Iraq nói đạt thỏa thuận ‘ngầm’ với Mỹ – Iran để đối phó lệnh phong tỏa eo biển Hormuz

Khoảng một tháng trước, Tổng thống Donald Trump nói ông không "nóng lòng" kết thúc cuộc chiến với Iran. "Tôi có thời gian, nhưng Iran thì không", ông nói trên mạng xã hội.

Nhưng khi các cuộc đàm phán kéo dài mà không tạo đột phá, áp lực chính trị nhằm tìm kiếm lối thoát cho xung đột tăng lên, với các cuộc khảo sát cho thấy ngày càng nhiều cử tri Mỹ không ủng hộ cuộc chiến, đặc biệt khi bầu cử giữa kỳ đang đến gần và giá xăng liên tục tăng, đánh thẳng vào túi tiền của người Mỹ.

Đến ngày 23/5, ông Trump bất ngờ tuyên bố "gần như đã đàm phán xong" với Iran. Ông trước đó đã hủy quyết định tái khởi động chiến dịch không kích Iran, liên tục bỏ qua những hạn chót do chính mình đặt ra để "tạo thuận lợi cho đàm phán", dù Tehran không tuân thủ yêu cầu của ông.

Những thông tin rò rỉ về dự thảo thỏa thuận giữa Mỹ và Iran cho thấy hai bên dự kiến ngừng các hành động thù địch, dần mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển Iran. Thỏa thuận này sẽ bao gồm việc phá băng một số tài sản của Iran, đồng thời Tehran cũng sẽ được phép tiếp tục bán nhiên liệu và dầu mỏ.

Thỏa thuận dự kiến bao gồm cam kết của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân và bắt đầu các cuộc đàm phán về việc từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của nước này.

Những điều khoản này khiến nhiều người có lập trường cứng rắn với Iran trong đảng Cộng hòa lo lắng, bởi chúng rất khác so với những gì ông Trump từng đặt ra khi bắt đầu xung đột. Có lúc Tổng thống Mỹ từng nói sẽ chỉ chấp nhận chấm dứt chiến sự khi Iran "đầu hàng vô điều kiện".

Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker cho rằng ông Trump đang "nhận được những lời khuyên tồi khi theo đuổi một thỏa thuận không đáng giá bằng tờ giấy viết ra nó".

Wicker, thượng nghị sĩ có quan điểm "diều hâu" của đảng Cộng hòa, thêm rằng việc Mỹ tìm mọi cách đạt được thỏa thuận với Iran, thay vì tiếp tục hành động quân sự, "có nguy cơ tạo ra cảm giác về sự yếu kém".

Ông thậm chí cảnh báo rằng thỏa thuận đề xuất đồng nghĩa với việc "mọi thành quả đạt được từ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ đổ sông đổ bể".

Ngày 23/5, khi có tin tức rò rỉ rằng thỏa thuận Mỹ - Iran sắp được ký kết, nỗi hoảng loạn đã bùng phát một cách công khai trong nội bộ đảng Cộng hòa.

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người vốn ủng hộ mạnh mẽ cho cuộc chiến, nói rằng việc tạo ra tiền lệ cho phép Iran có thể kiểm soát eo biển Hormuz và đe dọa cơ sở hạ tầng dầu mỏ của các nước láng giềng sẽ là "sự thay đổi lớn về cán cân quyền lực trong khu vực và theo thời gian sẽ là cơn ác mộng đối với Israel".

Ông cũng lo lắng thỏa thuận như vậy sẽ tiếp thêm sức mạnh cho các nhóm vũ trang mà Iran hậu thuẫn ở Trung Đông như Hezbollah và Hamas.

"Phe diều hâu trong đảng Cộng hòa lo sợ ông Trump sẽ nóng lòng nhượng bộ để kết thúc cuộc chiến", Aaron Blake, nhà bình luận cấp cao của CNN, nhận định. "Họ dường như e ngại kịch bản ông Trump sắp chấp nhận một kết quả thấp hơn kỳ vọng rất nhiều để ký thỏa thuận với Iran".

Ted Cruz, thượng nghị sĩ Cộng hòa đại diện bang Texas, cho biết ông "quan ngại sâu sắc" về những thông tin mà ông nghe ngóng được và kịch bản những lãnh đạo cứng rắn ở Iran vẫn tiếp tục nắm quyền.

"Nếu giờ đây họ lại nhận được hàng tỷ USD, có thể tiếp tục làm giàu uranium và phát triển vũ khí hạt nhân, có quyền kiểm soát thực tế đối với eo biển Hormuz, đó sẽ là sai lầm thảm khốc", Cruz nói.

