Sau ba tháng sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, anh phải nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trong tình trạng kiệt sức, vàng da, đau hạ sườn phải. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số men gan tăng vọt gấp 5 lần ngưỡng bình thường, nguyên nhân có thể là ngộ độc thuốc nam trôi nổi.
Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Phương Đông cũng tiếp nhận một nam bệnh nhân 40 tuổi có thể trạng gầy gò rơi vào hoàn cảnh tương tự. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ của bệnh viện, cho biết bệnh nhân tự mua thuốc đông y không nguồn gốc về uống vì ngại đến cơ sở y tế.
Sau một tháng tự điều trị, tình trạng tích tụ mỡ trong gan của người này tiến triển nặng hơn, kèm theo hiện tượng hủy hoại tế bào gan do độc chất.
Bác sĩ Mạnh nói nhiều người dân rơi vào bẫy “thuốc đông y gia truyền đặc trị gan nhiễm mỡ” do tâm lý hoảng sợ trước nguy cơ biến chứng thành xơ gan hoặc ung thư gan. Sự hoang mang này xuất phát từ việc “mỡ gan” thường bị đánh đồng với các nguy cơ tim mạch nghiêm trọng như xơ vữa động mạch, đột quỵ hay béo phì.
Thêm vào đó, các đường dây kinh doanh thuốc giả liên tục dàn dựng clip cắt ghép hình ảnh bác sĩ đầu ngành, chèn logo đài truyền hình quốc gia và sử dụng tài khoản ảo để tạo hiệu ứng đánh lừa người bệnh.
Một khảo sát của Viện Chính sách và Quản lý Y tế cho thấy 68% người dùng thuốc cổ truyền tại Việt Nam tin rằng “thảo dược tự nhiên hoàn toàn không gây tác dụng phụ”, dù khoa học đã chứng minh mọi chất đưa vào cơ thể đều phải qua gan chuyển hóa và có thể gây độc.
Thực tế y khoa ghi nhận gan người bình thường luôn chứa 3-5% mỡ theo trọng lượng. Các bác sĩ chỉ chẩn đoán gan nhiễm mỡ khi tỷ lệ mỡ tích tụ vượt quá 5%. Tại Việt Nam, khoảng 25-30% người trưởng thành có hình ảnh gan nhiễm mỡ trên siêu âm.
Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bệnh chia làm hai nhóm chính gồm nhiễm mỡ do rượu bia và không do rượu. Nhóm không do rượu thường liên quan đến lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều dầu mỡ hay đường ngọt, hội chứng chuyển hóa, hoặc giảm cân quá nhanh.
Hiện tượng lạm dụng chẩn đoán gan nhiễm mỡ trên lâm sàng cũng góp phần thúc đẩy tâm lý hoảng loạn của người dân. Phó giáo sư Hiếu chỉ ra nhiều cơ sở y tế cài đặt sẵn cụm từ “gan nhiễm mỡ” trong mẫu trả kết quả siêu âm. Bác sĩ thao tác máy đôi khi quên xóa dòng chữ này, dẫn đến việc chẩn đoán nhầm cho cả trẻ em.
Về mặt kỹ thuật, hiện tượng mỡ tích tụ làm mô gan sáng hơn bình thường (tăng âm) trên màn hình siêu âm. Việc đánh giá độ sáng này phụ thuộc hoàn toàn vào nhận định cảm quan của từng bác sĩ. Máy siêu âm chất lượng kém, thành bụng người bệnh quá dày, hoặc đợt sinh hoạt thất thường vừa trải qua đều có thể tạo ra kết quả “dương tính giả” – tức là máy báo có bệnh nhưng thực tế gan vẫn khỏe mạnh.
Y học hiện đại khẳng định không có bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào có khả năng điều trị đặc hiệu hoặc làm tan mỡ gan cấp tốc. Việc tự ý uống các bài thuốc trôi nổi, trà thải độc không rõ thành phần chỉ làm gia tăng áp lực chuyển hóa, trực tiếp hoại tử tế bào gan và thúc đẩy nhanh quá trình xơ gan.
Để tránh mất tiền vô ích và bảo vệ sức khỏe, người dân cần chủ động hỏi bác sĩ siêu âm xác định rõ gan nhiễm mỡ thuộc độ mấy. Kết quả siêu âm không có độ chính xác nếu bác sĩ chẩn đoán không chỉ ra được độ nhiễm mỡ cụ thể.
