Đột nhập sân bay, chém hỏng vận tải cơ chục triệu USD của Mỹ

Tờ The New York Times ngày 16.5 dẫn lời các quan chức Mỹ phụ trách vấn đề Trung Đông cho hay Mỹ và Israel đang tiến hành các hoạt động khẩn trương, với quy mô lớn nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, nhằm chuẩn bị cho khả năng khôi phục các cuộc tấn công nhắm vào Iran ngay trong tuần tới. Phát biểu trước khi kết thúc chuyến công du Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh rằng Iran "sẽ phải thỏa thuận hoặc bị tàn phá".

Nếu ông Trump quyết định khôi phục các cuộc tấn công quân sự, có khả năng Mỹ sẽ tiến hành những đợt ném bom mạnh mẽ hơn vào các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran, theo các quan chức Mỹ ẩn danh. Một phương án khác là đưa lực lượng đặc nhiệm đến tìm kiếm vật liệu hạt nhân được chôn sâu dưới lòng đất. Vài trăm binh sĩ lực lượng đặc nhiệm đã đến Trung Đông vào tháng 3 nhằm tạo điều kiện cho ông Trump thực hiện phương án đó, các quan chức này cho biết.

Là lực lượng bộ binh chuyên biệt, họ có thể được điều động thực thi nhiệm vụ nhằm vào kho uranium được làm giàu cấp độ cao của Iran tại khu phức hợp hạt nhân Isfahan. Tuy nhiên, chiến dịch như thế sẽ cần hàng ngàn binh sĩ hỗ trợ, lập một vành đai an ninh và có thể bị cuốn vào giao tranh với quân đội Iran, theo các quan chức Mỹ. Các quan chức quân sự thừa nhận rằng lựa chọn đó sẽ đi kèm với rủi ro thương vong cao.

Trong khi đó, giới chức Iran cho biết họ đang chuẩn bị cho khả năng các hành động thù địch tái diễn. "Lực lượng vũ trang của chúng tôi sẵn sàng đáp trả thích đáng bất kỳ hành động gây hấn nào, chiến lược và quyết định sai lầm sẽ luôn dẫn đến kết quả sai lầm", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội. Ông nhấn mạnh rằng Iran đã chuẩn bị cho mọi phương án và sẽ khiến đối phương bất ngờ.

Cũng tại Trung Đông, Đài Al Jazeera ngày 16.5 đưa tin Israel không kích thị trấn Beit Siyad phía nam Li Băng, trong bối cảnh xung đột tiếp diễn bất chấp lệnh ngừng bắn được gia hạn. Cùng ngày, các máy bay không người lái của Israel bay qua các làng Zahrani, Bisariyeh, Tuffahta và Babliyeh lân cận. Trước đó, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cảnh báo sơ tán khỏi 9 làng ở miền nam Li Băng để không kích nhằm vào lực lượng Hezbollah, đồng thời cáo buộc lực lượng này vi phạm lệnh ngừng bắn.

Một ngày trước đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho hay Israel và Li Băng đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah thêm 45 ngày. Thỏa thuận đạt được sau 2 ngày đàm phán do Washington làm trung gian, trong đó 2 bên đồng ý sẽ có thêm các cuộc gặp trong những tuần tới. "Thỏa thuận ngừng bắn ngày 16.4 sẽ được gia hạn thêm 45 ngày để tạo điều kiện cho những tiến triển tiếp theo", ông Pigott viết trên X, đồng thời cho hay việc đàm phán nhằm giải quyết cuộc xung đột kéo dài hàng thập niên giữa Israel và Li Băng "rất hiệu quả". Thỏa thuận ngừng bắn trước đó dự kiến hết hạn vào ngày 17.5.

