Đây là thông tin được chia sẻ tại hội thảo khoa học với chủ đề “Kỷ nguyên mới trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống”, do Hội Thấp khớp học Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 11 và 12-4 tại Hà Nội và TP.HCM.
Sự kiện có sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế cập nhật các thông tin về nhận thức, chẩn đoán và điều trị căn bệnh tự miễn phức tạp này.
Chia sẻ tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Trung tâm Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay lupus ban đỏ hệ thống là bệnh tự miễn mạn tính, có thể gây viêm và tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể, từ da, khớp đến thận, thần kinh, tim mạch… với nguy cơ đe dọa tính mạng.
Tỉ lệ mắc bệnh ở phụ nữ cao gấp 9 lần nam giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 15 – 45. Bác sĩ Hùng cho hay trong vài thập niên qua, điều trị lupus đã có nhiều tiến bộ, giúp giảm tỉ lệ tử vong và cải thiện thời gian sống. Tuy nhiên, việc quản lý và điều trị bệnh vẫn còn không ít khó khăn.
Một trong những rào cản lớn nhất là triệu chứng của lupus rất đa dạng, không điển hình và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Người bệnh có thể khởi phát với những biểu hiện mơ hồ như mệt mỏi, đau khớp, nổi ban da… nên thường đi khám ở nhiều chuyên khoa khác nhau trước khi được chẩn đoán chính xác.
Hành trình của một bệnh nhân lupus thường kéo dài, đi qua nhiều tuyến khám chữa bệnh trước khi đến được cơ sở chuyên sâu. Trong giai đoạn đầu, bệnh nhân có thể gặp bác sĩ nội khoa, da liễu, thần kinh, tim mạch, hô hấp… và chỉ một tỉ lệ nhỏ (dưới 10%) được chẩn đoán sớm ngay từ đầu.
“Có những trường hợp mất vài tháng, thậm chí vài năm mới được xác định bệnh. Trong khi đó, chỉ cần chậm trễ khoảng 6 tháng, lupus đã có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng, khó hồi phục”, bác sĩ Hùng cho biết.
Bác sĩ Hùng cũng cho hay hiện có tình trạng lạm dụng xét nghiệm miễn dịch trong chẩn đoán lupus. Thực tế, xét nghiệm đóng vai trò quan trọng nhưng không thể là yếu tố duy nhất để kết luận bệnh. Việc chỉ định tràn lan các xét nghiệm kháng thể tự miễn không chỉ gây tốn kém cho người bệnh mà còn tạo áp lực lên hệ thống bảo hiểm y tế.
“Để kiểm soát tốt lupus ban đỏ hệ thống, cần một chiến lược toàn diện, bao gồm chẩn đoán sớm, điều trị hiệu quả, quản lý lâu dài và phối hợp đa chuyên khoa”, bác sĩ Hùng nhận định.
Chia sẻ tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Lan, Chủ tịch Hội Thấp khớp học Việt Nam, cho biết lupus là bệnh lý có thể ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể, làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được kiểm soát tốt.
Trước đây, điều trị lupus chủ yếu dựa vào các thuốc ức chế miễn dịch, trong khi lựa chọn điều trị mới còn hạn chế.
“Tuy nhiên mới đây đã có thuốc sinh học đầu tiên được Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống. Việc bổ sung liệu pháp mới này mở ra cơ hội điều trị theo hướng cá thể hóa, giúp kiểm soát hoạt động bệnh tốt hơn, giảm tổn thương cơ quan và hướng tới mục tiêu lui bệnh.
Điều quan trọng là chúng ta cần cập nhật kiến thức, áp dụng các tiến bộ mới và đặt người bệnh ở trung tâm của quá trình điều trị”, PGS.TS Lan nhấn mạnh.
Việc dung nạp quá nhiều đồ uống có đường không chỉ làm tăng lượng calo tiêu thụ, mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến vị giác và thói quen ăn uống của bạn.
