Trong những ngày đi trải nghiệm thực tế, chúng tôi có dịp gặp anh Chu Duy Thiện (41 tuổi) và chị Nguyễn Thị Huyền (36 tuổi) – hai hành khách đặc biệt với chiếc xe lăn “độc bản”.
Nhà vệ sinh và cửa lùa dành cho người khuyết tật vận động tại ga Thủ Đức – Ảnh: QUỲNH TRÂM
Trên tàu metro số 1, họ nhận ra phương tiện hiện đại này mang lại cho họ cảm giác được đối xử bình đẳng, thể hiện trong từng chi tiết như lối đi dẫn hướng, ký hiệu nổi, thang máy hay âm thanh thông báo tại nhà ga.
Điều khiến anh Thiện ấn tượng nhất lại đến từ một chi tiết rất nhỏ: cánh cửa nhà vệ sinh tại nhà ga.
Thiết kế cửa lùa – nhẹ – gọn, giúp người ngồi xe lăn giảm lực tay khi sử dụng. “Đây là thiết kế hợp lý nhất trong các thiết kế” – anh nhận xét.
Trong nhà vệ sinh, có các hạng mục như thanh vịn hay nút hỗ trợ khẩn cấp cũng được bố trí thuận tiện, tạo cảm giác an toàn cho người sử dụng.
Bảng giá vé chữ nổi tại ga Bến Thành, tuyến metro số 1 – Ảnh: QUỲNH TRÂM
Metro không chỉ mang lại sự thuận tiện trong việc đi lại, mà còn tạo cảm giác an tâm từ những chi tiết thiết kế: trên tàu có khu vực riêng dành cho người sử dụng xe lăn, giúp họ dễ dàng ổn định vị trí trong suốt hành trình. Điều đó được thể hiện rõ qua trải nghiệm của chị Huyền: “Mọi sự ưu tiên của metro hướng về người khuyết tật”.
Sự hỗ trợ kịp thời cùng thái độ niềm nở của nhân viên nhà ga khiến mỗi chuyến đi trở nên nhẹ nhàng hơn, không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn xóa đi phần nào khoảng cách tâm lý.
Với chị, metro không chỉ là phương tiện mà còn mở ra cơ hội mới. “Từ khi có metro, công việc của mình có nhiều lựa chọn hơn” – chị nói.
Khoảng cách giữa tàu và ke ga tại tuyến metro số 1 còn cao đối với người sử dụng xe lăn – Ảnh: QUỲNH TRÂM
Giao thông công cộng cũng là một cách thành phố lắng nghe nhu cầu của công dân, đặc biệt là nhóm yếu thế.
Tuy vậy hành trình ấy không phải lúc nào cũng trọn vẹn. Việc thiếu thông tin từ ban đầu, cùng những bất cập như khoảng cách giữa tàu và ke ga còn cao hay thiếu thang máy, đường dốc kết nối, vẫn có thể làm gián đoạn trải nghiệm của người khuyết tật.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực ban đầu, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng tăng cường tính liên tục của hạ tầng tiếp cận: đảm bảo thang máy hoạt động ổn định, thu hẹp khoảng cách tàu – ke ga, bổ sung đường dốc và lối đi phù hợp tại khu vực ngoài nhà ga.
Đồng thời việc cung cấp thông tin hướng dẫn rõ ràng ngay từ trước chuyến đi và nâng cao năng lực hỗ trợ của nhân viên cũng là yếu tố quan trọng, góp phần hướng đến một thiết kế toàn diện và phổ quát trong tương lai.
Cùng nhìn ra thế giới, có thể thấy thiết kế giao thông dễ tiếp cận không còn là lựa chọn mà đã trở thành tiêu chuẩn.
Tại Nhật Bản, hệ thống metro được xây dựng với triết lý “không rào cản”: từ thang máy, lối dốc, gạch dẫn hướng cho người khiếm thị đến khoảng cách tàu – ke ga được kiểm soát nhằm đảm bảo an toàn.
Tại Hàn Quốc, việc bố trí thang máy gần lối vào, gạch dẫn hướng và biển báo rõ ràng giúp người khuyết tật di chuyển độc lập hơn.