Cuộc đàm phán ở Washington là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa Li Băng và Israel trong nhiều thập niên, có sự tham dự của cả các quan chức an ninh và quân sự. Ông Pigott cho biết một "lộ trình đàm phán về an ninh" sẽ được khởi động tại Lầu Năm Góc vào ngày 29.5, trong khi Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ triệu tập 2 bên một lần nữa trong 2 ngày 2-3.6 để tiến hành một lộ trình đàm phán chính trị. Trong khi đó, nhận định về việc gia hạn lệnh ngừng bắn, GS Mohamad Elmasry, tại Viện Nghiên cứu sau đại học Doha (Qatar), cho rằng điều này hầu như không giúp ngăn chặn bạo lực trên thực địa ở Li Băng.

Tin Gốc: Thanh Niên

Đối thoại Shangri-La là hội nghị thượng đỉnh quốc phòng hàng đầu châu Á do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), trụ sở tại London (Anh), tổ chức từ năm 2002. Đây là dịp để các bên tập trung thảo luận những thách thức an ninh quan trọng mà khu vực châu Á - Thái Bình Dương phải đối mặt.

Diễn đàn năm nay kéo dài trong 3 ngày, từ 29 - 31.5, gồm 6 phiên họp toàn thể cùng 3 phiên đặc biệt. Và tối nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có bài phát biểu tại phiên khai mạc hội nghị.

Theo The Straits Times, một số đại biểu đáng chú ý khác tham dự diễn đàn gồm Tổng thống Timor-Leste Jose Ramos-Horta, Phó thủ tướng kiêm Quốc vụ khanh phụ trách quốc phòng Qatar Sheikh Saoud bin Abdulrahman Al Thani; Tổng thư ký Tổ chức Hợp tác Thượng Hải Nurlan Yermekbayev; và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth.

Đối thoại Shangri-La thường có sự tham dự của các quan chức quốc phòng cấp cao Trung Quốc và Mỹ. Vì thế diễn đàn cũng có truyền thống tạo cơ hội cho hai nước tiến hành các cuộc tiếp xúc và đối thoại ở cấp bộ trưởng.

Tuy nhiên, trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tham dự và phát biểu ngày 30.5, người đồng cấp Trung Quốc Đổng Quân lần thứ hai liên tiếp không tham gia. Bắc Kinh đã cử đại diện từ các viện nghiên cứu thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và lực lượng hải quân tham dự.

Bộ trưởng Quốc phòng nước chủ nhà Singapore Chan Chun Sing sẽ chủ trì các phiên thảo luận bàn tròn với các bộ trưởng quốc phòng tham dự trong hai ngày 30 - 31.5.

Các cuộc làm việc với những bộ trưởng quốc phòng thuộc Hiệp ước Phòng thủ Ngũ cường (FPDA) cũng sẽ diễn ra. Được thành lập năm 1971, FPDA là thỏa thuận an ninh đa phương không ràng buộc giữa 5 nước lần lượt là Anh, Úc, New Zealand, Malaysia và Singapore.

Bên cạnh đó, các bộ trưởng quốc phòng Anh, Mỹ và Úc, thành viên của liên minh an ninh AUKUS, cũng dự kiến được tổ chức bên lề diễn đàn.

Tin Gốc: Thanh Niên

Trong chưa đầy 24 giờ, eo biển Hormuz, "yết hầu" năng lượng của thế giới, rơi vào trạng thái biến động chưa từng có kể từ khi Mỹ và Iran bắt đầu ngừng bắn hôm 7/4. Những tuyên bố trái chiều mà giới chức hai nước đưa ra, cùng một số vụ tấn công tàu thương mại, đã khiến khu vực trở thành tâm điểm lo ngại toàn cầu.

Sự hỗn loạn bắt đầu từ những tín hiệu tưởng như tích cực. Sau gần 7 tuần Iran phong tỏa Hormuz để đáp trả Mỹ và Israel, Ngoại trưởng Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo trên tài khoản X rằng Tehran "mở hoàn toàn" eo biển để hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày ở Lebanon, chấm dứt giao tranh giữa Israel và nhóm Hezbollah.

Tổng thống Mỹ Donald Trump lập tức đăng bài trên mạng xã hội Truth Social hoan nghênh động thái của Iran, thêm rằng Tehran đã đồng ý sẽ không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa.

