PGS.TS Nguyễn Quang – Chủ tịch Hội Y học giới tính Việt Nam – cho rằng có một “thế giới vô hình” đang âm thầm chi phối sức khỏe sinh sản và sinh lý của nam giới, nhưng lâu nay ít được chú ý đó là hệ vi sinh vật trong cơ thể.
Theo ông, trong cơ thể mỗi người tồn tại hàng nghìn tỉ vi sinh vật, đặc biệt tập trung ở đường ruột. Không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, hệ vi sinh này còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng, bao gồm cả chất lượng tinh trùng, nồng độ testosterone và khả năng sinh lý nam.
Theo PGS Nguyễn Quang, trong nhiều thập kỷ, y học từng cho rằng cơ quan sinh dục nam như tinh hoàn, tuyến tiền liệt hay tinh dịch là môi trường vô khuẩn. Tuy nhiên với sự phát triển của công nghệ giải trình tự gene, quan điểm này đã thay đổi.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy những cơ quan này đều có hệ vi sinh riêng, tạo thành một “hệ sinh thái” đặc thù. Hệ vi sinh này không chỉ tồn tại mà còn tham gia trực tiếp vào các hoạt động sinh lý, từ sản xuất tinh trùng đến chức năng cương dương.
PGS Nguyễn Quang cho biết thực tế lâm sàng cho thấy không ít cặp vợ chồng vô sinh dù kết quả xét nghiệm truyền thống đều bình thường. Có người đàn ông bị rối loạn cương dương nhưng được cho là do yếu tố tâm lý. Tuy nhiên khi nhìn sâu hơn, nhiều trường hợp có sự khác biệt rõ rệt ở hệ vi sinh đường ruột hoặc trong tinh dịch.
“Những gì được gọi là ‘tâm lý’ đôi khi lại có nền tảng sinh học, và nền tảng đó có thể bắt đầu từ hệ vi sinh”, ông Quang chia sẻ.
Một số nghiên cứu cho thấy trong tinh dịch khỏe mạnh thường có sự hiện diện của các vi khuẩn “có lợi” như Lactobacillus hay Bifidobacterium. Ngược lại, khi hệ vi sinh mất cân bằng, các vi khuẩn có hại có thể gia tăng, đi kèm với tình trạng giảm chất lượng tinh trùng hoặc tăng tổn thương DNA tinh trùng.
Trong báo cáo khoa học “Vô sinh ở nam giới và hệ vi sinh vật đường ruột của con người” do nhóm tác giả Hoa Kỳ công bố cho thấy dữ liệu khoa học cũng ghi nhận phần lớn mẫu tinh dịch ở nam giới đều có vi khuẩn, nhưng không phải cứ có vi khuẩn là gây bệnh.
Vấn đề nằm ở sự cân bằng. Khi cân bằng này bị phá vỡ, nguy cơ viêm nhiễm, stress oxy hóa và tổn thương tinh trùng có thể tăng lên.
Nghiên cứu cho thấy khoảng 30 – 50% trường hợp vô sinh nam hiện nay vẫn chưa tìm được nguyên nhân rõ ràng. Một trong những giả thuyết được quan tâm là vai trò của hệ vi sinh, thông qua cơ chế gây viêm hoặc làm tăng stress oxy hóa, yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tinh trùng.
Các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng hệ vi sinh không chỉ là vấn đề của riêng nam giới mà còn liên quan đến cả hai vợ chồng. Quan hệ tình dục có thể làm thay đổi hệ vi sinh của cả nam và nữ, từ đó ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
Một số nghiên cứu cho thấy khi cả hai cùng có tình trạng mất cân bằng vi sinh, tỉ lệ thành công của thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) có thể giảm, trong khi nguy cơ sẩy thai tăng lên.
Theo các chuyên gia, việc đánh giá hệ vi sinh có thể trở thành một bước quan trọng trong chẩn đoán vô sinh nam trong tương lai. Thay vì chỉ dựa vào tinh dịch đồ hay xét nghiệm nội tiết, bác sĩ có thể cần xem xét thêm yếu tố vi sinh để có cái nhìn toàn diện hơn.
Bên cạnh đó, các biện pháp điều chỉnh hệ vi sinh như thay đổi chế độ ăn uống, sử dụng men vi sinh hoặc kết hợp điều trị nhiễm khuẩn cũng đang được nghiên cứu như những hướng tiếp cận tiềm năng.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng nhấn mạnh rằng lĩnh vực này vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn trên người để khẳng định rõ vai trò và hiệu quả của các can thiệp.
