Cuối tháng 3, chị Nguyễn Thị Lan (quận Bình Tân cũ) nói cầm hóa đơn điện với cảm giác “không tin vào mắt mình” khi số tiền phải trả chỉ khoảng 780.000 đồng, giảm gần 300.000 đồng so với mức 1 – 1,1 triệu đồng so với tháng 3 năm ngoái. “Chỉ thay đổi cách dùng điện thôi”, chị Lan nói.
Những thay đổi của gia đình chị bắt đầu từ các “điểm tiêu hao điện” ít ai để ý. Cụ thể, chị Lan cho biết từ ngày quyết tâm tiết kiệm điện, chị luôn tắt hẳn tivi, không để chế độ chờ như trước. Hiện chị cũng rút toàn bộ sạc điện thoại, laptop sau khi dùng thay vì cứ cắm sẵn vào ổ điện như trước.
Thậm chí nhiều ngày giữa tuần, chị tắt luôn modem wifi từ 23h đến sáng. Gia đình cũng đã chuyển sang dùng một số ổ cắm có công tắc để ngắt điện nhanh cả cụm thiết bị hoặc điều khiển thông minh trên ứng dụng điện thoại.
“Ban đầu thấy phiền, nhưng làm quen rồi thì thành phản xạ. Mỗi tháng giảm vài trăm nghìn là thấy đáng”, chị nói.
Quyết tâm phải tiết kiệm điện hơn, anh Trần Minh Quân (trọ trên phường Tân Sơn, TP.HCM) cho biết điều hòa là thiết bị đầu tiên trong danh sách anh phải điều chỉnh. Trước đó anh thường để 23°C gần như cả đêm. Khi quyết tâm tiết kiệm điện, anh chuyển sang 27°C, bật quạt số 1 (số nhẹ nhất).
Quan trọng là không để chạy xuyên đêm nữa. Cách làm của anh bật điều hòa khi bắt đầu ngủ (khoảng 22 – 23h), hẹn giờ tắt sau 2 – 3 tiếng khi nhiệt độ phòng đã đủ mát.
Kết quả, hóa đơn điện gia đình anh giảm từ 1,6 triệu xuống còn khoảng 1,2 – 1,3 triệu đồng/tháng, dù số người trong nhà không thay đổi. “Giảm gần 300.000 – 400.000 đồng/tháng chỉ từ cái điều hòa”, anh nói.
Nếu trước đây tiết kiệm điện thường gắn với việc “cắt giảm”, thì hiện nay nhiều hộ gia đình đang chuyển sang “dùng thông minh”.
Gia đình anh Lê Hoàng Nam (TP Thủ Đức cũ) cho biết chọn cách tối ưu thiết bị sử dụng thường xuyên. Máy giặt chỉ chạy khi đủ tải, giảm số lần giặt trong tuần ( trước từ 5 – 6 lần, giờ còn 2 -3 lần), chuyển sang giặt nước lạnh hoàn toàn. Tận dụng trời nắng, gia đình anh chọn phơi đồ thay vì dùng chế độ sấy.
Cùng đó, anh Nam cùng vợ “cải tổ” hoàn toàn với tủ lạnh gia đình. Trong đó tập trung trong việc không nhét quá đầy, để khí lạnh lưu thông. Gia đình cũng hạn chế mở, không mở cửa tủ quá lâu. Nhiệt độ trong tủ lạnh cũng được điều chỉnh nhiệt độ vừa phải (không để mức lạnh tối đa nếu không cần). Anh cũng thường vệ sinh gioăng cao su để tránh thất thoát hơi lạnh
“Trước tôi cứ nghĩ tủ lạnh thì không tiết kiệm được, nhưng hóa ra chỉnh một chút là khác liền, giảm hơn 200.000 đồng cũng đã quá tốt”, anh Nam nói thêm.
Cùng đó, chị Phạm Thu Hương (ngụ tại một chung cư trên đường Nguyễn Thị Thập, phường Tân Phú) lại tập trung vào ánh sáng và không gian sống. Trước đợt nắng nóng cao điểm, gia đình chị đã thay toàn bộ bóng đèn bằng đèn LED.
Gia đình còn quyết định sơn lại tường màu sáng để tận dụng ánh sáng tự nhiên. Thường xuyên mở cửa sổ, dùng rèm sáng màu để giảm hấp thụ nhiệt. “Ở ban công xưa nắng lắm, nay tôi trồng thêm cây xanh, dàn leo nên nhà đã mát hẳn”, chị Hương kể.
Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty điện lực TP.HCM, chỉ từ một thao tác rất nhỏ là tắt hẳn công tắc, rút một thiết bị khỏi ổ điện hay điều chỉnh lại mức nhiệt… Nghĩa là thực hiện theo nguyên tắc “4 đúng” gồm: đúng lúc, đúng chổ, đúng cách và đúng nhu cầu. Từ đó hành trình tiết kiệm điện đã bắt đầu theo cách đơn giản nhất.
