Chiều tối qua (11.4, theo giờ VN), phái đoàn Iran và phái đoàn Mỹ đã bước vào cuộc đàm phán trực tiếp tại Islamabad (Pakistan).
Diễn biến trên được xem là một sự kiện lịch sử. Bởi đây là cuộc đàm phán cấp cao nhất giữa hai nước trong 47 năm qua, kể từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran (1976).
Phái đoàn của Mỹ được dẫn đầu bởi Phó tổng thống J.D Vance cùng đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner – con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Về phía Iran, phái đoàn của nước này được dẫn đầu bởi Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf và có sự tham gia của Ngoại trưởng Abbas Araghchi, ông Ali Bagheri Kani – một nhà đàm phán nhiều kinh nghiệm và đóng vai trò then chốt trong nhiều cuộc đàm phán với Mỹ trước đây về vấn đề hạt nhân của Tehran. Phái đoàn Iran bao gồm tổng cộng khoảng 70 thành viên. Ngoài các nhà đàm phán chính, phái đoàn Iran còn có 26 thành viên thuộc các ủy ban kỹ thuật trong các lĩnh vực kinh tế, an ninh và chính trị, nhằm cung cấp các tư vấn cần thiết, truyền thông Iran đưa tin.
Trong khi cuộc đàm phán đang diễn ra, viết trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho rằng Iran “đang thua” và “thua thảm bại”. Ông còn tuyên bố: “Chúng ta hiện đang bắt đầu quá trình dọn sạch eo biển Hormuz như một ân huệ dành cho các quốc gia trên toàn thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức và nhiều nước khác”.
Tại thực địa Trung Đông, Israel vẫn tiếp tục tấn công một số khu vực ở Li Băng, giữa lúc xung đột quân sự tại nước này cũng là chủ đề mà Iran muốn gắn liền trong nội dung đàm phán với Mỹ.
Trong một diễn biến liên quan, CNN dẫn lời Thủ tướng Li Băng Nawaf Salam cho biết ông hoãn chuyến công du Mỹ và Liên Hiệp Quốc sắp tới, vì ông cần phải ở lại Beirut để giải quyết các sự vụ trong nước.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, nhận định tuy lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn rất mong manh, nhưng có một điều đã trở nên rõ ràng: Cả Washington và Tehran đều muốn có một lối thoát khỏi cuộc chiến này.
Đối với Iran, nước này đã bị ảnh hưởng đáng kể với kho dự trữ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) dần cạn kiệt, nền kinh tế gặp vô số khó khăn và hàng loạt lãnh đạo đã chết.
Về phía ngược lại, chuyên gia Jon Lieber, đứng đầu bộ phận nghiên cứu của Eurasia Group, đánh giá: “Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải chấp nhận rằng không có giải pháp quân sự nào hữu hiệu để chấm dứt cuộc chiến, chỉ có một giải pháp chính trị. Mỹ có những lựa chọn để leo thang nhưng rất hạn chế. Đó là quân đội nước này có thể đổ bộ lên đất liền của Iran hoặc tấn công cơ sở hạ tầng dân sự Iran. Nhưng cả 2 biện pháp đều khó nhận được sự ủng hộ từ công chúng Mỹ. Trong khi đó, cú sốc đối với giá năng lượng từ cuộc chiến Iran cũng đang gây ra nhiều rắc rối cho nền kinh tế Mỹ. Ngày 10.4, Cơ quan Thống kê lao động Mỹ đã công bố dữ liệu cho thấy lạm phát hằng năm đã tăng lên 3,3% trong tháng 3, mức cao nhất trong gần 2 năm”.
“Giải pháp ngoại giao sẽ không thể bị bỏ qua. Bởi vì chừng nào Mỹ không sẵn sàng triển khai quân đội trên bộ ở Iran, thì giải pháp ngoại giao là tất cả những gì Washington có”, chuyên gia Jon Lieber phân tích thêm.
Bên cạnh đó, việc Phó tổng thống Mỹ J.D Vance dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham gia đàm phán có thể xem là một yếu tố tích cực. Ngay từ đầu, ông Vance là người không ủng hộ việc tấn công Iran. Hồi đầu tháng 3, Tổng thống Trump từng thừa nhận rằng ông và cấp phó “hơi khác một chút” trong quan điểm ban đầu về cuộc chiến Iran.
Không những vậy, đảng Cộng hòa đang đối mặt nhiều thách thức trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Còn ông Vance thì vẫn là ứng viên sáng giá để đại diện đảng Cộng hòa trong cuộc tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2028. Suốt nhiều năm qua, ông cũng thể hiện chủ trương hạn chế Mỹ can dự hay tham gia vào các cuộc chiến bên ngoài, để tập trung đối nội, phát triển kinh tế. Vì thế, ông Vance nhiều khả năng có xu hướng muốn giải quyết nhanh cuộc chiến Iran hiện nay, để chính phủ Mỹ tập trung vào các vấn đề đối nội, đặc biệt là kinh tế, nhằm tranh thủ sự ủng hộ của cử tri.
