Chiều tối qua (11.4, theo giờ VN), phái đoàn Iran và phái đoàn Mỹ đã bước vào cuộc đàm phán trực tiếp tại Islamabad (Pakistan).
Diễn biến trên được xem là một sự kiện lịch sử. Bởi đây là cuộc đàm phán cấp cao nhất giữa hai nước trong 47 năm qua, kể từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran (1976).
Phái đoàn của Mỹ được dẫn đầu bởi Phó tổng thống J.D Vance cùng đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner – con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Về phía Iran, phái đoàn của nước này được dẫn đầu bởi Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf và có sự tham gia của Ngoại trưởng Abbas Araghchi, ông Ali Bagheri Kani – một nhà đàm phán nhiều kinh nghiệm và đóng vai trò then chốt trong nhiều cuộc đàm phán với Mỹ trước đây về vấn đề hạt nhân của Tehran. Phái đoàn Iran bao gồm tổng cộng khoảng 70 thành viên. Ngoài các nhà đàm phán chính, phái đoàn Iran còn có 26 thành viên thuộc các ủy ban kỹ thuật trong các lĩnh vực kinh tế, an ninh và chính trị, nhằm cung cấp các tư vấn cần thiết, truyền thông Iran đưa tin.
Trong khi cuộc đàm phán đang diễn ra, viết trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho rằng Iran “đang thua” và “thua thảm bại”. Ông còn tuyên bố: “Chúng ta hiện đang bắt đầu quá trình dọn sạch eo biển Hormuz như một ân huệ dành cho các quốc gia trên toàn thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức và nhiều nước khác”.
Tại thực địa Trung Đông, Israel vẫn tiếp tục tấn công một số khu vực ở Li Băng, giữa lúc xung đột quân sự tại nước này cũng là chủ đề mà Iran muốn gắn liền trong nội dung đàm phán với Mỹ.
Trong một diễn biến liên quan, CNN dẫn lời Thủ tướng Li Băng Nawaf Salam cho biết ông hoãn chuyến công du Mỹ và Liên Hiệp Quốc sắp tới, vì ông cần phải ở lại Beirut để giải quyết các sự vụ trong nước.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, nhận định tuy lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn rất mong manh, nhưng có một điều đã trở nên rõ ràng: Cả Washington và Tehran đều muốn có một lối thoát khỏi cuộc chiến này.
Đối với Iran, nước này đã bị ảnh hưởng đáng kể với kho dự trữ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) dần cạn kiệt, nền kinh tế gặp vô số khó khăn và hàng loạt lãnh đạo đã chết.
Về phía ngược lại, chuyên gia Jon Lieber, đứng đầu bộ phận nghiên cứu của Eurasia Group, đánh giá: “Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải chấp nhận rằng không có giải pháp quân sự nào hữu hiệu để chấm dứt cuộc chiến, chỉ có một giải pháp chính trị. Mỹ có những lựa chọn để leo thang nhưng rất hạn chế. Đó là quân đội nước này có thể đổ bộ lên đất liền của Iran hoặc tấn công cơ sở hạ tầng dân sự Iran. Nhưng cả 2 biện pháp đều khó nhận được sự ủng hộ từ công chúng Mỹ. Trong khi đó, cú sốc đối với giá năng lượng từ cuộc chiến Iran cũng đang gây ra nhiều rắc rối cho nền kinh tế Mỹ. Ngày 10.4, Cơ quan Thống kê lao động Mỹ đã công bố dữ liệu cho thấy lạm phát hằng năm đã tăng lên 3,3% trong tháng 3, mức cao nhất trong gần 2 năm”.
“Giải pháp ngoại giao sẽ không thể bị bỏ qua. Bởi vì chừng nào Mỹ không sẵn sàng triển khai quân đội trên bộ ở Iran, thì giải pháp ngoại giao là tất cả những gì Washington có”, chuyên gia Jon Lieber phân tích thêm.
