Chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, TP HCM ghi nhận hơn 8.100 ca tay chân miệng, tăng hơn gấp đôi cùng kỳ năm trước, với hơn 300 ổ dịch tập trung chủ yếu tại trường học và cộng đồng. Riêng tuần giữa tháng 3 có gần 900 ca mới.
Điều đáng lo hơn là số ca nặng vượt 100, tăng gấp 5 lần cùng kỳ, 4 trẻ tử vong. Xét nghiệm xác nhận EV71 – chủng virus từng gây nhiều đợt dịch lớn trước đây – đang chiếm ưu thế, là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ ca nặng tăng vọt.
Áp lực đang dồn trực tiếp vào các khu hồi sức. Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, dù tổng số ca điều trị hiện chỉ hơn 30, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 200 ca trong các đợt dịch trước, nhưng tỷ lệ ca nặng từ độ 2B trở lên đã chiếm 20-30%, gấp 3-6 lần mức thông thường.
Chỉ trong ba tháng đầu năm, bệnh viện tiếp nhận khoảng 80 ca nặng, vượt toàn bộ con số của năm 2025 (58 ca). Bác sĩ CK2 Cao Minh Hiệp, Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp, cho biết đơn vị đã nâng số giường hồi sức tích cực từ 30 lên 50, đồng thời sẵn sàng mở rộng khoa Nhiễm lên tối đa 250 giường khi cần.
Bức tranh tương tự diễn ra ở Bệnh viện Nhi đồng 2. Bác sĩ CK2 Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm, cho biết tỷ lệ ca nặng trong quý đầu năm ở mức 15-16% – “một con số đáng lo ngại”. Gần như tuần nào bệnh viện cũng tiếp nhận ca từ độ 2B đến độ 4, nhiều trường hợp trở nặng chỉ trong 24 giờ, buộc bác sĩ phải xử lý cấp cứu và lọc máu liên tục ngay lập tức.
Bệnh viện đã lên kịch bản theo từng cấp độ, khi số ca nội trú tăng từ dưới 25 lên mức 25-50, khoa Nhiễm sẽ thu hẹp các bệnh lý lây lan thấp để nhường chỗ; nếu vượt 50 ca, toàn bộ khu điều trị Covid-19 trước đây sẽ được kích hoạt lại, nâng tổng công suất từ 92 lên 150 giường.
Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, trong hơn 300 ca nhập viện thời gian qua, 20% thuộc nhóm rất nặng và 2/3 trong số đó là bệnh nhân từ các tỉnh chuyển lên. Bác sĩ CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc bệnh viện, cảnh báo nhiều ca có triệu chứng không điển hình – tổn thương da dễ nhầm với viêm da cơ địa, biểu hiện khò khè dễ nhầm với viêm phế quản – đòi hỏi bác sĩ tuyến dưới phải được tập huấn kỹ để không bỏ sót.
Đặc tính của EV71 là tấn công hệ thần kinh trung ương cực nhanh – trẻ có thể chuyển từ triệu chứng nhẹ sang độ 2B, độ 3 chỉ trong 24-48 giờ. Nếu bệnh nhi đã ở độ 4, tổn thương tim và não, mà còn phải di chuyển hàng tiếng đồng hồ lên TP HCM, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng não là rất cao.
Vì vậy, chiến lược trọng tâm hiện nay là giữ trẻ điều trị tại địa phương thay vì chuyển tuyến. Bệnh viện Nhi đồng Thành phố sẵn sàng đưa trực tiếp êkíp cùng máy ECMO xuống tuyến tỉnh để can thiệp tại chỗ. Nhi đồng 1 phát huy mạng lưới hội chẩn từ xa qua telehealth, Zalo, Viber và duy trì đội cơ động sẵn sàng xuống hỗ trợ, đồng thời tích hợp các dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng ngay trên đơn thuốc điện tử để phụ huynh theo dõi tại nhà.
Về thuốc điều trị, kho dự trữ tại các bệnh viện hiện có hàng nghìn chai Gamma Globulin (IVIG) cùng lượng lớn thuốc chống co giật Phenobarbital, đủ khả năng cung ứng ngay cả khi dịch lập đỉnh.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết đã chỉ đạo 4 bệnh viện tuyến cuối (Nhi đồng 1, Nhi đồng 2, Nhi đồng Thành phố và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới) khẩn trương củng cố công tác điều trị, đảm bảo nguồn thuốc, đồng thời liên tục tập huấn, chỉ đạo tuyến cho y tế cơ sở nhằm phát hiện sớm ca nặng, hạn chế thấp nhất nguy cơ tử vong.
Trong khi đó, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đánh giá nguy cơ bùng phát dịch tại khu vực phía Nam đang ở mức cao, yêu cầu các địa phương tuyệt đối không chủ quan, chủ động rà soát quy trình chuyển tuyến và xem xét mở rộng xét nghiệm giám sát sang cả người tiếp xúc gần – bao gồm người chăm trẻ và giáo viên mầm non – để chặn nguồn lây từ sớm.