Những điều trên chỉ ra kỳ vọng là Phó tổng thống Vance sẽ có cách tiếp cận cuộc đàm phán ôn hòa hơn. Tất nhiên, quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc vào Tổng thống Trump, nhưng cách tiếp cận ôn hòa góp phần quan trọng cho cuộc đàm phán.
"Việc các nhà lãnh đạo của một quốc gia khác đồng thời gửi thư tới cả Tổng thống và quốc hội Mỹ là điều hiếm thấy, nhưng tình hình hiện tại buộc chúng ta phải hành động nhanh chóng và hiệu quả”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đăng tải trên Telegram ngày 27/5.
Ông Zelensky nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo "nước Mỹ lắng nghe Ukraine". Đồng thời, ông cũng lưu ý rằng phần lớn sự chú ý của thế giới đang tập trung vào cuộc chiến ở Iran.
"Chúng ta cần phải chấm dứt xung đột ở cả châu Âu nữa, một cuộc chiến vô cùng đẫm máu đã diễn ra ở quy mô toàn diện suốt 5 năm qua. Và càng sớm cung cấp khả năng bảo vệ tốt hơn chống lại tên lửa đạn đạo, chúng ta càng sớm có thể khiến giải pháp ngoại giao phát huy hiệu quả", ông Zelensky nói.
Những bình luận trên được đưa ra sau khi truyền thông Ukraine đưa tin ông Zelensky đã gửi thư khẩn đến Tổng thống Trump và quốc hội Mỹ để nói về tình trạng Ukraine thiếu hụt trầm trọng các hệ thống phòng không trong bối cảnh các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga ngày càng dồn dập và những lời cảnh báo công khai từ Moscow về các đợt tập kích mới nhắm vào thủ đô Kiev.
Trong thư, ông Zelenskyy cho biết, hôm 24/5, lực lượng Nga đã sử dụng 2 tên lửa siêu vượt âm Oreshnik cùng hàng trăm máy bay không người lái. Một trong 2 tên lửa đã đánh trúng khu vực tỉnh Kiev, trong khi quả thứ hai rơi xuống vùng lãnh thổ Donetsk đang bị Nga kiểm soát.
Ông Anton Zemlianyi, nhà phân tích tại Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine, cảnh báo Nga hoàn toàn có khả năng thực hiện các cuộc tấn công dữ dội quy mô lớn, nhưng nhiều khả năng các đợt bắn phá này sẽ diễn ra theo chu kỳ cách nhau 2-3 tuần. Mới đây, Moscow tuyên bố sẽ thực hiện các cuộc tấn công hệ thống vào Ukraine, trong đó có các trung tâm ra quyết định ở thủ đô Kiev.
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga Andrey Kartapolov cho biết, mục tiêu hàng đầu là các hầm ngầm an toàn được các chỉ huy quân sự và ban lãnh đạo Ukraine sử dụng.
Trong khi đó, Ukraine đang cạn kiệt các hệ thống phòng không. Phát ngôn viên Không quân Ukraine Yuri Ignat cho hay: "Nga biết rất rõ chúng ta còn bao nhiêu đạn, dù không thể rõ tình trạng ở từng tỉnh. Họ nắm rất rõ thông tin về số lượng vũ khí mà phương Tây cung cấp".
Tổng thống Zelensky hôm 25/5 kêu gọi các đồng minh phải có thêm hành động sau cuộc tập kích quy mô lớn của Nga. Tuy nhiên, ông thừa nhận Ukraine đạt rất ít tiến triển trong các cuộc đàm phán với Mỹ về mở rộng sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa và đang hợp tác với châu Âu để giải quyết vấn đề này.
Nhóm vũ trang Hezbollah ngày 28/5 công bố video cho thấy thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) tiếp cận tiền đồn Israel trên cao điểm gần biên giới ở miền nam Lebanon trước đó 5 ngày. Nhiều khu vực được chăng lưới, dường như nhằm ngăn drone FPV tập kích.
Sau khi quần thảo trên tiền đồn, người điều khiển không tấn công phương tiện cơ giới Israel, mà cho drone FPV lao vào radar chiến thuật RPS-42.
Tổ hợp RPS-42 do công ty Công nghiệp Điện tử RADA của Israel chế tạo, có khả năng phát hiện, phân loại và theo dõi vật thể bay như tiêm kích, trực thăng, vận tải cơ, cũng như máy bay không người lái (UAV) và drone cỡ nhỏ từ khoảng cách 3,5 km. Mỗi đài RPS-42 có giá ước tính 950.000 đến 1 triệu USD.
Trong video thứ hai, loạt drone FPV của Hezbollah đã tấn công bệ phóng của tổ hợp phòng không Iron Dome (Vòm Sắt) vào ngày 19/5 và 23/5. Trong các video, không có dấu hiệu nào cho thấy hệ thống Vòm Sắt khai hỏa đánh chặn mục tiêu.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, cho biết các hình ảnh được công bố cho thấy ít nhất 6 bệ phóng Vòm Sắt của Israel đã hứng đòn của drone Hezbollah trong những tuần qua.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về thông tin.