Bên cạnh đó, việc Phó tổng thống Mỹ J.D Vance dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham gia đàm phán có thể xem là một yếu tố tích cực. Ngay từ đầu, ông Vance là người không ủng hộ việc tấn công Iran. Hồi đầu tháng 3, Tổng thống Trump từng thừa nhận rằng ông và cấp phó “hơi khác một chút” trong quan điểm ban đầu về cuộc chiến Iran.
Không những vậy, đảng Cộng hòa đang đối mặt nhiều thách thức trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Còn ông Vance thì vẫn là ứng viên sáng giá để đại diện đảng Cộng hòa trong cuộc tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2028. Suốt nhiều năm qua, ông cũng thể hiện chủ trương hạn chế Mỹ can dự hay tham gia vào các cuộc chiến bên ngoài, để tập trung đối nội, phát triển kinh tế. Vì thế, ông Vance nhiều khả năng có xu hướng muốn giải quyết nhanh cuộc chiến Iran hiện nay, để chính phủ Mỹ tập trung vào các vấn đề đối nội, đặc biệt là kinh tế, nhằm tranh thủ sự ủng hộ của cử tri.
Những điều trên chỉ ra kỳ vọng là Phó tổng thống Vance sẽ có cách tiếp cận cuộc đàm phán ôn hòa hơn. Tất nhiên, quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc vào Tổng thống Trump, nhưng cách tiếp cận ôn hòa góp phần quan trọng cho cuộc đàm phán.
Thẩm phán Dhia Jafar của Tòa án Hình sự Chống Tham nhũng Trung ương Iraq ngày 13/7 cho biết, 358kg kim loại quý đã được thu hồi trong một chiến dịch có sự tham gia của các cơ quan quản lý khu vực Kurdistan, dưới sự giám sát của Chủ tịch Hội đồng Tư pháp Tối cao Faiq Zidan. Thêm 17kg nữa đã bị tịch thu trong một cuộc điều tra riêng biệt vào cùng ngày.
Các tài sản này có liên quan đến cuộc điều tra đang diễn ra đối với ông al-Jumaili, người đã bị tạm giam vào tháng 5 và chính thức bị cách chức vào ngày 2/6.
Cuộc điều tra đang xem xét các hoạt động kể từ tháng 10 năm ngoái và tập trung vào các cáo buộc rằng ông al-Jumaili đã trục lợi từ các nguồn lực nhà nước và các hợp đồng chính phủ để đổi lấy tiền lót tay và lợi ích cá nhân.
Chi tiết về chiến dịch đó không được tiết lộ. Số vàng thu hồi được đã được bàn giao cho Cục Phát hành và Kho bạc của Ngân hàng Trung ương Iraq trong bối cảnh các cơ quan chức năng đang nỗ lực truy tìm các tài sản có được một cách bất hợp pháp.
Vụ tịch thu vàng mới nhất nằm trong khuôn khổ cuộc điều tra ông al-Jumaili diễn ra sau một phát hiện lớn được công bố vào tuần trước, khi các cơ quan chức năng tìm thấy 10,6 triệu USD được giấu bên trong một hố thoát nước mưa.
Người phát ngôn chính phủ Iraq Haider al-Aboudi nói với Al Jazeera rằng tổng số tiền được truy vết chỉ riêng trong vụ án của liên quan đến ông al-Jumaili đã vượt 120 triệu USD, bất động sản, phương tiện giao thông và trang sức vàng.
Đây được coi là một bước tiến triển lớn trong chiến dịch trấn áp tham nhũng ở Iraq kể từ khi Thủ tướng Ali Faleh al-Zaidi được bổ nhiệm vào tháng 5.
Các cuộc điều tra nằm trong một sáng kiến rộng lớn hơn của chính phủ mang tên "Chiến dịch Bình minh" nhằm truy tìm các quỹ nhà nước bị thất thoát hoặc chiếm đoạt. Thủ tướng al-Zaidi đã cam kết sẽ nghiêm trị bất kỳ ai lạm dụng công quỹ.