Đối với trường hợp nhiễm mỡ độ 1, người bệnh chỉ cần điều chỉnh chế độ ăn, giảm rượu bia, duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức hợp lý để gan tự phục hồi.
Bệnh nhân chỉ cần can thiệp y tế sâu khi siêu âm phát hiện gan nhiễm mỡ độ 2 hoặc độ 3, kết hợp với xét nghiệm men gan tăng cao, có biểu hiện đau bụng, vàng da, chán ăn, hoặc đang điều trị các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp.
Người uống rượu bia từ 3-4 lần một tuần cần duy trì lịch khám sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần để theo dõi sát diễn tiến tổn thương mô gan.
Đau khớp gối là tình trạng khá phổ biến, nhất là ở người thừa cân, béo phì hoặc người trung niên, lớn tuổi. Không những vậy, thừa cân và béo phì là một trong những yếu tố thường gặp làm tăng nguy cơ đau và thoái hóa khớp gối, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Mỗi khi đi lại, leo cầu thang hay chạy bộ, khớp gối phải chịu một lực lớn từ trọng lượng cơ thể. Khi cân nặng tăng lên, áp lực đặt lên khớp gối cũng tăng theo, khiến sụn khớp và các mô quanh khớp bị quá tải trong thời gian dài, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình Steven Svoboda tại Trung tâm Y tế MedStar Washington (Mỹ), cho biết.
Không chỉ vậy, mô mỡ còn có khả năng tiết ra các chất gây viêm, góp phần thúc đẩy quá trình thoái hóa khớp. Vì thế, giảm cân thường được xem là một trong những biện pháp quan trọng nhất giúp giảm đau khớp gối ở người thừa cân hoặc béo phì.
Người bị đau khớp gối mức độ nhẹ vẫn có thể chạy bộ. Tuy nhiên, điều kiện là cơn đau không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày, không sưng khớp hoặc làm hạn chế vận động.
Trong trường hợp này, điều quan trọng là phải bắt đầu từ từ. Thay vì chạy liên tục trong thời gian dài, người tập có thể kết hợp giữa đi bộ và chạy chậm để cơ thể thích nghi dần. Nếu sau khi tập, đầu gối không đau hơn hoặc chỉ khó chịu nhẹ rồi hết thì có thể tăng dần thời gian và cường độ chạy.
Ngoài ra, các bài tập rèn sức mạnh cho cơ đùi, cơ mông và cơ hông cũng rất quan trọng. Các nhóm cơ này hoạt động như một bộ giảm xóc tự nhiên, giúp giảm áp lực tác động trực tiếp lên khớp gối khi vận động.
Tuy nhiên, nếu đầu gối đang sưng, đau nhiều, cứng khớp hoặc đau tăng rõ khi vận động, người bệnh cần đến khám bác sĩ để xác định nguyên nhân trước khi tiếp tục tập. Những trường hợp bị chấn thương dây chằng, rách sụn chêm, viêm khớp cấp hoặc thoái hóa khớp nặng cần được bác sĩ kiểm tra và cho lời khuyên trước khi chạy bộ.
Một dấu hiệu khác cần lưu ý là cơn đau kéo dài nhiều giờ hoặc nhiều ngày sau khi chạy. Điều này có thể cho thấy khớp đang phải chịu áp lực quá mức. Khi đó, người tập nên giảm cường độ vận động hoặc chuyển sang hình thức tập luyện khác phù hợp hơn, theo Healthline.
Theo các chuyên gia, cà phê đá vẫn góp phần bổ sung nước cho cơ thể nếu uống với lượng vừa phải, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Cà phê chứa caffeine nên có tác dụng lợi tiểu nhẹ. Chất này có thể làm cơ thể đào thải nhiều nước hơn qua nước tiểu, mồ hôi hoặc hô hấp.
Cà phê đá chủ yếu được pha từ nước, khi đá tan còn bổ sung thêm lượng nước cho cơ thể. Vì vậy, thức uống này vẫn góp phần vào tổng lượng nước nạp trong ngày. Tuy nhiên, nước lọc vẫn là lựa chọn bù nước tốt nhất vì không chứa các thành phần có thể ảnh hưởng đến sức khỏe
Bản thân cà phê đá được pha chủ yếu từ nước. Khi đá tan, lượng nước trong ly cà phê còn tăng thêm. Vì vậy, thức uống này vẫn đóng góp vào tổng lượng nước cơ thể hấp thu trong ngày. Dù vậy, nước lọc vẫn được khuyến nghị là nguồn bù nước tốt nhất vì không chứa các thành phần khác có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Theo các chuyên gia, caffeine không phải lúc nào cũng gây lợi tiểu. Tác dụng này thường chỉ rõ rệt khi tiêu thụ lượng lớn, nhất là ở người đang thiếu nước, vừa vận động cường độ cao hoặc nhạy cảm với caffeine.