Theo bình luận viên Blake, những phát biểu công khai của các nghị sĩ Cộng hòa cho thấy điều họ e ngại nhất hiện nay là Tổng thống Trump sẵn sàng chấp nhận những cam kết mà họ cho là "không mấy giá trị" từ Iran. Họ cũng tin rằng một thỏa thuận được ký vội vàng sẽ cho phép Iran tiếp tục biến eo biển Hormuz làm đòn bẩy vĩnh viễn, trong khi Mỹ "từ bỏ cơ hội lịch sử để thực sự chấm dứt mối đe dọa từ Iran".

Các nhà bình luận bảo thủ có xu hướng ủng hộ đảng Cộng hòa như Mark Levin của Fox News cũng cảm thấy bất an. "Tôi nghĩ chúng ta có thể có rắc rối rồi", Levin thốt lên sau khi nghe thông tin từ truyền thông Israel cho rằng các cố vấn của ông Trump đang nóng lòng đạt được một thỏa thuận với Iran.

Một số quan chức chủ chốt trong chính quyền nhiệm kỳ đầu của ông Trump cũng có chung quan điểm. Cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton ngày 24/5 nói rằng có vẻ như "các giáo sĩ Iran sẽ giành được chiến thắng quan trọng".

Một cựu cố vấn an ninh quốc gia khác Michael Flynn, người có thiên hướng ủng hộ phong trào MAGA, ngày 24/5 cáo buộc Iran "từng nói dối trắng trợn" và khuyến cáo ông Trump không tin vào những cam kết mà Tehran đưa ra.

Mike Pompeo, cựu ngoại trưởng Mỹ, đã chỉ trích dữ dội các điều khoản trong dự thảo thỏa thuận, mô tả nó giống như thỏa thuận JCPOA do chính quyền Barack Obama từng ký với Iran năm 2015. Trong nhiệm kỳ đầu tiên ở Nhà Trắng, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này.

Ông nói điều này đồng nghĩa Mỹ "chi tiền cho Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để xây dựng một chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt" cũng như tiếp tục các hành động quân sự ở Trung Đông.

Tình hình đã trở nên rắc rối đến mức các cố vấn thân cận của ông Trump bắt đầu quay sang đả kích những người chỉ trích trong đảng Cộng hòa. Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung cho rằng ông Pompeo "không biết gì về những gì ông ấy đang nói".

Alex Bruesewitz, cố vấn chính trị của ông Trump, nói với thượng nghị sĩ Cruz rằng "hãy ngừng phá hoại Tổng thống và chính quyền của ông ấy đi".

Ngoại trưởng Marco Rubio cho hay cam kết của ông Trump trong việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân "không nên bị bất kỳ ai nghi ngờ". Ông nói những quan điểm cho rằng thỏa thuận của ông Trump có thể giúp Iran có vị thế mạnh mẽ hơn là điều "nực cười".

Ông Trump cũng đã phản bác những chỉ trích về thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ với Iran, viết trên mạng xã hội Truth Social rằng "đừng nghe những người luôn chỉ trích về những gì họ chẳng biết".

Nhưng những lời công kích từ phe cứng rắn trong đảng Cộng hòa dường như cũng đã tác động đến Tổng thống Mỹ. Ngày 24/5, ông cho biết đã yêu cầu các nhà đàm phán Mỹ không "vội vàng" đạt thỏa thuận với Iran. Ông nhấn mạnh nếu đạt thỏa thuận, "đó sẽ là thỏa thuận tốt và đúng đắn".

Một ngày sau, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran và Washington đã đạt được sự đồng thuận về nhiều vấn đề trong các cuộc trao đổi liên quan thỏa thuận. "Tuy nhiên, không ai có thể khẳng định điều đó đồng nghĩa hai bên sắp ký kết thỏa thuận", ông nói, cáo buộc Mỹ "bất nhất" và liên tục thay đổi lập trường.

Theo bình luận viên Blake, ông Trump đã bắt đầu cuộc chiến bằng việc làm mất lòng một bộ phận trong đảng Cộng hòa vốn phản đối hành động can thiệp quân sự ở nước ngoài. Giờ đây, ông lại có nguy cơ làm mất lòng bên còn lại, những người thuộc phe "diều hâu" về chính sách đối ngoại.

"Những người có lập trường chống Iran xem đây là cơ hội thực sự để chấm dứt mối đe dọa trong khu vực. Nhưng họ lo sợ ông Trump đang chùn bước", Blake nhận định.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin AFP, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 8-5 đã kêu gọi các nước châu Âu tham gia nhiều hơn vào nỗ lực bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và một số đồng minh NATO gia tăng vì cuộc chiến Trung Đông.