Một số tài sản và nghi phạm bị bắt giữ trong chiến dịch chống tham nhũng bao gồm cả các thành viên quốc hội, những người đã bị bãi bỏ quyền miễn trừ chính trị để phục vụ cho việc truy tố.
Ông Al-Aboudi cho biết chiến dịch chống tham nhũng được điều hành bởi các thủ tục tư pháp nghiêm ngặt và chính phủ không xem xét đến chức danh hay vị trí của các nghi phạm khi theo đuổi các vụ án.
Ủy ban Liêm chính Iraq đã chuẩn bị các hồ sơ pháp lý để dẫn độ hàng trăm nghi phạm hiện sống ở nước ngoài và truy tìm bất kỳ tài sản nào bị tuồn ra nước ngoài.
Ông Al-Aboudi xác nhận ủy ban đã phát lệnh "truy nã đỏ" đến các quốc gia mà Iraq có chia sẻ các nghị định thư hợp tác quốc tế để hồi hương các tội phạm bị truy nã và các khoản tiền tẩu tán.
Lãnh đạo Mỹ và Iran mới đây đã thông báo ký thỏa thuận dừng xung đột, mở đường cho các hoạt động tái thiết và khôi phục giao thương qua eo biển Hormuz. Cuộc chiến đã để lại những tổn thất nghiêm trọng cho các nước khu vực và toàn cầu.
Chuyên trang Military Spend đã thống kê tổn thất của các bên do cuộc xung đột Trung Đông trong hơn 3 tháng qua, chỉ ra quân đội Mỹ ghi nhận 13 quân nhân tử vong trong các đợt tập kích của Iran nhằm vào căn cứ quân sự của Mỹ ở vùng Vịnh.
Về phía Iran, truyền thông nhà nước tiết lộ hơn 3.000 người đã thiệt mạng do các đợt tấn công của Mỹ và đồng minh. Reuters hồi tháng 4 dẫn thông tin từ tổ chức dân sự HRANA (trụ sở tại Mỹ) nêu rằng hơn 3.600 người tại Iran thiệt mạng, trong đó 1.700 người là thường dân.
Lebanon được xem là nơi chịu thiệt hạng nặng nề nhất về thường dân, khi trở thành chiến trường giao tranh trực tiếp giữa Israel và lực lượng Hezbollah. Giới chức y tế Lebanon cho biết xung đột đã khiến ít nhất 3.900 người thiệt mạng, hơn 11.000 người bị thương và 1 triệu người phải sơ tán kể từ ngày 2.3, theo Al Jazeera.
Hơn 100 người thiệt mạng tại Iraq, nơi các nhóm dân quân thân Iran hoạt động. Khoảng 50 người tại Israel đã thiệt mạng. Ngoài ra, có khoảng 40 - 50 người tại các nước vùng Vịnh thiệt mạng khi xung đột lan rộng trên toàn khu vực, đặc biệt trong những ngày đầu tiên khi chiến sự bùng phát hôm 28.2.
Theo lời điều trần của quan chức tài chính Lầu Năm Góc Jules Hurst vào giữa tháng 5, chi phí quân sự trực tiếp của Mỹ trong cuộc xung đột đã chạm ngưỡng 29 tỉ USD. Con số này còn chưa bao gồm chi phí sửa chữa hơn một chục cơ sở quân sự bị tàn phá ở Kuwait, Bahrain và các khu vực lân cận, nơi hệ thống radar, máy bay và các công trình bị hư hại nghiêm trọng. Công ty phân tích Moody's Analytics (Mỹ) ước tính cuộc chiến đã làm tổn thất 132 tỉ USD của người tiêu dùng và người nộp thuế Mỹ do tình trạng lạm phát năng lượng.
Đối với Iran, cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghiệp và quân sự của nước này bị tàn phá nghiêm trọng. Theo phân tích từ tổ chức nghiên cứu Foundation for Defense of Democracies (FDD), trong kịch bản lệnh phong tỏa của Mỹ diễn ra trong thời gian ngắn và Tehran sớm khôi phục xuất khẩu, thiệt hại kinh tế của Iran sẽ vào khoảng 50 tỉ USD, tương đương 13,9% GDP nước này.