Động thái đánh dấu bước hạ nhiệt đáng kể trong xung đột Mỹ - Iran. Các hãng vận tải biển lập tức điều chỉnh kế hoạch, sẵn sàng đưa tàu qua eo biển Hormuz nếu điều kiện an toàn được xác nhận. Hàng trăm tàu đã bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư từ đầu tháng 3 do ảnh hưởng từ xung đột.

Chỉ trong vài giờ sau đó, giá dầu thô thế giới giảm 10%, phản ánh kỳ vọng rằng rủi ro gián đoạn nguồn cung qua Hormuz đang giảm xuống. Tuy nhiên, sự lạc quan này nhanh chóng suy giảm, khi các công ty hàng hải bắt đầu tỏ ra thận trọng, cho rằng eo biển này vẫn còn nhiều thủy lôi, không đảm bảo an toàn.

Công ty dữ liệu hàng hóa Kpler cho rằng Hormuz "thực chất vẫn bị đóng" đối với hoạt động thương mại thông thường. Ngay cả khi Iran thực sự mở cửa Hormuz, chỉ khoảng 25% giá trị xuất khẩu của vùng Vịnh có thể phục hồi trong vòng một đến hai tháng tới, theo Kpler.

Sự hỗn loạn bắt đầu chỉ vài giờ sau bài đăng của Ngoại trưởng Araghchi. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người từng dẫn đầu phái đoàn đàm phán của Iran tại Pakistan, tuyên bố rằng eo biển Hormuz "sẽ không được mở nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra".

Ông Ghalibaf còn nói rằng eo biển Hormuz mở hay đóng, cũng như các quy định liên quan, sẽ "được quyết định trên thực địa chứ không phải mạng xã hội", dường như ám chỉ phát biểu của ông Araghchi.

Tasnim, hãng thông tấn bán chính thức có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đăng bài viết cho rằng thông báo trên X của Ngoại trưởng Araghchi là "tệ và không đầy đủ", thêm rằng hoạt động qua lại Hormuz của tàu thuyền sẽ bị xem là "không phù hợp" nếu Mỹ vẫn phong tỏa cảng biển Iran.

Các kênh truyền thông khác có liên hệ với IRGC cũng đồng loạt chỉ trích phát biểu của Ngoại trưởng Araghchi, cho rằng thông tin của ông tạo ra "nhiều mơ hồ" về điều kiện, cơ chế và quy trình đi lại qua eo biển. Những phản ứng này cho thấy nội bộ Iran chưa thống nhất về vấn đề Hormuz.

IRGC sau đó ra tuyên bố rằng các tàu thương mại chỉ được phép đi qua Hormuz nếu có sự chấp thuận của hải quân trực thuộc lực lượng này. Điều đó đồng nghĩa với việc eo biển không "mở cửa hoàn toàn", mà gắn với cơ chế kiểm soát quân sự trực tiếp của IRGC.

"IRGC đang bác bỏ bất kể thứ gì Ngoại trưởng Iran làm. Ý tôi là quan điểm của họ không rõ ràng", Yoruk Isik, đứng đầu công ty tư vấn hàng hải Bosphorus Observer, bình luận.

Những tín hiệu từ thực địa cho thấy sự kiểm soát quân sự với Hormuz vẫn được Iran duy trì chặt chẽ. Một số tàu chở dầu và tàu hàng đã thử rời vịnh Ba Tư theo lộ trình do Iran chỉ định là vòng qua đảo Larak, nhưng rồi họ bất ngờ quay đầu.

"Họ rõ ràng chưa được phép đi qua", Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, nói với CNBC.

Hãng tin Tasnim dẫn nguồn tin thân cận với Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết các tàu thương mại không được phép qua Hormuz nếu họ có liên hệ với các quốc gia thù địch.

"Vẫn chưa rõ tình hình có thay đổi nào đáng kể hay không", Tomer Raanan, nhà phân tích rủi ro hàng hải tại nền tảng dữ liệu Lloyd's List Intelligence, cho biết. "Iran vẫn muốn các tàu phải đi qua lãnh hải của họ".

