Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), miếng dán chống say tàu xe thường chứa Scopolamine (hyoscine), được dán sau tai; thuốc hấp thu qua da rồi đi vào máu từ từ trong nhiều giờ. Đây là thuốc có hiệu quả ở người lớn nhưng cần thận trọng ở trẻ em.
Say xe xảy ra khi não nhận tín hiệu “không khớp” giữa tiền đình (cảm nhận chuyển động), cảm giác bản thể (tư thế cơ thể) và thị giác (thấy không gian trong xe gần như đứng yên), gây buồn nôn, chóng mặt. Scopolamine trong miếng dán chống say tác động lên hệ phó giao cảm, làm giảm dẫn truyền tín hiệu từ tiền đình lên trung tâm nôn ở não, nhờ đó giảm các triệu chứng say xe.
Bác sĩ Hoàng Thạch cho biết, hàng rào máu não của trẻ chưa hoàn thiện nên Scopolamine dễ đi vào thần kinh trung ương hơn, khiến trẻ có thể bị một số tác dụng phụ như kích thích thần kinh, lú lẫn, kích động, ngủ gà hoặc mê sảng. Ngoài ra, do thuốc làm giảm hoạt động phó giao cảm nên trẻ có thể có triệu chứng đỏ da, sốt, tim nhanh, bí tiểu, khô miệng, táo bón.
Bên cạnh đó, liều thuốc được hấp thu từ miếng dán cũng khó kiểm soát ở trẻ vì trẻ có diện tích cơ thể nhỏ, da mỏng hơn, sự hấp thu thuốc có thể cao hơn dự đoán.
Thêm nữa, trẻ thường hiếu động và không lường trước được nguy hiểm nên có thể chạm tay vào miếng dán rồi dụi mắt hoặc dán lên mí mắt, dẫn tới nguy cơ giãn đồng tử một bên. Bóc hoặc dán nhiều miếng vào cơ thể cũng gây quá liều ở trẻ.
Ngoài ra, Scopolamine được chuyển hóa chủ yếu qua gan và thải trừ qua thận. Trẻ có chức năng gan thận chưa tốt có thể bị ảnh hưởng.
“Miếng dán scopolamine không được khuyến cáo dùng thường quy cho trẻ nhỏ, đặc biệt nên tránh ở trẻ dưới 12 tuổi nếu không có chỉ định chuyên môn. Phụ huynh cũng không nên tự ý cắt nhỏ miếng dán để ‘giảm liều’ vì hoạt chất phân bố không đồng đều. Trẻ có bệnh lý thần kinh, động kinh càng cần tránh sử dụng”, bác sĩ Hoàng Thạch lưu ý.
Phụ huynh cần tháo miếng dán ra ngay và đưa trẻ đi cấp cứu nếu có trẻ có các biểu hiện: Ngủ li bì khó đánh thức, kích động dữ dội, nói nhảm, ảo giác, co giật, đi loạng choạng nhiều, khó thở, tim đập nhanh, sốt cao, đỏ bừng toàn thân, bí tiểu, đồng tử giãn lớn kèm nhìn mờ… Đây có thể là biểu hiện ngộ độc kháng phó giao cảm. Một số trẻ chỉ dán 1 miếng dán say xe cũng có thể xuất hiện triệu chứng thần kinh rõ rệt.
Bác sĩ Thạch khuyên, đối với trẻ hay bị say tàu xe, ưu tiên đầu tiên luôn là biện pháp không dùng thuốc.
Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), ngày càng nhiều ứng dụng công nghệ có thể phân tích âm thanh và đưa ra dự đoán về nhu cầu của trẻ, từ đó hỗ trợ phụ huynh trong quá trình chăm sóc con nhỏ, báo Straits Times đưa tin ngày 12-6.
Tại Nhật Bản, ngày càng nhiều công cụ ứng dụng AI được phát triển nhằm giải mã tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Một trong những ứng dụng thu hút sự chú ý là Babylingual, do Moto Numazawa, một ông bố 25 tuổi sống tại tỉnh Kanagawa, phát triển và ra mắt vào tháng 3 năm nay.
Ứng dụng hoạt động bằng cách ghi nhận âm thanh trẻ phát ra rồi sử dụng AI để phân tích. Khi anh Numazawa thử sử dụng ứng dụng với cậu con trai ba tháng tuổi Saku, hệ thống nhanh chóng đưa ra kết quả rằng em bé đang đói. Ứng dụng cũng hiển thị mức độ tin cậy của nhận định này và gợi ý phụ huynh nên cho trẻ bú. Sau khi được cho ăn, Saku nhanh chóng chìm vào giấc ngủ.