Hezbollah gần đây liên tục sử dụng drone FPV điều khiển bằng cáp quang để tấn công vị trí của Israel. Loại phương tiện này không bị gây nhiễu như drone dùng sóng vô tuyến. Chúng có thể truyền hình ảnh rõ nét kể cả khi bay thấp, giúp người vận hành nhắm mục tiêu chính xác hơn.
Một quan chức cấp cao của IDF cho biết Hezbollah đã bắt đầu dùng drone mang cảm biến ảnh nhiệt, khiến lực lượng Israel bị hạn chế khả năng cơ động cả ngày lẫn đêm.
Để bảo vệ binh sĩ và khí tài, IDF đã chuyển khoảng 158.000 m2 lưới bảo vệ cho các đơn vị trên chiến trường, theo kênh i24NEWS của Israel. Tuy nhiên, lượng lưới này dường như không đủ đáp ứng quy mô chiến dịch của Israel ở miền nam Lebanon, khiến nhiều binh sĩ phải mua lưới đánh cá để sử dụng.
Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát ngày 2/3, sau khi nhóm vũ trang tại Lebanon tấn công nước láng giềng để trả đũa cho cái chết của cố lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. IDF sau đó phát động chiến dịch tấn công trên bộ vào Lebanon, khiến hơn một triệu người tại miền nam nước này phải di tản.
Giao tranh tới nay đã hơn 3.100 người thiệt mạng, hơn 9.600 người bị thương tại Lebanon. Văn phòng Thủ tướng Israel cho biết 23 binh sĩ, một nhà thầu quân sự và hai thường dân nước này thiệt mạng.
Tân Hoa xã đưa tin ba phi hành gia trên tàu vũ trụ Thần Châu 23 vừa lên đến trạm không gian Thiên Cung và gặp gỡ nhóm ba phi hành gia tại đây, trong nỗ lực đưa người lên mặt trăng trước năm 2030.
Theo Cơ quan Vũ trụ có người lái Trung Quốc (CMSA), phi hành đoàn Thần Châu 21 trên trạm Thiên Cung đã mở cửa khoang lúc 5 giờ 13 ngày 25.5 (giờ Trung Quốc) để chào đón những vị khách mới.
Sau đó, hai phi hành đoàn đã chụp ảnh lưu niệm cho cuộc gặp gỡ ngoài không gian lần thứ tám trong lịch sử hàng không vũ trụ của Trung Quốc.
Trong sứ mệnh mới, một trong ba phi hành gia Trung Quốc dự kiến trải qua một năm trên quỹ đạo, cột mốc quan trọng đầu tiên trong chương trình đổ bộ lên mặt trăng của nước này.
Trước đó, đoạn video trên Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) cho thấy tên lửa Trường Chinh 2-F phóng lên vào lúc 23 giờ 8 ngày 24.5 từ trung tâm phóng Tửu Tuyền ở sa mạc Gobi phía tây bắc Trung Quốc. Tàu vũ trụ đã tách khỏi tên lửa khoảng 10 phút sau đó và đi vào quỹ đạo.
Sứ mệnh này đánh dấu lần đầu tiên một phi hành gia đến từ Hồng Kông bay vào không gian là bà Lê Gia Doanh (Li Jiaying), 43 tuổi, trước đây từng làm việc cho cảnh sát Hồng Kông.
Hai thành viên phi hành đoàn còn lại là kỹ sư vũ trụ Chu Dương Trụ (Zhu Yangzhu), 40 tuổi, và Trương Chí Viễn (Zhang Zhiyuan), 40 tuổi, cựu phi công không quân. Ông Trương là người lần đầu tiên bay vào không gian.
Phi hành đoàn sẽ thực hiện nhiều dự án khoa học trong các lĩnh vực khoa học sự sống, khoa học vật liệu, vật lý chất lỏng và y học.
Một thí nghiệm quan trọng của sứ mệnh Thần Châu 23 sẽ là việc một thành viên phi hành đoàn ở lại trạm không gian trong suốt một năm để nghiên cứu tác động của việc ở lại lâu trong môi trường không trọng lực.
Thí nghiệm này là một phần trong quá trình chuẩn bị cho các sứ mệnh lên mặt trăng trong tương lai, cũng như các sứ mệnh lên sao Hỏa của Trung Quốc, cạnh tranh với sứ mệnh Artemis của Mỹ.
Người được chọn cho sứ mệnh kéo dài một năm này sẽ được công bố sau, tùy thuộc vào tiến độ của sứ mệnh Thần Châu 23, một phát ngôn viên của CMSA cho biết.
Cho đến nay, các phi hành đoàn trên trạm không gian Thiên Cung phần lớn đều ở trên quỹ đạo trong sáu tháng trước khi được thay thế.