Phát biểu sau cuộc gặp Thủ tướng Ý Giorgia Meloni tại Rome, ông cho rằng thế giới không thể chấp nhận việc Iran tìm cách "bình thường hóa" quyền kiểm soát một tuyến hàng hải quốc tế quan trọng.

Nhà ngoại giao Mỹ cũng nhắc lại sự bất mãn của Tổng thống Donald Trump với việc nhiều nước châu Âu không hỗ trợ Mỹ bảo vệ eo biển Hormuz. Ông Trump trước đó từng đe dọa rút quân Mỹ khỏi Ý và Tây Ban Nha, do hai nước này không tham gia cuộc xung đột.

Theo ông Rubio, nếu các nước châu Âu không cho Mỹ sử dụng lực lượng và căn cứ quân sự tại đây để phục vụ các chiến dịch khác - trong đó có vấn đề Iran - thì Washington sẽ phải xem xét lại cách hợp tác trong NATO.

Ngày 8-5, Nga và Ukraine đồng loạt xác nhận sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày từ 9 đến 11-5, theo đề xuất do Tổng thống Trump làm trung gian.

Ông Trump cho biết thỏa thuận cũng bao gồm việc hai bên trao đổi 1.000 tù binh mỗi bên. Nhà lãnh đạo Mỹ nói ông trực tiếp đề xuất kế hoạch này và cảm ơn Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đồng ý. Điện Kremlin hoan nghênh sáng kiến của ông Trump.

Trong khi đó Tổng thống Zelensky tuyên bố "một lệnh ngừng bắn phải được thiết lập", đồng thời ra lệnh cho quân đội Ukraine không nhắm mục tiêu vào quảng trường Đỏ ở Matxcơva trong lễ duyệt binh ngày 9-5.

Một nguồn tin trong Phủ Tổng thống Ukraine cho biết Kiev đồng ý không triển khai máy bay không người lái tại Matxcơva để đổi lấy thỏa thuận trao đổi tù binh quy mô lớn.

Bộ Tài chính Mỹ ngày 8-5 công bố lệnh trừng phạt đối với 10 cá nhân và công ty, trong đó có nhiều thực thể tại Trung Quốc và Hong Kong, với cáo buộc hỗ trợ quân đội Iran mua vũ khí và nguyên liệu phục vụ sản xuất máy bay không người lái Shahed.

Theo Hãng tin Reuters, các biện pháp mới nhằm ngăn Tehran khôi phục năng lực sản xuất quốc phòng và mở rộng ảnh hưởng quân sự ra bên ngoài lãnh thổ.

Bộ Tài chính Mỹ cũng cảnh báo sẵn sàng áp đặt thêm các biện pháp kinh tế đối với bất kỳ công ty nước ngoài nào hỗ trợ hoạt động thương mại bị cho là bất hợp pháp của Iran.

"Dưới sự lãnh đạo quyết đoán của Tổng thống Trump, chúng tôi sẽ tiếp tục nhắm vào các cá nhân và công ty nước ngoài cung cấp vũ khí cho quân đội Iran để sử dụng chống lại lực lượng Mỹ", Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố.

Chính quyền Tổng thống Trump được cho là đã phê duyệt kế hoạch sa thải Ủy viên Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) Marty Makary, trong bối cảnh ông đối mặt làn sóng chỉ trích từ nhiều phía.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề chia sẻ với Hãng tin Reuters, quyết định cuối cùng vẫn chưa được công bố chính thức, nhưng một nguồn tin thân cận với Nhà Trắng cho biết ông Trump đã "bật đèn xanh" cho việc thay lãnh đạo FDA.

Ông Makary thời gian qua bị chỉ trích bởi các đồng minh của ông Trump, những người ủng hộ Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., các nhóm chống phá thai và cả truyền thông bảo thủ.

Một trong những nguyên nhân gây tranh cãi là việc FDA hai lần từ chối phê duyệt liệu pháp điều trị ung thư da RP1 của Hãng Replimune. Ông Trump cũng được cho là không hài lòng với tiến độ phê duyệt thuốc lá điện tử có hương vị - sản phẩm ông từng cam kết bảo vệ trong chiến dịch tranh cử năm 2024.

Nhà Trắng được cho là đang cân nhắc bổ nhiệm Phó ủy viên FDA Kyle Diamantas làm quyền lãnh đạo cơ quan này.

Chính quyền Tổng thống Trump ngày 8-5 thông báo đã kháng cáo phán quyết của Tòa Thương mại quốc tế Mỹ khi cho rằng mức thuế quan toàn cầu 10% áp dụng từ tháng 2 không phù hợp với Đạo luật Thương mại năm 1974, Hãng thông tấn Reuters đưa tin.