Theo nhà phát triển, Babylingual được xây dựng dựa trên các nghiên cứu cho rằng trẻ sơ sinh tạo ra những kiểu âm thanh khác nhau tương ứng với từng nhu cầu như đói, buồn ngủ hoặc khó chịu.
Hiện ứng dụng phân loại tiếng khóc thành năm nhóm chính. Ngoài ra, người dùng có thể lưu lại các bản ghi âm để chia sẻ với người thân hoặc sử dụng tính năng hướng dẫn bằng giọng nói nhằm hỗ trợ ru trẻ ngủ.
Dù thừa nhận cha mẹ sẽ dần học được cách nhận biết tín hiệu của con theo thời gian, anh Numazawa cho rằng công nghệ có thể đóng vai trò hỗ trợ trong giai đoạn đầu.
Không chỉ Babylingual, nhiều dự án tương tự cũng đang được triển khai tại Nhật Bản. Công ty Cross Medicine thuộc Đại học Tokushima đã phát triển ứng dụng Awababy, sử dụng AI được huấn luyện từ hơn 160.000 bản ghi âm tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Ứng dụng này có khả năng nhận diện 11 trạng thái cảm xúc khác nhau và đưa ra các khuyến nghị phù hợp cho phụ huynh.
Theo Cross Medicine, dịch vụ đặc biệt được sử dụng nhiều vào ban đêm - thời điểm các bậc cha mẹ thường khó tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác. Công ty cũng kỳ vọng công nghệ này có thể góp phần giảm nguy cơ trầm cảm sau sinh.
Một số địa phương tại Nhật Bản hiện đã bắt đầu thử nghiệm hoặc xem xét cung cấp miễn phí các ứng dụng dạng này cho người dân.
Đau nửa đầu là một rối loạn thần kinh phức tạp gây ra đau đầu từ mức độ trung bình đến nặng.
Bất cứ ai cũng có thể bị chứng đau nửa đầu. Do đó, hiểu rõ các yếu tố gây ra cơn đau nửa đầu, thực hiện những thay đổi cần thiết trong lối sống có thể giảm nguy cơ mắc chứng đau này, theo trang tin Heath.
Chế độ ăn uống có thể ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng và tần suất các cơn đau nửa đầu. Do đó, thay đổi thói quen ăn uống có thể giúp ngăn ngừa chứng đau này.
Chuyên gia khuyến nghị mọi người nên chọn thực phẩm nguyên hạt để tăng lượng chất xơ, uống đủ nước, ăn ít thực phẩm chế biến sẵn, ít thực phẩm nhiều muối hoặc đường, bổ sung nhiều trái cây và rau tươi vào chế độ ăn uống, giảm lượng cà phê tiêu thụ và cố gắng không bỏ bữa.
Hoạt động thể chất quá sức có thể gây ra chứng đau nửa đầu, nhưng ngược lại, tập thể dục thường xuyên, đúng cách có thể giúp giảm tần suất các cơn đau này.
Trong số các bài tập, aerobic mang lại một số lợi ích có thể cải thiện các triệu chứng đau nửa đầu và ngăn ngừa các cơn đau. Những lợi ích này bao gồm tăng nhịp tim, giảm cảm giác lo lắng, tâm trạng chán nản, cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng.
Việc kết hợp các chiến lược quản lý căng thẳng vào cuộc sống có thể giúp giảm các cơn đau nửa đầu.
Một số biện pháp được khuyến nghị bao gồm tập các bài tập hít thở sâu, duy trì thời gian chăm sóc bản thân, thiền, viết nhật ký, tập yoga.
Thiếu ngủ hoặc giấc ngủ bị gián đoạn có thể làm tăng nguy cơ bị các cơn đau nửa đầu. Cải thiện thói quen ngủ và chất lượng giấc ngủ có thể giúp ngăn ngừa các cơn đau này.
Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, chuyên gia đưa ra một số lưu ý bao gồm: ngủ ít nhất 7-8 tiếng mỗi đêm; tránh xem ti vi hoặc sử dụng thiết bị điện tử trên giường; tập thể dục thường xuyên để cơ thể sẵn sàng nghỉ ngơi vào ban đêm; đi ngủ và thức dậy cùng một thời điểm mỗi ngày; đảm bảo phòng ngủ tối và yên tĩnh trước khi đi ngủ; giảm tiêu thụ rượu, thức uống có caffeine và các bữa ăn lớn ngay trước khi đi ngủ.
Từ năm ba tuổi, anh có biểu hiện vàng da, được chẩn đoán viêm gan do nhiễm Cytomegalovirus (CMV) - loại virus thuộc họ Herpes, có khả năng lây nhiễm ở mọi lứa tuổi qua dịch cơ thể như nước bọt, nước tiểu, máu, sữa mẹ. Dù tuân thủ điều trị, tình trạng vàng da chỉ thuyên giảm tạm thời rồi tái diễn. Suốt 12 năm tuổi thơ, anh phải điều trị liên tục cả nội lẫn ngoại trú tại bệnh viện nhi.
Sang tuổi trưởng thành, chàng trai tiếp tục đến nhiều bệnh viện đầu ngành có chuyên khoa gan mật tại TP HCM, nhận chẩn đoán "viêm gan tắc mật chưa rõ nguyên nhân". Từ năm 2020, anh liên tục nhập viện vì vàng da, suy gan cấp và thiếu máu nặng đến mức phải truyền máu nhiều lần.
Ngày 8/4, TS.BS Lê Hữu Phước, Phó Khoa Viêm gan, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết hồ sơ ghi nhận khi điều trị tại bệnh viện nhi, các chuyên gia đã nghi ngờ khả năng bệnh nhân mắc Wilson - căn bệnh di truyền hiếm gặp về rối loạn chuyển hóa đồng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, tất cả kết quả cận lâm sàng như phân tích gene, xét nghiệm máu đều không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán. Rào cản lớn nhất là bệnh nhân không có đột biến gen ATP7B - "tiêu chuẩn vàng" để xác định bệnh, mọi hướng điều trị sau đó rẽ sang ngả khác.
Bước ngoặt đến vào tháng 5/2023, quá trình điều trị tại Khoa Viêm gan, các bác sĩ đặc biệt chú ý đến chi tiết bệnh nhân từng có một người anh và một người chị ruột qua đời năm 6 tuổi và 8 tuổi vì chứng vàng da kéo dài. Dựa trên y văn thế giới ghi nhận vẫn có dưới 1% bệnh nhân Wilson không mang đột biến gene ATP7B, cộng với yếu tố tiền sử gia đình, các bác sĩ mạnh dạn đưa ra nghi ngờ bệnh Wilson thể hiếm và quyết định điều trị thử.
Quá trình theo dõi hai năm cho thấy các bất thường như vàng da hay thiếu máu đều cải thiện rõ. Tái khám ngày 7/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, trở lại sinh hoạt bình thường. Vì Wilson là một bệnh lý di truyền nên bệnh nhân vẫn tiếp tục được theo dõi, kiểm soát các triệu chứng và điều trị suốt đời.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Phó giám đốc phụ trách quản lý điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy, nhận định sự kiên trì không nản lòng trước ca khó, liên tục đặt lại vấn đề để xâu chuỗi thông tin toàn diện đã giúp tìm ra "lời giải" cho căn bệnh ẩn nấp suốt nhiều năm. Đây là ca thứ 2 mắc Wilson thể hiếm (không phát hiện đột biến gene ATP7B) được Khoa Viêm gan điều trị thành công, trong tổng số hơn 500 bệnh nhân Wilson mà đơn vị tiếp nhận tron 10 năm qua.
Wilson (phát hiện năm 1912) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, do đột biến gene ATP7B gây ra rối loạn chuyển hóa đồng. Nếu cả cha và mẹ mang gene bệnh, tỷ lệ con sinh ra mắc bệnh là 25%. Đây là căn bệnh hiếm và khó chẩn đoán, nhưng nếu được phát hiện kịp thời, quá trình điều trị sẽ nhẹ nhàng, ít tốn kém. Ngược lại, nếu bỏ sót, hầu hết bệnh nhân sẽ tử vong ở tuổi đời rất trẻ.
Người dân, đặc biệt là người trẻ tuổi, cần đi khám ngay nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tăng men gan kéo dài, vàng da không rõ nguyên nhân, thiếu máu hoặc các triệu chứng thần kinh, tâm thần không rõ nguyên nhân.
