Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết nhiều người tin rằng nhịn ăn sáng là cách để cắt giảm calo, song thực tế, thói quen bỏ bữa hoặc ăn uống không điều độ lại chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng kháng insulin và khiến đường huyết tăng vọt khó kiểm soát vào các bữa ăn sau.
Dưới đây là những sai lầm khi ăn sáng có thể khiến đường huyết tăng vọt.
Bữa sáng thường được coi là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày và điều đó hoàn toàn có lý. Bạn đã nhịn ăn suốt đêm khi ngủ, vì vậy buổi sáng là lúc bổ sung năng lượng cho cơ thể để khởi đầu ngày mới tràn đầy năng lượng.
Bỏ bữa sáng, ăn sáng không thường xuyên có liên quan đến tăng cân và các kết quả bất lợi khác bao gồm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và hội chứng chuyển hóa. Ngược lại, việc ăn sáng thường xuyên có thể giảm những nguy cơ này và cải thiện phản ứng glucose, insulin suốt cả ngày.
Thành phần bữa sáng cũng là một yếu tố quan trọng. Chế độ ăn nhiều carbohydrate hấp thụ nhanh có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 cao hơn.
Hiện nhiều người có thói quen ăn sáng nhanh, tiện với thực phẩm chế biến sẵn có chỉ số đường huyết (GI) cao như: Các loại bánh ngọt, xôi, cà phê sữa, trái cây ngọt, các loại ngũ cốc ngọt không nguyên cám chế biến sẵn… khiến đường huyết tăng vọt hoặc trồi sụt sau khi ăn, gây ra những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe đã đề cập trước đó.
“Việc ăn những thực phẩm vừa nêu có thể khiến lượng đường trong máu tăng nhanh. Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Sự tăng đột biến lượng đường trong máu sẽ kích hoạt tuyến tụy tiết ra một lượng lớn insulin, dẫn đến lượng đường trong máu giảm nhanh chóng. Lượng đường trong máu sau đó có thể giảm xuống quá thấp, điều này có thể khiến bạn cảm thấy run rẩy, cáu kỉnh hoặc đói cồn cào chỉ sau 1 hoặc 2 giờ. Đây là tình trạng được gọi là hạ đường huyết phản ứng”, cử nhân Mai Thị Thùy chia sẻ.
Điều quan trọng cần nhớ là thỉnh thoảng ăn đồ ngọt sẽ không gây ra tác động lâu dài. Tất cả phụ thuộc vào chất lượng chế độ ăn uống tổng thể của chúng ta.
Một bữa sáng giàu protein hoặc axit béo không bão hòa (UFA) có thể làm giảm phản ứng glucose và insulin bằng cách thay thế carbohydrate tạo glucose trong bữa ăn.
Ngoài ra, bữa sáng còn góp phần quan trọng vào lượng chất xơ hằng ngày. Chất xơ không chỉ hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột thông qua quá trình lên men ở đại tràng, mà còn giúp làm chậm hấp thu carbohydrate, từ đó ổn định đường huyết và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Hãy bắt đầu ngày mới với một bữa ăn cân bằng bao gồm protein, chất xơ và chất béo lành mạnh. Protein và chất xơ làm chậm quá trình tiêu hóa và giữ cho lượng đường trong máu ổn định, không lên xuống thất thường như carbohydrate tinh chế nhiều đường.
“Thay vì chọn những bữa ăn tiện lợi nhưng kém lành mạnh, bạn có thể ưu tiên các thực phẩm vừa nhanh gọn vừa tốt cho sức khỏe như trứng, sữa chua Hy Lạp, các loại đậu hạt, ngũ cốc, yến mạch hay bánh mì nguyên cám…”, chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo.
Ghi nhận của Tuổi Trẻ ngày cuối tháng 6, tại khoa thận nhân tạo, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM), các phòng luôn kín bệnh nhân, hệ thống máy thận nhân tạo hoạt động gần như hết công suất.
Sau mỗi ca chạy thận nhân tạo dài khoảng 4 tiếng đồng hồ, các giường bệnh và máy lọc máu lại nhanh chóng được chuẩn bị để tiếp nhận bệnh nhân mới. Trong số những người phải lọc máu định kỳ để duy trì sự sống, không ít người còn rất trẻ, chỉ mới 23 - 24 tuổi.
Điển hình là sinh viên V.Q.T. (23 tuổi, ngụ phường Bình Đông, TP.HCM), hiện phải lọc máu định kỳ 3 buổi/tuần, mỗi buổi kéo dài khoảng 4 tiếng tại Bệnh viện Chợ Rẫy sau khi được chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn 5, kèm suy tim.