Theo các chuyên gia, thay vì chỉ tập trung vào từng cơ quan riêng lẻ, cách tiếp cận mới coi cơ thể là một hệ thống liên kết, trong đó vi sinh vật đóng vai trò như “đồng đội” của con người.
“Có thể câu trả lời cho nhiều trường hợp vô sinh hoặc rối loạn sinh lý không nằm ở những nơi chúng ta vẫn tìm kiếm lâu nay, mà nằm ở hệ vi sinh”, PGS Nguyễn Quang nhận định.
Theo các chuyên gia, việc hiểu và chăm sóc tốt hệ vi sinh, thông qua lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý và hạn chế các yếu tố gây hại có thể là cách để giúp cải thiện sức khỏe sinh sản nam giới trong tương lai.
Ngồi trên xe lăn bên sân khấu rộn ràng tiếng nhạc, bé trai 6 tuổi ở Sơn La chăm chú dõi theo những màn xiếc và ảo thuật. Mỗi lần chú hề xuất hiện hay chiếc khăn màu biến mất trong tay ảo thuật gia, đôi mắt bé lại sáng lên thích thú. Đây là lần đầu tiên bé đón Tết Thiếu nhi trong bệnh viện.
Đứng phía sau chiếc xe lăn, mẹ bé lặng lẽ lau nước mắt khi kể về hành trình chống chọi bệnh tật cùng con hơn một năm qua. Tháng 3/2025, bé bất ngờ buồn nôn, đi lại loạng choạng. Ban đầu, gia đình nghĩ con chỉ bị ốm thông thường nên cho nghỉ ngơi theo dõi, song tình trạng nhanh chóng trở nặng.
"Con nôn liên tục, đau đầu dữ dội, gần như không thể tự đi lại được", người mẹ nhớ lại, cho biết thêm kết quả chụp cộng hưởng từ phát hiện một khối u lớn trong não. Ngày hôm sau, cậu bé được chuyển xuống Bệnh viện Nhi Trung ương điều trị.
Bé được chẩn đoán u não ác tính giai đoạn III, sau ca phẫu thuật phải chuyển sang Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 xạ trị. Sáu đợt xạ trị kết thúc, bé trở lại viện nhi bước vào những đợt hóa chất kéo dài. Nếu thuận lợi, tháng 7 tới, bé sẽ hoàn thành đợt truyền thứ 13.
Ở một góc khác, bé gái 4 tuổi, nhỏ bé hơn hẳn những đứa trẻ cùng tuổi. Nước da và đôi mắt màu vàng là dấu hiệu quen thuộc của căn bệnh teo đường mật bẩm sinh mà bé mang theo từ những ngày đầu đời. Bé trải qua một cuộc phẫu thuật cắt bỏ đường mật nhưng tình trạng vẫn không cải thiện. Hiện, bé đã suy gan và được chỉ định ghép gan. Gia đình đang chờ cơ hội phù hợp để thực hiện ca ghép.
Mỗi ngày Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận khoảng 4.000-5.000 lượt khám và điều trị. Trong số gần 2.000 bệnh nhi điều trị nội trú có rất nhiều em mắc bệnh hiểm nghèo, phải nằm viện nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Khi nhiều đứa trẻ đang háo hức chuẩn bị kỳ nghỉ hè hay đón Tết Thiếu nhi bên gia đình, những bệnh nhi này vẫn âm thầm chiến đấu với bệnh tật trong phòng bệnh.
Tiến sĩ Hoàng Minh Phương, Phó Giám đốc Bệnh viện, cho biết bên cạnh công tác chuyên môn, việc chăm sóc đời sống tinh thần cho trẻ luôn được bệnh viện đặc biệt quan tâm. Đối với những bệnh nhi điều trị dài ngày hoặc mắc bệnh nặng, các hoạt động vui chơi, giao lưu và sự quan tâm từ cộng đồng có ý nghĩa rất lớn. Điều đó giúp các em giảm căng thẳng, tạo tâm lý tích cực và góp phần nâng cao hiệu quả điều trị.
Điểm nhấn trong chuỗi hoạt động năm nay là chương trình có các tiết mục nghệ thuật, xiếc, ảo thuật cùng khoảng 400 phần quà dành cho trẻ em tham dự. Bên cạnh đó, hội chợ miễn phí gồm 24 gian hàng với hơn 12 nhóm quà tặng như sách truyện, đồ chơi, gấu bông, ba lô, sữa tươi, sách tô màu... được chuẩn bị cho khoảng 2.300 bệnh nhi.