Sau khi Tòa án tối cao Mỹ ngày 20-2 bác bỏ các mức thuế quan "khẩn cấp" áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977 của ông Trump, nhà lãnh đạo đã nhanh chóng công bố mức thuế tạm thời 10% lên toàn cầu.

Mức thuế này được đưa ra nhằm xử lý tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán, dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Ngày 7-5, tòa án ra phán quyết với tỉ lệ 2-1 rằng Điều 122 của đạo luật này không nhằm xử lý tình trạng thâm hụt thương mại của Mỹ. Tuy nhiên lệnh chặn hiện chỉ áp dụng đối với ba nguyên đơn khởi kiện, gồm hai doanh nghiệp nhỏ và bang Washington.

Chính quyền ông Trump vẫn đang tiếp tục xúc tiến các kế hoạch áp thuế mới theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với ba cuộc điều tra dự kiến hoàn tất trong tháng 7.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Nga đã thử nghiệm thành công tên lửa đạn đạo liên lục địa Sarmat mới, Tư lệnh Lực lượng Tên lửa Chiến lược Sergei Karakayev thông báo với Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 12/5. Ông Putin cho biết Nga có kế hoạch đưa Sarmat vào trực chiến trước cuối năm nay.

Theo ông Karakayev, tên lửa Sarmat có thể vượt mặt các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện tại và tương lai. Ông cho biết thêm rằng các tên lửa phóng của hệ thống Sarmat sẽ tăng cường đáng kể sức mạnh của lực lượng hạt nhân chiến lược Nga.

Theo ông Putin, đầu đạn của Sarmat có thể bay theo quỹ đạo đạn đạo hoặc quỹ đạo lướt để tới mục tiêu. Nhà lãnh đạo Nga cho hay, Moscow đang từng bước hiện đại hóa lực lượng hạt nhân sau vụ phóng thử thành công tên lửa đạn đạo Sarmat.

Theo ông, Nga đang “triển khai một cách có hệ thống” chương trình phát triển lực lượng hạt nhân của mình. Công việc tăng cường năng lực răn đe chiến lược của Nga đã được tiến hành liên tục từ đầu những năm 2000.

Ông nói rằng, Moscow buộc phải xem xét lại chiến lược sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước Chống tên lửa đạn đạo (ABM). Ông khẳng định, Nga vẫn đang phát triển các hệ thống mới nhằm vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện tại và tương lai của các đối thủ.

Ngoài ra, theo ông Putin,phương tiện không người lái dưới nước Poseidon và tên lửa hành trình tầm bắn toàn cầu Burevestnik đang ở giai đoạn phát triển cuối cùng.

RS-28 Sarmat sẽ thay thế RS-20V Voevoda, tên lửa chiến lược mạnh nhất hiện có trong kho vũ khí Nga. Quá trình phát triển RS-28 Sarmat đã bắt đầu từ hơn một thập niên trước, vào năm 2011.

Sarmat là tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng mang theo 10 đầu đạn nhiệt hạch lớn hoặc 16 đầu đạn nhỏ hơn hoặc kết hợp cả hai để áp đảo hệ thống phòng thủ tên lửa của đối phương. Mỗi đầu đạn của Sarmat có thể tấn công một mục tiêu riêng biệt.

Ngoài ra, tên lửa Sarmat cũng có khả năng mang tối đa 24 thiết bị phóng siêu vượt âm Avangard, khiến nó trở thành vũ khí đầy uy lực. Avangard có khả năng bay nhanh gấp 27 lần tốc độ âm thanh.

Bộ Quốc phòng Nga từng tuyên bố: "Sarmat là tên lửa hàng đầu với tầm bắn lớn nhất trên thế giới. Nó sẽ tăng cường đáng kể sức mạnh chiến đấu của các lực lượng vũ trang hạt nhân chiến lược Nga".

Vladimir Degtyar, nhà thiết kế trưởng tại Phòng thiết kế tên lửa Makeyev - nơi phát triển RS-28 Sarmat, tiết lộ rằng hệ thống kiểm soát của Sarmat được thiết kế cho phép tên lửa này có thể tiếp tục hành trình ngay cả khi bị hỏa lực phòng không đối thủ đánh trúng.

Ngoài ra, đối phương không thể tính toán chính xác quỹ đạo của đầu đạn tên lửa Sarmat và rất khó phát hiện ra chúng, vì chúng được trang bị thiết bị đặc biệt được thiết kế để 'tàng hình" khi bay cả trong bầu khí quyển Trái đất và bên ngoài nó, ông Degtyar cho biết.

Tin Gốc: Dân Trí