Trước đó, T. nhập viện cấp cứu trong tình trạng bụng chướng, khó thở kéo dài. T. thừa nhận, nhiều năm liền, bản thân duy trì thói quen thức đến 2-3h sáng, thường xuyên uống nước tăng lực đêm khuya, ăn uống thất thường, chủ yếu dùng đồ ăn bên ngoài.
TS.BS Nguyễn Minh Tuấn - Trưởng khoa thận nhân tạo, Bệnh viện Chợ Rẫy - cho hay hệ thống máy chạy thận nhân tạo của bệnh viện đang hoạt động gần như hết công suất, để đáp ứng nhu cầu điều trị và cấp cứu ngày càng tăng.
Đáng chú ý, số lượng bệnh nhân trẻ tuổi bị suy thận mạn, phải lọc máu định kỳ đang có xu hướng tăng từng năm.
Ca nhỏ nhất từng ghi nhận là 13 tuổi, đến khi người bệnh đủ 16 tuổi được Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp nhận tiếp tục điều trị. Đến nay người bệnh đã trải qua 30 năm chạy thận, và là người có thời gian chạy thận dài nhất tại bệnh viện.
BS Tuấn cho biết thêm, vào năm 2024, khoa được bổ sung 25 máy nhưng vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu thực tế người bệnh suy thận ngày càng tăng, nhất là từ khi năm 2025 khoa tiếp nhận 113 bệnh nhân mới.
Tính đến nay, khoa quản lý 427 bệnh nhân lọc máu định kỳ, với 74 máy thận nhân tạo đang hoạt động.
Trung bình mỗi ngày, khoa thực hiện khoảng 220 lượt chạy thận định kỳ. Ngoài ra, còn có 50 - 75 ca lọc máu cấp cứu mỗi ngày, nâng tổng số lượt lọc máu lên khoảng 275 - 295 ca/ngày.
Hiện hệ thống máy thận nhân tạo tại khoa luôn hoạt động gần như tối đa công suất. Trung bình mỗi máy thận nhân tạo thực hiện khoảng 4 lượt lọc máu/ngày. Một số máy phục vụ cấp cứu có thể vận hành tới 5 lượt/ngày.
Để giảm áp lực, bệnh viện đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như chuyển bệnh nhân ổn định về các cơ sở vệ tinh, tăng cường đào tạo và chỉ đạo tuyến cho các địa phương.
Đồng thời ứng dụng các kỹ thuật mới như lọc máu tăng tiến và lọc máu chậm ban đêm nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và tối ưu công suất hệ thống máy móc.
Hệ thống máy thận nhân tạo tại khoa thận nhân tạo của Bệnh viện Chợ Rẫy luôn hoạt động gần như tối đa công suất, với mỗi máy thực hiện khoảng 4 lượt lọc máu/ngày, một số máy phục vụ cấp cứu có thể chạy tới 5 lượt/ngày - Ảnh: XUÂN MAI
Người nhà cho hay bé đang ngủ thì bị con rắn bò vào nhà cắn, 10 ngày trước. Sau đó, bé đau họng, sụp mí mắt rồi đau bụng, nôn nhiều, khó thở, tay chân không cử động được nên được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu.
Ngày 20/5, lãnh đạo Bệnh viện Nhi Thanh Hóa cho biết bệnh nhi lơ mơ, môi tím tái, suy hô hấp nặng, cơ lực toàn thân giảm nghiêm trọng, đồng tử giãn rộng, phản xạ ánh sáng kém. Các bác sĩ phát hiện mặt trong đùi trái của bé có hai vết thương nhỏ cách nhau khoảng 3 mm, nề đỏ.
Bệnh nhi được chẩn đoán viêm phổi, suy hô hấp độ 3, liệt cơ toàn thân do rắn cạp nia cắn, chưa xác định chính xác thời điểm bị rắn độc cắn. Các bác sĩ cho bé thở máy, hỗ trợ hô hấp, sử dụng thuốc điều trị đặc hiệu và xử lý các biến chứng.
Sau hơn một tuần điều trị tích cực, bệnh nhi đã tỉnh táo, cơ lực phục hồi tốt, tự thở được, cai máy thở thành công.
Mùa hè là thời điểm số ca bị rắn cắn gia tăng, đặc biệt tại khu vực gần sông nước, đồi núi hoặc nơi có nhiều cây cối, chuồng trại chăn nuôi. Nhiều trường hợp bị rắn cắn khi ngủ dưới nền nhà hoặc sinh hoạt gần cánh đồng.
Ở Việt Nam, các loài rắn độc thường gặp gồm rắn hổ mang, cạp nong, cạp nia và rắn lục. Mỗi loài có đặc điểm nọc độc khác nhau nhưng đều có thể gây nguy hiểm tính mạng nếu nạn nhân không được cấp cứu kịp thời.
