Trong bối cảnh này, nhiều sự chú ý dồn vào một tổ chức quốc tế được thành lập ngay sau kết thúc Chiến tranh thế giới thứ II với mục tiêu tối thượng là bảo vệ an ninh và hòa bình quốc tế. Đó là Liên hợp quốc (LHQ) với Hội đồng Bảo an (HĐBA) – nơi mà trong quá khứ đã tiến hành nhiều chiến dịch gìn giữ hòa bình ở nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới.
Cho đến hiện tại HĐBA đã nhóm họp hai lần về tình hình hiện tại ở Trung Đông. Lần đầu tiên vào ngày 11-3-2026 và thông qua một nghị quyết lên án hành vi tấn công các nước trong vùng Vịnh Ba Tư của Iran.
HĐBA nhóm họp lần hai vào ngày 7-4-2026 và thất bại trong việc thông qua một nghị quyết về an ninh eo biển Hormuz. Sự khác biệt lớn về kết quả của hai lần họp ở HĐBA có thể được giải thích dựa trên các yếu tố pháp lý xung quanh việc sử dụng vũ lực trong dự thảo của các nghị quyết.
Hiến chương LHQ nghiêm cấm việc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế của các quốc gia thành viên. Quy định này nằm trong điều 2 khoản 4 – một trong những trụ cột pháp lý của Hiến chương về việc đảm bảo hòa bình thế giới.
Tuy nhiên Hiến chương cũng công nhận ngoại lệ cho quy định này, và chỉ có hai trường hợp các quốc gia được sử dụng vũ lực một cách hợp pháp trong khuôn khổ luật pháp của LHQ.
Ngoại lệ thứ nhất là việc sử dụng vũ lực trong việc tự vệ khi các quốc gia bị tấn công vũ trang bởi các quốc gia khác. Quyền tự vệ đơn phương hoặc tập thể này được ghi nhận tại điều 51 của Hiến chương LHQ.
Thông thường đây là một ngoại lệ chính đáng và chính danh về mặt pháp lý khi các quốc gia bị xâm phạm lãnh thổ bằng vũ trang bởi lực lượng quân sự của các quốc gia khác.
Đây là lý do tại sao các quốc gia vùng Vịnh bao gồm Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Ả Rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Jordan đã đề xuất một dự thảo nghị quyết HĐBA LHQ vào ngày 11-3-2026.
Trong dự thảo nghị quyết này, họ yêu cầu sự công nhận quyền tự vệ khi Iran đã tiến hành các cuộc tấn công vũ lực vào lãnh thổ của họ.
Nghị quyết cũng kêu gọi ngừng bắn, yêu cầu Iran phải tôn trọng luật pháp quốc tế và không làm ảnh hưởng đến an ninh quốc tế.
Có thể thấy rằng ngôn ngữ sử dụng trong dự thảo nghị quyết ngày 11-3 về việc sử dụng vũ lực để tự vệ của các quốc gia Vùng Vịnh là hợp lý về mặt pháp lý lẫn chính trị. Do đó nghị quyết đã được thông qua.
Nga và Trung Quốc không bỏ phiếu phản đối, mặc dù Nga đã phát biểu Mỹ và Israel cũng cần phải bị lên án cho cuộc chiến tranh lần này.
Ngoại lệ thứ hai của việc cấm sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế được ghi nhận trong chương VII của Hiến chương LHQ. Đó là việc Hội đồng Bảo an LHQ cho phép các quốc gia thành viên sử dụng vũ lực với mục đích bảo vệ an ninh và hòa bình thế giới.
Việc sử dụng các từ ngữ như “sử dụng tất cả các biện pháp cần thiết” hay việc áp dụng quyền ủy thác sử dụng vũ lực của HĐBA được cân nhắc hết sức kỹ lưỡng và hạn chế đến mức tối đa bởi các thành viên thường trực của HĐBA.