Từ đầu tháng 5 đến nay, Phòng Công tác xã hội của bệnh viện đã kết nối hơn 190 lượt nhà hảo tâm đến thăm và hỗ trợ người bệnh. Tổng giá trị hỗ trợ gồm viện phí, quà tặng, suất ăn miễn phí và tiền mặt ước tính gần 2 tỷ đồng.
Giữa những hành lang bệnh viện vốn quen với tiếng máy móc và mùi thuốc sát trùng, tiếng cười của trẻ nhỏ trong ngày hội đã mang đến một khoảng trời tuổi thơ hiếm hoi. Với nhiều trẻ, đó không chỉ là một ngày vui, mà còn là nguồn động viên để tiếp tục hành trình chiến đấu với bệnh tật phía trước.
Trong tuyên bố ngày 17/5, WHO đánh giá đợt bùng phát mới, do virus chủng Bundibugyo gây ra, chưa đáp ứng các tiêu chí để cấu thành một tình trạng khẩn cấp do đại dịch song các quốc gia có chung đường biên giới đất liền với Congo đang đứng trước nguy cơ cao bị dịch bệnh tiếp tục lây lan, Reuters đưa tin.
Thống kê của WHO đến ngày 16/5 cho thấy có 246 ca nghi nhiễm, 8 ca xác định bằng xét nghiệm và 80 ca tử vong nghi ngờ do Ebola tại tỉnh Ituri (Congo). Dịch bệnh hiện đã lan ra ít nhất 3 vùng là Bunia, Rwampara và Mongbwalu. Bệnh nhân khởi phát với các triệu chứng gồm sốt, đau nhức toàn thân, suy nhược, nôn mửa và trong một số trường hợp có xuất huyết. Nhiều bệnh nhân diễn tiến xấu nhanh chóng và tử vong.
WHO nhận định quy mô thực tế của đợt dịch lần này có thể lớn hơn nhiều so với số liệu được phát hiện và báo cáo hiện tại. Cảnh báo được đưa ra dựa trên tỷ lệ dương tính rất cao từ các mẫu bệnh phẩm ban đầu, cùng với số lượng ca nghi nhiễm được báo cáo ngày càng tăng.
Theo cơ quan này, đợt dịch tại Congo và Uganda đang đe dọa đến sức khỏe cộng đồng của các quốc gia khác do đã ghi nhận các ca bệnh lây lan xuyên biên giới.
Tại thủ đô Kampala của Uganda, hai ca bệnh được xác nhận bằng xét nghiệm phòng thí nghiệm (gồm một ca tử vong) được ghi nhận vào các ngày 15/5 và 16/5. Đáng chú ý, hai bệnh nhân đều là những người di chuyển từ Congo sang và dường như không quen biết hay tiếp xúc với nhau.
Trong khi đó, thủ đô Kinshasa của Congo cũng ghi nhận một bệnh nhân trở về từ vùng dịch Ituri.
Đây là đợt bùng phát dịch Ebola lần thứ 17 được ghi nhận tại Congo kể từ khi virus này được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1976 tại Yambuku, thuộc tỉnh Équateur. Đợt dịch gần đây nhất tại quốc gia này vừa chấm dứt vào tháng 12/2025.
Thông thường, các đợt dịch trước đều do chủng Ebola-Zaire gây ra, chủng virus hiện đã có vaccine phòng ngừa. Tuy nhiên, đợt bùng phát mới này mang tính chất "bất thường" và nguy hiểm vì hiện chưa có bất kỳ liệu pháp điều trị hoặc vaccine đặc hiệu nào được phê duyệt cho chủng virus Bundibugyo.
Trong lịch sử, thế giới ghi nhận hai đợt bùng phát dịch do chủng này vào các năm 2007 và 2012.
Trước tình hình trên, WHO lưu ý các nước cần kích hoạt ngay cơ chế quản lý thảm họa và khẩn cấp quốc gia, đồng thời triển khai sàng lọc y tế tại các cửa khẩu biên giới và trên các trục đường giao thông nội địa chính.
Một phái đoàn của WHO đã được triển khai đến Ituri để hỗ trợ các cơ quan chức năng cấp tỉnh tiến hành điều tra dịch tễ. 5 tấn hàng viện trợ hiện có sẵn tại Kinshasa đang được vận chuyển đến thành phố Bunia, tỉnh Ituri, nhằm hỗ trợ nhân viên y tế tuyến đầu và các cơ sở điều trị. Số hàng bao gồm vật tư phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, thiết bị vận chuyển mẫu bệnh phẩm phòng thí nghiệm, vật tư quản lý ca bệnh, lều bạt và các nhu yếu phẩm khác.