Người bị rắn độc cắn thường có biểu hiện đau buốt tại chỗ, dấu răng rắn cắn sâu, sưng nề vùng bị cắn, kèm các triệu chứng toàn thân như sụp mí mắt, nhìn mờ, nói khó, nuốt sặc, liệt cơ, khó thở, thậm chí hôn mê.
Bác sĩ khuyến cáo người bị rắn cắn cần được theo dõi tại bệnh viện ít nhất 24 giờ. Huyết thanh kháng nọc rắn đạt hiệu quả tốt nhất trong 4 giờ đầu, song vẫn có tác dụng trong vòng 24 giờ sau khi bị cắn.
Nhiều người áp dụng mẹo dân gian hoặc tìm thầy lang chữa trị rắn cắn, đến khi bệnh nhân suy hô hấp, tím tái mới đưa đi cấp cứu. Đây là sai lầm rất nguy hiểm, bác sĩ khuyến cáo.
Bác sĩ cũng lưu ý không tự ý rạch vết thương, hút nọc độc hay buộc garo quá chặt vùng bị cắn. Người bị rắn độc cắn cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
Cam là loại quả quen thuộc, dễ ăn và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Nó có hàm lượng nước cao (chiếm khoảng 86% trọng lượng) và tương đối ít calo, là lựa chọn phù hợp cho chế độ ăn uống lành mạnh.
Một quả cam vừa (khoảng 140 g) chứa:
Calo: 66
Protein: 1,3 g
Carbohydrate: 14,8 g
Đường: 12 g
Chất béo: 0,2 g
Chất xơ: 2,8 g (đáp ứng khoảng 10% lượng cơ thể cần hàng ngày - DV)
Vitamin C: 92% DV
Folate: 9% DV
Canxi: 5% DV
Kali: 5% DV
Lợi ích sức khỏe của cam
Vitamin C đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường miễn dịch, hỗ trợ hấp thụ sắt và sản xuất collagen. Trong khi đó, chất xơ giúp cải thiện tiêu hóa và nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột.
Ngoài vitamin, cam còn giàu các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học cao như flavonoid và carotenoid. Hesperidin và naringenin là hai flavonoid nổi bật, có khả năng chống viêm, bảo vệ tế bào, hỗ trợ sức khỏe mạch máu. Các carotenoid như beta-cryptoxanthin và lycopene giúp chống oxy hóa, có lợi cho tim mạch.
Tốt cho tim mạch nhờ giảm cholesterol xấu, giảm viêm và hỗ trợ ổn định đường huyết.
Giảm nguy cơ bệnh mạn tính góp phần giảm nguy cơ ung thư và tiểu đường type 2 khi tiêu thụ ở mức hợp lý.
Phòng thiếu máu nhờ vitamin C giúp tăng hấp thụ sắt từ thực phẩm.
Tăng cường miễn dịch và hỗ trợ quá trình loại bỏ tế bào hư hại. Các hợp chất như hesperidin, naringenin có thể giảm viêm, cải thiện đáp ứng miễn dịch.
Tốt cho đường ruột giúp tăng vi khuẩn có lợi.
So sánh ăn cam và nước cam
Giữa ăn cả quả và uống nước cam có những sự khác biệt đáng kể về giá trị dinh dưỡng và lợi ích sức khỏe:
Hàm lượng chất xơ: Đây là sự khác biệt lớn nhất vì khi ép nước, phần lớn chất xơ bị loại bỏ, trong khi đây là thành phần quan trọng giúp ổn định đường huyết và tạo cảm giác no.
Lượng đường và calo: Một cốc nước cam (khoảng 248 ml) có thể chứa lượng calo và lượng đường cao gấp đôi so với một quả cam 140 g. Thiếu chất xơ khiến nước cam dễ bị tiêu thụ quá mức, gây dư thừa năng lượng.
Đường bổ sung: Một số sản phẩm đóng hộp còn có thể bổ sung thêm đường, không tốt nếu dùng thường xuyên.
Nước cam nguyên chất vẫn là lựa chọn lành mạnh khi dùng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích sức khỏe, bạn nên ưu tiên ăn cam nguyên quả và chỉ uống nước cam như một lựa chọn bổ sung khi cần thiết.
Những lưu ý khi ăn cam
Một số ít người có thể bị dị ứng với cam, cần tuyệt đối tránh ăn quả hoặc uống nước ép. Cam chứa các axit hữu cơ như axit citric và axit ascorbic (vitamin C). Với người bị chứng ợ nóng hoặc vấn đề về dạ dày như trào ngược dạ dày thực quản, các axit này có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng khó chịu.