Điều đáng nói không nằm ở từng hành động riêng lẻ, mà ở việc chúng được lặp lại mỗi ngày. Khi đó, phần điện năng tiết kiệm được không còn là con số nhỏ. Một gia đình có thể tiết kiệm từ 5 – 10% hóa đơn tiền điện nếu rút tất cả các phích cắm của thiết bị khi không sử dụng điện.
Ít ai để ý rằng nhiều thiết bị trong nhà vẫn âm thầm tiêu thụ điện ngay cả khi không sử dụng. Một số nghiên cứu kỹ thuật của ngành điện đã cho thấy ở trạng thái chờ, mức tiêu thụ tuy thấp nhưng không phải bằng 0.
Một chiếc TV đời mới có thể vẫn “ăn” khoảng 1 – 2 watt khi tắt bằng remote. Bộ sạc điện thoại cắm sẵn trong ổ dù không kết nối thiết bị cũng tiêu hao một lượng điện nhỏ. Những thiết bị cần duy trì tín hiệu như router wifi, đầu thu truyền hình hay máy in thậm chí còn tiêu thụ cao hơn.
Đáng lưu ý, không phải trạng thái “tắt” nào cũng giống nhau. Nhiều thiết bị thực chất đang ở chế độ hoạt động nền (idle) chứ không phải chờ (standby) đúng nghĩa, khiến mức tiêu thụ có thể cao gấp nhiều lần. Chẳng hạn, laptop hay máy in khi “ngủ” vẫn tiêu tốn đáng kể điện năng để duy trì hệ thống sẵn sàng hoạt động trở lại.
Cùng đó, bộ sạc laptop luôn cắm sẵn, loa kéo để ở trạng thái chờ, hay lò vi sóng với màn hình LED sáng liên tục cũng được liệt vào danh sách những thiết bị tiêu hao điện. Từng thiết bị riêng lẻ có thể không đáng kể, nhưng khi cộng dồn trong thời gian dài, chúng tạo ra một mức tiêu thụ không hề nhỏ. Vì vậy, tiết kiệm điện đôi khi không cần đến những thay đổi lớn, mà bắt đầu từ việc nhận diện và cắt giảm những hao phí âm thầm như vậy.
Dây tiêu, cây tiêu thường chỉ to cỡ ngón tay, nhưng ở đây có nhiều gốc (choái) tiêu thân to. Đó là giống tiêu bản địa, được gọi là hồ tiêu Tiên Phước.
Ở Tiên Phước, tiêu được trồng từ rất lâu. Ngày nay nhiều người dân vẫn còn bảo tồn nhiều cây tiêu gốc hàng chục năm tuổi, gốc thân to, xum xuê.
Vườn tiêu của ông Nguyễn Văn Quá (59 tuổi, thôn 5, xã Lãnh Ngọc, trước đây thuộc xã Tiên Hiệp, huyện Tiên Phước) với gần trăm gốc, trong đó hàng chục cây được trồng từ năm 1986, đến nay tròn 40 năm.
Đây là một trong số những vườn hồ tiêu còn giữ được những gốc tiêu "khủng".
"Gia sản của gia đình, những gốc tiêu được trồng từ khi tui còn thanh niên, nay tui cũng ngót nghét tuổi lục tuần", ông Quá tâm sự.
Ông chỉ một cây tiêu với rất nhiều dây thân bám quanh cây lật mất (cây lồng mức). Thân mẹ to bằng cổ tay người lớn, những thân con to hơn ngón chân cái bám quanh, lá xanh um, xum xuê chùm trái mọc chi chít từ dưới gốc lên đến ngọn.
Theo ông, người dân hay trồng cây tiêu bám trên thân các loại cây như sữa, lật mất, ươi…
Ông cho biết hằng năm vào vụ, mỗi choái tiêu của gia đình thu hoạch hơn 0,5kg hạt khô. Mỗi năm vườn tiêu thu hơn nửa tạ, giá bán ổn định từ 450.000 - 500.000 đồng/kg khô, vừa qua giá cao kỷ lục lên đến 600.000 đồng/kg.
"Hiện nay đầu ra cây tiêu tốt, mỗi vụ gia đình kiếm được vài chục triệu đồng, trang trải chi phí sinh hoạt", ông Quá kể.
Theo ông, hiện nay trồng tiêu có hiệu quả kinh tế, ít tốn công chăm, chỉ tưới nước, bón phân. Ở Tiên Phước có nhiều vườn tiêu với những gốc tiêu thuộc hàng to, loại ít nhất hơn chục năm, nhiều vài chục năm.
