại, người bị kiệt sức do nhiệt thường vẫn còn đổ mồ hôi, mệt nhưng còn tỉnh táo. Ngược lại, sốc nhiệt thường có da khô, nóng, không còn mồ hôi, kèm rối loạn ý thức - đây là dấu hiệu báo động đỏ”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Khi phát hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu, chóng mặt, uể oải, chuột rút, buồn nôn hoặc da nóng, cần nhanh chóng:
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch điện giải. Không nên uống quá nhiều cùng lúc để tránh nôn.
Trường hợp người bệnh lơ mơ, nôn liên tục hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay và không cố cho uống nước vì dễ gây sặc.
Bác sĩ Hoàng lưu ý, sốc nhiệt không phải là sốt do nhiễm trùng nên các thuốc hạ sốt như paracetamol không có tác dụng. Ngược lại, sử dụng thuốc trong bối cảnh gan, thận bị ảnh hưởng do nhiệt có thể làm tăng nguy cơ độc tính. Nguyên tắc xử trí là hạ nhiệt nhanh bằng phương pháp vật lý, bù dịch và chuyển đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức.
Đối với học sinh đang ôn thi, chỉ một đợt kiệt sức do nhiệt cũng có thể làm giảm sức bền, trí nhớ và khả năng tập trung trong nhiều ngày. Vì vậy, phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém hơn điều trị.
Ngày 15-4, thông tin từ Sở Y tế TP.HCM, Sở này đã tiếp nhận báo cáo từ Bệnh viện Y học cổ truyền về việc xuất hiện cơ sở làm giả thuốc của bệnh viện này.
Theo đó, lãnh đạo Sở Y tế đã chỉ đạo Phòng Kiểm tra pháp chế (trước đây là Phòng Thanh tra Sở - PV), Phòng Nghiệp vụ dược nắm thông tin và có công văn gửi Công an TP.HCM điều tra vụ việc.
Trước đó, chiều 13-4, đại diện Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM cho biết vụ việc được phát hiện khi có bệnh nhân mang thuốc đến bệnh viện.
Cụ thể, bệnh nhân cung cấp hai lọ thuốc có ghi tên bệnh viện, tuy nhiên bao bì và hình thức sản phẩm không trùng khớp với mẫu chính thức.
Qua xác minh ban đầu, bệnh nhân cho biết đã khám và mua thuốc tại một phòng khám khác. Sau đó thấy trên sản phẩm có tên bệnh viện, họ đã quay lại bệnh viện để mua tiếp.
Đại diện bệnh viện nhấn mạnh đơn vị không thể xác nhận chất lượng các loại thuốc nói trên và không chịu trách nhiệm đối với những sản phẩm không do bệnh viện trực tiếp cung cấp.
Việc sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe người bệnh.
Trước tình hình này, bệnh viện đã nhanh chóng phát cảnh báo để bệnh nhân không tiếp tục sử dụng các loại thuốc giả.
Bệnh viện đã thu thập các mẫu thuốc làm bằng chứng để gửi cơ quan chức năng.
Khi tình cờ phát hiện một khối bất thường trên cơ thể, đa số mọi người lập tức lo lắng và nghĩ ngay đến ung thư. Bác sĩ Hiếu nói bệnh nhân cần giữ bình tĩnh đầu tiên, lựa chọn hướng tiếp cận hợp lý để ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc do điều trị vội vã.
Người dân tuyệt đối không giữ tâm lý "tặc lưỡi" chờ đợi tổn thương tự biến mất, ngoại trừ các loại hạch phản ứng viêm do sâu răng hay mụn nhọt ở vùng hàm, nách, bẹn. Việc phát hiện sớm và chẩn đoán đúng bản chất tế bào đóng vai trò quyết định hiệu quả chữa trị.
Thực tế, bướu lành tính như u nang, u mỡ, u máu hay u xơ chiếm tỷ lệ 80-90% trong tổng số các ca mắc, đặc biệt tại tuyến giáp. Thậm chí, nhiều khối u ở phổi vẫn mang bản chất lành tính hoặc do nhân viên y tế đọc nhầm kết quả chiếu chụp. Do đó, người dân cần hiểu rõ khối u (tumor) hoàn toàn khác biệt với bệnh ung thư (cancer).
Để có kết luận chính xác, bệnh nhân cần tìm đến đúng chuyên khoa liên quan đến vị trí tổn thương thay vì chỉ tập trung vào các cơ sở chụp chiếu hình ảnh. Bác sĩ Hiếu lấy ví dụ người mắc bướu tuyến giáp cần khám nội tiết, u vú hay tử cung khám sản, u dưới da khám da liễu hoặc cơ xương khớp. Việc chọn một bệnh viện gần nhà, nơi bác sĩ tư vấn cặn kẽ và không dọa nạt người bệnh, sẽ giúp tiết kiệm thời gian, tiền bạc. Ông khuyên người dân tránh chạy theo các phòng khám quảng cáo máy móc hiện đại để rồi đối mặt nguy cơ "tiền mất tật mang", điển hình như trường hợp đốt u tuyến giáp sai chỉ định gây chảy máu thứ phát, chèn ép đường thở suýt tử vong.
Khi đã chọn đúng người thầy thuốc, người bệnh phải kiên nhẫn tuân thủ phác đồ và chờ đợi kết quả giải phẫu bệnh thay vì yêu cầu điều trị bao vây ngay lập tức. Ngành y tế chỉ định phương pháp phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị dựa trên bằng chứng khoa học chuẩn quốc tế, không áp dụng tư duy "đánh nhầm hơn bỏ sót". Bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi u lành và chỉ can thiệp cắt, đốt khi tổn thương to lên hoặc gây chèn ép cơ quan xung quanh. Đối với ung thư, giới chuyên môn thiết kế phương án điều trị riêng biệt cho từng cá nhân, đòi hỏi người bệnh đặt trọn niềm tin vào chuyên gia y tế để đạt hiệu quả cao nhất.
Tại Việt Nam, hàng năm có hơn 182.000 ca mới và hơn 122.000 ca tử vong do ung thư. Hơn 350.000 bệnh nhân đang sống chung với căn bệnh này. Bình quân cứ 100.000 người Việt có 159 ca được chẩn đoán mắc mới ung thư và 106 trường hợp tử vong. Tỷ suất mắc mới của Việt Nam xếp thứ 91, tỷ suất tử vong xếp 50 trên tổng cộng 185 nước, ngày càng tăng nhanh trên bảng xếp hạng toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định tỷ lệ tử vong do ung thư ở Việt Nam cao do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, dẫn đến hiệu quả điều trị hạn chế. Thêm vào đó, những ung thư phổ biến nhất ở người Việt lại là loại có tiên lượng xấu như ung thư gan,phổi. Tuổi thọ tăng, già hóa dân số, ô nhiễm môi trường, thói quen sinh hoạt không lành mạnh như rượu bia, thuốc lá điện tử, chế độ ăn thiếu hợp lý cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư.