Trong bài đăng sau đó, ông Trump cho hay lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran vẫn còn hiệu lực "ở mức tối đa" cho đến khi thỏa thuận giữa Mỹ với Iran "hoàn thành 100%". "Quá trình này sẽ diễn ra rất nhanh chóng vì hầu hết các điểm đã được đàm phán", ông viết.

Chưa đầy 24 giờ sau, quân đội Iran ngày 18/4 tuyên bố đảo ngược quyết định mở eo biển Hormuz, do Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển của nước này.

Eo biển Hormuz "quay về tình trạng như trước, nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ" của lực lượng vũ trang Iran, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố. "Tình trạng này sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ khôi phục hoàn toàn quyền tự do hàng hải cho các tàu đến và đi từ Iran".

IRGC cảnh báo mọi tàu thuyền, bất kể loại nào, không nên rời vị trí neo đậu tại vịnh Ba Tư và biển Oman.

"Mọi nỗ lực tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động hợp tác với kẻ thù, và tàu vi phạm sẽ bị tấn công", IRGC cho biết, thêm rằng các tàu chỉ nên theo dõi thông báo từ lực lượng này qua liên lạc vô tuyến. "Các tuyên bố của Tổng thống Mỹ về eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư không có bất kỳ độ tin cậy nào".

Để nhấn mạnh thông điệp này, xuồng của IRGC đã nổ súng vào một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Một tàu hàng cũng ghi nhận bị "vật thể lạ" đánh trúng và gây hư hại cho một số container. Hai tàu bị tấn công ở vùng biển cách Oman vài chục km.

Liên lạc vô tuyến giữa tàu Bhagya Laxmi của Ấn Độ với hải quân Iran cho thấy lực lượng này vẫn phong tỏa eo biển Hormuz và yêu cầu các tàu thương mại quay lại nơi neo đậu "cho đến khi được cấp phép".

Trong bài đăng trên tài khoản Telegram, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cảnh báo "hải quân dũng cảm của Iran sẵn sàng khiến kẻ thù nếm trải vị đắng của những thất bại mới".

Trong khi đó, ông Trump ngày 18/4 một lần nữa khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang tiến triển rất thuận lợi, nhưng Mỹ sẽ không chấp nhận bị "tống tiền". Ông cảnh báo Mỹ có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn và tiếp tục chiến dịch ném bom, nếu không đạt thỏa thuận lâu dài với Tehran.

Tehran cũng tỏ ra không nhượng bộ. Một quan chức quân đội Iran tuyên bố rằng "nếu chiến tranh nổ ra trở lại, chúng tôi sẽ sử dụng những tên lửa có ngày sản xuất là tháng 5/2026".

Tất cả điều này có nghĩa là sau một ngày hỗn loạn, eo biển Hormuz trên thực tế vẫn đang bị đóng, theo Matthew Wright, chuyên gia phân tích vận tải cấp cao tại Kpler. "Đây chỉ là một tín hiệu lạc quan giả".

Các bên trung gian đang thúc đẩy Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này chưa có tiến triển rõ rệt. Hai bên đàm phán lần đầu hôm 11/4 tại Islamabad, Pakistan nhưng không đạt đồng thuận về các vấn đề then chốt.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói hai bên chưa ấn định thời điểm đàm phán lần hai, thêm rằng cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung trước. Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cho biết Tehran đang xem xét các "đề xuất mới" từ phía Mỹ, song chưa đưa ra phản hồi chính thức.

Al Jazeera dẫn hai nguồn tin an ninh Pakistan ngày 19/4 nói Mỹ và Iran có thể đàm phán trong tuần tới. Họ cho biết hai vận tải cơ C-17 của Mỹ đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Noor Khan gần Islamabad, an ninh được siết chặt ở thủ đô và khách sạn Serena, nơi tổ chức vòng đàm phán đầu tiên. Khách sạn này đang yêu cầu khách rời đi, không nhận đặt phòng cho đến ngày 24/4.

Tin Gốc: Vnexpress