Trong dự thảo nghị quyết đưa lên HĐBA xem xét về vấn đề liên quan đến an ninh eo biển Hormuz, Bahrain đã kêu gọi quyền sử dụng vũ lực dựa trên chương VII của Hiến chương LHQ.
Việc này dẫn đến những tranh cãi dữ dội tại phiên họp của HĐBA, vì một số quốc gia cho rằng việc này sẽ dẫn đến việc lạm dụng nghị quyết của HĐBA để chính danh hóa việc sử dụng vũ lực trong khu vực vùng Vịnh. Điều này sẽ khiến xung đột leo thang.
Việc liên hệ đến chương VII của Hiến chương trong bản thảo nghị quyết sau đó được gỡ bỏ. Tuy nhiên việc đề cập đến quyền tự vệ (ngoại lệ thứ nhất của quy định cấm sử dụng vũ lực) khi các tàu thương mại bị tấn công ở eo biển Hormuz trong dự thảo lại dẫn đến những tranh cãi khác.
Việc một quốc gia bị tấn công vào lãnh thổ và bị tấn công vào tàu thuyền thương mại là khác nhau về mức độ nghiêm trọng để có thể lập luận rằng hai hành vi tấn công này đều có thể đương nhiên dẫn đến quyền tự vệ của một quốc gia.
Do những mâu thuẫn liên quan đến quyền sử dụng vũ lực ở eo biển Hormuz không thể giải quyết được, dự thảo nghị quyết HĐBA ngày 7-4-2026 đã không được thông qua khi Trung Quốc và Nga đã bỏ phiếu phản đối.
Điều này cho thấy việc sử dụng vũ lực luôn luôn là một vấn đề hết sức nhạy cảm và gây tranh cãi khi HĐBA xem xét một nghị quyết về một xung đột quốc tế.
Khuôn khổ pháp lý xung quanh vấn đề này có thể không chấm dứt được căng thẳng tại khu vực eo biển Hormuz, nhưng ít nhất nó ngăn được sự leo thang của chiến tranh tại đây, tính cho đến thời điểm này.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian được cho là đã nộp đơn xin từ chức lên Văn phòng Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei trong ngày 31.5.
Theo báo điện tử Iran International có trụ sở tại London (Anh), trong thư, ông Pezeshkian nhấn mạnh rằng tổng thống và chính phủ đã bị loại khỏi quá trình ra quyết định lớn và quan trọng của đất nước, và khoảng trống được tạo ra đã cho phép các phái cứng rắn trong IRGC kiểm soát mọi công việc.
Báo này dẫn nguồn tin cho biết ông Pezeshkian nói rằng dưới hoàn cảnh như vậy, ông không thể điều hành chính phủ và thực hiện bổn phận chính thức nên đã đề nghị từ chức ngay lập tức.
Hiện chưa rõ Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei có chấp nhận cho Tổng thống Pezeshkian từ chức hay không, song nội dung của bức thư cho thấy rạn nứt sâu sắc ở cấp quyền lực cao nhất.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X sau đó, Phó ban truyền thông Văn phòng Tổng thống Iran Mehdi Tabatabaei bác bỏ thông tin ông Pezeshkian xin từ chức, gọi đây là "chiêu trò truyền thông" của một số hãng nước ngoài, theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ.
"Ông Pezeshkian sẽ không từ bỏ nhiệm vụ phục vụ nhân dân Iran và Iran sẽ không rút khỏi con đường thống nhất và đoàn kết", ông Tabatabaei viết. Vị quan chức còn bổ sung rằng những người tìm cách gây ảnh hưởng sự thống nhất quốc gia của Iran một lần nữa "ôm giấc mộng đó xuống mồ".