Trong khi đó, thành phố León (Mexico) kết hợp hạ tầng với chính sách hỗ trợ như xe sàn thấp, thang nâng và miễn phí vé, qua đó thúc đẩy người khuyết tật tham gia vào giáo dục và thị trường lao động, giảm bớt sự cô lập trong đời sống đô thị.
Từ những mô hình này, có thể thấy, điểm cốt lõi của giao thông đó chính là sự đồng bộ và nhất quán trong toàn bộ hệ thống bao trùm tiện lợi cho người khuyết tật.
Thực tế là nếu thiếu phương pháp phù hợp, cơ sở vật chất hỗ trợ hay sự thấu hiểu từ giáo viên và bạn bè, việc hòa nhập rất dễ trở thành hình thức.
Có thể khẳng định đây là yếu tố tiên quyết trong giáo dục và hỗ trợ học sinh khuyết tật. Không chỉ hiện diện ở trường, học sinh khuyết tật phải tiếp cận, sử dụng một cách độc lập, an toàn và hiệu quả cơ sở vật chất, học liệu và dịch vụ giáo dục trong trường.
Học sinh khuyết tật có thể di chuyển thuận lợi trong trường, tiếp cận lớp học, thư viện, nhà vệ sinh cùng thiết bị học tập phù hợp. Tiếp cận còn phản ánh mức độ môi trường giáo dục được thiết kế để phục vụ tất cả học sinh thay vì buộc học sinh phải thích nghi với những giới hạn sẵn có. Điều này đảm bảo mọi học sinh đều có cơ hội học tập bình đẳng, phát triển toàn diện.
Mỗi học sinh khuyết tật có đặc điểm, khả năng và nhu cầu hỗ trợ riêng nên không thể áp dụng phương pháp giảng dạy hay đánh giá chung cho tất cả. Bình đẳng cơ hội không phải là ưu tiên hay thiên vị khi đánh giá mà là cung cấp hỗ trợ cần thiết để các bạn đứng trên một điểm xuất phát tương đương để học tập và được đánh giá một cách công bằng, phù hợp năng lực và thể chất.
Học sinh khiếm thị có thể được cung cấp đề thi dạng chữ nổi hoặc file âm thanh, học sinh khiếm thính được hỗ trợ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu trong quá trình học, học sinh găp khó về vận động được bố trí thêm thời gian làm bài hoặc áp dụng hình thức kiểm tra phù hợp. Điều này không làm thay đổi bản chất việc đánh giá, chỉ là đảm bảo học sinh có thể tiếp cận và thể hiện năng lực của mình một cách đầy đủ nhất.
Để học sinh khuyết tật thực sự đạt được tính tiếp cận, bình đẳng, chỉ riêng nỗ lực của nhà trường là chưa đủ mà cần nhiều bên liên quan cùng tham gia. Cán bộ y tế đóng vai trò tư vấn, cung cấp thông tin về đặc điểm của từng dạng khuyết tật, cùng giám định mức độ để làm cơ sở xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.
Chuyên viên tâm lý đánh giá nhu cầu, mức độ cần hỗ trợ và đồng hành trong quá trình can thiệp. Các tổ chức xã hội góp phần hỗ trợ nguồn lực, chương trình can thiệp và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Học sinh khuyết tật vận động, khiếm thính hay khiếm thị luôn cần sự phối hợp của giáo viên, cán bộ y tế và chuyên viên tâm lý học đường hoặc nhân viên công tác xã hội kết nối nguồn lực cần thiết. Nếu thiếu một mắt xích trong hệ thống hỗ trợ, hiệu quả giáo dục sẽ khó đạt được một cách toàn diện.
Hội Cựu chiến binh phường Khánh Hội (TP.HCM) tổ chức chương trình trao quà tri ân đến Mẹ Việt Nam anh hùng, hội viên cựu chiến binh khó khăn. Hoạt động góp phần phát huy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" và lan tỏa tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của cán bộ, hội viên đối với cộng đồng.
Hội đã trao nhiều phần quà nghĩa tình đến các hội viên cựu chiến binh có hoàn cảnh khó khăn và các em học sinh khó khăn trên địa bàn phường nhằm tiếp thêm động lực, chia sẻ khó khăn, góp phần thực hiện tốt công tác an sinh xã hội.