Liên quan đến quy định đi lại, các trường hợp nhiễm hoặc người tiếp xúc gần với bệnh nhân Ebola chủng Bundibugyo được khuyến cáo tuyệt đối không di chuyển quốc tế, trừ trường hợp thuộc quy trình sơ tán y tế đặc biệt.
WHO đề xuất cách ly ngay lập tức các ca bệnh xác định và theo dõi sức khỏe hàng ngày đối với những người tiếp xúc gần. Đồng thời, hạn chế di chuyển trong nước và cấm di chuyển quốc tế trong vòng 21 ngày kể từ ngày tiếp xúc cuối cùng với nguồn bệnh.
Dù vậy, cơ quan y tế của Liên Hợp Quốc cũng khuyến nghị các quốc gia không đóng cửa biên giới hoặc hạn chế đi lại và giao thương vì tâm lý hoang mang, lo sợ. Biện pháp cấm đoán này có thể phản tác dụng, dẫn đến tình trạng người dân và hàng hóa tìm cách dịch chuyển qua các lối mở tự phát xuyên biên giới mà cơ quan chức năng không thể kiểm soát hay giám sát y tế.
Ebola là một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng, thường dẫn đến tử vong, lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, các cơ quan hoặc dịch cơ thể khác của người nhiễm bệnh, cũng như các bề mặt và vật dụng bị ô nhiễm. Phát hiện sớm, điều trị hỗ trợ và thực hiện các biện pháp y tế công cộng nhanh chóng giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót và đóng vai trò quyết định trong việc cắt đứt chuỗi lây truyền.
Tuyên bố tình trạng khẩn cấp về dịch bệnh là biện pháp pháp lý đặc biệt nhằm huy động tối đa nguồn lực để ứng phó với thảm họa y tế. Cơ chế này bao gồm quy trình đánh giá dịch tễ, thẩm quyền ban bố từ cấp cao nhất và các biện pháp áp dụng nghiêm ngặt.
Trứng là một trong những thực phẩm phổ biến và đa năng nhất trên thế giới. Việc ăn trứng hợp lý có thể hỗ trợ phát triển cơ bắp, chức năng não bộ và sức khỏe mắt.
Lòng đỏ trứng chứa chất béo lành mạnh cùng các chất chống oxy hóa như lutein và zeaxanthin, có vai trò hỗ trợ bảo vệ thị lực. Trứng cũng chứa cholesterol có lợi nếu được tiêu thụ ở mức hợp lý.
Trứng có thể được luộc, chiên, chần hoặc rán, phù hợp với nhiều bữa ăn trong ngày. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia dinh dưỡng, có những thực phẩm nên hạn chế dùng cùng trứng để tránh gây khó chịu tiêu hóa.
Sữa đậu nành
Theo Times of India, cả trứng và sữa đậu nành đều giàu protein. Với một số người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, việc dùng cùng lúc hai thực phẩm giàu đạm có thể gây đầy bụng hoặc khó tiêu.
Các chuyên gia khuyến nghị nên sử dụng với lượng vừa phải và theo dõi phản ứng của cơ thể thay vì coi đây là sự kết hợp “cấm kỵ”.
Trà
Nhiều người có thói quen uống trà sau bữa sáng có trứng. Tuy nhiên, trà chứa polyphenol và tanin - những hợp chất có thể ảnh hưởng phần nào đến khả năng hấp thụ protein và sắt.
Một số nghiên cứu cho thấy việc uống trà ngay sau bữa ăn có thể làm giảm hấp thụ dinh dưỡng. Vì vậy, nên uống trà cách bữa ăn khoảng 30-60 phút.
Thực phẩm nhiều đường
Các món quá ngọt dùng cùng trứng có thể làm bữa ăn mất cân bằng dinh dưỡng, đồng thời khiến lượng đường trong máu tăng nhanh hơn.
Chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên kết hợp trứng với rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt hoặc chất béo lành mạnh để giúp no lâu và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
Chuối
Chuối và trứng đều là thực phẩm giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, ở một số người, việc ăn cùng lúc có thể gây cảm giác đầy bụng hoặc chậm tiêu.
Nếu cảm thấy khó chịu sau khi sử dụng, người dùng có thể tách hai thực phẩm này sang các thời điểm khác nhau trong ngày.
Các món quá nhiều đạm, chất béo
Việc ăn trứng cùng lượng lớn thịt đỏ hoặc thực phẩm chế biến sẵn có thể khiến bữa ăn trở nên nặng nề, đặc biệt vào buổi tối.
Để cân bằng dinh dưỡng, nên kết hợp trứng với rau củ, ngũ cốc nguyên hạt hoặc trái cây thay vì tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đạm và chất béo trong cùng một bữa ăn.