Thông tin nói trên xuất hiện trong bối cảnh Iran và Mỹ đang tiếp tục đàm phán nhằm chấm dứt xung đột kéo dài từ ngày 28.2. Hai bên ngừng bắn từ ngày 8.4 nhưng vẫn xảy ra một số đợt tấn công qua lại bất chấp tiến trình đối thoại.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 31.5 nói với truyền thông nhà nước rằng việc trao đổi liên lạc với Mỹ vẫn đang diễn ra và lưu ý không thể đánh giá những suy đoán trong quá trình đàm phán cho đến khi đạt kết quả rõ ràng, theo Reuters.
Khi đang nằm nhà dưỡng sức sau trận ốm, Dawn Zuidgeest-Craft, khi đó 7 tuổi, sống ở Levittown, bang New York, đã nhận được món quà làm thay đổi cuộc đời là chiếc kính hiển vi. Cô bé Zuidgeest-Craft say mê quan sát sâu bọ, lá cây dưới ống kính đến mức người mẹ Paula Wesner đã dự đoán con gái sau này sẽ trở thành bác sĩ.
Ngoài 30 tuổi, Zuidgeest-Craft đã có trong tay nhiều bằng cấp từ trường điều dưỡng và hài lòng với công việc điều dưỡng thực hành, trong lúc nuôi dạy hai con là Ginger và Sean. Bà dự định sẽ vào trường y để trở thành bác sĩ vào năm 40 tuổi. Tuy nhiên, mục tiêu bị trì hoãn khi bà ly hôn và tái hôn vài năm sau, quyết định sinh thêm hai con với chồng mới ở tuổi 42 và 49.
Bà từng nghĩ có lẽ không bao giờ trở thành bác sĩ được nữa, mãi cho đến năm 2020, khi chồng suýt chết vì xuất huyết não. Hai vợ chồng xem lại danh sách những việc muốn làm trước khi nhắm mắt xuôi tay.
Chồng của Zuidgeest-Craft, ông Carl Craft, muốn đi du lịch. Còn Zuidgeest-Craft, khi đó 69 tuổi, nói rằng muốn học làm bác sĩ.
"Sự kiện ấy khiến tôi nhận ra 'Chúa ơi, cuộc đời này thật ngắn ngủi'", bà nói. "Ông ấy thì nghĩ tôi bị điên".
Hai ông bà đều hoàn thành được ưu tiên trong danh sách của mình. Bà Zuidgeest-Craft ghi danh vào trường y St. James ở Anguill, lãnh thổ hải ngoại của Anh ở Caribe, một ngôi trường không yêu cầu kỳ thi MCAT (kỳ thi đầu vào trường y), sử dụng tiền từ quỹ hưu trí để chi trả học phí. Bà thực tập lâm sàng tại Chicago, Tây Virginia và Nam Texas, còn ông Craft luôn đi cùng vợ.
Việc rời xa gia đình để đi học y khiến Zuidgeest-Craft cảm thấy có lỗi, trong khi các con cũng lo lắng bà sẽ không hòa nhập được. Nhưng Zuidgeest-Craft luôn tự nhớ lại lời động viên của em gái: "Chị đã luôn chăm sóc cho mọi người, cuối cùng thì chị cũng được làm điều mình muốn rồi".
Bà từng nghĩ tới chuyện bỏ học sau khi trượt bài kiểm tra hóa sinh trong năm đầu tiên. Nhưng bất chấp việc lớn hơn hầu hết các bạn cùng lớp 40-50 tuổi, bà vẫn gắn kết với họ qua các buổi tập yoga buổi sáng trên bãi biển cũng như tâm trạng lo lắng khi thi cử. Bà còn dạy kèm cho bạn học về giải phẫu và sinh lý học, đồng thời tổ chức các buổi chiếu phim ảnh thập niên 1980.
"Tôi cho rằng tất cả các bạn học đều yêu quý Dawn", Jesse Oswald, 33 tuổi, bạn cùng lớp của Zuidgeest-Craft, nói.
Oswald sống cùng vợ chồng Zuidgeest-Craft trong một căn hộ hai phòng ngủ trong đợt thực tập lâm sàng tại Chicago vào năm 2024 và 2025.