Vùng trồng tiêu Tiên Phước địa hình gò đồi dạng bát úp hoặc lượn sóng phân bổ rải rác trên các độ cao dao động từ 100-180 m so với mực nước biển, độ dốc trung bình từ 10-30 độ.
Mùa thu hoạch tiêu bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 7, khi tiết trời có số giờ nắng cao nhất, độ ẩm không khí thấp nhất. Thu hoạch được chia nhiều lần hái, mỗi lần cách nhau khoảng 1-2 tuần.
Trước đó Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã ban hành quyết định cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm hạt tiêu Tiên Phước.
Theo văn bằng bảo hộ, UBND xã Tiên Phước là tổ chức đại diện các xã được giao quản lý chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" cho sản phẩm hạt tiêu với khu vực địa lý được bảo hộ thuộc các xã Tiên Phước, Lãnh Ngọc, Thạnh Bình và Sơn Cẩm Hà.
Từ lâu hạt tiêu Tiên Phước nổi tiếng với hương thơm đậm, vị cay nồng đặc trưng và chất lượng cao. Theo hồ sơ mô tả chỉ dẫn địa lý, sản phẩm gồm ba dạng chính là tiêu xanh, tiêu đen và tiêu trắng.
Trong đó tiêu đen có hàm lượng piperin 6,82 - 7,17% và hàm lượng tinh dầu bay hơi từ 2,47 - 2,67%, tiêu trắng có hàm lượng piperin đạt 7,32 - 7,44%, tạo nên vị cay nồng đặc trưng khó nhầm lẫn với các vùng tiêu khác.
Các nhà khoa học xác định chất lượng đặc thù của tiêu Tiên Phước là kết quả của sự kết hợp đặc biệt giữa điều kiện tự nhiên đặc hữu và tập quán canh tác truyền thống của người dân.
Tiêu được trồng trên vùng gò đồi, nhiều sỏi sạn, khí hậu có biên độ nhiệt ngày đêm lớn cùng số giờ nắng cao giúp cây tiêu tích lũy hàm lượng tinh dầu, piperin cao hơn.
Bên cạnh yếu tố tự nhiên, người dân duy trì phương thức canh tác truyền thống như sử dụng choái sống, bố trí hàng tiêu theo hướng Đông - Tây, ưu tiên sử dụng phân chuồng, phân hữu cơ, phân vi sinh.
Hạt tiêu Tiên Phước còn mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa. Từ đầu thế kỷ 17, hồ tiêu đã là một trong những mặt hàng giao thương quan trọng của vùng Đàng Trong thông qua thương cảng Hội An.
Nhiều tài liệu lịch sử của các học giả trong, ngoài nước đều ghi nhận hồ tiêu Tiên Phước là sản vật quý, có danh tiếng từ sớm.
Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" đối với sản phẩm hạt tiêu có ý nghĩa quan trọng trong xác lập cơ sở pháp lý nhằm bảo vệ danh tiếng, chất lượng, nguồn gốc sản phẩm. Tạo điều kiện để tổ chức quản lý, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường.
Ông Nguyễn Hùng Anh, Chủ tịch UBND xã Tiên Phước, cho biết việc sản phẩm hạt tiêu Tiên Phước được cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý mở ra cơ hội lớn để nâng cao giá trị thương hiệu, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân.
Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) nêu đề xuất trên, nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện trong cao điểm nắng nóng.
Theo Quyết định 963 của Bộ Công Thương ban hành cuối tháng 4, giờ cao điểm được dồn vào buổi tối từ 17h30 đến 22h30 hàng ngày, còn thấp điểm 0-6h.
Thay đổi này hiện vẫn chưa được Bộ Công Thương áp dụng trong thực tế, nên giờ cao điểm vẫn chia làm 2 khung như trước (9h30-11h30 và 17h-22h hàng ngày, trừ chủ nhật), còn thấp điểm 22h-4h.
NSMO đề xuất áp dụng ngay trong tháng 6 khung giờ cao điểm mới (17h30-22h30) và thấp điểm (0h-6h) hàng ngày, trừ chủ nhật. Điều này là bởi hệ thống điện miền Bắc và cả nước chịu thách thức lớn khi ảnh hưởng hiện tượng El Nino, nắng nóng diễn ra trên diện rộng, nhu cầu dùng điện tăng cao và có xu hướng chuyển sang khung giờ tối (20h-23h). Mức này cao hơn cả cao điểm ban ngày, gây áp lực lớn tới công tác điều độ, vận hành hệ thống điện quốc gia.
Chẳng hạn, ngày 15/5, công suất phụ tải toàn quốc đã lập kỷ lục mới ở mức 54.654 MW, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,152 tỷ kWh, tăng gần 10% so với cùng kỳ. Đây là mức công suất, sản lượng điện tiêu thụ điện lớn nhất từng được ghi nhận, theo NSMO.