Theo chia sẻ của chuyên gia dinh dưỡng Tiêu Vĩ Lâm trên chuyên trang Nutrue, nếu có thể kiên trì từ bỏ đồ uống có đường trong vòng hai tuần, cơ thể bạn sẽ đón nhận 6 thay đổi rõ rệt dưới đây:
Cân nặng bắt đầu giảm
Chuyên gia Tiêu Vĩ Lâm cho biết, một trong những thay đổi rõ ràng nhất sau khi cai đồ uống có đường là cân nặng có xu hướng giảm ngay trong hai tuần đầu tiên.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc cơ thể bạn đột ngột đốt cháy một lượng mỡ lớn. Thực chất, nguyên nhân là do "lượng calo dạng lỏng dư thừa khoảng 200-500 kcal mỗi ngày đã bị cắt bỏ". Khi tổng lượng calo nạp vào cơ thể giảm xuống, cân nặng tự nhiên sẽ có cơ hội giảm theo.
Tái thiết lập lại vị giác
Sự thay đổi tiếp theo đến từ chính vị giác của bạn. Chuyên gia chỉ ra rằng: "Ngưỡng cảm nhận vị ngọt của vị giác hoàn toàn có thể tái thiết lập lại".
Chỉ cần kiên trì khoảng 14 ngày, bạn sẽ bắt đầu cảm thấy những loại đồ uống yêu thích trước đây hóa ra lại quá ngọt.
Bước sang tuần thứ ba, nếu thử nhấp lại một ngụm đồ uống có đường từng "nghiện" nhất, bạn thậm chí có thể thấy ngọt đến mức không thể nuốt trôi. Đây không phải là do khẩu vị của bạn biến đổi hoàn toàn, mà là do "đại não của bạn đã tự cân chỉnh lại".
Cảm thấy uống nước lọc giải khát tốt hơn
Sau khi từ bỏ thói quen uống nước ngọt, nhiều người sẽ nhận ra rằng mỗi khi khát, việc uống nước lọc mang lại cảm giác thực sự giải khát. Bởi lẽ, đồ uống có đường thường không thể bổ sung hiệu quả lượng nước mà cơ thể thực sự cần, thậm chí càng uống lại càng thấy khát hơn. Chuyên gia nhận định: "Có thể từ trước đến nay, bạn chưa từng thực sự nghiêm túc thử nghiệm việc chỉ uống nước lọc".
Giảm tần suất thèm đồ ngọt vào buổi chiều
Sự thay đổi này giúp ích rất nhiều cho việc kiểm soát các bữa ăn vặt. Chuyên gia Tiêu Vĩ Lâm phân tích, khi không còn đồ uống có đường gây ra các đợt trồi sụt thất thường của đường huyết, tần suất khao khát đồ ngọt sẽ giảm xuống, giúp bạn dễ dàng khước từ các món ăn vặt hơn.
Tiết kiệm một khoản chi phí đáng kể
Bên cạnh những lợi ích to lớn về mặt sức khỏe, việc dừng mua đồ uống giải khát còn giúp bạn giữ lại một khoản tiền không hề nhỏ. Nếu tính trung bình mỗi ly đồ uống có giá khoảng 40.000-80.000 đồng, thì số tiền tiết kiệm được sau 15 ngày là một con số rất đáng kể.
Thúc đẩy các thói quen ăn uống lành mạnh khác
Chuyên gia khẳng định, khi một thói quen nhỏ được thay đổi theo hướng tích cực, các thói quen ăn uống khác trong ngày cũng có xu hướng được điều chỉnh lành mạnh hơn theo hiệu ứng dây chuyền.
Nếu bạn vẫn chưa thể cắt giảm hoàn toàn một trong những loại đồ uống "quốc dân", chuyên gia dinh dưỡng Lý Uyển Bình cũng từng chia sẻ 3 tuyệt chiêu giúp ly trà sữa trân châu thân thiện hơn với sức khỏe:
Đổi từ ly lớn (size L) sang ly vừa (size M): Hành động đơn giản này giúp bạn cắt giảm ngay lập tức 200 kcal năng lượng nạp vào.
