Ngày 10.4, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, cho biết cơ thể con người luôn duy trì nhiệt độ lõi ổn định khoảng 36,5 – 37,5 độ C. Khi thời tiết quá nóng, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài, hệ điều hòa thân nhiệt phải hoạt động liên tục để tỏa bớt nhiệt. Không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu, nắng nóng còn âm thầm ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung của học sinh trong giai đoạn ôn thi.
Theo bác sĩ Hoàng, các bệnh lý do nóng tồn tại trên một “phổ” từ nhẹ đến rất nặng. Việc nhận biết sớm từng mức độ sẽ giúp phụ huynh, giáo viên và học sinh chủ động xử trí, tránh biến chứng nguy hiểm. 3 tình trạng thường gặp gồm:
Thường xảy ra khi vận động trong môi trường nóng, ra nhiều mồ hôi nhưng chỉ bù nước mà không bổ sung điện giải. Khi đó, natri trong máu giảm tương đối, gây co cứng các nhóm cơ lớn như bắp chân, đùi, cánh tay hoặc bụng. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm của tình trạng mất điện giải.
Đây là giai đoạn cơ thể đã mất nhiều nước và điện giải, nhưng cơ chế điều hòa thân nhiệt vẫn còn hoạt động. Người bệnh thường ra mồ hôi nhiều, da lạnh ẩm, nhợt nhạt; mạch nhanh nhưng yếu; kèm theo chóng mặt, buồn nôn, đau đầu và cảm giác mệt lả. Nhiệt độ cơ thể dao động từ 38 độ C đến dưới 40 độ C. Nếu không được nghỉ ngơi và bù dịch kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành sốc nhiệt.
Đây là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Khi đó, trung tâm điều nhiệt bị rối loạn, cơ thể không còn khả năng tiết mồ hôi, thân nhiệt tăng trên 40 độ C. Người bệnh có da nóng, khô, đỏ; rối loạn ý thức như lú lẫn, nói sảng, mất định hướng, thậm chí co giật hoặc hôn mê. Nếu không được hạ nhiệt nhanh, nguy cơ tổn thương não, suy gan, suy thận và tử vong rất cao.
“Tóm lại, người bị kiệt sức do nhiệt thường vẫn còn đổ mồ hôi, mệt nhưng còn tỉnh táo. Ngược lại, sốc nhiệt thường có da khô, nóng, không còn mồ hôi, kèm rối loạn ý thức – đây là dấu hiệu báo động đỏ”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Khi phát hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu, chóng mặt, uể oải, chuột rút, buồn nôn hoặc da nóng, cần nhanh chóng:
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch điện giải. Không nên uống quá nhiều cùng lúc để tránh nôn.
Trường hợp người bệnh lơ mơ, nôn liên tục hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay và không cố cho uống nước vì dễ gây sặc.
Bác sĩ Hoàng lưu ý, sốc nhiệt không phải là sốt do nhiễm trùng nên các thuốc hạ sốt như paracetamol không có tác dụng. Ngược lại, sử dụng thuốc trong bối cảnh gan, thận bị ảnh hưởng do nhiệt có thể làm tăng nguy cơ độc tính. Nguyên tắc xử trí là hạ nhiệt nhanh bằng phương pháp vật lý, bù dịch và chuyển đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức.
Đối với học sinh đang ôn thi, chỉ một đợt kiệt sức do nhiệt cũng có thể làm giảm sức bền, trí nhớ và khả năng tập trung trong nhiều ngày. Vì vậy, phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém hơn điều trị.
Cho đến khi các cơn đau bùng phát dữ dội, ông mới quyết định đến khám tại Bệnh viện đa khoa quốc tế Minh Anh (TP.HCM). Tại đây, các bác sĩ đã chỉ định nội soi dạ dày kết hợp cùng các khảo sát chẩn đoán chuyên sâu.
Kết quả hình ảnh cho thấy một khối u có kích thước rất lớn trong lòng dạ dày. Nghiêm trọng hơn, các tế bào ác tính không còn khu trú tại chỗ mà đã di căn sang hệ thống hạch lân cận, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.