Bên cạnh đó, khung giờ cao điểm tối cũng là giai đoạn hệ thống chịu áp lực rất lớn, do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, nhiều nhà máy thủy điện nhỏ cũng không đủ nước để phát điện.
Các khung giờ sử dụng điện là căn cứ quan trọng để tính giá điện theo thời gian. Thông thường, giờ cao điểm có giá cao nhất, thấp điểm có giá thấp nhất, nhằm khuyến khích khách hàng dịch chuyển nhu cầu tiêu thụ điện.
Khung giờ cao, thấp điểm áp dụng chủ yếu với nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh theo biểu giá điện theo thời gian sử dụng. Hiện có khoảng 1,25 triệu công tơ điện trên toàn hệ thống đang áp dụng cơ chế này, liên quan trực tiếp đến đo đếm, lập hóa đơn và thanh toán điện năng.
Về đợt nắng nóng gay gắt tuần 23-27/5, NSMO dự báo công suất sử dụng điện miền Bắc xấp xỉ 29.000 MW, cao hơn gần 10% so với mức kỷ lục ghi nhận hôm 15/5. Hệ thống điện dự kiến phải huy động cao nguồn khí LNG và các tổ máy chạy dầu có giá thành cao từ Nhiệt điện Ô Môn, nhà máy điện Thủ Đức, Cần Thơ.
Đơn vị vận hành hệ thống điện quốc gia khuyến nghị người dân, doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng trong những ngày nắng nóng, nhằm đảm bảo hệ thống điện vận hành an toàn, và tối ưu chi phí cho người sử dụng.
Thông tin từ Chi Cục Quản lý thị trường TPHCM cho biết thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 4 đã ra quân kiểm tra, đặc biệt các khu vực địa bàn nổi cộm như chợ, trung tâm thương mại...
Theo đó, cơ quan này đã kiểm tra đột xuất các quầy bán đồng hồ, túi xách có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu tại Trung tâm Thương mại Saigon Square, chợ Bến Thành thuộc phường Bến Thành, TPHCM.
Cơ quan chức năng cho biết, ngay khi đoàn kiểm tra xuất hiện, hệ thống loa nội bộ và bộ đàm tại Saigon Square lập tức được kích hoạt để cảnh báo, khiến nhiều gian hàng nhanh chóng đóng cửa né tránh. Dù vậy, qua công tác rà soát, Đội QLTT số 4 vẫn phát hiện nhiều cơ sở kinh doanh đồng hồ, mắt kính, túi xách và các mặt hàng thời trang có dấu hiệu vi phạm
Các vi phạm chủ yếu gồm kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của các thương hiệu nổi tiếng được bảo hộ tại Việt Nam.
Các sản phẩm vi phạm được bày bán công khai nhưng có bao bì kém chất lượng, đường may lỗi, logo mờ nhòe và giá bán thấp bất thường.
Tương tự, tại chợ Bến Thành, các đoàn kiểm tra của Đội QLTT số 4 đã lập biên bản và thu giữ hàng trăm sản phẩm đồng hồ, túi xách, mắt kính có dấu hiệu giả nhãn hiệu để tiếp tục điều tra làm rõ.
Đội QLTT số 4 đã kiểm tra và xử lý 49 vụ việc vi phạm, với nhiều hành vi vi phạm không rõ nguồn gốc xuất xứ, giả mạo nhãn hiệu... Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính hơn 500 triệu đồng.
Bên cạnh đó, đội đã thực hiện tiêu hủy toàn bộ hàng hóa vi phạm, góp phần ngăn chặn hàng hóa không bảo đảm chất lượng lưu thông trên thị trường.
Cùng thời điểm, Đội QLTT số 18 kiểm tra 16 hộ kinh doanh thời trang, giày dép, mắt kính và phát hiện 405 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu Gucci, Adidas... Lực lượng chức năng đã xử phạt các hộ kinh doanh tổng cộng 150 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ hàng vi phạm trị giá hơn 111 triệu đồng.
Cơ quan chức năng cho biết tình trạng buôn bán hàng giả vẫn diễn biến phức tạp do nhu cầu mua hàng giá rẻ còn lớn, trong khi lợi nhuận cao khiến nhiều tiểu thương chấp nhận rủi ro. Nguồn hàng qua nhiều khâu trung gian cũng gây khó khăn cho việc truy xuất, xử lý.
Thời gian tới, lực lượng quản lý thị trường sẽ tiếp tục kiểm tra các điểm nóng về hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ tại trung tâm TPHCM, đồng thời tuyên truyền tiểu thương kinh doanh đúng quy định.