TS điều dưỡng Nguyễn Thị Thu Hiền, khoa da liễu và bỏng - Bệnh viện Bạch Mai, cho biết theo khuyến cáo, việc nhận biết sớm và chăm sóc đúng ngay từ những ngày đầu có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả điều trị.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như nóng rát, đau trên da, kèm theo mảng đỏ, mụn nước hoặc bọng nước thành chùm, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị, đặc biệt trong 72 giờ đầu.
Người bệnh không tự ý dùng thuốc, nhất là corticoid, kháng sinh, thuốc nam hoặc các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc, cũng như không đắp lá lên vùng tổn thương. Những biện pháp này có thể khiến bệnh nặng hơn, tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo.
TS Hiền khuyến cáo tổn thương da do zona cần được giữ sạch - khô - thoáng, tắm rửa nhẹ nhàng, tránh nước quá nóng hoặc xà phòng gây kích ứng. Có thể che phủ bằng gạc sạch, mềm, không dính khi cần.
Không gãi, chà xát, chích vỡ mụn nước hoặc cạy vảy. Mặc quần áo rộng, thấm hút mồ hôi. Sử dụng riêng khăn tắm, quần áo, chăn ga trong thời gian còn mụn nước.
Những nguyên tắc đơn giản này giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và hạn chế sẹo.
Theo TS Hiền, zona không lây trực tiếp giữa người với người, nhưng dịch từ mụn nước có thể chứa vi rút Varicella-Zoster - vi rút gây bệnh thủy đậu - ở người chưa có miễn dịch.
Để phòng lây nhiễm, người bệnh cần che phủ vùng tổn thương; rửa tay thường xuyên; không dùng chung đồ cá nhân.
Đồng thời tránh tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch. Các biện pháp này cần duy trì đến khi tổn thương khô và đóng vảy hoàn toàn.
Người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm nếu có các dấu hiệu zona xuất hiện ở vùng mắt, mặt; đau nhiều, sốt, tổn thương lan rộng; có dấu hiệu nhiễm trùng: sưng, nóng, đỏ, chảy dịch.
Việc thăm khám kịp thời giúp phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là ảnh hưởng đến thị lực.
Bên cạnh đó, đau do zona liên quan đến tổn thương thần kinh, thường có cảm giác bỏng rát, nhói từng cơn và có thể kéo dài.
"Người bệnh cần tuân thủ đơn thuốc của bác sĩ, không tự ý tăng/giảm liều. Đồng thời, nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống cân đối, uống đủ nước. Có thể chườm mát bằng khăn sạch trong thời gian ngắn (không chườm đá trực tiếp)", TS Hiền khuyến cáo.
Ngay trong tháng 4, Bộ Y tế sẽ trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Dân số sau khi Bộ Tư pháp thẩm định. Nếu Chính phủ phê duyệt, các chính sách khuyến sinh này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7 tới. Theo đó, Ủy ban Nhân dân cấp xã sẽ trực tiếp phát tiền mặt hoặc chuyển khoản khoản thưởng tối thiểu 2 triệu đồng mỗi trường hợp cho ba nhóm thai phụ.
Những người hưởng lợi bao gồm phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ sống tại các địa phương có mức sinh dưới ngưỡng thay thế (2,1 con/phụ nữ); và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
Đáng chú ý, cơ quan quản lý cho phép người dân cộng dồn các chế độ. Chẳng hạn, một phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người sinh sống tại vùng có mức sinh thấp sẽ nhận ngay 4 triệu đồng mỗi lần sinh. Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh cũng có quyền ban hành mức thưởng cao hơn quy định khung này.
TP HCM đã áp dụng chính sách tương tự. Chính quyền thành phố vừa chi 3-5 triệu đồng để thưởng cho gần 9.000 bà mẹ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, trong bối cảnh siêu đô thị 14 triệu dân này đối mặt tỷ lệ sinh thấp kỷ lục.
Bên cạnh tiền thưởng sinh con, Bộ Y tế dự tính chi thêm hơn 2.000 tỷ đồng mỗi năm để đài thọ chi phí tầm soát bệnh bẩm sinh. Thai phụ sẽ nhận 900.000 đồng khi khám sàng lọc thai nhi trước sinh và 600.000 đồng cho bước sàng lọc sơ sinh.
Các chuyên gia y tế nhìn nhận những đòn bẩy tài chính này là giải pháp cấp bách khi người trẻ ngày càng ngại đẻ. Thống kê chỉ ra tỷ lệ sinh toàn quốc đang trượt dài dưới ngưỡng thay thế, rơi từ 2,11 con/phụ nữ hồi năm 2021 xuống mức 1,91 trong năm nay và dự báo sẽ tiếp tục giảm. Làn sóng này không chỉ gói gọn ở các đô thị lớn mà lan rộng ra cả những tỉnh thành từng duy trì mức sinh cao.