Tại chương trình, các hội viên cựu chiến binh còn được thăm khám, tầm soát sức khỏe miễn phí.
Dịp này, ban tổ chức cũng ra mắt mô hình chuyển đổi số "Tư vấn luật trực tuyến miễn phí" và ký kết phối hợp giữa Hội Cựu chiến binh phường Khánh Hội với Công ty Luật TNHH MTV Trần Thành.
Mô hình được xây dựng nhằm tạo điều kiện để hội viên và người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ tư vấn pháp luật thông qua nền tảng trực tuyến, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời thể hiện quyết tâm của Hội trong thực hiện chuyển đổi số, xây dựng tổ chức Hội hiện đại, hiệu quả và gần dân hơn.
Trưa 17-7, Đoàn thanh niên xã Bàu Lâm (TP.HCM) phối hợp cùng Ban Chỉ huy Quân sự xã và Chi đoàn Quân sự tổ chức chương trình "Bữa cơm tri ân" tại nhà Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Hiên, ấp Bàu Hàm, xã Bàu Lâm.
Hoạt động nhằm giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lòng biết ơn đối với các Mẹ Việt Nam anh hùng và những người có công với đất nước.
Trong chương trình, đoàn viên thanh niên Chi đoàn Quân sự cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ xã chuẩn bị bữa cơm, tự tay chế biến những món ăn truyền thống và quây quần dùng bữa cùng Mẹ Trần Thị Hiên trong không khí ấm áp, gần gũi như những người con trong gia đình.
Đây không chỉ là hoạt động chăm lo về vật chất mà còn là dịp để tuổi trẻ địa phương lắng nghe những câu chuyện về truyền thống cách mạng, hun đúc lòng yêu nước và tinh thần "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa".
Trước đó khoảng 11h30 ngày 2/5, tại nhà của gia đình bà Lò Thị Phương ở bản Nà Hiên, có 24 người cùng ăn bữa trưa với các món gồm thịt chó hấp, ngan luộc, canh măng khô, rượu cần và rượu trắng.
Sau bữa ăn, có 6 người ra khu vực sàn ngoài nhà tiếp tục ăn thêm canh nấm hái từ tự nhiên.
Đến khoảng 20h cùng ngày, những người ăn canh nấm bắt đầu xuất hiện triệu chứng đau bụng, buồn nôn, nôn nhiều lần, đi ngoài...
Sau khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc kéo dài, đến khoảng 10h ngày 4/5, nạn nhân V.T.D. (16 tuổi) đã tử vong tại nhà. Những người còn lại, gồm: chị Lò Thị Ph. (SN 1964, mẹ cháu D.); chị Lò Thị S. (SN 2006); chị Lò Thị T. (SN 2001); anh Lò Văn M. (SN 1991) và chị Lò Thị B. (SN 2005) đều xuất hiện các triệu chứng buồn nôn, đau tức ngực, khó thở, đi ngoài và được người nhà đưa đến Bệnh viện đa khoa Khu vực Mai Sơn khám và điều trị.
Trong đó, 4 trường hợp được chuyển từ Bệnh viện Đa khoa khu vực Mai Sơn lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La, sau đó chuyển tuyến xuống Bệnh viện Bạch Mai để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Qua điều tra ban đầu, cơ quan chức năng xác định trong số 24 người cùng ăn bữa trưa, chỉ có 6 người ăn canh nấm bị ngộ độc, 18 người còn lại không ăn canh nấm thì cơ bản sức khỏe ổn định.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Sơn La đã phối hợp với chính quyền xã Phiêng Pằn, Trạm Y tế xã và các cơ sở y tế liên quan triển khai công tác điều tra, xử lý vụ việc. Cử tổ công tác xuống hiện trường xác minh, lấy mẫu nấm tại khu vực người dân đã hái để phục vụ kiểm nghiệm.
Tuy nhiên, do thức ăn đã sử dụng hết nên cơ quan chức năng không thu được mẫu thức ăn của bữa ăn nghi ngộ độc.
Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Sơn La nhận định, thức ăn nghi là nguyên nhân gây ngộ độc là món canh nấm và tác nhân nghi ngờ do độc tố tự nhiên trong nấm rừng...
Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên ăn nấm lạ. Khi có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được cấp cứu, xử trí kịp thời.