Thay bột béo (bột kem sữa) bằng sữa tươi: Việc này không chỉ giúp bổ sung thêm hàm lượng protein cho cơ thể, giảm bớt một nửa lượng calo, mà còn hạn chế tối đa các nguy cơ đến từ phụ gia thực phẩm.
Chọn mức đường "Không đường" (0% đường): Bạn không cần lo lắng thức uống sẽ nhạt nhẽo, bởi bản thân các hạt trân châu đã được ngâm ủ với đường/mật ong, và bản thân sữa tươi cũng đã có sẵn vị ngọt tự nhiên.
Theo báo South China Morning Post ngày 14-4, một người đàn ông 32 tuổi tại Trung Quốc đi khám vì đau bụng và bàng hoàng phát hiện chiếc nhiệt kế thủy ngân ông đã vô tình nuốt phải từ 20 năm trước vẫn còn trong cơ thể.
Bệnh nhân họ Wang, sống tại thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang (miền đông nam Trung Quốc), đến điều trị tại cơ sở Long Cương thuộc Bệnh viện trực thuộc số 1 của Đại học Y Ôn Châu.
Kết quả chụp X-quang phát hiện một dị vật trong tá tràng, được các bác sĩ xác định là chiếc nhiệt kế thủy ngân. Do đầu nhọn của nhiệt kế cắm trực tiếp vào thành ruột, bệnh nhân đối mặt nguy cơ cao bị thủng ruột và xuất huyết nội nghiêm trọng.
Ông Wang cho biết đã vô tình nuốt chiếc nhiệt kế từ năm 12 tuổi, nhưng vì quá sợ hãi nên không dám nói với cha mẹ.
Thời điểm đó cha mẹ ông bận rộn công việc, bản thân ông lại không có triệu chứng bất thường nên sự việc dần bị lãng quên.
Các bác sĩ phẫu thuật lấy dị vật ra ngoài chỉ trong 20 phút. Đây là ca can thiệp đòi hỏi độ chính xác cao do nhiệt kế lưu lại trong cơ thể quá lâu và nằm gần ống mật, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thành ruột trong quá trình thao tác.
Chiếc nhiệt kế sau khi được lấy ra vẫn còn nguyên vẹn, song các vạch đo nhiệt độ đã phai mờ theo thời gian.
Các chuyên gia từ trung tâm nội soi của bệnh viện khuyến cáo người vô tình nuốt phải dị vật cần lập tức ngừng ăn uống, hạn chế nuốt và nói chuyện, đồng thời nhanh chóng tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp.
Theo báo Wenzhou Daily, mỗi năm tại Trung Quốc có hơn 1 triệu người nhập viện do nuốt phải dị vật. Trẻ em chiếm hơn 60% số ca, người cao tuổi cũng chiếm tỉ lệ đáng kể. Các dị vật phổ biến gồm xương cá, xương gà, pin, nam châm và răng giả.
Trước đó vào tháng 6 năm ngoái, một trường hợp tương tự được ghi nhận tại tỉnh An Huy. Ông Yang, 64 tuổi, đi khám vì khó chịu ở ngực và phát hiện chiếc bàn chải đánh răng nằm trong cơ thể suốt 52 năm.
Giống như ông Wang, ông Yang nuốt phải vật này từ năm 12 tuổi nhưng giấu kín vì sợ bị cha mẹ mắng, đồng thời lầm tưởng dị vật có thể tự tiêu hủy trong dạ dày. Nhiều năm sau, ông chỉ thỉnh thoảng bị đau bụng nhẹ nên không để ý.
Trường hợp của ông Wang gây xôn xao cộng đồng mạng Trung Quốc. Một người dùng bình luận: "Anh ấy quá may mắn. Thật mừng vì chiếc nhiệt kế không bị vỡ và thủy ngân không rò rỉ".