Ban đầu, ê kíp phẫu thuật Bệnh viện đa khoa quốc tế Minh Anh dự kiến mổ nội soi cho bệnh nhân. Tuy nhiên, khi kiểm tra ổ bụng và phát hiện khối u ác tính đã lan tỏa toàn bộ dạ dày cùng mạng lưới hạch di căn dày đặc, các bác sĩ đã quyết định chuyển sang mổ hở để đảm bảo nguyên tắc triệt căn ung thư.
Sau 3,5 tiếng tập trung cao độ, ê kíp bác sĩ đã cắt bỏ hoàn toàn dạ dày, nạo vét sạch hạch di căn và nối trực tiếp ruột non với thực quản để tái lập chức năng tiêu hóa cho bệnh nhân.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Ngô Tường Phong, Khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện đa khoa quốc tế Minh Anh, cho biết đây là một trường hợp cực kỳ khó. Khối u không chỉ có kích thước rất lớn mà còn nằm sát các mạch máu và những cơ quan vô cùng quan trọng trong ổ bụng. Phẫu thuật viên phải tiến hành bóc tách vô cùng kỹ lưỡng để vừa nạo vét triệt căn đầy đủ hệ thống hạch ung thư, vừa tránh gây tổn thương đến các tạng xung quanh.
Hậu phẫu ngày thứ 7, bệnh nhân đã có thể tự ăn cháo, các chức năng sinh lý cơ bản như trung tiện và đại tiện diễn ra bình thường, tình trạng sức khỏe ổn định, vết mổ khô ráo và đặc biệt không xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng nào. Bệnh nhân vừa được xuất viện.
8 trong số 13 người ngộ độc ngộ độc cấp khí H₂S tại Thanh Hóa đang được điều trị, theo dõi sức khỏe sát sao tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
Về mức độ nguy hiểm của loại khí này, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, thuật ngữ y khoa gọi hiện tượng ngộ độc cấp H₂S liều cao trong không gian kín là "hội chứng búa tạ ở lò mổ".
Người đi vào khu vực có khí độc, hít phải khí này sẽ bất tỉnh, các cơ quan ngừng hoạt động, bị quật ngã gần như ngay lập tức, tỷ lệ tử vong tại hiện trường là cực kỳ lớn. Khí này hấp thu rất nhanh, gần như ngay lập tức vào cơ thể và gây kích ứng cực mạnh lên niêm mạc mắt, hệ hô hấp.
"Rất nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH₄). Nhưng thực tế, thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H₂S)", bác sĩ Nguyên lưu ý.
Giám đốc Trung tâm Chống độc lo ngại, ở Việt Nam, các vụ tai nạn đau lòng này xảy ra hàng năm và tái diễn nhiều lần trong các hoàn cảnh như khơi giếng, chui xuống bể chứa, bể rác, bể phân, chất thải, cống, hầm chứa cá ở các tàu biển... dù trung tâm và các cơ quan báo chí đã liên tục cảnh báo, tuyên truyền.
Theo Trung tâm Chống độc, dấu hiệu nhận biết ngộ độc khí H₂S tại hiện trường: nạn nhân bị bất tỉnh rất nhanh ngay sau khi bước vào các không gian khép kín (bể chứa, hầm, giếng, hầm cá, khoang, hốc kín, cống...).
Kết mạc mắt của nạn nhân bị kích ứng, xung huyết.
Dấu hiệu đặc trưng: các vật dụng kim loại trên người nạn nhân (như đồ trang sức, cúc áo, khóa quần, thắt lưng...) bằng đồng, bạc, sắt bị xỉn màu, chuyển đen xám do phản ứng hóa học với khí H₂S.
Khuyến cáo cấp cứu khẩn cấp: tuyệt đối không tự ý lao xuống cứu trợ ngay theo quán tính nếu không có đồ bảo hộ (mặt nạ phòng độc với bình dưỡng khí).
Lập tức mở thông thoáng khí khu vực đó, dùng quạt thổi mạnh hoặc bơm khí để đẩy khí độc ra ngoài và đưa khí sạch vào.
Nếu bắt buộc phải xuống, người cứu hộ phải có trang thiết bị phòng độc lý tưởng (mặt nạ kết hợp bình dưỡng khí).
Hoặc phải buộc dây bảo hiểm chắc chắn vào cơ thể và luôn có đội ngũ ở trên sẵn sàng kéo ngay lên khi thấy có dấu hiệu bất thường.