Theo nghiên cứu trên tạp chí Frontiers in Nutrition vào năm 2017, uống khoảng 2 đến 3 tách cà phê mỗi ngày thường không làm mất cân bằng nước trong cơ thể. Ngược lại, uống từ 4 tách trở lên mỗi ngày có thể tạo tác dụng lợi tiểu rõ rệt hơn.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ khuyến nghị người trưởng thành không mang thai hoặc không cho con bú chỉ nên tiêu thụ tối đa khoảng 400 mg caffeine mỗi ngày từ mọi nguồn.
Cà phê đá thường dễ uống hơn nên nhiều người có thể tiêu thụ lượng lớn trong thời gian ngắn. Vì vậy, cần chú ý dung tích ly và hàm lượng caffeine để tránh vượt quá giới hạn khuyến nghị.
Cà phê nguyên chất là thức uống ít calo, không chứa chất béo và không có đường. Tuy nhiên, siro tạo hương, chất tạo ngọt, kem béo hoặc kem tươi đánh bông có thể làm tăng lượng đường, calo và chất béo bão hòa.
Để thưởng thức cà phê đá theo cách lành mạnh hơn, nên uống cà phê đen. Ngoài ra, nên chọn nguyên liệu không đường hoặc ít đường.
Bên cạnh đó, cơ thể vẫn cần duy trì lượng nước phù hợp mỗi ngày. Nước tiểu màu vàng nhạt hoặc gần như trong là dấu hiệu cơ thể đã được cung cấp đủ nước.
Người lớn tuổi, người vận động nhiều, sống trong thời tiết nóng hoặc đang sốt, tiêu chảy, nôn ói và đổ nhiều mồ hôi cần bổ sung nhiều nước hơn bình thường.
Sữa đậu nành chứa protein thực vật, tinh bột và chất xơ hòa tan. Khi vào cơ thể, các chất này cần thời gian để tiêu hóa và hấp thu. Vì vậy, sữa đậu nành thường tạo cảm giác no lâu hơn so với nhiều loại đồ uống khác, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trong đậu nành còn có một số hợp chất tự nhiên như chất ức chế trypsin và lectin. Nếu đậu nành chưa được nấu chín kỹ, các chất này sẽ làm giảm hoạt động của enzyme tiêu hóa protein và gây khó chịu ở đường ruột.
Ngoài ra, một số chất đường bột trong đậu nành sẽ bị vi khuẩn đường ruột lên men, từ đó tạo khí. Đây là lý do mà một số người cảm thấy đầy bụng hoặc chướng hơi sau khi uống quá nhiều sữa đậu nành.
Sữa đậu nành nóng thường phù hợp hơn với người có dạ dày nhạy cảm hoặc dễ lạnh bụng. Đồ uống ấm giúp cơ trơn trong đường tiêu hóa giãn ra, tạo cảm giác dễ chịu hơn sau khi uống.
Nhiều người nhận thấy uống sữa đậu nành nóng ít gây đầy hơi hơn loại uống lạnh trực tiếp từ tủ lạnh. Điều này không có nghĩa nhiệt độ nóng ấm làm thay đổi hoàn toàn khả năng tiêu hóa của đậu nành. Thay vào đó, nhiệt độ nóng ấm giúp dạ dày thích nghi dễ hơn, đặc biệt vào buổi sáng hoặc khi bụng còn đói.
Với sữa đậu nành lạnh, một số nhóm người có thể nhạy cảm hơn khi uống, chẳng hạn người bị viêm dạ dày, hội chứng ruột kích thích hoặc thường xuyên đau bụng khi dùng đồ lạnh. Với các trường hợp trên, sữa đậu nành ấm thường dễ dung nạp hơn.
Người đang bị tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa cũng nên hạn chế dùng đồ uống quá lạnh vì có thể làm cảm giác khó chịu tăng lên.
Ngoài ra, người dị ứng đậu nành cần tránh hoàn toàn sữa đậu nành dưới mọi dạng nhiệt độ. Dị ứng đậu nành có thể gây nổi mẩn, đau bụng hoặc phản ứng nghiêm trọng ở một số trường hợp, theo Eating Well.