Thông tin về ca an tử được Bộ trưởng Y tế Sophie Hermans công bố trong một bức thư gửi quốc hội Hà Lan cuối tháng 6, theo Telegraph. Luật cho phép trẻ em từ 1 đến 12 tuổi mắc bệnh hiểm nghèo được an tử đã có hiệu lực được 2 năm qua. Trước đó, luật pháp của nước này chỉ cho phép áp dụng biện pháp trên đối với trẻ sơ sinh hoặc người từ 12 tuổi trở lên.
Chính phủ Hà Lan hiện giữ bí mật tuyệt đối về danh tính cũng như bệnh lý cụ thể của bệnh nhi để bảo đảm quyền riêng tư và từ chối bình luận thêm. Trong thư gửi Quốc hội, bà Hermans xác nhận một ủy ban thẩm định chuyên trách đã rà soát kỹ lưỡng hồ sơ và làm việc trực tiếp với đội ngũ bác sĩ điều trị nhằm kiểm tra tính pháp lý của ca bệnh. Cơ quan chức năng đã chuyển toàn bộ kết quả xác minh cho phía công tố để đưa ra kết luận cuối cùng về việc tuân thủ quy định pháp luật của các y bác sĩ.
Theo quy định hiện hành, các bác sĩ chỉ được phép thực hiện an tử cho trẻ em khi hội đủ ba điều kiện bắt buộc: có sự đồng thuận của cha mẹ, bệnh nhi đang chịu đựng nỗi đau đớn tột cùng và y học hoàn toàn không còn hy vọng cứu chữa. Khi đạo luật có hiệu lực vào hai năm trước, các chuyên gia dự báo mỗi năm quốc gia này ghi nhận khoảng 5 đến 10 trường hợp tương tự.
Sự thay đổi về luật pháp này bắt nguồn từ nỗ lực đấu tranh nhiều năm của đội ngũ bác sĩ Hà Lan nhằm tìm kiếm những hướng dẫn minh bạch cho nhóm trẻ từ 1 đến 12 tuổi, vốn trước đây được xem là chưa đủ năng lực hành vi để tự quyết định.
Năm 2002, Hà Lan là quốc gia tiên phong trên thế giới hợp pháp hóa an tử cho người mắc bệnh nan y. Đến nay, xu hướng cho phép cái chết có hỗ trợ y tế đang lan rộng ra nhiều quốc gia như Bỉ, Canada, New Zealand cùng một số bang tại Mỹ và Australia.
Chết không đau đớn, hay còn gọi là an tử, đề cập đến một trường hợp mà trong đó, các biện pháp tích cực được thực hiện để kết thúc đời sống của một ai đó, nhưng hành động này phải do người khác thực hiện, chẳng hạn một bác sĩ.
Khái niệm này khác với tự tử có hỗ trợ, trong đó một người tự kết thúc đời mình với sự hỗ trợ từ một ai đó, nhưng không phải bác sĩ.
Tại Hà Lan, cả chết không đau đớn và hỗ trợ tự tử đều là hợp pháp, trong trường hợp một người đang đau đớn quá sức chịu đựng và không có cơ hội để cải thiện tình hình. Nhiều cuộc kiểm tra sẽ được thực hiện trước khi một trường hợp trợ tử được thông qua. Các bác sĩ cân nhắc việc hỗ trợ tự tử phải tham vấn với ít nhất một bác sĩ độc lập khác để xác nhận bệnh nhân đáp ứng các tiêu chí cần thiết.
Theo báo cáo của Uỷ ban An tử Khu vực 2017 (RTE), tại Hà Lan có 6.585 trường hợp chết tự nguyện không đau đớn hoặc trợ tử, chiếm 4,4% trong tổng số ca tử vong tại đây. Khoảng 96% là chết không đau đớn, phần lớn liên quan đến những bệnh nhân ung thư.