Cơ sở hạ tầng phía nam Lebanon và khu vực ngoại ô thủ đô Beirut bị tàn phá sau những đợt tấn công liên tục từ Israel. Lạm phát tại Lebanon vào tháng 3 đạt mức cao nhất trong 18 tháng. Tổ chức tài chính Bank Audi tại Lebanon dự báo tăng trưởng GDP của Lebanon năm nay có thể ở mức 0 nếu chiến sự kéo dài, theo Al Jazeera. Các cuộc tấn công cũng khiến hạ tầng Israel hư hại, trong khi kho vũ khí dần cạn kiệt do các đợt tấn công và đánh chặn liên tục.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chỉ ra Qatar bị hạ dự báo tăng trưởng mạnh nhất (giảm gần 16 điểm phần trăm so với tháng 10.2025) do khu phức hợp năng lượng Ras Laffan bị tấn công, làm tê liệt khả năng xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng và tổn thất hàng tỉ USD doanh thu. Ngoài ra, ngành hàng không và du lịch khu vực Trung Đông cũng chịu thiệt hại nặng nề.
Ở quy mô toàn cầu, Ngân hàng Thế giới (WB) hôm 11.6 đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Giới chuyên gia cũng lưu ý về những hệ lụy kéo dài, chưa thể đong đếm khi cuộc xung đột đã gây cú sốc năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
"Họ đưa ra những cuộc thăm dò giả mạo", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 4/5 phát biểu tại sự kiện dành cho các doanh nghiệp nhỏ tại Nhà Trắng. "Họ thăm dò về chiến sự Iran, rồi nói chỉ 32% người dân ủng hộ. Tôi không thích điều này và không thích chiến tranh chút nào, nhưng chúng ta được trang bị tốt hơn và có quân đội mạnh nhất thế giới".
Ông Trump không dẫn cụ thể khảo sát nào. Hồi cuối tuần, Washington Post-ABC News-Ipsos công bố khảo sát thực hiện trực tuyến từ 24-28/4 với 2.560 người trưởng thành trên toàn quốc, cho thấy tỷ lệ tán thành cách ông Trump xử lý tình hình Iran là 33%, so với 66% không tán thành. Chỉ 36% tin rằng Mỹ đã đúng khi dùng vũ lực với Iran.
Ông Trump cho rằng các câu hỏi thăm dò mang tính định kiến đối với ông. Lãnh đạo Mỹ nói lẽ ra các tổ chức thăm dò nên hỏi người Mỹ liệu họ có cho rằng Iran được phép sở hữu vũ khí hạt nhân hay không.
"Con số đó sẽ không phải 32%. Nhưng kể cả khi hỏi vậy, kết quả vẫn sẽ là 32% thôi, vì các cuộc thăm dò là giả. Chúng hoàn toàn là giả", ông nói.
Khảo sát của Washington Post-ABC News-Ipsos còn cho thấy tỷ lệ người Mỹ không ủng hộ ông Trump trên cương vị Tổng thống tăng lên 62%, cao nhất từ đầu nhiệm kỳ hai. Bên cạnh vấn đề Iran, cử tri Mỹ cũng không hài lòng trong cách ông xử lý nhiều vấn đề lớn như kinh tế, lạm phát, nhập cư, quan hệ với đồng minh.
Phát biểu được ông Trump đưa ra trong lúc lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran trở nên bấp bênh do eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài. Căng thẳng gia tăng khi Mỹ phát động chiến dịch "Dự án Tự do" để hỗ trợ tàu hàng đi qua Hormuz, trong khi Iran phóng tên lửa, drone vào Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) để đáp trả.
Ông Trump cũng chỉ trích những người cho rằng chiến sự Iran đã kéo dài quá lâu. "Cuộc chiến mới chỉ nổ ra khoảng 6 tuần, nhưng họ lại nói sao lâu thế", Tổng thống Trump cho hay, thêm rằng Mỹ từng tham gia những cuộc chiến kéo dài nhiều năm.