Biện pháp phòng tránh lâu dài: tuyệt đối không tự ý đi vào các khu vực khép kín, thiếu lưu thông khí như bể chứa, hầm, hang hốc, giếng, cống rãnh sâu hoặc kín.
Nếu bắt buộc phải vào làm việc, bắt buộc phải đeo mặt nạ phòng độc có bình dưỡng khí chuyên dụng.
Hoặc phải thực hiện các biện pháp mở toang, thông thoáng gió toàn diện khu vực đó một thời gian đủ dài, hoặc bơm khí sạch vào đó trước, đo lường an toàn rồi mới được bước vào.
Các bác sĩ Bệnh viện E chia sẻ thông tin trên ngày 3/7, đánh giá đây là trường hợp "hiếm gặp và vô cùng kịch tính". Ngay sau khi vượt qua cơn nguy kịch lần thứ hai nhờ can thiệp mạch máu, sức khỏe bệnh nhân hiện đã ổn định.
Trước đó, lúc 22h20 ngày 2/7, khi đang nằm theo dõi tại phòng hồi sức sau cơn đột quỵ đầu tiên, người bệnh bất ngờ rơi vào trạng thái lơ mơ, nói ngọng và liệt hoàn toàn nửa người bên trái. Chỉ số đánh giá mức độ đột quỵ (NIHSS) vọt từ 1 lên 14 điểm, báo động tình trạng tổn thương não nghiêm trọng.
Sự cố này xảy ra chỉ cách cơn đột quỵ thứ nhất gần một ngày. Cụ bà nhập viện vào lúc 1h sáng cùng ngày trong tình trạng yếu nửa người bên phải. Do chưa tắc mạch máu lớn, bác sĩ chỉ định dùng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Sau điều trị, bệnh nhân đáp ứng tốt, các triệu chứng lâm sàng biến mất và gần như hồi phục hoàn toàn trước khi cơn đột quỵ thứ hai bất ngờ ập đến.
Bác sĩ Nguyễn Minh Châu, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, phân tích bệnh nhân sở hữu nền bệnh lý phức tạp gồm tiền sử rung nhĩ, tăng huyết áp và từng thay van tim sinh học. Những yếu tố này tạo ra nguy cơ hình thành cục máu đông rất cao.
Ở lần khởi phát thứ hai, một cục huyết khối khác từ tim tiếp tục bong ra, di chuyển sang bán cầu não đối diện và gây tắc hoàn toàn động mạch não giữa bên phải. Tình huống "lật ngược thế cờ" này buộc êkíp y tế phải chạy đua với thời gian để tái thông mạch máu, ngăn chặn nguy cơ tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong.
Hiện tại, sau nỗ lực can thiệp lấy huyết khối, các bác sĩ đã giải cứu thành công vùng não đang nguy kịch của bệnh nhân. Trường hợp này là lời cảnh báo về mức độ nguy hiểm của các bệnh lý tim mạch đối với nguy cơ đột quỵ tái phát tức thì.
Đột quỵ não gồm hai dạng là nhồi máu và xuất huyết. Trong đó, nhồi máu não chiếm tỷ lệ 85%. Xuất huyết não 15% nhưng biến chứng nặng hơn, số tử vong cao. Bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não nếu không được can thiệp kịp thời sẽ hôn mê, ngừng thở nhanh chóng.
Để nhận biết các dấu hiệu tai biến mạch máu não, cần nhớ từ FAST (nhanh):
- Face (mặt): yêu cầu bệnh nhân cười hoặc nhe răng, một bên không cử động.
- Arm (tay): cánh tay một bên yếu hơn bên kia khi bệnh nhân giơ hai tay lên.
- Speech (lời nói): nói đớ líu lưỡi, dùng từ không thích hợp hoặc câm lặng.
- Time (thời gian): nếu nghi ngờ có một trong các triệu chứng trên, nên gọi cấp cứu 115 ngay và ghi nhớ thời gian triệu chứng bắt đầu xuất hiện.
Bác sĩ khuyên người mắc bệnh lý về tim mạch (rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, bệnh rung nhĩ) có nguy cơ đột quỵ cao nên chủ động tầm soát đột quỵ định kỳ để tránh trường hợp bị đột quỵ bất ngờ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