Cuối tháng này, người phụ nữ 72 tuổi sẽ nhận bằng bác sĩ với tư cách là sinh viên lớn tuổi nhất từng tốt nghiệp của trường. Bà sẽ tiếp tục chương trình nội trú ba năm chuyên ngành y học gia đình tại một bệnh viện ở phía tây Michigan vào tháng 7.
"Khi phải làm việc vì kế sinh nhai, bạn cảm thấy mình bắt buộc phải làm công việc này để trả tiền thuê nhà", người bà đã có ba cháu nói. "Còn tôi, tôi muốn làm bác sĩ vì thực sự yêu thích công việc này".
Bà sẽ đón sinh nhật 73 tuổi vào tháng 7 tới và đang nghĩ tới mục tiêu tiếp theo là hiện đại hóa chương trình giảng dạy của trường y, bất chấp khối lượng công việc hiện tại.
"Tôi thấy mình tràn đầy sức sống khi được làm trong ngành y", bà nói.
Một quan chức an ninh giấu tên của Đài Loan nói với AFP rằng việc triển khai tàu bắt đầu trước cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hôm 14.5 và tăng lên hơn 100 tàu sau khi hội nghị thượng đỉnh kết thúc.
Ngoài ra, một quan chức an ninh Đài Loan khác nói rằng trong số hơn 100 tàu này còn có các tàu khảo sát và nghiên cứu biển, theo AFP. Chưa rõ những tàu này đang làm gì, nhưng tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc từng huấn luyện ở các vùng biển trên.
Trên mạng xã hội X, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Đài Loan Ngô Chiêu Tiếp ngày 23.5 đã chia sẻ một bản đồ cho thấy "hoạt động triển khai trên biển của Trung Quốc", với các tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc xuất hiện rải rác từ Hoàng Hải xuống Biển Đông và ở tây Thái Bình Dương, theo AFP.
Hiện chưa có phản ứng từ phía Trung Quốc về thông tin triển khai tàu như trên. Trung Quốc đã tăng cường gây áp lực quân sự lên Đài Loan trong những năm gần đây, triển khai máy bay chiến đấu và tàu chiến xung quanh hòn đảo này gần như mỗi ngày và tổ chức một số cuộc tập trận quy mô lớn.
Trong một diễn biến khác, Reuters ngày 23.5 dẫn nguồn thạo tin khẳng định việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan mất nhiều năm để hoàn tất và không liên quan đến cuộc chiến với Iran. Thông tin được đưa ra sau khi một quan chức cấp cao Mỹ nói rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan bị tạm dừng do cần phải có đủ vũ khí cho Chiến dịch Epic Fury chống Iran.
Phát biểu tại phiên điều trần của Tiểu ban Phân bổ Quốc phòng ở Thượng viện hôm 21.5, Quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hung Cao nói rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan bị tạm dừng để đảm bảo Mỹ có đủ đạn dược cần thiết cho Chiến dịch Epic Fury.
"Việc bán vũ khí này mất nhiều năm để hoàn tất và không liên quan đến Chiến dịch Epic Fury. Quân đội Mỹ có đủ đạn dược, vũ khí và kho dự trữ để phục vụ tất cả các mục tiêu chiến lược của Tổng thống Trump và hơn thế nữa", nguồn tin nói trên khẳng định.
Cũng theo nguồn tin, Tổng thống Trump đã nói sẽ sớm đưa ra quyết định về việc bán vũ khí cho Đài Loan.
Chính quyền Đài Loan hôm 22.5 cho hay họ chưa nhận được bất kỳ thông tin nào về việc Mỹ trì hoãn bán vũ khí.
Trong khi đó, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 22.5 nói rằng lập trường của Trung Quốc kiên quyết phản đối việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan là nhất quán, rõ ràng và vững chắc, theo AFP.