Việc nhà nước tung các gói an sinh như trợ cấp thai sản, san sẻ gánh nặng y tế hay giáo dục được kỳ vọng khích lệ các gia đình sinh thêm con. Từ đó, Việt Nam có thể kìm hãm tốc độ già hóa dân số và giải quyết bài toán thiếu hụt lực lượng lao động trong tương lai.
Trứng là một trong những thực phẩm phổ biến và linh hoạt. Tuy nhiên, việc bảo quản sai hoặc nhận biết nhầm trứng hỏng có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Hiểu đúng về thời hạn sử dụng, cách bảo quản và dấu hiệu trứng hỏng giúp đảm bảo an toàn sức khỏe và tránh lãng phí.
Vì sao trứng bị hỏng?
Trứng có thể bị hỏng do vi khuẩn xâm nhập, phổ biến nhất là salmonella - nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm.
Ở trạng thái tự nhiên, vỏ trứng có một lớp màng bảo vệ giúp ngăn vi khuẩn. Tuy nhiên, lớp này có thể bị mất đi khi trứng bị rửa hoặc sau khi luộc. Theo thời gian, trứng cũng giảm chất lượng do mất nước và khí qua vỏ. Túi khí bên trong trứng lớn dần, theo thời gian, lòng trắng (albumin) trở nên loãng hơn, không còn độ dẻo dai. Lòng đỏ cũng dễ bị vỡ hơn và mất đi độ đàn hồi vốn có.
Thời hạn sử dụng của trứng phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường bảo quản. Dưới đây là bảng thời gian khuyến nghị để đảm bảo cả độ an toàn lẫn hương vị.
Trứng luộc
Theo khuyến nghị an toàn thực phẩm, trứng luộc chín, dù còn vỏ hay đã bóc, có thể bảo quản trong tủ lạnh khoảng một tuần. Tuy nhiên, thời gian này chỉ đảm bảo khi trứng được làm nguội và đưa vào tủ lạnh trong vòng hai giờ sau khi luộc.
Trứng luộc có thời hạn ngắn hơn trứng tươi vì lớp màng bảo vệ tự nhiên bên ngoài vỏ đã bị phá vỡ trong quá trình nấu. Điều này khiến vi khuẩn và không khí dễ xâm nhập hơn.
Cách bảo quản trứng
Bảo quản lạnh là yếu tố quan trọng nhất để giữ trứng an toàn. Nhiệt độ dưới 4 độ C giúp làm chậm sự phát triển của vi khuẩn. Trứng nên được đặt trong hộp kín hoặc hộp giấy, để ở ngăn trong của tủ lạnh thay vì cánh cửa - nơi nhiệt độ thường xuyên thay đổi khi đóng mở. Với trứng luộc, nên để nguyên vỏ cho đến khi ăn để hạn chế mất nước và nhiễm khuẩn.
Nếu đã bóc vỏ, trứng cần được bảo quản trong hộp kín, có thể kèm khăn giấy ẩm để tránh bị khô. Không nên để trứng luộc ở nhiệt độ phòng quá lâu và cũng không nên đông lạnh vì sẽ làm thay đổi kết cấu, khiến trứng trở nên dai, khó ăn.
Cách nhận biết trứng hỏng
Cách đơn giản nhất là kiểm tra bằng mùi. Trứng hỏng thường có mùi lưu huỳnh nồng, khó chịu. Nếu phát hiện mùi lạ sau khi đập trứng, nên bỏ ngay.
Quan sát vỏ trứng cũng rất quan trọng. Nếu vỏ bị nứt, nhớt hoặc có dấu hiệu mốc, không nên sử dụng. Với trứng luộc, nếu vỏ có cảm giác trơn nhớt hoặc xuất hiện màu lạ, đó có thể là dấu hiệu hư hỏng.
Một cách khác là kiểm tra độ tươi của trứng bằng cách thả vào bát nước. Nếu trứng chìm xuống và nằm ngang dưới đáy, đó là trứng còn rất tươi. Nếu trứng chìm nhưng đứng thẳng hoặc hơi nghiêng, trứng đã cũ nhưng vẫn có thể sử dụng. Ngược lại, trứng nổi hẳn lên mặt nước, điều này cho thấy túi khí bên trong đã lớn, trứng đã để lâu và không nên ăn.
Một số người lo lắng khi thấy lòng đỏ trứng luộc có màu xám xanh. Đây thực chất là phản ứng hóa học khi trứng bị luộc quá lâu, không phải dấu hiệu trứng hỏng và vẫn có thể ăn được.
Lưu ý an toàn khi sử dụng trứng
Ngay cả khi trứng trông bình thường, vẫn có nguy cơ nhiễm vi khuẩn. Vì vậy, cần nấu chín hoàn toàn để đảm bảo an toàn, đặc biệt với trẻ em, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu.
Không nên quá phụ thuộc vào hạn sử dụng in trên bao bì, nhưng cũng không nên chủ quan khi trứng có dấu hiệu bất thường. Nguyên tắc đơn giản là nếu bạn cảm thấy nghi ngờ thì nên bỏ đi.
